Journal des Voyages 3 janvier 29 

toute une époque !

Estas tre interese.

tribestro White Horse

Mi legis, ke francoj traktis la indianojn pli bone ol angloj. Irokezoj, kiuj vivas en Kanado estis aliancanoj de francoj. Ili batalis kontraux mohikanoj. La genocidaj metodoj de usonanoj ne estis uzataj de kanadanoj. Eble ne egskale sed ekskale? Mi ne scias la historion de la nordamerikaj indianoj, nur mi legis kelkajn frazojn el iu pola libro pri La milito en Teksaso. Polaj soldatoj, kiuj alvenis Usonon parolis kun iu kanadano aux franco.

pri la malsamaj kondutoj de francoj kaj angloj rilate la indianoj mi ankaŭ legis tion, kion vi diras, kaj, ke kiam Napoleono vendis la Luizianon al Usono, multaj indianoj estis malkontentaj, ĉar ili sciis kiel kondutis la usonanoj, kaj timis, kelkaj iom da tempo provis batali, sed kiam ili konstatis, ke la francoj ne helpus ilin ili rezignis.
Tamen estis tamen konkerado, kaj kelkaj bataloj kaj buĉadoj okazis ankaŭ en la francaj teritorioj.

Ĉe ni estas konata historio kiam Napoleono sendis polan militistaron al la lando kiu nomiĝas franclingve Haïti. La polaj devis subpremi ribelon de la tiea loĝantaro. Kiam nia militistaro alvenis la insulon kaj kiam ili ekvidis, kia estas la sorto de haitanoj, niaj soldatoj rememoris la sortojn de poloj en tiu tempo. Anstataŭ pafi kontraŭ haitanoj ili helpis liberigi la insulon de francoj kvankam Francio estis nia aliancano. Tiam estis aliaj tempoj aŭ aliaj homoj. Hodiaŭ la pola soldato ne farus tiel, bedaŭrinde.

Legu la librojn de Noam Ĉomski kaj ĉio estos klare.