Pietari Virtanen's blog

Mi vizitis kun mia edzino la varman Kanariaj Insuloj 21.1 – 4.2. 2009. Ĉiuvintre ni iras al iu varma loko, ĝenerale ĝuste al la Kanariaj, tio estas plej facile, ĉar oni povas vojaĝi per rekta flugo el nia hejmurbo Kuopio. Multe ni aŭtobusis de loko al loko, multe vagadis en la montaro kaj sur la plaĝoj.

Patalavaca

Jen bildo el Patalavaca, kie ni grimpis al kruco, kaj de tie piediris al Puerto Rico (Urbeto en Gran Canaria) kie ni pasigis du semajnojn antaŭ unu jaro. Sur la dunoj ni ankaŭ multe promenis, jen bildo pri mi kaj multe da sablo.

Mas Palomas

Eĉ trifoje ni ĉeestis foiron iuloke, en la bela havenurbeto Puerto de Mogan ekzemle.

Puerto de Mogan

Kaj unufoje ni aŭtobuse iris al Arinaga, kaj tie surgrimpis de la borda lumturo al ia radar-stacio sur monteto. (10 km)

Arinaga

La du semajnoj rapide pasis, la veteroj estis por ni konvenaj, nur unufoje iom pluvis. Oni daŭre multe novkonstruas, tre ni bedaŭris, ke nian iaman vizitlokon, Bahia Feliz (1994), oni ŝanĝis en ian “Paradizon”, kiu al ni aspektis Infero.

Bahia Feliz

Hejmveturante ni trovis neĝan kaj malvarman Finnlandon, kaj restas atendi la finnan someron.

En la adreso tombonokto.vuodatus.net troviĝas iaspeca provo pri romaneto. Se iu hazarde pretas konatiĝi al ĝi, estus ja bele havi iajn eblajn lingvajn korektproponojn. Oni povas post ĉiu ĉapitro komenti. La loko, kie la ĉefroluloj aventuras, estas nia iama somerdometo. La roluloj estas vivantaj/vivintaj personoj, sed la rakonto estas plena kaj nura fantazio.

En 1949 aperis la libro "Invito al ĉielo" de usonano James Denton Sayers, originale skribita en esperanto. Laŭ Esperanto en perspektivo (p. 179) "Gi estas fikcia rakonto pri flugo al Marso, kun kiu plektiĝas krudaj filozofiaj temoj, kiuj ne tre kongruas kun la fikcia parto". Pro iu kaŭzo la finna religiema eldonkompanio Kuva ja sana (Bildo kaj vorto) aperigis ĝin finnlingve en 1951. La tradukisto estas J.N.Mikkola, al kiu certe plej plaĉis la religia etoso. Mia patro aĉetis la libron en nian libroŝrankon, verŝajne pro la sama kaŭzo. Kiam mi en la okdekaj jaroj interesiĝis pri sciencfikcio, mi memoris la romanon, kaj tuj kiam mi trovis ĝin en iu vendejo de uzitaj libroj, mi aĉetis ĝin. Legi ĝin mi ne sukcesis.

Invito al ĉielo

Vojaĝante en Finnlando ni ĉiam en nova urbo serĉas nuntempe popularajn vendejojn, kie kiu ajn povas vendi siajn uzitajn varojn (kirpputori en la finna). Mi trairas la vendatajn librojn, la edzino telerojn kaj vazojn. En iu urbo mi trovis jenan libron, certe tre raran, origine skribitan en esperanto de M. A. Luyken kaj tradukitan en la finnan far Isak Ahonen. La traduko datas en 1919. La libro nun situas en mia biblioteko, eble pli bona loko estus la biblioteko de Esperanto-Asocio de Finnlando. Mi ne legis la libron en esperanto, ankaŭ ne en la finna. En esperanto ĝia nomo estas ”Mirinda amo”.

img080

La libro enhavas 387 paĝojn, kaj estas bele (post)bindita.

Mirinda amo

SEP FRATOJ

Aleksis Kivi

En lernejo mi jam tralegis jenan libron, unue eldonitan en 1870. Ĝi estas unu el la plej fruaj romanoj en la finna lingvo. Ĝi rakontas pri la vivo de sep fratoj, kiuj loĝas en kamparo. En la komenco ili estas junaj, ilia patro mortas, iom poste la patrino. Ili ne emas lerni kaj vivi en la socio, sed kelkajn jarojn restadas en arbaro, Impivaara, kien ili konstruas por si novan loĝejon. Post multaj travivaĵoj ili revenas en la vilaĝon kaj fariĝas taŭgaj viroj, edziĝas (krom unu) kaj akiras prestiĝajn postenojn. La individuan evoluon de ĉiu frato oni tre majstre priskribas. La tradukon faris Ilmari Ekström, sed la tekston finfine poluris la Granda Viro de la finna esperantistaro, Vilho Setälä. Eĉ post deko da tralegoj mi daŭre trovas ion novan kaj ĝuindan por mi. Rekomendinda legaĵo.

Sep Fratoj

En 1969 mi eklernis esperanton, tiujare estis la kongreso de UEA en Helsinki. En radio oni sendis instruprogramon laŭ la libro Via Dua Lingvo de Veli Kolari. Unu parton de ĝi mi aŭdis, aĉetis la lernolibron kaj eklernis aŭtodidakte. En 1970, printempe, mi prunteprenis el la biblioteko de Kuopio la unuan volumon de la trivoluma romano La Faraono de Brus. Kun vortaro en la mano mi eklegis ĝin. Mi memoras, ke dum mia libertempo – kiel instruisto mi tiutempe havis trimonatan somerferion – mi ofte prenis la librojn kun mi, biciklis al unu proksima lageto kaj surstrande, iam naĝante, konatiĝis kun la vivo de la egiptoj. La lingvaĵo ne estis tro komplika, kaj la intrigo estis tre interesa, do mi tralegis ĉiujn tri volumojn. Kaj aŭtune komencis instrui esperanton en la kuopia civila instituto. Ni fondis en Kuopio asocion ”Lingvoponto” kaj tiukadre faris ion kaj alian. Post kelkaj jaroj da troa laborado, kaj post kelkaj malfeliĉaj stumbloj miaj mi lasis la lingvon.  En 1995  mi iris kun mia edzino viziti la ortodoksan monakejon Nova Valamo en Heinävesi. Kiel ateisto mi iris sekvi iun liturgion en plena preĝejo, kaj kiam la kantoro kantis laŭtvoĉe ”Ni ĵetu for niajn mondajn zorgojn”,  io kaptis min en la nuko. Mi komencis frekventi la lokon, laboris tie kiel volontulo, gvidis turistojn, bindis librojn. En la monakeja vendejeto por uzitaj varoj mi trovis la esperantlingvan romanon de Prus, ĉiujn tri volumojn. Mi aĉetis ĝin kaj eklegis. Denove min kaptis la etoso, malnovaj memoroj plenigis min kaj mi reesperantistiĝis. Ja mi ne tute forgesis la lingvon, sed nun mi proponis al la ortodoksa  popolinstituto aganta en Valamo, ke ili aranĝu esperantokurson. Same tion mi proponis al EAF (Esperanto-Asocio de Finnlando), kaj de tio ekis la kunlaboro, kiu daŭras kaj bonfartas. En 1998 du grasaj kaj unu malgrasa pastroj  oleumis min kiel ortodokson.  Pro jenaj okazaĵoj la koncerna libro estas tre grava por mi. Se vi ankoraŭ ne legis ĝin – en la eminenta traduko de Kabe – mi rekomendas tion al vi.

La faraono

Se vi volas trovi pliajn fotojn kaj vojaĝraportojn fare de mi, kaj ankaŭ trovi, kiujn librojn mi tralegis, kaj kion mi pri ili opinias, bv. rigardi mian finnlingvan blogon en la adreso whpietari.vuodatus.net. Tie troviĝas ankaŭ sekcioj pri mia vivo ekde infanaĝo ktp. ktp. Sed bedaŭrinde ne en esperanto. Kompreneble mi ankaŭ ŝatus legi viajn komentojn...

Venontan lundon, la 12:an de majo, mi kun mia edzino vojaĝos al Litovio, al la urbo Vilna. Neniam antaŭe ni vizitis jenan landon, estas tre interese konatiĝi kun ĝi. Ni restos 4 noktojn, revenos la 16:an de majo. Post nia vojaĝo al la Kanariaj Insuloj en februaro, ni vizitis la urbon Tallinna en Estonio, kiel ĉiujare almenaŭ du aŭ tri fojojn. La somero en Kuopio proksimiĝas, la neĝo jam preskaŭ tute degelis, ekas la tempo por somerdomumado. Mi estas somerhomo, volonte vagadas en arbaroj kaj remas sur lagoj. Kvankam ni ja havas ankaŭ motoron por nia boato, ni ĉiam remas.

Du semajnojn ni pasigis en la varma Kanario, ĉio iris glate kaj nun ni ree estas en Finnlando, da frosto estas 15 gradoj kaj neĝas. La hotelo estis kontentiga, la manĝaĵoj eble iom sengustaj sed satigaj, la veteroj belaj - dufoje pluvis iom. Ni vagadis kelkfoje en la mezo de la insulo, sed ne tiom, kiom ni planis. Multe ni aŭtobuse konatiĝis kun  diversaj lokoj kanariaj, kaj veturis ankaŭ ŝipe. La fotojn bv. rigardi en mia albumo "Puerto Rico".

Postmorgaŭ, la sesan de februaro, mi flugos kun mia edzino (kiu ĵus emeritiĝis) al la insulo Gran Canaria, Puerto Rico, por du semajnoj. Ni havas libron pri vagadeblecoj sur la insulo, do ni intencas piede konatiĝi kun kiel eble plej multaj belaj kaj interesaj itineroj. Bonan vojaĝon al ni!

Ducentimetra tavolo da neĝo kovras la urbon Kuopio. Pasintan jaron la situacio estis tute la sama – ni ankoraŭ nun sukcese aŭtoveturas al nia somerdometo, kien ne iras komuna, prizorgata vojo. Antaŭ kelkaj jaroj sur la vojo estis unu metro da neĝo januare. La temperaturo estas ĉ. nulo, kvankam povus esti 20 – 30 gradoj da frosto. En TV mi vidis, ke kelkloke en la meza Eŭropo da neĝo troviĝas abunde. La klimato vere ŝanĝiĝas. Kompreneble tio estas tre danĝera afero. Tamen, por mi kiu proksimiĝas al olda aĝo, varmo bonvenas. Ĉar mi nenion povas fari por la afero – mi ŝanĝis persone mian propran vivmanieron kiel eble mi povis – mi devas ĝui la situacion. Mi estas somerama persono, kaj ju pli mallonga la vintro estas, des pli bone. Skizofrenia situacio.

Saŭno estas por finnoj tre kara loko.Ni havas kvin saŭnojn, el kiuj unu estas en la urba loĝejo, du ĉe la arbara dometo Kiviharju

Nova saŭno ĉe arbardometo

Surborda saŭno

Fumsaŭno

Betulofaskoj

Surborda saŭno

Fumsaŭno

La monakejo estas tre kara por mi, antaŭ dek jaroj mi hazarde vizitis tie, kaj post du jaroj aliĝis al la oktodoksa eklezio. En la areo estas sendependa civitana instituto, kie ĉiusomere okazas esperantokurso, kiun la instituto aranĝas kunlabore kun Esperanto-Asocio de Finnlando. En 2008 la datoj estos 23.-27.6, kaj la ĉefa instruisto estos Atilio Orellana Rojas. Estas diversnivelaj kursoj, en tre bela kaj kvieta ĉirkaŭaĵo.Neniu demandas pri ies religiemo, oni rajtas kredi aŭ ne kredi kion ajn.  Pliaj informoj: www.esperanto.fi

Pri la monakejo: www.valamo.fi

La preĝejo de monakejo Nova Va…

Survoje kun ikono

En la arbaro de monakejo

Finnoj tre multnombre vizitadas la insulojn. Kiam plej frostas kaj neĝas en nia lando, ni volonte restas ioman tempon en konvena varmo. La insuloj estas tre multflankaj, troviĝas sekaj plaĝoj kaj verdaj valoj. Persone mi vizitis 4 insulojn, kaj entute estis en la insularo 10 fojojn. Multaj finnoj nur kuŝas sur la sablo kaj trinkas alkoholaĵojn, sed min interesas ĉefe naturo kaj vagado. Kelkajn bildojn el mia antaŭlasta vizito vi trovos en la albumo "Puerto de la Cruz" (La lastan ni faris al Americans, pri tio eble pli poste)

Teide

Etbilde la monto Teide, fotografiita de mi dum nia (mi kaj la edzino) vagado proksime al la urbo Orinoco.

Mi ĉiam tre ŝatis marĉojn. Ili havas sian specialan odoron, kaj la koloro ŝanĝiĝas laŭ sezonoj. La kamemoroj tre bongustas. Laŭ tabulvojoj oni povas promeni sur musko en naturparkoj. La bildo estas el Ylläsjärvi (Por finnoj konata turistloko, speciale por vintra skisporto). Pli da bildoj troviĝas en la albumo "marĉo"

pitkospuut

Mi naskiĝis ĉe la lago Kivijärvi, en la meza parto de Finnlando. Ĝuste tiam mia patro estis en milito (februare 1944). Nia vilaĝo, Talviaislahti, ne havis eĉ vojon, somere oni vojaĝis per boato, vintre laŭglacie per ĉevalo kaj sledo, aŭ per skiiloj. La milito finiĝis, kaj mia patro, instruisto en tre malgranda popollernejo, ricevis novan postenon en la suda Finnlando, kaj ni transloĝiĝis, kiam mi estis dujara. Tamen la gepatroj konstruis somerdometon en tiu sama vilaĝo, kaj tie ni pasigis la somerojn. Jam antaŭlonge la gepatroj mortis, kaj la somerdometon oni vendis, sed mi aĉetis novan ĉe la sama lago. La bildo de la dometo videblas ĉi tie.

ĉelaga somerdometo

Pliajn bildojn vi trovos en la albumo Kivijärvi.

paŭzo

marĉo

du oldaj...

kätkä

aakenus

La fratino de mia edzino aĉetis antaŭ kelkaj jaroj somerdometon en Laponio. Kun mia edzino mi unu-dufoje en jaro iras tien por unu semajno, por vagi sur la laponiaj montoj. Ĉijare ni jam du semajnojn pasigis tie, unu printempe kaj la alian aŭtune. Jen mi aldonas kelkajn bildojn, mi ankoraŭ lernas uzi la sistemon, la bildoj troviĝas ie...

Jes vere, jam Paul instruis al mi la bildaferon...

Jen la unua provo de jena blogo. En la finna lingvo mi jam havas abunde da tekstoj en mia blogo, nun mi provas, kiel funkcias tiu chi. Tre vershajne oni ne kapablas tajpi chapelitajn literojn?

Dankon al Paŭlo, nun ankaŭ la ĉapelitaj literoj  aperas!