Group: Ubuntu-eo.org


La vorto "ubuntu"


M. Strid #ЄЭ#
November 24, 2010 - 1 comment - 529 visits- Permalink

Oni povas aŭdi foje tre modmojosajn dirojn pri profunde filozofia netradukebla signifo de vorto "ubuntu".
Laŭ mia kompreno, la vorto ubuntu simple signifas homujon aŭ homecon.

Plej multaj kaj plej grandaj etnaj lingvoj en Afriko sude de l' ekvatoro estas bantuaj. Lingvistoj nomis ilin "bantuaj" ĉar "bantu" estas ties komuna vorto por "homoj".

Ekzemple, en "kiswahili", la svahila lingvo, "mtu" (kun akcentata "m" kaj senakcenta "tu") signifas homon. Gikuje (unu el la ĉefaj etnaj lingvoj de Kenjo) la sama vorto estas "mutu". La "prefikso" "mu-" donas homan signifon al vorto. Ekzemple botsvanano nomas sin en sia lingvo "motsŭana".

Plurnombro de svahila "mtu" estas "watu" ("ŭatu"). Plurnombro de botsvana "motswana" estas "batswana". Svahile mi estas "mzungu" (blankulo), gikuje "muzungu", multaj blankuloj estas "wazungu" aŭ gikuje "azungu". Naciece mi estas "mswidi" ("msŭidi"), svedo. Nia lando estus Uswidi (kvankam svahiloj fuŝas propran gramatikon uzante anglan nomon "Swiden") kaj Eŭropo nomiĝas Ulaya ("Ulaja") - eŭropanoj do estas "walaya". En alia afrika lando la tradicia ĉefpopolo estas ganda etno ĉirkaŭ ĉefurbo Kampalo. Ili nomas sin unuope "muganda", plurope "baganda", parolas lingvon "kiganda" kaj ilia lando estas "Uganda".
Tion pri "homujo".

Pri homeco, mi povas citi ke en la svahila, ekzemple, -"zuri" signifas "bela". Ĝi kongruas kun sia substantivo, do "mtu mzuri" estas bela homo kaj "watu wazuri" estas belaj homoj. "Kitu kizuri" estas bela afero kaj "vitu vizuri" estas belaj aferoj. Kaj "uzuri" signifas belecon. Per sama prefikso, "ujinga ("uĝinga") signifas stultecon, "ukubwa" grandecon, "urefu" altecon (de homo), "udogo" malgrandecon ktp.
Tion pri homeco.

Bantu - ubuntu.
Simple, ĉu ne?
Pardonu la longan klarigon.
Comments
 Kim Ribeiro
Kim Ribeiro
Longa sed tre bona klarigo: Gratulojn.
9 years ago.

You must be a member of this group to reply to this topic. (Join?)