Mi menciis ke la esprimo "havi ĝin malantaŭ la kubuto" (= esti hipokrita, esti tute nefidinda, esti falsulo) troviĝas en mia vortaro. Mi donis du ekvivalentojn, unua, kiel kutime ĉe esprimoj, kiom eble plej proksime de la senco: ŝi estas nefidinda/hipokrita (ne ŝokigu karulino! nur hazarde mi elektis pronomon!) kaj dua, kiel ideale ĉe esprimoj, esprimeca: ŝi kaŝas nediferentecon malantaŭ plaĉa mieno. La esprimo esperanta tamen nun ne plu kontentigas min. Unue: nediferenteco prefere estu indiferenteco, ĉar nediferenteco supozigas la radikon "diferenta"... kaj tiu ne ekzistas. Indiferenta, aliflanke, estas eĉ fundamenta vorto.

Senco.
Sed unue estus utile klarigi la signifon de la nederlanda esprimo. Vortaroj ja tuj mencias ke ĝi signifas hipokriti, esti nefidinda... sed kial? Por eltrovi tion ekzistas nacilingvaj proverbaroj, kaj ĉe ni estas unu, kiu estas konsiderata plej kompleta kaj fidinda, tiu de iu F. A. Stoett. Kaj mi estas konvinkita ke ĝi estas tre fidinda, ĉar en preskaŭ ĉiu klarigo aperas: povUs esti ke, oni supozas ke..., ebla klarigo estas... do, la aŭtoro tute ne predikas elkatedre. Liaj klarigoj baziĝas sur funda esplorado de dekoj da verkoj de antaŭuloj. Mi iom resumas lian tekston. Li opinias ke la esprimo estas paralela al "iets achter de mouw hebben" (havi ion malantaŭ la maniko) kaj ke verŝajne la origina signifo estis: li havas armilon, kaŝitan en la maniko(j). Li trovas apogon por tiu ideo en iu tre malnova, mezepoka, ĉarto de la urbo Harlemo (en Nederlando), kie troviĝas la teksto: Se iu portas armilojn en alia ol priskribita maniero, kaŝitajn surbruste, en manikoj, en ŝtrumpoj... Do estas klare ke tio okazis! Kaj li ankaŭ citas ke ekzistas Okcident-flandra esprimo: havi tranĉilon en la maniko (= esti kruela kaj nefidinda). La mezepokaj manikoj estis ja, plej ofte, pufmanikoj... kaj mi memoras ke la monaĥoj kiuj ĉirkaŭis min en mia juneco, ankaŭ uzis la manikojn por kaŝi ion kaj alian...

Traduko.
Sed kial serĉi esperantan esprimon? Nu, antaŭ ĉio ĉar se iu tradukisto renkontas la esprimon en nederlanda teksto kiun li deziras traduki, li ne povas kontentiĝi per simpla klariga traduko. Esprimo prefere restu esprimo, ĉar ĝi sukigas la lingvon. La fakto ke klarigo de la originala teksto estas tiel hezita tuj indikas ke oni nepre ne, en Esperanto, simple transprenu laŭvortan tradukon de la originala teksto. Sed kiel do serĉi esperantan esprimon? Nu, per serĉado en la literaturo, kaj antaŭ ĉio do serĉado en la Zamenhofa Proverbaro. Kaj jes, Zamenhof havas en sia proverbaro unu paragrafon kun titolo "Hipokriteco", nome la paragrafon 154. Kaj en tiu paragrafo oni trovas eĉ kvin esprimojn! Du el ili eble estas tro specife religiaj, sed la restantaj tri certe taŭgas. Mi citas ilin iomete adaptitaj: Ŝi havas vizaĝon sen kulpo, sed koron de vulpo. Ŝi havas langon mielan, sed koron kruelan. Per lango ŝi flatas, per mano batas. Mi do nepre devos alĝustigi mian vortaron!

Internacieco.
La proverbaro de Stoett ĉe ĉiu esprimo aŭ proverbo citas ekvivalentojn en aliaj lingvoj, sed ĉe tiu ĉi esprimo ili mankas. Verŝajne ĉar ekvivalentoj en aliaj lingvoj – kiuj sendube devas ekzisti! – enhave tro malproksimas de la nederlanda kubuto... almenaŭ nepre estas esprimoj por moki hipokritecon. Eble vi, leganto, havas bonan ideon?
Nu, intertempe mi konsultis miajn naciajn vortarojn. En la angla kaj germana vortaroj la esprimoj (kun "maniko") aperas kaj tradukiĝas: He is a sneak. Es faustdick hinter den Ohren haben.