Viktoro Published on November 4, 2009
by Viktoro

Viktoro's blog

Browse posts
"Mi havas malbonan ŝtofon en la teksilo"
Posted on November 24, 2009
8 comments (latest 4 weeks ago)
Poema stultaĵo
Posted on November 20, 2009
6 comments (latest 5 weeks ago)
Prezento de libro: La universala Kongreso de Esperanto de 1909 en Barcelono
Posted on November 17, 2009
13 comments (latest 5 weeks ago)
La lerta verkisto
Posted on November 8, 2009
5 comments (latest 4 weeks ago)
Kreivaj infanoj
13 comments (latest 7 weeks ago)
Muzika efekto 7: la kankra [ne kranka!] kanono
Posted on October 31, 2009
6 comments (latest 8 weeks ago)
Muziko kaj ludo
Posted on October 26, 2009
18 comments (latest 8 weeks ago)
Muzika efekto 6: Bobby Mc Ferrin kaj la kvinnota sistemo
Posted on October 22, 2009
16 comments (latest 8 weeks ago)
La zebro
Posted on October 13, 2009
10 comments (latest 2 months ago)

More information

This post is public
All rights reserved
  1. Read 127 times

Kreivaj infanoj

Wednesday November 4, 2009 at 06:43AM

Mi ĉiam miris pri la infana lingvo. Infanoj ludas per lingvo kaj tiu ludo enhavas la eblon krei novajn vortojn. Fojfoje tiuj kreaĵoj estas pli logikaj ol la "veraj" vortoj (ekzemple, kiam infano ne uzas la neregulan formon de neregula verbo, sed la regula).

Mi memoras bonajn ekzemplojn de miaj gefiloj kaj nevinoj:

Mia nevino spertis, ke havi problemon kaj plori estis du aferoj tre kunligitaj. Do, ŝi kreis la vorton "ploremo" (en la kataluna estas "problema" kaj "plorar")

—Panjo mi havas "ploremon"… (Mare, tinc un "plorema"…)

diris duonplorante.

Alia nevino pensis, ke diri "praavino" ("besàvia") estas stultaĵo kaj kreis la vorton "pliavino" ("mesàvia", "més"=pli), pli logika almenaŭ en la kataluna, ĉar fakte, praavino estas pli ol simpla avino.

Mia madrida kuzineto pensis, ke "las sandalias" (la sandaloj en la hispana) estis "las andalias", kompreneble! "andar" estas "piediri" en la hispana, do ŝi trovis taŭgan vorton, simile al "piediriloj".

Ofte, la infanoj kreas novajn vortojn per sufiksoj (tre simile al la esperanta maniero, sed aliaj lingvoj ne estas tiom flekseblaj). Kiam mia filo sidante sur sia infana seĝo, volis ke mi proksimigis lin al la tablo, li petis "m'acostes?" (ĉu vi proksimigas min?), sed kiam li volas malproksimigi el la tablo li kreis la verbon "descostar" (malproksimigi!): "em descostes?", sed en la kataluna ne ekzistas tiu logika verbo, kaj oni devas uzi alian formon.

Metaforo estas la majstro de la lingvo, ĉu ne? Almenaŭ tiel agis mia filino, kiam ŝi ne sentis sin komforta en la lito ĉar "la pantalonaj manikoj de la piĵamo leviĝis". Ŝi nomis "maniko"-n la parton de la pantalonojn, kiuj faras la saman funkcion ol la manikoj.

Fakte, mi ne scias kiel oni diras esperante "la manikon de pantalono"!



[bonvolu korekti miajn plenkreskulajn malkreivajn erarojn :-( ]

13 Comments / add your comment?

Júnior Madrigal says:
Interesa teksto... mi ankaŭ aldonis la plenkreskuloj kiuj lernas frendlingvojn... mi jam instruis la portugalan al neportugallingvanoj, kaj kelkfoje aperis tre interesajn vortojn kaj strukturojn... nun estas mia fojo pri la kataluna. :-)

Kiel oni dirus "em descostes" en standarda kataluna lingvo?
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Viktoro replies:
Oni povas diri "m'enretires?" o "m'allunyes?"
Posted 7 weeks ago. ( permalink / translate )
Szabi says:
Hungare mi ne memoras pri tiuj vortoj, eble pro tio ĉar dum la neologisma movado oni kreis pli ol 10 000 novajn "artefaritajn" (pro tio logikajn) hungarajn vortojn. Eble simila:

Okos - saĝa, kiam mi estis infano kaj ne volis diri: stulta (hülye) mi diris: okostalan (nesaĝa), sed la vorto "okostalan" ne estas "reala vorto" (-talan = ne-)

Aŭ készpénz - kontanta mono, laŭvorte: preta mono. Mi pensis, ke oni devas skribi ĝin: kézpénz, kiu signufus: manmono.

Kaj ofta problemo estas pri la vorto visszahang (retrosono) - eĥo, ĉar ni ne kutimas uzi "vissz-" nur la vorton "vissza", kaj ĝenerale oni pensas kaj diras (ankaŭ mi diras): vízhang (akva sono). Pro tio antaŭlonge mi pensis, ke la eĥo povas esti nur tie, kie estas akvo. :)
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Viktoro replies:
Ĉu vi povus skribi artikoleton pri tiu "neologisma movado" kaj la 10 000 novajn vortojn? mi neniam aŭdis pri tio.

Mi supozas, ke ne devas esti granda diferenco inter la prononco de kész-penz kaj kéz-penz. Sajnas al mi, ke "sz" estas same ol la esperanta "s", ĉu la hungara "z" estas ankaŭ la esperanta "z"?

Mi tre ŝatas vian konfuzeton inter preta kaj mana mono. Estas tre logika por infano, ke DEVAS esti manmono!
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Aleksandro Horváth replies:
(Vere, ankaŭ en radio oni tre ofte povas aŭdi de parolanto: viiz+hang = akva voĉo), kiu tre iritas miajn orelojn.) Sed al la temo: ĉiu ungara infano foje uzas la vorton "tiem", kiam lernas paroli kaj volas diri: "tied" (via). Analogio: enyém (enjeem). Komparu: mia, via, lia = (enjeem, tied, övee).
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Viktoro replies:
Infanoj estas logikaj homoj!
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Szabi says:
Bone, mi skribos tiun artikolon!

Jes, sz estas esperanta sz, kaj z estas z. Sed mi povas diri ambaŭ vortojn: készpénz. Antaŭ "p" mi kaj - mi pensas ke - la hungaroj ne povas diri z-on. Sed estas vortoj en kiuj estas skribitaj la voĉaj sonoj kaj ni diras ĝin per senvoĉa sono. (egészség (sano) oni devus prononci: egésŝég, sed fakte ni diras: egéŝŝég. Ĉar parolante rapide ni ne povas diri sz-n kaj s-n unu post la alia. Ni skribas ĝin tamen tiel pro la sukfikso egész|ség san|eco.
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Viktoro says:
kompreneble! tio ŝajnas al mi preskaŭ tutmoda fonetika leĝo.
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
edukado.netpro says:
Tre bela kolekto..... dankon pro ĝi!
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Maria says:
Dankon pro interesa artikoleto. Mi havas kelkajn ekzemplojn, el kiuj mi mencios unu. En nia domo ni havas saŭnon (ĉar mia edzo estas finno). Saŭno en la sveda estas "bastu". Alia varma loko estas forno, en la sveda "ugn". Nia filo, kiu cetere neniam ŝatis saŭnadon, kiel malgranda kunmetis la du vortojn kaj nomis saŭnon "bastugn".
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Viktoro replies:
Bona kumnetita vorto!
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Rikardo Albert says:
Por nia kolekto de infanlingvaj logikaĵoj, antaŭ ol mi forgesos:
Mia plej aĝa filino, nun naŭ-jara, havis amason da lingvaj "strangaĵoj", kiam ŝi komencis paroli, eble pro la kontakto kun kvar diversaj lingvoj en la familio. La plej atentokapta trajto, kiam ŝi aĝis du kaj tri jarojn, estis prefikso ka- por nomi personojn: kapa (paĉjo), kama (panjo), kai (Ismael, ŝia pli juna frato). Mi pensas, ke tiu prefikso eble venis el la kataluna "que" (proksimuma prononco "ka"), kiu komencis preskaŭ ĉiun demandon de la patrino (¿Que vols aigua? ¿Que vols menjar? Ĉu vi volas akvon? Ĉu vi volas manĝi?).
Posted 7 weeks ago. ( permalink )
Viktoro says:
Hmm, tre interese, karikardo!

Vi pravas, tiaj demandoj estas tre katalunaj.
Bedaŭrinde, ankaŭ ni diras tion kiam ni demandas hispane "Que quieres tomar algo?", ĉu ne?
Posted 7 weeks ago. ( permalink )

Add your comment

Reply to this comment

Edit your comment

Please sign in to post a comment Sign in now?


rss Latest comments – Subscribe to the feed of comments related to this post.

 

Català | Čeština | 中文 | Deutsch | English | Español | Esperanto | Ελληνικά | Français | Galego | Italiano | Nederlands | Português | Svensk ny | More...