Group: Esperanto-Forumo Z


EFZ-2011-0003 Rezolucio de la Esperanto-Forumo Z: Starpunkto de EFZ pri la oficialigindeco de vortoj (stato: 12-a de Majo 2011)


Esperanto Forumo Z
May 12, 2011 - 486 visits

La Antauparolo al la "Fundamento de Esperanto" instruas jenon pri la oficialigo de vortoj: "Nur iam poste, kiam la plej granda parto de la novaj vortoj estos jam tute matura, ia autoritata institucio enkondukos ilin en la vortaron oficialan, kiel 'Aldonon al la Fundamento'" (Zamenhof 1991, 10a eldono: 48) kaj "... ghis la tempo kiam autoritata centra institucio decidos pligrandigi (neniam shanghi!) la ghisnunan fundamenton per oficialigo de novaj vortoj au reguloj, chio bona, kio ne trovighas en la 'Fundamento de Esperanto', devas esti rigardata ne kiel deviga, sed nur kiel rekomendata" (Zamenhof 1991, 10a eldono: 49).

Krome la dirita Antauparolo specifas jenon: "... autoritata centra institucio [...] povos proponi formon novan, kiun ghi rekomendos uzadi paralele kun la formo malnova" (Zamenhof 1991, 10a eldono: 48). Tio chi estas interpretebla tiamaniere, ke la rekomendado de formo nova povas esti efektivigata ankau per ghia oficialigo. Fakte io tia jam okazis che pluraj formoj novaj (ekzemple che "bugheto", formo nova al la jam antaue oficialigita "budgheto", Albault 1976).

En la Dua Oficiala Aldono al Universala Vortaro (Cart 1919) estas skribite, ke "vere estas, ke ne apartenas al la L[ingva] K[omitato] 'oficialigi' tiajn vortojn, kiuj per si mem (lau § 15) estas jam esperantaj" (en piednoto: "Al tio ni devas aldoni, ke ofte ekzistas diferenco pri la skribmaniero, kaj la tasko estas de la L. K. ghin forigi."). La supra aserto esence akordas kun la lingva respondo n-ro 54 de Zamenhof "Pri novaj vortoj" (prenita el "Lingvo Internacia", 1904, p. 336-338, publikigita en Waringhien 2002, 6a eldono: 38): "Se vorto per si mem estas internacia, tiam lau la regulo 15 de nia gramatiko chiu havas la rajton uzi tiun chi vorton, kvankam ghi ne trovighas en la Universala Vortaro." En la Tria Oficiala Aldono al Universala Vortaro (Grosjean-Maupin 1922) estas skribite, ke la oficialigo de internaciaj vortoj "servas por fiksi kaj internaciigi ilian signifon".

Chion chi konsiderinte, la Esperanto-Forumo Z prenas jenan starpunkton:

Vorto nek oficiala nek Fundamenta estas oficialiginda, se pri ghi trafas almenau unu el jenaj kriterioj:

I. Apud ghia radiko ekzistas almenau unu atentinda alia ne-oficiala au ne-Fundamenta radiko esence samsignifa, ekzemple "ekzot'" apud "ekzotik'" (Waringhien 2002: 278).
II. La vorto estas uzebla lau Regulo 15 (kp. EFZ-2010-0005) kaj havas grave malsamajn signifojn en diversaj naciaj lingvoj, ekzemple "biliono": signifo en iuj lingvoj: miliono da milionoj; signifo en aliaj lingvoj tamen: milo da milionoj (Waringhien 2001: 156).
III. Temas pri tia nova vorto, pri kiu trafas, ke "esprimi ghin per kunmeto de radikoj jam ekzistantaj estas au tute ne eble, au tro neoportune, au teknike ne precize" (el lingva respondo n-ro 54 de Zamenhof "Pri novaj vortoj" prenita el "Lingvo Internacia", 1904, p. 336-338, publikigita en Waringhien 2002, 6a eldono: 38); ekzemplon Zamenhof ne donis, sed tia certe povus esti "tajdo"; signifo: "perioda altigho kaj malaltigho de la suprajhoj de oceanoj, golfoj ktp. chefe pro la interagoj de la mas-altirforto inter la luno, suno kaj tero" (t. e. la difino lau la internacia normo ISO 19018 : 2004).

Krome la Esperanto-Forumo Z opinias oportuna cele al unueca lingvo-uzo tion, se la Akademio de Esperanto oficialigus au alimaniere oficiale rekomendus unuarange tiajn vortojn listigitajn en "La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto" (NPIV, Waringhien 2002), pri kiuj trafas kriterio I, II au III. (NPIV estas la plej ampleksa unulingva difin-vortaro kaj listigas krom Fundamentajn kaj oficialajn vortojn ankau ne-oficialajn vortojn.)

Notoj:

(1) La Esperanto-Forumo Z estas grupo de esperantistoj, kies tasko estas prezenti en la formo de rezolucioj respondojn al tiaj lingvaj kaj prinormaj demandoj koncerne Esperanton, pri kiuj trafas jeno: Por ilin respondi evidentighas, ke ne sufichas simpla resendo al regulo, decido de la Akademio de Esperanto (au Lingva Komitato) au modelo trovebla en la por Esperanto valida normaro. Pli:
http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/32420 .
(2) Tiu chi rezolucio estas rigardata kiel automate nuligita tiam, kiam pri la koncerna afero estas oficiala decido au oficiala rekomendo au io simila fare de la Akademio de Esperanto.
(3) La diskutado ene de la Esperanto-Forumo Z antau la pretigo de tiu chi rezolucio estas publikigita en
http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/35471 kaj
http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/35575 .

Referencoj:

Albault, André (1976): Oka Oficiala Aldono al la Universala Vortaro. En: "Oficiala Bulteno de la Akademio de Esperanto N-ro 10 – Aktoj de la Akademio II 1968-1974". Northgate, Blackburn, Lancashire, The Blackburn Press.
Cart, Théophile (1919): Dua Oficiala Aldono al Universala Vortaro. En: "Esperantista Dokumentaro". Kajero trideka. Paris, Esperantista Centra Oficejo.
EFZ-2010-0001-M01 "Statuto de la Esperanto-Forumo Z (malneto M01; stato: 7-a de Oktobro 2010)". http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/32420 29-a de Aprilo 2011.
EFZ-2010-0005 Rezolucio de la Esperanto-Forumo Z: Konstato pri manieroj interpreti la tekstparton de Regulo 15 pri la plimulto de la lingvoj (stato: 9-a de Januaro 2011).
http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/33866 29-a de Aprilo 2011.
Grosjean-Maupin, Émile (1922): Tria Oficiala Aldono al Universala Vortaro. En: "Oficiala Gazeto Esperantista", volumo 8, N-ro 5-6 (82-83). Paris, Esperantista Centra Oficejo, 153-164.
ISO 19018 : 2004: "Ships and marine technology - Terms, abbreviations, graphical symbols and concepts on navigation". Ghenevo, International Organization for Standardization.
Waringhien, Gaston (2002): "La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto". Paris, Sennacieca Asocio Tutmonda.
Waringhien, Gaston (2002, 6a eldono): "Lingvaj respondoj. Konsiloj kaj opinioj pri Esperanto". Marmande, Francaj Esperantaj Eldonoj.

Membroj de la Esperanto-Forumo Z en la tempo de la aprobo de tiu chi rezolucio (12-a de Majo 2011):
Andrea Fontana
Andreas Kueck
Bernardo
Cyril Brosch
Elma
Pierre Levy

This discussion has been closed by Esperanto Forumo Z.