Group: Esperanto-Forumo Z


EFZ-2011-0002 Rezolucio de la Esperanto-Forumo Z pri variantoj de Esperanto (stato: 27-a de Februaro 2011)


Esperanto Forumo Z
February 27, 2011 - 716 visits

La Esperanto-Forumo Z bazas sian esploradon de lingvaj demandoj pri Esperanto unuarange sur leghojuro. Chi-okaze tio signifas: Konsideri unuarange la por Esperanto validan normaron (EFZ-2010-0001-M01 § 4) kaj eventuale konsideri aliajn principojn, ekzemple kutimojuron (vidu sube), nur por tiaj lingvaj demandoj, pri kiuj la dirita normaro ne specifas sufiche. Jen la kialo por la unuaranga bazado sur leghojuro:

En la Antauparolo al la "Fundamento de Esperanto" Zamenhof (1991, 10a eldono: 49) esprimis jene, ke lingvon bazitan sur leghoj li vidas en Esperanto, pri kiu li prezentis siajn ideojn en la dirita Antauparolo: "Leghan sankcion ili ricevos nur en tia okazo, se ili estos akceptitaj de la unua internacia kongreso de esperantistoj ..." (tiu akcepto efektive okazis, vidu EFZ-2010-0003).

Bazi la esploradon de lingvaj demandoj pri Esperanto unuarange sur kutimojuro signifas: Konsideri unuarange jenajn gheneralajn lingvosciencajn "(super)regulojn: 'Ghenerala uzado neniam estas erara' kaj 'hodiau eraro, morgau regulo'", kiuj "tute konformas al la norma situacio de ordinaraj, kutimojuraj lingvoj, kiuj estas la normalaj objektoj de la lingvistiko" (Velger 1994: 1). Tio chi rezultigas lau Velger (1994: 2) "kutimojuran varianton" de Esperanto: Lau li tia varianto ja estas "lingvistike 'pli normala'", sed ne rezultu "pro nekonscia kaj senkritika sekvado de lingvistikaj pensokutimoj".

Aldone al la kutimojura varianto estas interalie jenaj variantoj de Esperanto:
- La tempisma varianto de Esperanto (ankau konata kiel "atismo" kaj "tempismo"); Akademia decido kontrau ghi kaj konfirmanta la aspektisman signifon de la participoj: Waringhien et al. (1967: 74); krome Akademia rezolucio: Albaut (1991: 75); leginda artikolo: Wennergren (2008)
- "La 'logika' varianto de Esperanto ('Analiza Skolo')"; priskribo de ghia deflankighado disde la por Esperanto valida normaro: Velger (1994: 37)
- "La 'spirita' varianto de Esperanto (G. F. Makkink)"; priskribo de ghia deflankighado disde la por Esperanto valida normaro: Velger (1994: 42)

Plia varianto de Esperanto rezultas pro jeno: Iujn Fundamentajn regulojn, principojn kaj permesojn ignoras, neglektas, kontestas au pretervidas kelkaj esperantistoj, inter chi tiuj ech membroj de la Akademio de Esperanto. Ili kritikas la lingvostilon, en kiu la koncernaj Fundamentaj reguloj, principoj kaj permesoj estas utiligataj. Jen ekzemploj:

a) Corsetti (2010) ignoras la permeson uzi la novajn vortojn "kurta" kaj "olda" kaj atribuas al tia uzado kontrau-Fundamentecon (bazo de tia permeso: 7-a alineo de la Antauparolo de la Fundamento de Esperanto): "... 'kurta' kaj 'olda' atencas la principon de la Fundamento ke oni faras mal-vortojn per 'mal-'". Tion chi refutas Wennergren (2010): "Tian principon la Fundamento tamen neniel prezentas [...] La ideo, ke oni ne rajtas krei mal-vortojn sen MAL- estas ekzemplo de unu el tiuj post-Fundamentaj (ech ne-Fundamentaj) kaj post-Zamenhofaj (ech ne-Zamenhofaj) ideoj, pri kiuj mi antaue parolis".
b) Francisko (2009) kontestas la rajton de la Akademio de Esperanto esti oficialiginta la vorton "sledo" (bazo por la oficialigo: 7-a alineo de la Antauparolo al la Fundamento de Esperanto): "Nu, se la ghusta vortobazo Esperanta estas '*glit/vetur/il'*', ghi ne povas samtempe esti '*sled/*', nek io ajn alia." Tion chi refutas Wennergren (2009): "Malprave. La ideo, ke oni ne rajtas enkonduki alian vorton, se en la Fundamento jam ekzistas vorto por la sama ideo, estas principo ne-Fundamenta. La principoj, kiel kaj kiom la Fundamento fiksas la bazon por nia lingvo, kaj kiamaniere la lingvo povas evolui sur tiu bazo, trovighas en la Antauparolo de la Fundamento. Tie estas tute klare kaj eksplicite dirite, ke ja eblas enkonduki novajn vortojn ech kiam jam ekzistas por tio vorto en la Fundamento."
c) Pri Regulo 15 de la Fundamenta Gramatiko opinias Lowenstein (2010), ke "subtenantoj de La Bona Lingvo apenau bezonas tiun regulon". Al chi tio Kück (2010) respondas, ke "Regulon 15 ili nepre bezonas, nome por kompreni internaciajn vortojn, kiujn ne-subtenantoj de 'La Bona Lingvo' prave uzas pro Regulo 15 de la Fundamenta Gramatiko de la Esperanto celita de la Bulonja Deklaracio". - "La Bona Lingvo" estas la lingvo bazita sur la idearo "bonlingvismo", pri kiu ne-egalecon al la idearo de la Fundamento de Esperanto koncedas Lowenstein (2010): "Bertilo skribis: '... oni ne pensu, ke la idearo de la bonlingvismo estas egala al la idearo de la Fundamento. Ne temas pri reiro al la origina Esperanto de la Fundamento, sed pri provo gvidi la evoluon de la lingvo sur novajn vojojn.' Lia komento shajnas al mi prava."

La Esperanto-Forumo Z ne alprenas starpunkton pri tio, chu estas konsilinde, ke la Akademio de Esperanto amendu sian statutan artikolon 9 ("kandidaton [...] la Prezidanto demandas [...] pri lia [...] fideleco al la Fundamento de Esperanto") je tio, aldoni "inkluzive de la Antauparolo" au alian samcelan vortigon. Tia amendo povus estonte eviti membrighon de tiaj esperantistoj, kiuj la en la Antauparolo donitajn instruojn pri interalie formoj novaj, novaj vortoj kaj ties oficialigo ignoras, neglektas, kontestas au pretervidas, chu por raciigi la lingvo-uzon, chu pro interkonfuzo de la "verketo 'Fundamento de Esperanto'" (kiu inkluzivas la Antauparolon) kun la lingva fundamento (kun minusklo!) de Esperanto (vidu EFZ-2010-0003), chu pro kia ajn motivo.

La Esperanto-Forumo Z konsilas al tiuj esperantistoj, kies lingvostilon malprave kritikas adeptoj de tiu au alia varianto de Esperanto, ilin resendi al la koncernaj Fundamentaj reguloj, principoj kaj permesoj.

Por la unueco de Esperanto la Esperanto-Forumo Z opinias grava tion, per tiu chi rezolucio konsciigi al la esperantistoj tiajn variantojn de Esperanto, kiuj rezultas pro deflankighado disde la por Esperanto valida normaro, kiel ekzemple la supre menciitajn.

Atentigoj:

A. Lau Velger (1994: 1) leghojuro estas por Esperanto "la garantio de la pludauro de ghia lingvoteknologia supereco al chiuj naciaj lingvoj".

B. Lau Velger (1994: 2) "Esperanto nur kerne estas leghe normita lingvo" kaj "ekzistas eblecoj de la necesaj kaj dezirindaj evoluado kaj adaptighado", char la "normoj estas nekompletaj" kaj multaj el ili "ne estas striktaj reguloj, sed nur konsiloj".

C. Lau Velger (1994: 37) la autoroj de kelkaj variantoj de Esperanto, kiuj deflankighas disde ghia normaro, "celas fundamentokonforme raciigi kaj plibonigi la lingvo-uzon kaj, pro miskompreno de la normaj bazoj de Esperanto, tute ne rimarkis, ke ili ie transpashis la konstituciajn limojn".

Notoj:

(1) La Esperanto-Forumo Z estas grupo de esperantistoj, kies tasko estas prezenti en la formo de rezolucioj respondojn al tiaj lingvaj kaj prinormaj demandoj koncerne Esperanton, pri kiuj trafas jeno: Por ilin respondi evidentighas, ke ne sufichas simpla resendo al regulo, decido de la Akademio de Esperanto (au Lingva Komitato) au modelo trovebla en la por Esperanto valida normaro. Pli:
http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/32420 .
(2) Tiu chi rezolucio estas rigardata kiel automate nuligita tiam, kiam pri la koncerna afero estas oficiala decido au oficiala rekomendo au io simila fare de la Akademio de Esperanto.
(3) La diskutado ene de la Esperanto-Forumo Z antau la pretigo de tiu chi rezolucio estas publikigita en
http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/34229 kaj
http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/34275 .
.

Referencoj:

Albaut, André (1991): Oficialaj Informoj de la Akademio de Esperanto, n-ro 8. En "Aktoj de la Akademio III 1975-1991". Sablé-sur-Sarthe, Coconnier.*)
Corsetti, Renato (2010): Pri la principoj de La Bona Lingvo. Mesagho (5-a de Septembro 2010) al la retforumo "la bona lingvo". http://groups.google.de/group/la-bona-lingvo/msg/9c709b368de48609?hl=eo 7-a de Februaro 2011.
EFZ-2010-0001-M01 "Statuto de la Esperanto-Forumo Z (malneto M01; stato: 7-a de Oktobro 2010)". http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/32420 7-a de Februaro 2011.
EFZ-2010-0003 "Rezolucio de la Esperanto-Forumo Z: Konstatoj pri la statuso kaj celo de la Antauparolo al la 'Fundamento de Esperanto' kaj krome pri la autoritateco de la Akademio de Esperanto (stato: 11-a de Novembro 2010)" http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/32890 7-a de Februaro 2011.
Francisko (2009): Pri "sled/o" kaj "lugh/o". Mesagho (13-a de Februaro 2009) al la retforumo "la bona lingvo". https://groups.google.com/group/la-bona-lingvo/msg/4bb3c9e9c61c7a26?hl=eo 7-a de Februaro 2011.
Kück, Andreas (2010): "La lingvo, kiun konsekvencigas principoj de 'La Bona Lingvo', kaj la Esperanto celita de la Bulonja Deklaracio: komparo rilate al la uzebleco de vortoj. http://www.ipernity.com/blog/55667/273178 7-a de Februaro 2011.
Lowenstein, Anna (2010a): Pri la principoj de La Bona Lingvo. Mesagho (4-a de Septembro 2010) al la retforumo "la bona lingvo". http://groups.google.de/group/la-bona-lingvo/msg/8a3818d87ac928d0?hl=eo 7-a de Februaro 2011.
Velger, Helmuto (1994): "Kontribuoj al la norma esperantologio. Enkondukoj - Ekspertizetoj - Kritikoj". Marburg, info-servo r. a.
Waringhien, Gaston; Neergaard, Paul; Atanasov, Atanas Danchev; Bernard, Roger; Gregor, Douglas Bartlett (1967): Komunikajhoj de la Akademio al la Gazetaro 25. Novembro 1967. En "Aktoj de la Akademio 1963-1967". Rotterdam, Zwagers*).
Wennergren, Bertilo (2008): Chu dua vivo por tempismo?. En: "Lingva kritiko. Studoj kaj notoj pri la Internacia Lingvo. Esperantologio Interreta". http://lingvakritiko.com/2008/02/13/chu-dua-vivo-por-tempismo 7-a de Februaro 2011.
Wennergren, Bertilo (2009): Pri "sled/o" kaj "lugh/o". Mesagho (13-a de Februaro 2009) al la retforumo "la bona lingvo". https://groups.google.com/group/la-bona-lingvo/msg/c24e0ce69f25884a?hl=eo 7-a de Februaro 2011.
Wennergren, Bertilo (2010): Pri la principoj de La Bona Lingvo. Mesagho (5-a de Septembro 2010) al la retforumo "la bona lingvo". http://groups.google.de/group/la-bona-lingvo/msg/def8865b87ff6ca3?hl=eo 7-a de Februaro 2011.
Zamenhof, Leyzer Ludwik (1991, 10a eldono): "Fundamento de Esperanto". Pisa, Edistudio.

*) Interreto: http://h.akademio-de-esperanto.org/decidoj/participoj.html 7-a de Februaro 2011.

Membroj de la Esperanto-Forumo Z en la tempo de la aprobo de tiu chi rezolucio (27-a de Februaro 2011):
Andrea Fontana
Andreas Kueck
Bernardo
Cyril Brosch
Elma
Pierre Levy

This discussion has been closed by Esperanto Forumo Z.