Everdingen - Hervormde kerk

De Hervormde kerk is een gotisch kerkgebouw in het Nederlandse dorp Everdingen, provincie Utrecht. De kerk is een rijksmonument en wordt anno 2023 gebruikt door de Hervormde Gemeente Everdingen.

De oudste vermelding van een ‘capellam in Everdingen’ dateert uit de 13 eeuw. Deze kapel was gebouwd met het sloopmateriaal van de nabijgelegen kerk van Autena, die in 1173 door een overstroming was beschadigd en daarna was verlaten. De kapel van Everdingen had ook de inventaris en goederen van Autena gekregen.

Tussen 1259 en 1267 werd de kapel opgewaardeerd tot een parochiekerk. Hierdoor konden er ook huwelijken en doopplechtigheden plaatsvinden. In 1282 werd de kapel officieel een kerk. Zij was een dochterkerk van de kerk van Hagestein en gemeenschappelijk bezit van de Utrechtse kapittels van de Domkerk en Oudmunster. Begin 14e eeuw wist de Everdingse kerk zich los te maken van Hagestein. Tot aan de reformatie vormden de kerken van Everdingen en Zijderveld één parochie, waarbij de kerk van Zijderveld als dochterkerk fungeerde.
Op de Pinksterdag van 1498 brandde de kerk af. Al snel werd de kerk herbouwd, waarbij stenen van de afgebrande kerk werden hergebruikt. Het nieuwe bouwwerk kreeg een schip van circa 27 meter lang, afgesloten met een koor van één travee met een vijfzijdige sluiting. Na 1515 werd aan de kerk een toren van 30 meter hoog toegevoegd. Deze toren kende drie geledingen, een hoge spits, en een traptoren aan de noordzijde.

De kerk was begin 19e eeuw bouwvallig geworden en in 1810 zakte de kap van het schip in. Hierdoor moest het schip over een lengte van 12 meter worden afgebroken. De toren kwam nu dus los te staan van het kerkgebouw. In 1817 werd de torenspits verwijderd, maar in 1855 was de toren zo onstabiel geworden dat er werd overgegaan tot een publieke veiling. Na de verkoop volgde al snel de afbraak. Ter vervanging van de toren werd in 1857 aan het schip een smalle travee toegevoegd waarop een open klokkentorentje werd geplaatst. Tevens werden de buitenmuren wit gepleisterd.

In de 20e eeuw volgden diverse verbouwingen waarbij verschillende toevoegingen en versieringen werden vernietigd. In de jaren 1930-1931 werd de pleisterlaag afgebikt. In 1946 volgde de restauratie van het interieur en het 17e-eeuwse meubilair. In de jaren 1972-1973 werd het klokkentorentje vernieuwd, terwijl de kap werd hersteld en het 19e-eeuwse stucgewelf werd gesloopt. Ook de ramen werden vernieuwd: de 19e-eeuwse gietijzeren raamvullingen werden vervangen door nep-middeleeuwse ramen in tufsteen.