Riŝo Published on September 14, 2008
by Riŝo

Riŝo's blog

Browse posts
Tucholsky pri financa krizo
Posted on December 13, 2008
Taglibro de franca soldato komence de la Unua Mondmilito
Posted on November 10, 2008
Problemoj de la asekuro pri invalideco en Svisio
Posted on October 15, 2008
Du novaj Mondaj Heredaĵoj de Unesko en la svisaj Alpoj
Posted on September 21, 2008
5 comments (latest 10 months ago)
Kion la «kvintaga milito» en Kaŭkazio rivelis
6 comments (latest 10 months ago)
Nekonata aspekto de Jules Verne (André Panchaud)
Posted on September 9, 2008
12 comments (latest 3 months ago)
Ekspozicio pri la Praga printempo 1968
Posted on September 8, 2008
La laboro de la pli aĝaj salajruloj
Posted on August 31, 2008
Bapto por "disĉiplo de Gutenbergo"
Posted on August 30, 2008
4 comments (latest 14 months ago)

More information

This post is public
All rights reserved
  1. Read 392 times

Kion la «kvintaga milito» en Kaŭkazio rivelis

Sunday September 14, 2008 at 05:02PM

Oni havas la impreson ke la grandpotencoj militludas kun kaŭkazaj popoloj kvazaŭ kun peonoj sur ŝaktabulo por certigi siajn strategiajn poziciojn kaj influzonojn. Kiel ĉiam la civiluloj estas la ĉefaj viktimoj de ĉi tiu aĉa ludo. Aliflanke oni povis konstati ke la naciisma viruso daŭre estas reaktivebla kaj ke la ŝtatistoj sciis efike utiligi ĝin por iliaj celoj ankaŭ en ĉi tiu konflikto.

La regiono inter la Kaspa kaj la Nigra Maroj estas strategie grava ĉar tie naftoduktoj transitas. En 2005 estis inaŭgurita la naftodukto, kiu transportas la «nigran oron» de la produktoregiono Baku en Azerbajĝano ĉe la Nigra Maro tra Kaŭkazo al Tbiliso, la ĉefurbo de Kartvelio, kaj plue al la mediteranea havenurbo Ceyhan en Turkio (vidu la mapon indikante ĉi tiun kondukilon : eo.wikipedia.org/wiki/Ceyhan). De Ruslando venas gasoduko ĝis Cĥinval, la bombita urbo de Suda Osetio proksime de la landlimo inter ĉi tiu regiono kaj Kartvelio, kiu jam viktimiĝis en 1992-1994 pro simila konflikto (eo.wikipedia.org/wiki/C%C4%A5inval).

Oni do vidas ke la «kvintaga milito» havas relative longan antaŭhistorion, sed ĉi tie mi volas nur aludi kelkajn ĉi-jarajn okazaĵojn, ekzemple la avertojn de la rusa (ne plu) prezidanto Putin al Usono kaj EU ke aliĝo de Kartvelio al NATO ne restus sen konsekvencoj. Aliflanke por la usonanoj Kartvelio estas strategie grava ne laste pro ties proksimeco al Irano, alia grava produktanto de nafto, kaj ties regantoj, kiuj celas konstruon de atombomboj. La kartvelia prezidanto Sakaŝvili, kiu ja formiĝis en Usono, ŝajne aplikis la taktikon de la teksasano Buŝ, kiu jam en Irako reagis al minaco kiel kutime per sia «management by colt» (mastrumado per revolvero: «Unue pafu kaj poste pripensu !»).

La Buŝ-adiminstrado ankaŭ celas jam delonge instaladon de protektaj ŝildoj antimisilaj kontraŭ Irano en Polio kaj Ĉeĥio. Tion interpretas la rusoj kiel minacon de ilia influsfero. Probable la militista interveno en Suda Osetio kaj Kartvelio ankaŭ estis motivita pro la deklaro de sendependiĝo de Kosovo kaj estis okazo por venĝo de Rusio, kiu iĝis post la disfalo de Sovetio kaj la ĥaosaj jaroj sub la regado de Jelcin denove memcerta grandpotenco sub Putin kun renovigita armeo. Laŭdire 70% de la rusoj aprobas la agadon de Putin, kiel montris la lastaj elektoj.

Ĉe la potenculoj ŝajne denove aperas la refleksoj kutimaj dum la malvarma milito. Antaŭ nelonge sendependiĝintaj ŝtatoj kiel Ukrainio, Moldavio kaj la Baltaj ŝtatoj kun signifa parto de rusparolantoj timas nun similajn invadojn por «sekurigi» rusajn popolanojn. La eŭropanoj serĉas vojon de protesto malpli drastan kontraŭ la rusa ekspedicio en Suda Osetio kaj Kartvelio ol la usonanoj, ĉar ili dependas de la rusaj liveroj de gaso kaj nafto. Inverse Ruslando profitas de investoj el la Okcidento kaj pro tio serĉas solvon de la konflikto, sen perdi sian prestiĝon.

La mondhistoria evoluo de la pasintaj jaroj estis karakterizata de la apero de novaj grandpotencoj (Ĉinio, Hindio) kaj refortiĝo de la rusa imperio. Iuj kredis pri la fino de la historio (Fukujama) pro tutmondiĝo kaj liberaliĝo de la ekonomio kun kvazaŭ deviga demokratiĝo de aŭtokratioj. Usono estis konsiderata kiel la sola grandpotenco kaj monda policisto. Nun la potenco en la mondo ŝajne estas ne plu unupolusa sed multpolusa.

RS

6 Comments / add your comment?

Lars Sözüerpro says:
Mi samopinias kun via analizo. Estas hontinde ke senkulpaj homoj devas suferi pro la ludaĉoj de la granduloj.
Posted 14 months ago. ( permalink )
Maksim Griŝin says:
Nu, ja, ĉio skribite pli-malpli ĝuste kaj sufiĉe plene por kompreni la situacion.
Usono intencas krei en Kaŭkazio fortajn punktojn por rekte influi la regionon, havi militajn bazojn por minaci al ĉiuj landoj de la regiono, por "defendi la naciajn interesojn"...
Rusio intencas stopigi usonanojn kaj plifortigi la propran influon al la regiono... Irano iom flanke ripozas, gajnante momenton por tio de la premado... Ĉinio fumas flanke rigardante duonokule al la agoj de la ludantoj...
Ĉuj aliaj aŭ kontraŭvole kutime aspektigas la lukton pro rajtoj de popoloj, demoktatiiĝo ktp aŭ estas peonoj en fremdaj manoj de la ludantoj...
Posted 14 months ago. ( permalink )
Maksim Griŝin says:
Nu kaj multon mi povas aldoni pri la apogado de la Putin-reĝimo flanke de rusianoj... Sed ne tre volas :)
Mi diru nur, ke balotado en Rusio estis amase falsita, sed malgraŭ tio, la agoj de Putin havas sufiĉ fortan apogon de la papolo.
En Rusio oni multe diras privatkonversacie, ke mondaj ludoj pri demokratio ktp estas fremdaj por ni6 ĉar ĉio estas uzata nur kiel armilo kontraŭ Rusio. Neniu regno de la mondo reale ludas laŭ tiuj reguloj, do ni ne davas plu serioze taksi la vortojn laŭ tiu direkto... kaj pli bone, pli multe pensi pri estonteco de la Rusia regno kaj pri nunaj rusaj naciaj interesoj.
Cinikaĵo kaj blufo surscene, kaj ĉio decidatas malantaŭ la dekorita scenejo kaj laŭ tute aliaj reguloj ol oni deklaras por civitanoj per amaskomunikiloj.

Fine. mi aldonu la flugilan frazon, kiu sufiĉe ĝuste karakterizas la sentojn de ekssovetianoj: "Ĉio kion oni diris iam al ni pri sovjeta socialismo okazis malvero, sed ĉio, kion oni tiam propagandis al ni pri kapitalismo, okazis vero".
Posted 14 months ago. ( permalink )
Riŝo says:
Interesaj komentoj ! Se mi bone komprenas, vi konfirmas kritikojn pri la politiko en Ruslando, kiujn oni povis legi aŭ aŭdi ankaŭ en la nialandaj informmedioj.
Posted 14 months ago. ( permalink )
Michael Lennartz says:
Estas tiel simple. Ni sidas ĉi tie en nia sekura meza Eŭropo kaj babiladas pri milito. Jes, ni babilas. Niaj profundaj kaj kortuŝaj analizoj ne malhelpos la eksplodon de alia milito en iu ajn punkto de la mondo.

Se mi ĝuste memoras (jes, mi memoras ĝuste), tiam Kartvelio marŝigis siajn trupojn. Mi konas neniun voĉon, kiu diras ion alian. Kaj mi demandas Vin: Kio aŭ kiu pelis la kartvelan prezidanton fari tion?

Ni ankaŭ povas pripensi, ĉu vere ekonomiaj interesoj kaŭzas militojn (aŭ ĉu "oni" nur subtenas tiun ideon, ĉar ĝi foririgas nin de aliaj kaŭzoj). Mi kredas, ke ekde 1648 (la fino de la 30jara milito en Germanio, naskiĝjaro de la eŭropa popolrajto kaj la unua milito, kies rezultoj pli malpli komplete ellaboriĝis ĉe kontraktada tablo, ne sur la batalkampoj) neniu granda milito en Eŭropo por la atakinto estis ekonomie sukcesa. La venkinto kutime ricevis riparadajn pagojn de la venkito, sed hodiaŭ la venkito ofte ne havas iom da ekonomiaj valoroj, sed bezonas helpon de la internacia ŝtataro.
Posted 11 months ago. ( permalink )
Mirejo Grosjean says:
Tre interesa estas la situo de Kaùkazo kaj de la tri shtatoj tie. Parenteze kaj prilingve: laù mi devus esti Kaspia Maro, laù PIV same.
Mi estas en Azio kaj en kontakto kun Lee Jung Kee, prezidanto de KAEM, komisiono pri Azia Esperanto Movado de UEA. Mi pripensis delonge pri la demando: kie finighas Azio kaj komencighas Europo? Au inverse, ne gravas. Char oni povus piediri de Portugalio al Vladivostoko...
Klare en Istanbulo estas limo inter Europo kaj Azio.
Klare che Uralo estas limo inter Europo kaj Azio.
Neklare estas che Kaukazo. Mi legis en Enciklopedieto de "Monato", ke Kartvelio, Armenio kaj Azerbejghano apartenas al Konsilio de Europo. Bone. Dum KAEM kunsido dum UK en Roterdamo mi starigis la demandon. En tiu momento persono el Armenio starighis kaj anoncis: ni apartenas al Azio!!! Do shajnas, ke tiuj tri shtatoj apartenas kaj al Europo kaj al Azio!!! Kial ne...
Posted 10 months ago. ( permalink )

Add your comment

Reply to this comment

Edit your comment

Please sign in to post a comment Sign in now?


rss Latest comments – Subscribe to the feed of comments related to this post.

 

Català | Čeština nové | 中文 | Deutsch | English | Español | Esperanto | Ελληνικά | Français | Galego | Italiano | Nederlands | Português | More...