ipernity: Zlatko Tišljar - Pajo's articles

PRISOCIAJ SCIENCOJ TUTE NE ESTAS SCIENCOJ

- 2 weeks ago - 2 comments

Sociologio, socilingvistiko, politikologio evoluis post la ekesto de burĝa (kapitalista) ŝtato (socio) kaj ili celis konfirmi la interesojn de la gvida klaso en tiu socio. Ĉar estas efektive maleble iel ajn mezuri fenomenojn en la socio, oni povas manipuli per kvazaŭsciencaj statistikoj kaj ŝajnigi sciencojn, kiuj efektive klopodas „pruvi“ celojn kaj ideologiojn de la burĝoj. Kaj kiuj estas tiuj celoj. La ĉefa motoro de la kapitalisma socio estas profito. Por havi laŭeble grandan profiton, oni…

ĈU ESPERANTO-MOVADO ESTAS SEKTO?

- November 25, 2016 - 5 comments

Baza karakterizo de grupo estas ke ĝi kreas per edukado en individuo baze de ideologio pri la propra valoro la senton de aparteno (identeco). La grupojn ni povas dividi je du specoj: teritoriaj, tiuj kiuj ekestis pro komuna vivo sur la sama teritorio (familioj, triboj, vilaĝoj, urboj, ŝtatoj) kaj neteritoriaj (religioj, sektoj, movadoj…) La grupoj diferenciĝas unu de la alia kaj la membroj devas kapabli rekoni kiu estas ilia samgrupano kaj kiu fremdulo. Tial ekzistas diversaj signoj kaj simbol…

KRIZO MALFERMAS NOVAJN PERSPEKTIVOJN

- November 13, 2016 - 2 comments

Mi ĵus tralegis informon ke "Der Spiegel" skribas ke NATO-generaloj ellaboras planon necesan kaze ke Trump realigos sian promeson retiri usonajn soldatojn el Europo. Oni devas esti pretaj. Ili evidente serioze kalkulas pri tiu ebleco. Se vere usonaj soldatoj estus retiritaj, okazus paniko en EU, aparte en baltaj ŝtatoj kaj Pollando kiuj estas konvinitaj ke Rusio volas ataki ilin. Tio signifus ke NATO praktike disfalus kaj ke la tuta defendo de EU, kiu apogiĝas al NATO, estus komplete disfalin…

KIAL MALAPERAS LINGVOJ

- November 9, 2016

La 4-an de novembro okazis en Maribor festo de 20-jariĝo de Asocio por Eŭropa Konscio, kiun fondis esperantistoj kaj daŭre konsistigis plimulton de ties aktivaj membroj. Dum tiuj 20 jaroj la Asocio organizis multon kaj pri tio mi eble verkos alifoje. Nun mi volas paroli pri tio kion mi lernis dum la okazigo de la tiucele organizita ronda tablo "Slovena lingvo je vojkruciĝo". Nome nuntempe la universitata lobio forte premas al la slovena parlamento akcepti ŝanĝon de leĝo pri lingva reĝimo en un…

PRI SENTOJ DE SUPERECO KAJ MALSUPERECO KAJ PRI NEKAPABLO AKCEPTI KE LA PROPRA POPOLO KRIMIS

- September 16, 2016 - 5 comments

Interesa psikologia fenomeno estas ke homo apartenanta al pli granda popolo kunhavas senton de supereco kaj kondutas al homoj apartenantaj al malpli granda popolo kun supereca sento, ofte eĉ ne konsciante pri tio. Por ili estas memkomprenebla afero ke ili rajtas domini ĉu en politiko, ĉu en debato. Mi multfoje dum la jugoslava milito parolis kun bonvolemaj serboj kiuj neniel komprenis kial diable tiuj slovenoj kaj kroatoj (por ne paroli pri albanoj) volas sendependecon, kvankam al ili certe esta…

VIRINA PSIKOLOGIO

- September 10, 2016 - 3 comments

Pasintmonate mi havis apartan okazon vivi sola kun pluraj virinoj dum kelkaj tagoj. Mi restadis en eta vlaĝeto kun mia edzino, ŝia kaj mia malnova amikino kaj du aliaj konatinoj. Ĉiuj estas sinjorinoj inter 60 kaj 70 jaroj, universitate edukitaj. En la vilaĝo loĝas pliaj du virinoj kiuj vozitadis nin. Do mi estis sola viro kaj decidis iom studi la virinan psikologion. Mi atente aŭskultis (relative malmulte intervenis) la virinajn insterparolojn, ĉefe provante konstati kiuj temoj okupas ilin en…

Fortighado de naciismoj en la mondo

- August 9, 2016 - 3 comments

En la listo eu-federo, kiun redaktas Rinaldo de Padova. li skribas pri fortiĝado de popularismo en Turkio kaj Rusio. Mi reagis jene: Tio kion Rinaldo nomas popularismo estas simpla evoluigo de ŝovinismo. Kiam ajn iu reĝimo timas perdi la subtenon en sia lando kaj do perdi la povon, la plej simpla maniero rehavi tiun subtenon estas artefarite krei danĝeron por la propra nacio kaj tuj prezenti sin kiel defendanto de la popolo kontraŭ la danĝero. La danĝero kompreneble estas ĉiam iu alia popol…

KIAL LINGVO GRAVAS POR ĈIU ŜTATO KAJ ĈIU ŜTATANO

- July 6, 2016 - 2 comments

Estas klare ke lingvo estas rekte ligita al iu kulturo, kutime nacia. Sed ne nur. Ankaŭ regionoj havas apartajn dialektojn kiuj fakte estas lingvoj de identeco kaj de regiona kulturo.Ankaŭ ŝtatoj klopodas evoluigi ŝtatan kulturon ligitan al ŝtata lingvo. Tiu ŝtata lingvo principe estas lingvo de la plej granda popolo en la ŝtato. La esenco de ĉiu lingvo estas ke en ĝi oni ne nur komunikas, sed ankaŭ postlasas skribitajn atestojn pri kreado de homoj en tiu ŝtato aŭ popolo. La esenca vivcelo de…

Britio ne eliros el EU

- July 6, 2016 - 2 comments

Kiam oni sumas du plus du, la rezulto ne povas esti duba. Same mi sumis kaj jen mia rezonado. La reagoj en EU post la brita referendumo montras ion kio ne estis imagebla antaŭe. Unue oni komencis publike diskuti pri lingva maljusteco kaj dominado de la angla. De la popolo ĝis oficialuloj. Tiu diskuto kondukos al malplifortiĝado de la pozicio de la angla. Certe fortiĝos la rolo de la germana kaj eble eĉ la multlingva proklamita politiko refortiĝos. Ribelos ankaŭ hispanoj, italoj, poloj... Ĉiuka…

Kio motivigas nin labori

- June 13, 2016 - 2 comments

Siatempe amiko demandis min, kio kaŭzas ke homoj volas lerni aŭ ne? Tiam mi havis nur unu respondon, La motivo. Se ni havas motivon por lerni, ni faros tion, alikaze ne. Gejunuloj kiuj ne ŝatas lerni aŭ pri io ajn okupiĝi kutime havas ĉion certigita kaj ne bezonas peni por atingi ion ajn. Gejunuloj de riĉaj familioj, simple ne emas ion ajn seriozan fari, ili estas psikaj invalidoj, sen vivosenco kiu motivigus ilin lerni kaj okupiĝi pri io. La amiko demandis ĉu do ankaŭ perforto tiusence necesas.…

Existence: cybernetic explantion od the world, of human behavior

- June 10, 2016

How linguistics, cybernetics, psychology, sociology and philosophy are linked drive.google.com/file/d/0B94-zoXo0JtxWWdfZTZoT0VxR2c/view

Pri kruelaĵoj kulpas konvinkoj

- April 25, 2016 - 2 comments

Mi legis tre kortuŝan novelon de slovena verkisto Andrej Hieng "Tranĉiloj". En ĝi li priskribas eventon en la komenco de la dua mondmilito en Jugoslavio kiam en vintro venis ustaŝa trupo (volontulaj soldatoj de tiama Sendependa Kroata Ŝtato) en iun serban vilaĝon (en Kroatio serboj dum jarcentoj vivis ankaŭ en iuj partoj kiel minoritato) kaj laŭ la plej kruela maniero mortigis ĉiujn vilaĝanojn. La aferon kaŝe observis vilaĝa instruisto kaj li priskribas kiel iu ustaŝo per piedbatoj plej kruele…

Kio estus se en Jugolsavio ne regus severa diktatoreco

- March 30, 2016 - 3 comments

Nuntempe kiam oni diskutas pri tio, ĉu forigi Bashar al-Asad en Sirio (diktatoron) aŭ pemesi ke dum la balotoj la popolo decidu tion, mi starigis al mi la demandon: Kio okazus en iama Jugoslavio post la dua mondmilito kaj venko de komunistaj partizanoj gviditaj de Tito, se ne regus severa diktatoreco kaj unupartieco dum 40-o da jaroj? La novaj venkintoj kompreneble volis konservi sian regon (kiu venkinto ne faras tion?) kredantaj ke per sia batalo ili meritis enkonduki siajn viziojn pri egalrajt…

ĈU EBLAS UNUECO EN DIVERSECO?

- January 14, 2016 - 2 comments

Kiel toleri diversecojn? Diveresecoj laŭnature mallogas sin. Kristanoj malŝatas islamanojn kaj ateistojn, islamanoj malŝatas kristanojn kaj ateistojn, ateistoj malŝatas ĉiujn kredantojn… politikaj maldekstruloj malestimas dekstrulojn kaj inverse, najbaraj nacioj malamas sin reciproke kaj la ĉefpopolo malamas minoritatojn, speciale se ili apartenas al najbara konkurenca popolo… Ĉu ŝtata konstruaĵo kun multaj diversaj grupoj, religioj, popoloj kaj politikaj konvinkoj povas atingi unuecon de ĉiuj…

POR MI GRAVA TAGO

- January 9, 2016 - 1 comment

Mi esploradis kaj penseksperimentadis kreante libron dum 40 jaroj. Temas pri esenca libro per kiu mi klarigis la mondon laŭ kibernetika vidpunkto. Ne estis iu ajn literaturo kiu povus helpi min. Kaj la libro aperis en 2012 espeantlingve sub la titolo "Ekzistado". Ĝi estas tiel nekutima ke neniu kapablas ĝin recenzi kaj tial ĝis nun aperis neniu serioza recenzo en E-publikaĵoj. Mi decidis tradukigi ĝin al la angla por aperigi en la reto tiel ke tamen inter milionoj da kibernetikistoj estu ŝanco…

Zamenhoftagoj en Maribor kaj Zagreb

- December 16, 2015

En Maribor Zamenhoftagon oni prifestis sabaton, la 12-an de decembro. Patroprenis trideko da Mariboranoj sed ankaŭ gastoj el pluraj slovenaj urboj. La ĉefgastoj estis Vinko Ošlak kaj mi. Vinko prezentis libron kiun li tradukis el la 17-jarcenta malnova angla al slovena kaj Esperanto paralele. Temas pri libro plej multe eldonata kaj presata post la Biblio. Ĝi estis verkita en 17-a jarcento kaj de tiam aperis en pli ol 1200 eldonoj kaj sennombraj milonoj da ekzempleroj."La progresado de l pilgri…

SIMPLA PRIPENSO PRI POSTMORTO

- September 8, 2015 - 1 comment

La demando ĉu la homa animo, do la esenco de la homo, postvivas post la morto estas sensenca. Ĉar ne eblas respondi al ĝi. Neniu scias la respondon. Kaj neniam oni povos tion scii. La homa kaj ĉiu alia vivo funkcias je duobla principo de dinamika interŝanĝiĝado de penoj kaj suferoj unuflanke kaj ĝojaj kaj feliĉaj momemntoj aliflanke. Sen peno kaj sufero ne eblas kompreni kaj ĝui en ĝojo kaj feliĉo. Pro tio en la vivo oni devas elteni la suferojn kaj ofte batalegi por supervivo. Se la homo po…

LERNMETODO LAŬ LA FREKVENCMORFEMARO DE PAROLATA ESPERANTO

- August 22, 2015 - 3 comments

En „Lingvo — Stilo — Formo” (1931, p. 51-52) K. KALOCSAY skribas: “Devas ekzisti limita vortprovizo, la trunko de la lingvo. Ĉiu, kiu volas uzi la lingvon nur por ĉiutagaj bezonoj, devas koni ĉi tiun lingvo-trunkon, sed ne bezonas nepre koni pli multe. Ĉiu, kiu volas esti certa pri tio, ke oni lin komprenos, devas uzi nur ĉi tiun trunkan vortprovizon, alie li riskas miskomprenon. Sekve, ĉiuj lernolibroj devas enhavi ĉi tiun vortprovizon, sed nenion pli.« La unua oftec-vortaro de Esperan…

Zlatko Tišljar - Pajo's articles

About...

Archives