Group: Lingva helpejo


subsidua subsidiara


rughulo
By rughulo
October 27, 2008 - 7 comments - 2 785 visits

Ambau vortoj ne ekzistas ne nia lingvo. La nocio estas aplikata por shtata au privata juroj . Aktualas la principo de subsidueco pro la tutmonda financa krizo. Kial la shtato estu subsidia al privataj bankoj? Evidente la principo estas tre grava - sed tre teoria kaj ne facile komprenebla kaj klarigebla.
Ordinarulo nenion komprenas. Chu ni rezignu pri tiu neologismo?
7 comments - The latest ones
Michael Lennartz
Michael Lennartz
Vikipedio: Subsidiareco estas "la principo laŭ kiu centra aŭtoritato devus havi nur subsidiaran (akcesoran) funkcion, plenumante nur tiujn taskojn kiuj ne povas esti efike plenumataj ĉe pli rekta aŭ loka nivelo".

Mi kutime ne ŝatas, ke en vikipedio la aŭtoroj tre rapide uzas neologismon sen sufiĉa pripensado, kiel la nocio povas esti esprimata "klasike". Ĉi tie la neologismo havas ekzisto-rajton, sed ne helpas, ĉar la homoj (ankaŭ mi) ne scias, kio estas tio.

Temas pri monhelpo je limigita respondeco (inter supra kaj suba ŝtata instanco). Mi preferus ĝuste tiun klarigan vortfaradon.

Por respondi vian demandon el mia vidpunkto: La ŝtato helpas al bankoj (aŭ sajnigas tion), ĉar sekvontjare ĝi depruntos monon de la bankoj por la ŝtata mastrumado. Ĝi hodiaŭ donas monon, kiun ĝi volas rericevi morgaŭ.
8 years ago.
Paŭl
Paŭl
Tiel nova la "neologismo" ne estas. Jam en la jarkolektoj de Monato de la fino de la pasinta jarcento (!) aperas la vorto "subsidiareco".
8 years ago.
Riŝo
Riŝo
Oni legas ĉi tiun juran terminon "subsidiareco" ĉefe en rilato kun la diskuto pri la eŭropunia konstitucio au la konstitucioj de federaciaj ŝtatoj kiel ekzemple Germanio aŭ Sivsio.

Mi kredas ke la difino de subsidiareco estas pli komplete difinita en la germanlingva Vikipedio, vidu la enkondukon :

de.wikipedia.org/wiki/Subsidiarit%C3%A4t

Djémil Kessous en la libro "Universalismo" donas jenan klarigon pri la principo de subsidiareco :

« En la freŝdata konstruado de l' modernaj federacioj - eĉ de
transnaciaj strukturoj, kiaj la Eŭropa Komunumo - oni uzas pli kaj pli
ofte la subsidiarecon. Tiu principo, kiu datiĝas de l' mezepoko,
specifas, ke iu supera ŝtupo, instanco, devas konsideri kaj solvi iujn
problemojn nur laŭmezure kiel tiu, kiu estas ĵus suba, ne povas ilin
solvi. »

Necesas ankaŭ distingi la du similajn vortojn subsidua / subsidiara, kiuj havas malsimilajn nuancojn kaj devenas de la latina :

subsiduo = monhelpo, monsubteno, subvencio (F : subside, G : Subsidien pl.)

subsidiara = akcesora, flanka, kroma, helpa, subtena (F : subsidiaire, G : subsidiär)
8 years ago. Edited 8 years ago.
Paŭl has replied to Riŝo
Mi samopinias kun via analizo, Riŝo. Tamen, la uzindecon de la vorto "subsidiareco" mi subtenas, ĉar neniu pli baza vorto, kiel "akcesora" aŭ "flanka" taŭgas. Sed kial ni bezonus "subsiduo" (kiun mi unuafoje vidis en tiu ĉi diskuto)? Ĉu ĝi donas pli da informoj ol la ĝisnuna "subvencio"?
8 years ago.
Riŝo
Riŝo
Paŭl, vi pravas, "subsiduo" ŝajnas ankaŭ al mi nenecesa neologismo, des pli ke ekzemple la francan "subside" kaj la germanan "Subsidien" la vortaroj tradukas per monhelpo, monsubteno, subvencio.
8 years ago.
Michael Lennartz
Michael Lennartz
Mi ne estas fakulo pri mezepoko, mi supozas, ke tiam por vivteni sin oni (t. e. ekleziulo, eble artisto, oficisto, sciencisto ktp.) bezonis aŭ prebendon (germ. Pfründe) aŭ monhelpon (subsiduon) de iu superulo. En malnovaj germanaj leksikonoj ĝi fakte havas nur la signifon de monhelpo.

Pri tio en germana Wikipedia: "Subsidien (von lat.: subsidia Hilfsmittel) sind Unterstützungsleistungen, damit ein Dritter Zwecke erfüllt oder sich so verhält, wie es derjenige will, der die Unterstützung leistet. Subsidien bezeichnet ursprünglich das dritte Treffen der altrömischen Schlachtreihe, das erst im Notfall in den Kampf eingriff. Später wird der Begriff im übertragenen Sinne für Unterstützungen, Hilfsmittel oder -gelder verwendet." (Mi tradukus, sed ne havas tempon - pardonu min!)

Iu UNO/EU-oficisto/verkanto de paroladoj donis al tiu vorto novan signifon por kaŝi iun malagrablan aferon, ŝanĝante ĝin al "principo".

Do hodiaŭ (sekve de politikaj ŝanĝoj post la dua mm) ekzistas nenecesa neologismo "subsiduo" en la senco de monhelpo kaj "subsidiareco" kiel politika principo, kiu nur laŭ deveno, sed ne laŭ signifo havas komunecon kun "subsiduo".

La difino de subsidiareco en germana kaj E-ta vikipedioj estas malsamaj. Mi diras: subsidiareco estas politika principo (...) kaj en tiu senco havas rajton de ekzistado en E-to (necesa neologismo) , ĉar ĝi prezentas nocion/enhavon, kiu ne estas koncize esprimebla alimaniere.

Tamen - subsidiareco kun bankoj laŭ neniu el la difinoj eblas.

Mi esperas, ke vi konsentas.
8 years ago. Edited 8 years ago.
rughulo
rughulo
Mi ne konsentas- tutcerte eblas nomi la shtatan helpon al privataj bankoj per termino "Subsidua "

(kvankam vi ne emis e-igi la germanan krokodilajhon )
Ekzemple la germana registaro postulas de miliarduloj iometan rezignon pri astronomiaj salajroj .


la vorto "subsidiar" universalighis nur tra la germana lingvo - tial lau mi ghi ne estas rekomendebla
pro la e- logiko ghi estu subsidua - analoge al individua , asidua , kontribua ktp. ktp
8 years ago.

You must be member of this group to reply to this topic.

» Join Lingva helpejo