blogo

Fakte jam ekzistis aliaj lokoj en la reto kiuj faras maŝinajn tradukojn al/el Eo, sed Guglo estas tiom populara ke por multaj homoj fariĝis novaĵo la maŝina tradukado pri la zamenhofa lingvo. Oni povus longe diskuti pri la taŭgeco de la radiko TRADUK por nomi ĉi tiun fenomenon, ĉar la maŝino ne komprenas tekston. Multaj nuancoj perdiĝas, sed la servo estas utila por scii, pri kio oni parolas. Mi ofte uzas la tradukilon de Guglo kiam mi trovas paĝojn en aliaj lingvoj.

La plej multaj esperantistoj nun ĝojas ĉar el movada vidpunkto tio pravigas ke la zamenhofa lingvo estas pli grava ol ŝajnas, sed multaj homoj povos pensi ke ne plu necesos scipovi Eon, ĉar Guglo kompensas ĉi tiun deficiton.

Sed ne ĉio estas avantaĝoj: ĝi atakas unu el la malmultaj avantaĝoj kiujn donas Eo, tio estas ke oni antaŭe ne povis scii, pri kio oni verkas esperantistoj en blogoj aŭ en retejoj de sociaj rilatoj. Ekzemple homoj kiuj volis esprimi siajn politikajn aŭ alikampajn opiniojn en la reto sed ne malferme kaj en la nacia lingvo tiel ke oni povus scii iliajn opiniojn, uzi Eon helpis ke la propraj komunikaĵoj restu misteraj al la ekstera mondo. De nun tiu avantaĝo ne plu estos. Se Eo-uzantoj volas ke la mesaĝoj eskapu de la gugla tradukado mi proponas kelkajn rimedojn:

a) Uzu alian alfabeton, ekzemple la cirilan, kiun multaj homoj komprenos.

b) Metu en la vortojn kromajn literojn, tiel ke homoj povu ankoraŭ rekoni la vortojn, sed maŝino ne.

c) Kripligu la lingvaĵon ŝanĝante la vortordon, kreante novajn vortojn per derivado kiuj anstataŭu la kutimajn kiujn rekonas la maŝino, ekzemple diru (la bonlingvismo povus doni utilajn vortojn por ĉi tiu celo.

Tradukita artikolo de Juan-José López Burniol, la originalo aperis en la ĵurnalo El Punt Avui la 6an de januaro 2012 …read more

Michael Shermer en prelego rete eldonita montras kiel niaj perceptoj obeas ŝablonon, kaj tio kaŭzas trompon. …read more

san jose maria escriva balague…

Esquerra estas la nomo de politika partio en Katalunio. En la lastaj balotoj guberniaj kaj municipaj ĝi perdis gravecon interalie pro la apero de novaj partioj same sendependismaj. En la urbo Girona ĉi tiu forto ĝis la lastaj balotoj havis kvar magistratanojn kaj ŝajnas ke nun ne havos eĉ unu. Por ke la partion reprezentu magistratano mankas unu voĉdono, kaj okazis ke unu balotilo estis konsiderata nevalida ĉar en la koverto estis ankaŭ papero kun la bildo de la sanktulo José María Escrivá de Balaguer, la fondinto de Opus Dei. Estas kredeble ke membroj de tiu organizaĵo aŭ kultantoj de la sanktulo ne ŝatas la menciitan partion pro ĝia maldekstremo kaj laikismo, sed restas kaŝita la aŭtoro de ĉi tiu okazaĵo. Kiel ajn la konsistigo de la nova magistrato estas prokrastita ĉar Esquerra petis renombradon de la voĉdonoj, kaj en eventuala kazo de eraro oni povus akiri ĉeeston en la urbodomo. Ankaŭ en Barcelono oni ne konsistigos la novan magistraton ĝis la 1a de julio ĉar ankaŭ Partido Popular (konservativa hispana partio) petis renombradon kun la espero ke aperos la 60 voĉdonoj mankantaj por havi sian naŭan magistratanon. Necesas informi ke Barcelono estis regata dum 32 jaroj, ekde la restarigo de demokratio, de la madrid-obea partio PSC, kaj nun la urbestro estos Xavier Trias, apartenanta al kataluna federacio (du kuniĝintaj partioj) CiU.

Ĉu la kulpo estas ŝuldo kiun oni devas pagi per sufero? Ĉu la justico estas venĝo regulata kaj plenumata de ŝtataj institucioj? …read more

Rumanio estas lando kiun mi apenaŭ konas, malmulte pli ol la fakto ke tie oni parolas latinidan lingvon kaj ke la plej multaj homoj estas ortodoksaj. Tial kun forta interesiĝo mi iris al la kinejo por spekti filmon el ĉi tiu lando. Temas pri Amintiri din epoca de aur de Cristian Mungiu kaj aliaj. …read more

La greka reĝisoro Γιώργος Λάνθιμος (proks. elp.: Jorgos Lantimos) ĵus faris novan version de la platona mito pri la kaverno per la filmo Κυνόδοντας (‘kanino’).

…read more

Ĉi tiu kanto estas fragmento el longa poemo Llibre dels bons amonestaments (Libro de la bonaj admonoj) de Anselm Turmeda, mezepoka verkisto el Majorko. La aŭtoro estis franciskano kiu apostatis kaj islamaniĝis, kaj ankoraŭ nun estas kultata en norda Afriko. La voĉo de la kanto apartenas al Raimon.

…read more

Moon

La filmo Moon de Duncan Jones ŝajnas al mi la plej interesa fikciaĵo pri la luno el tiuj kiujn mi konas. Temas pri sciencfikcia rakonto situigita en futuro proksima. En alia artikolo mi parolis pri la fakto ke taŭgus ke rakontistoj faru verkojn kun nuntempa konteksto. Tamen mi supozas ke ni ĉiuj kapablas imagi la mondon de alia epoko kiam oni legas romanon malnovan aŭ spektas filmon kun romia aŭ aliepoka konteksto. Simile do povus okazi kiam ni alfrontas sciencifikcian aŭ fantazian rakonton: oni devas konstruadi imagon pri alia mondo laŭ la detalojn kiujn oni trovas.

En ĉi tiu filmo aperas elementoj kiuj jam estas realaj laŭ la nuntempa teknologio sed ne estas ankoraŭ sufiĉe elvolviĝintaj por ludi gravan rolon en nia ĉiutaga vivo. Ekzemple klonado. Oni povas kloni vivajn estaĵojn, sed oni devas komenci ankoraŭ debaton pri etiko en homa klonado. Kion vi farus se vi malkovrus ke vi estas klonaĵo de aliulo, kaj ke tio, kion vi konsideras via vivo, estas nur memoro greftita en vian cerbon? Ĉi tio okazas kiam la protagonisto pro akcidento iam rimarkas ke en la puzlo kelkaj pecoj ne munteblas.

…read more

Francesc Pujols ofte partoprenis la babiladojn kiuj havis lokon en la Barcelona Ateneo. Iun tagon astronomo asertis ke la mondo finiĝos post ducent dek sep milionoj da jaroj. Aŭdinte ĉi tion, tre maltrankvile demandis Pujols:
- Kion vi diris?! Post kiom da jaroj?!
- Du cent deksep milionoj -ripetis la fakulo.
Pujols faris geston de profunda malpeziĝo kaj diris:
- Kia trankvilo! Mi aŭdis “deksep milionoj”.

La sinjoro Pujols ĉiam estis ekstreme ĝentila. Iun tagon oni diskutis pri la ĝusteco de la latina frazo “in vino veritas” (en vino estas la vero). Ĉiu, diris la kunbabilanto, montras sian realan karakteron post malavara drinkado.
- Ekzakte -rimarkigis Pujols-, mi ĉiam estas ĝentila kun ĉiuj, sed post du aŭ tri pokaloj mi jam faras riverencojn.

En alia okazo Pujols defendis la perfektecon de la homo antaŭ ateneano laŭ kiu la homo estas aro da malperfektaĵoj. En difinita momento, Pujols decidis akordigi la diferencojn, kaj kontestis:
- Sed pensu, bona amiko, ke la homo estis kreita en subevoluinta epoko.

En la fama tempo de la “Atenea rondo” oni diskutis ankaŭ pri la senmezuraj salajroj de la aktoroj. Iu babilanto, kun referencoj al unu el la plej famaj komikistoj de tiu momento, komentis:
- Buster Keaton verŝajne enspezas pli multe ol ministro.
- Sed ne estas tiom amuza… -kontestis Pujols kun sia kutima flegmo.

Pujols iam invitis la sinjoron Emili Tintoré, teatro-kritikiston. Kaj tiu sinjoro, skeletone maldika kvazaŭ insekto, diris al Pujols:
- Mi ne volas kaŭzi problemojn, sed mi estas vegetarano.
- Tute ne estas problemo… Mi mortigos brasikon.

La plej rigoraj fakuloj pri Pujols ne tute certas pri la aŭtenteco de ĉi tiu anekdoto, sed oni diras ke, reveninte de Germanio, li raportis al kunbabilanto:
- Neniun paperaĉon mi trovis sur la grundo. Oni konservas ĉiujn en bibliotekoj.

Nia viro havis amikon kiu dum sia tuta edzado suferis pro la bopatrino. Post multaj jaroj da turmentoj kaj ŝtormoj, la bopatrino forpasis. Meze de la tombeja silento Pujols elkore premis la manojn de la liberiĝinta bofilo kaj diris:

- Rezignacion!

Laŭ psikanalizo, paranojo estas la mensa malordo kiun suferas homo miskomprenanta la mondon kaj interpretanta ĝin laŭ sia impreso. La paranojaj bildoj estas interpreteblaj diversmaniere kaj la psikanalizistoj uzas ilin kredante ke la interpretado kiun faras subjekto senvualigas la kaŝitajn timojn kaj impulsojn.

…read more

Jen tradukita artikolo de la sociologo Salvador Cardús

…read more

Ĉi sube vi povos legi mian opinion pri du filmoj kiujn mi ĵus spektis: Zack and Miri Make a Porno de Kevin Smith kaj Pagafantas de Borja Cobeaga

…read more

Laŭ usona ĵurnalo, la kvanto da murdoj malkreskas en pluvaj somertagoj.

…read more

Kelkaj vortoj pro la filmo Låt den rätte komma in de Tomas Alfredson .

…read more

Jen fragmento tradukita el la libro Tirant lo Blanc de Joanot Martorell. La teksto estas sendependa rakonto metita en la romanon (en la ĉapitrojn 98 kaj 99). Ĉi tiu rakonto apartenas al la ĝenro novellino, novelo prezentanta moralan problemon. Tiu speco de novelo naskiĝis en Italio ĉe burĝaj taboloj, kaj pli da novellini oni povas legi en la Dekamerono de Boccaccio.

…read more

Oni trovis korpon de femala homo kiun oni kredis vampiro.

…read more