LATINA GRAMATIKO

Simpla kaj kompleta



(Paul CROUZET)


ENKONDUKO AL ESPERANTIGO


Mi decidis traduki el la franca en Esperanton la latinan gramatikon,
kiu akompanis min dum la ses jaroj de mia licea lernado. Mia unua
kaj ĉefa motivo estas la plezuro. Tia motivo sufiĉas al si mem. Certe
diskutebla kaj kontestebla, ĝi bezonas nenian pravigon.


Dua motivo estas omaĝo al verko, kiu ne nur servis al mia instruado,
sed pli frue al mia patro, kaj pli malfrue al miaj gefiloj kaj genepoj.


Tria motivo estas la espero, ke ĝi povos utili al esperantistoj, kiuj tiel
ne bezonos turni sin al alia lingvo por konsulti latinan gramatikon,
ĉu por lerni, ĉu por kia ajn alia celo.


Kvara motivo estas respondi per faktoj al la aserto, ke "Esperanto
estas malfacila por orienteŭropanoj kaj neeŭropanoj, ĉar ĝi estas
tro eŭropeca, eĉ tro latina."


La leganto povos juĝi per si mem, kiagrade tiu aserto havas
konkretan bazon.


Mia traduko ne ĉiam estas fidela. La originalo kompreneble estas
franclingva kaj verkita de franco por francoj. Ŝajnis al mi ofte
preferinde adapti la tekston por esperantistoj.


Oni atentu, ke la gramatiko ne estas la tuta lingvo. Por tiu, kiu
volas vere lerni lingvon, necesas aldoni multe da ekzercado. Ne
mankas eldonoj de latinaj tekstoj kun paralelaj nacilingvaj
tradukoj kaj de oportunaj dulingvaj vortaroj, destinitaj al
diverslingvaj lernantoj.


La pedagogia valoro de Latino estis tiagrade agnoskita, ke ĝiaj
lernantoj lernis ĝin kune kun la franca kaj poste kune kun la
helena, en la sama tempo, dum kiu lernantoj de "modernaj"
klasoj nur lernis la francan, kaj la mezvaloraj rezultoj de la
unuaj en la franca sisteme estis superaj al tiuj de iliaj kolegoj
lernantaj nur la francan. Ke la lernantoj de Latino estus pli
inteligentaj ol la aliaj, tio tamen ŝajnas al mi neverŝajna. La
pedagogia valoro de Esperanto, pro kaŭzo facile komprenebla
el reala komparo de la lingvoj, estas ankoraŭ pli alta.


Kompreneble, ĉar la latina gramatiko estas iom pli longa ol la
dekses reguloj de la gramatiko de Esperanto, tiu traduko
aperos felietone, kvankam la traduko de la tuto estas jam
plene farita.