Ladislao's blog

La plej grava karaketerizo de tiu ĉi mezura metodo estas la leĝo de multnombreco, do kelkaj eraroj ne influas esence la finajn montro-ciferojn.

La t.n. manipulmontra cifero ricevas formon kaj laŭ subjektiva, kaj laŭ objektiva analizo de la tekstoj. Unue La Manipulanto priserĉas tiujn kvalifikajn vortojn, esprimojn, asertojn el la artikolo, kiuj restas sen pruvoj, pravigoj aŭ justigoj. Tiuj vortoj estas ruĝigitaj kaj kiam oni movas ilian muskursoron sur tiuj vortoj, vidiĝos pliaj detaloj pri la kialoj de ilia selekto.

Analizo de vortoj-esprimoj

Tiuj detaloj aŭ notoj enhavas ankaŭ subjektivajn aludojn, kiujn eblas komenti, sed laŭ nia intenco, nur tiam ruĝiĝas iu vorto, esprimo, se ĝi havas “problemon”. Por prikalkuli la manipulmontran ciferon ni prinombras la ruĝajn vortojn - tiu cifero helpos kalkuli la finan manipul-ciferon (2a formulo) - kaj signas ĝin per la litero K (kvalifikaĵoj) en la suba formulo.

Objektivaj statistiko kaj montro-ciferoj

Laŭ empiriaj rimedoj La Manipulanto konkludis, ke la plej neŭtr(al)aj vortoj nekvalifikaj en Esperanto estas la prepozicioj (ne ĉiuj!) plus kelkaj vortoj senkategoriaj (vidu sube!).

Prepozicioj: al, antaŭ, apud, cis, ĉe, ĉirkaŭ, da, de, depost, disde, dum, ekde, ekster, el, ĝis, inter, je, krom, kun, laŭ, malantaŭ, per, po, por, post, preter, pri, pro, sen, sub, super, sur, tra, trans

Plus kelkaj vortoj senkategoriaj: ajn, aŭ, baldaŭ, ĉar, ĉi, ĉu, des, do, eĉ, ja, jen, ju, ĵus, kaj, ke, la, mem, ol, plej, pli, plu, plus, se, sed, tre, tro, tuj

Tiujn suprajn erojn de teksto ni nomas neŭtr(al)aj vortoj, kaj ilia ripetiĝado montras ion ankaŭ pri la lingvorego de la verkanto, do ilia meznombro de ripetado enhavas ankaŭ subjektivan, individuan karakterizon sendependan de la analizanto. Sed ni vidu konkretan ekzemplon:

Helpe de iu interreta tekstoanalizilo en kelkaj sekundoj oni povas prikalkuli la necesajn statistikajn ciferojn. Sube mi listigas la datenojn ricevitajn en la kazo de la analizata provartikolo.

Nombro de la karakteroj (sen spacoj): 4720
Nombro de la frazoj: 46
—
Nombro de la vortoj (N - en la 1a formulo): 933
Sumo de la neŭtr(al)aj vortoj en la teksto - (n1+n2+…+n25 - en la 1a formulo): 292
Nombro de la neŭtr(al)aj vortoj sen ripetoj (i - en la 1a formulo): 25
—
Seninformaj kvalifikaĵoj, ne neŭtr(al)aj eroj de la teksto (K - 2a formulo): 26

Prikalkulo de la ideala ripetado de neŭtr(al)aj vortoj ĉe iu artikolo:

B - La meznombro de vorto-ripetado
N - Nombro de ĉiuj vortoj de la teksto
n - Analizitaj neŭtr(al)aj vortoj
i - Nombro de la neŭtr(al)aj vortoj en la teksto sen ripetoj

En nia analizata provartikolo la meznombro de la ideala vorto-ripetado (de neŭtralaj teksteroj) estas 79,88 –> 80. Do, en la artikolo havante 933 vortojn ĉiu 80a statistike estas tute neŭtrala.

Manipulmontra cifero:

M - Manipulmontra cifero
K - Seninformaj kvalifikaĵoj, ne neŭtr(al)aj eroj de la teksto

La demando estas, kiel rilatas la nombro de manipulantaj teksteroj al tiu de la statistike tute neŭtralaj vortoj? La absoluta manipulmontra cifero de nia analizata artikolo estas (26 x 100/80=) 32,5 procentoj. Sed en ĉiutagoj, se iu artikolo enhavas pli ol 50-procente misinformojn, tiu ne indas eĉ je la tralego; La Manipulanto tial konsideras ke ĉiu publikigita artikolo devas havi verajn, ĝustajn informojn almenaŭ duone, tial la absolutan manipulmontran ciferon endas duobligi, do la manipulanta cifero de la provartikolo iĝas 65 procentoj.

La Manipulanto
baldaŭ interrete

Notoj:
- Tiun ĉi metodon de analizo oni prefere uzu en la kazo de artikoloj/tekstoj, kiuj havas minimume 800-1000 karakterojn.
- La metodo estis testita ankaŭ en la franca kaj rumana lingvoj (kiuj lingvoj same havas prepoziciojn).
- Kiam mi uzas la esprimon ‘informo’, fakte mi parolas pri t.n. presinformo (laŭ la ‘5W+1′-regulo: kun kiu, kie, kiam, kio kaj kiel + kial okazis) .
- Ĉi-tiu metodo estas plie empiria, ol scienca.
- Mi ankaŭ kontraŭprovis la metodon: la formuloj funkcias kaj se ĉiu vorto estas iu neŭtr(al)a prepozicio (ekzemple ‘pri’), kaj se ĉiu vorto estas kvalifikaĵo (ekzemple ’stulta’).

La ideo agi iel kontraŭ tiuj opini-aĝiotantoj, kiuj uzas siajn (interretajn) publikaĵojn kiel simplan borzon por manipuladi, naskiĝis post iu artikolo aperigita en la Libera Folio. Laŭ La Manipulanto ankaŭ en Esperantujo devas funkcii iu publika forumo, kie oni povas protekti sin mem kontraŭ opinioruboj aperantaj en diversaj publikaĵoj.

La Manipulanto revas pri tiu E-movado, kie iĝas iaspece institucia en la strukturo de publika E-opinio la postulo pri minimuma etiko por gardi la honestecon de ĉiu homo, en nia kazo de ĉiu esperantisto. Laŭ La Manipulanto, la rajto pri honesteco ja estas io tre grava - se ne la plej - el inter la homaj rajtoj. Bedaŭrinde en la e-komunumo (estu ĝi ia ajn) ankoraŭ funkcias preskaŭ neniaj metodoj por sin kontroli kaj sin gardi - rilate la homajn rajtojn (gardi honestecon) eĉ malpli.

La Manipulanto ankoraŭ estas t.n. opini-blogo apogata de ESENCOJ (la informkolekta retejo de Hungaria Esperanto-Asocio - HEA). Kvankam la iniciato ankoraŭ havas nur unu kunlaboranton (nome László Szőke), ĝi revas pri pli multe da kunverkantoj, kunagantoj kontraŭ manipulado.

La Manipulanto kredas ke ĉiu publika ago havas respondeculon, kaj ĉiu aganto respondecas pri siaj agoj antaŭ la komunumo, kie ŝi/li agas. La Manipulanto same kredas, ke ĉiu komunumo havas rajton gardi sin kontraŭ la misagoj de siaj anoj, ankaŭ se tiuj (etikaj) grupreguloj troviĝas skribitaj en neniu leĝo.

La Manipulanto revas akiri ankaŭ la apogon de la Tutmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio (TEĴA) kaj Universala Esperanto-Asocio (UEA) por atingi la celon: plimaturigi la publikan E-opinion kaj ĝiajn strukturojn.

La Manipulanto
interrete baldaŭ

P.S.: Ĉu vi konsentas? Apogu nin, sciigu ankaŭ viajn konatojn pri tiu ĉi iniciato!

Fotomuntaĵo - karikaturo

Alvenis interesa foto pri Kalle Kniivilä, redaktoro de Libera Folio kies ploranta vizaĝo tiel eterniĝas. Li tiom zorgas pri la (hungara) esperanto-movado...

(Kalle, se vi sentas ofendite fare de tiu ĉi ilustraĵo, nepre signali al mi por ke mi viŝu ĝin el mia publika dokumentaro...)

La originala foto.

---

Reagis ankaŭ Kalle Kniivilä: forviŝis min el lia kontaktolisto kaj alŝutis tiun ĉi suban reklamon. Videble ne tro plaĉas al li, se la temo estas lia persono (liaj agoj ĉe LF) - kvankam ĉiu ĵurnalisto(?) devus scii, se ŝi/li rajtas skribi ion ajn pri iu ajn, do reciproke, iu ajn rajtas skribi ion ajn pri ŝi/li...

Senpruva kvalifikado estas falsaĵo

Redaktante tiun ĉi reagon en la nomo de Hungaria Esperanto-Asocio (HEA) responde al la redakcia artikolo aperinta en Libera Folio (LF) – Paperaj membroj ŝveligas Hungarian Esperanto-Asocion, la 24an de novembro 2008 (1) –, ni reale sidis inter duboj: ĉu klerigi la aŭtoron pri etiko, ĉu lasi la tuton aŭ defendi nin kontraŭ la fontomankaj akuzoj kaj unuflankaj malicaĵoj, eble reataki? (2) Fine ni decidis resti ĉe la faktoj argumentante kiel eble plej logike kaj klare.

Kvankam tie kaj ĉi tie ni ne povos preterlasi personajn aludojn, ni intencas prezenti finfine la konsideron de HEA rilate al la vera fono de la problemoj en la E-movado en Hungario. Kaj asertas neniu, ke la artikolo de LF ne enhavus malmultajn spuradajn ver-eretojn, sed ĝia plej grava manko estas la supraĵeco, preteratento de la kontrolita bazo, ĉar estas tro simple-facile nigrigi aŭ blankigi la aferojn...

"La lasta sidejo de Hungaria Esperanto-Asocio iĝis seksgvatejo (3)"

Surstrata klaĉado. Precipe tiel en pasinta tempo. Fakte ĝi iĝos pordistejo de iu baldaŭa motelo aŭ hotelo, kies proprietulo aĉetis la tutan domegon apud kies enirejo troviĝis ankaŭ la luita „librovendeja truo”. El la citita aserto pravas nur tiom, ke la sama posedanto (ne la firmao aĉetinta la lurajton!) havas interesojn ankaŭ en la apuda seksgapejo. Aliflanke, la loka aŭtonomio triobligis la luprezon, do HEA devis pagi por tiu truo tiom (en la lastaj tri monatoj), kiom valoras iu duoble pli granda ejo en la sama distrikto en Budapeŝto.

Estas okulplaĉe legi, ke la stato de iu oficejo fidinde indikas la prestiĝon kaj financojn de iu organizo, sed en nia kazo la ĝisnuna oficejo en la strato Kenyérmező neniel estis luksa kaj neniel estis taŭga por protokolaj celoj, nek taŭga por organizi tie lingvokursojn aŭ kunvenon por komisionoj. Kaj, ĉu ekzistas regulo, laŭ kiu devas troviĝi la landa oficejo tie, kie la organizaĵo estas registrita laŭjure? La vera demando pri la sidejo de HEA estas: kiajn taskojn ĝi havu?

Rilate la situacion de posedaĵoj de la asocio: la menciita estraro kritikita ekfunkciis en 2006 (kaj la nova elektiĝis nur antaŭ kelkaj tagoj), kiamaniere povas oni kulpigi la nunajn estraranojn pri la antaŭjaraj administradoj? (4) Por aperigi la kalumnian artikolon oni devis do eluzi tiujn kelkajn tagojn, kiam la malnova estraro jam ne funkciis, kaj la nova ĵus ekfunkciis.

(Sur)paperaj membroj

Ŝajne Libera Folio malkovris la demandon fundamentan: ĉu ovo aŭ kokido ekzistis la unua? Ni ne scias el kiuj fontoj, sed LF asertas ke „mankas spuroj de la mil-membra aktivado”, aliloke ĝi eldiras, ke la „freŝe fonditaj fondaĵoj” ne agadas. Sed la fondado jam en si mem ĉu ne estas agado, eble la unua, la plej grava paŝo? Ĉu laŭ LF eĉ ne ekzistas tiuj personoj, kiuj estas fondintoj de la novaj fondaĵoj kaj societoj? Laŭ hungara tribunalo ili ja estis kaj estas realaj, alikaze ili ne estus registritaj oficiale, kaj troveblaj en la publika datenbazo (5) de funkciantaj organizoj.

Ni staras nekompreneme antaŭ la postuloj prezenti la nomliston de HEA-membroj por konvinki iun ajn pri ilia ekzisto. Ĉu ni reiris en iun epokon? Ni komprenas, ke iuj dubas pri ĉio, sed plenan nomliston ili ricevos neniam – nek LF –, ĉar ni devas procedi laŭ la leĝo pri datenprotektado. Postuli la personajn indikojn de niaj membroj estas senesence kaj neplenumeble, diskonigi ilin estus kontraŭleĝe nepre en ĉiuj landoj de Eŭropo.

Fantomaj membroj ĉe Libera Folio Kvankam Libera Folio fieras pri ĝia multcento da membroj, maleblas koni la certan nombron de aliĝintoj. Ni testis ankaŭ tion, ke unu persono povas registriĝi multfoje ĉe LF: ŝi/li devas havi nur pli da retadresoj. Ni petis de la redakcio la liston de registritaj uzantoj (nomo, retadreso, IP-adreso) por ekkoni la nekontesteblan nombron de LF-anoj, sed ni ricevis nenian liston ĝis hodiaŭ, kvankam ni atendas de unu semajno la pruvon. La certa listo de realaj membroj restas plu en mistero... (pseŭdonovaĵo)

La membraro aktuale estas pli alta ol 1300 personoj, kaj ekzistas pli da organizaĵoj ol menciite; grava plimulto de tiuj organizaĵoj estas elstare publikinteresaj, do ili devas multe pli strikte raporti pri sia agado ol ekzemple simplaj firmaoj. Ni mencias krome, ke fondaĵoj ne estas membroorganizaĵoj de HEA.

Eble alifoje ni povos paroli detale pri la servoj de HEA (kaj ĝiaj organizoj) al siaj membroj. Nun ni prenu nur la abonantaron de la t.n. poŝtelefona E-grupo/reto. Tiun servon ĝuas pli ol 600 personoj, kiuj devas havi ian konekson kun Esperanto (ekz. familianoj), alikaze ili ne povus aliĝi al tiu grupo. La membroj ricevas senpage aŭ altrabate telefonilon, kaj ili povas telefoni inter si senpage, ekstergrupen laŭ signife pli malaltaj tarifoj ol kutime. (Tiun saman povus fari iu ajn laŭ speciala kontrakto kun la poŝtelefonaj firmaoj en la koncerna lando!)

Por kvietigi la nekredantojn, ekzistas du vojoj: aliĝi al la Hungaria Esperanto-Asocio kaj trankviligi sin ene de organizaj strukturoj, aŭ kalkuli laŭ nerektaj fontoj. Al tiuj, kiuj dubas pri la nombro de aktivaj esperantistoj en Hungario, nu, tiuj unue devas konsideri fakto la nombron de listanoj sur la retlistoj grandaj (eszperantoforum ĉe Google Group – listo de HEA, kaj esp-en-hung ĉe Yahoo! Groups – listo de László Szilvási). La unua listo havas 554 membrojn (6), la dua 478. Eĉ se triono el inter la listanoj membras en ambaŭ listoj, ni povas paroli pri ĉ. 700 pli-malpli aktivaj esperantistoj.

El statistikoj (7) koneblas, ke en 2008 la nombro de hungaroj, kiuj uzas interreton estas 40-procentoj de la loĝantaro; eĉ se tiu proporcio ĉe esperantistoj estas 60-procenta (konsiderante esperantistojn pli akceptemaj je interreto ol kutime), ni jam povas kalkuli pri pli ol 1000 esperantistoj aktivaj. Kaj ni ne kunhelpu al la virtuala mondo ataki la realan mondon: tre granda parto ekzistas ekster la ekranoj, kaj tiuj – precipe maljunuloj – forgesitaj de la komputilmoguloj agas, kunvenas en siaj kluboj por altaj idealoj.

Reen al (sur)paperaj membroj – la nuna strukturo de HEA plie similas al t.n. konsorcio de diversaj organizaĵoj fonditaj ne nepre por servi ekskluzive Esperanton, sed ili ĉiuj senescepte konsentas pri la uzado de Esperanto por atingi siajn celojn. Do la membroj de aliĝintaj societoj – kvankam ili utiligas Esperanton – ne estas devige ankaŭ bonaj lingvoparolantoj, nek individuaj membroj de HEA; pri ili dispozicias la statuto de la Asocio.

Laŭ la Jarlibro 2008, UEA – administrate pere de la ĉefdelegito, ankaŭ kiu estis estrarano de HEA – havas delegitojn en pli ol 25 urboj en Hungario (vidu la apudan mapon!), do nei ilian ekziston eblas, sed senutilas.

El la supraj fontoj sendependaj de HEA ne ŝajnas troige aserti, ke en Hungario tutcerte troviĝas pli ol 1000 agemaj esperantistoj; devas havi kelkajn centojn da ne bone lingvoparolantoj ankaŭ la aliĝintaj societoj; dise en la lando ekzistas delegitoj, do en tiuj lokoj ankaŭ ia E-agado povus ekzisti. La demando estas: al kiu organizo ili aliĝis? Ni atendas scivole la nomliston de aliĝintoj al la Kultura Esperanto-Asocio (de László Szilvási), kaj tiel – per simpla subtraho – ni ricevas la ĝustan nombron ankaŭ de HEA-membroj. Simple, ĉu ne?

Kiel Libera Folio mordas sian propran voston?

Vole-nevole LF sugestas maloportuna la modelon mem: ĉu vere estas suspektinde, kiam diversaj, civilaj organizoj kunagadas, intime kunlaboras? LF kritikas ĝuste tiun starpunkton de HEA, laŭ kiu pli bonas ĉeesti surloke komunumajn ĉiutagojn, ol deklari kiel unusola aŭ ununura la servon de movado kaj Internacia Lingvo. Se anstataŭ nura okupiĝo pri Esperanto inter kvar muroj, oni volas servi ankaŭ lokajn komunumojn, do la socion – ne kontraŭ, sed per Esperanto!

LF kaj ĝiaj nekonataj fontoj subdiras, ke estus malbeninde se civilaj organizaĵoj serĉas kaj trovas diversajn subvenciojn de la ŝtato, de la diversaj eŭropuniaj adjudikoj por civilaj agadkampoj. LF prijuĝas malice ankaŭ la ideon, kiam la librotenadon pluraj societoj – por ŝpari kostojn – aranĝas ĉe la sama firmao.

Pri fraŭdakuzoj 1. - Neniu denunco koncernas Hungarian Esperanto-Asocion, la organizon mem. 2. Hungaria Esperanto-Asocio denuncis neniun. 3. - Antaŭ la fino de ajna polica enketo la estraro de HEA ne komentas. 3. Ĉiuj rajtas al la supozo de senkulpeco. Estraro de HEA Rimarko: La polico devas esplori ĉiujn denuncojn, ankaŭ la kaŝnomajn, nebazitajn kaj sennome disvastigitajn en la reto.

Ĉi-tie temas pri iu nova modelo funkciigi landan/centran asocion kiel kadro-organizon kun pli da aliĝintaj membroasocioj, kiuj loke transprenas la farendaĵojn. HEA, la centra organizo havas plejparte kunordigajn kaj interesreprezentajn taskojn; la ideo estas delegi diverskampajn agadojn al tiuj funkciantaj organizoj aliĝintaj, kiuj fondiĝis por plenumi diversajn celojn. La strukturo (8) mem gravas nun, kiun elektis la estraro de HEA por organizi sian agadon. Kaj aldone ne forgesu, ke en HEA ricevas salajron neniu (9).

Ne papagumi, temas ankaŭ pri mono!

Nur supraĵe eblas aserti, ke “la movado estas dividita en du malamikajn frakciojn” (tiel vortumita!). Fakte la merkato ĉirkaŭ Esperanto en Hungario dividiĝas laŭ pli-malpli normalaj karakterizoj de konkuro pri profito. La grupo de László Szilvási (ĉirkaŭ tri organizaĵoj (10): Fondaĵo Esperanto en Hungario, Kultura Esperanto-Asocio – KEA kaj Hungara Esperanto-Junularo) vivtenas sin tute per Esperanto, la alia flanko, Hungaria Esperanto-Asocio – kiu de tempo al tempo devas tamen defendi la tutan Eperanto-movadon sendepende, kiu apartenas al ĝia organizite, do ankaŭ la ĵusmenciitajn tri organizojn – (kaj la Fondaĵo por la Internacia Lingvo Esperanto) gajnas sian vivrimedon ne rekte el Esperanto.

La (1a) diagramo estas kompilita laŭ la publikaj datenoj de hungara fisko (do sendependa de HEA) (11). Tiu speco de enspezo estas nur unu el la eblaj, tamen ĝi ilustras bone la tendencojn de la lastaj jaroj: kiam ricevas pli multon la organizaĵoj de HEA, tiam malkreskas la enspezoj de la organizaĵoj de Szilvási (la supera linio).

Pli interesa estas la 2a ilustraĵo (sube), kiu prezentas la dividon en procentoj de la ricevita monsumo de la 1% de la imposto donita de hungaraj civitanoj al E-organizaĵoj. Videblas klare, de la jaro 2006 (kiam elektiĝis la ĵus abdikinta estraro de HEA) la enspezoj de la Asocio kreskas, la alia flanko (tiu de Szilvási) perdas monon. Okulfrapa estas la 2005a jaro: la organizaĵoj de László Szilvási ĝuste tiam enspezis plej multe, kiam li respondecis ankaŭ pri la financoj de HEA.

Samaj tendencoj ekzistus ankaŭ se ni prezentus la enspezojn de la librovendado kaj lingvokursoj. La merkato ĉirkaŭ Esperanto estas limita, do la ekzistado de László Szilvási kaj tiu de liaj organizaĵoj dependas – vole-nevole – ankaŭ de la agado de HEA. Tiel kompreneblas, kiaj interesoj troviĝas reale en la fono de t.n. “malamikaj luktoj” en la E-movado en Hungario. Sed tiu konkuro neniam estas karitata...

Laste permesu unusolan demandon: se la Esperanto-movado en Hungario estas tiom malgrava, kial meritis la temo tiel longan debatan artikolon? Kaj unusolan atentigon: se iu organizo pereigus HEA-n, poste ankaŭ ĝi mem pereus. Ĉu ne estus bone prefere helpi la centran organizon kaj ne ataki?

László SZŐKE
respondeculo pri komunikado de HEA

---

Notoj:

Mi ŝuldas pri konkretaj proponoj, t.n. "solvo"-proponoj -- esprimo transprenita de la prezidanto de UEA -- rilate la Universalajn Kongresojn, post mia kritiko koncerna la organizajn mankojn de la lasta UK el Roterdamo. Necesas mencii, ke la ĉi-subaj proponoj priatentas la cirkonstancojn spertitajn de mi dum UK 2008, kaj mi klopodas kiel eble plej konkrete skribi pri miaj proponoj. Mi eĉ momenton ne kredas, ke mi estas ĉioscia, do tiu ĉi artikolo povas enhavi ankaŭ erarojn kaj misaĵojn, pri kiuj mi pardonpetas anticipe. Jen mia "disertacio" por ĝui ĝin ĉiuj, kiuj havas aŭd- kaj vidkapablon.

Al kiuj akordigi la informadon kaj organizatecon dum kongresoj?
Nu, laŭ mia opinio, al novaj/unuafojaj kongresanoj (1), al maljunuloj (2) kaj al handikapuloj (3). Kial? Ĉar pli spertaj kongresanoj jam scias multe pri kongresoj, kaj ilin certe ne ĝenos pli da informoj dise sur la muroj, flugfolioj aŭ eble en etero, sed novaj aliĝantoj certe havas neceson pri pli detala informado. Sed kiel fari tion? Nu, ni prenu laŭvice...

Neceso de afiŝoj, flugfolioj
En la kongresejo el Roterdamo ni devis transiri almenaŭ tri ejojn (sed ne fermitaj ĉambroj) por atingi la centran halon-placon, kiu funkciis kiel la ĉefa ripozejo antaŭ, inter kaj post la programeroj. (Tie estis organizita la Interkona Vespero kaj Movada Foiro - vidi tiun ĉi videon). En transiritaj ejoj troveblis nenie inform-afiŝoj, nek tie funkciis la inform-tablo. La sola sencumiga/direktiga aĵo estis la bruado de jam alvenintoj. Mi eĉ ne povas imagi, kiel orientiĝis unuafoje ekz. iu ĵus alveninta kongresano, kiu ne nur nova, sed aldone ankaŭ aŭdhandikapulo estis?

Mi scias, problemojn ja mi havas, sed mi povas malfacile deĉifri ankaŭ nun tiun ĉi mapenigmon.

Do, kvankam al la "spertohavaj" kongresanoj eble ŝajnas stultaĵo, tamen, kaj la inform-tablo, kaj la diversaj afiŝoj pri sciindaĵoj devus esti tuj post la ĉef-enira pordo. Almenaŭ, tiel estintus logika por mi. Oni povus reagi al tiu ĉi rimarko, sed homoj ja havas langon, do ili kial ne povus demandi iun ajn? Simple, ĉar novuloj aldone pritimas prononcadon, ili ne fidas pri sia lingvorego; bonvolu rememori viajn unuajn frazojn elbuŝitajn... Kaj laste: mi scias, ke ĉiu spertohava kongresano estas spertulo ankaŭ pri mapolego (la kongresa libro enhavis ankaŭ mapon pri la kongresejo), tamen, ekzistas iuj, kiuj pli facile orientiĝas laŭ akurataj kaj direktitaj sagoj. Plejparte oni ja estas bildig-tipaj!

Ankaŭ ion pri orientiĝ-kapablo: modernaj uzaĵoj ofte ne faciligas, sed malfaciligas ilian uzon, kiel okazis minimume dufoje ankaŭ kun la lifto en la kongresa konstruaĵo. Dufoje mi devis persone liberigi malspertulojn pri liftoj, ĉar la hipermoderna maŝino havis du kontraŭajn pordojn: unu kondukis al kongresejon, sed la alia al la fermitan ŝtuparon de la personaro, kaj tiu koridoro post la sesa tute fermiĝis. Tiel mi povis lerni, kiel povas oni komuniki kun sekurgardisto nederlande, por liberigi niajn kompatindajn kongresanojn kiuj trafis en panikon. Ne forgesi, ne ĉiuj havas amikajn kaj memevidentajn rilatojn kun modernaĵoj!

Resumante: ĉiu organizanto pensadu unue kiel nov-kongresano, maljunulo, handikapulo kaj ankaŭ komencanto, kaj nur poste decidi pri la praktikaj solvoj, kiuj informoj superfluas aŭ estas memevidentaj!

Ĉiĉeronado aŭ gvidado de kongresanoj
Tezo: ne nur intelektan nutraĵon soifas la homo! Do, la ĉiutaga bezono same karakterizas ankaŭ la kongresanon, estu ŝi/li la plej fama movadano. Kaj tio simile veras en la kazo de nov-kongresanoj, eĉ, duoble, se ili estas ankaŭ eksterlandanoj. Bonvolu ne preterlasi tion kiel organizanto troŝarĝita kun intelektaj valor(aĵ)oj. Tial estus inda, se okaze de kongresoj ĉiu grupo de 30-50-70-100 anoj havus propran gvidanton, laŭeble enlandanon (t.n. voluntulon), kiu estas informita pri la lokaj sciindaĵoj praktikaj. Ekzemple, en Roterdamo mi ne havis kiun pridemandi, de kie mi povus aĉeti vindotukon/vindaĵon por mia fileto? Kompreble, en tiuj kazoj trivialaj vi ne nepre volus kontakti la ĉeforganizanton, ĉu ne? Ho, mi solvis la problemon, sed tio forrabis de mi/ni duontagon.

Laŭ la (mis)ekzemplo de Roterdamo, la interesiĝanto preskaŭ neniam ricevis surloke utilan respondon se ŝi/li havis demandon, ĉar preskaŭ ĉiam troviĝis aliloke la respondeculo pri tiu temo/kampo. Nu, se ene de kongresejo troviĝas pli da varmaj punktoj organizaj, mi ne komprenas kial ne havis tiuj rektan kontakton inter ili: per telefono, radio (walkie talkie), interreto - ekzemple. Tiel oni estus ricevintaj respondon ĝustamomente, kaj ne poste, iam, aŭ absolute ne. Ĉar respondoj, reagoj - plejparte - tiam utilas, se ili alvenas en la ĝusta momento.

Unuspaca etoso kongresa
Ankaŭ ĉi-tie mi estos konkreta, havante akuratajn "solvo"-proponojn. Do, kial ne havu propran radio-elsendon dum la kongresoj? Kial ne dissendi dumkongrese ankaŭ interrete la sonmaterialojn? La tekniko ne estas multekosta, kaj tiel la organizantoj povus informi ĉiun kongresanon pri la plej gravaj informoj, prelegoj k.t.p., kaj tio ne nepre postulas profesian radiostudion kaj redakcion. Mi donas konkretan proponon pri la necesaj iloj. Jen:

Radiosendilo
La sendilo konekteblas rekte al komputilo, sed ankaŭ al sonamplifilo uzata dum prelegoj. Helpe de ĝi oni povas dissendi aktualaĵojn, anonc(et)ojn ankaŭ. Ĝia dissenda areo atingas ĉ. 300-500 metrojn

Detaloj pri la radiosendilo; prezo ĉ. 155 USD aŭ 105 eŭroj.

Tri proponoj pri radioriceviloj 'klasikaj'


Prezo - 412 HUF, ĉ. 1,73 eŭroj.

Prezo - 669 HUF, ĉ. 2,81 eŭroj.


Prezo 1.024 HUF, ĉ. 4,30 eŭroj.

La radioricevilojn enhavus la kongresa inform-pakaĵo, do la prezon de radioj entenus la aliĝkotizo, kio ja signifas maksimume 5 eŭrojn pli. La radiosendilon mem, post la UK 94 el Bjalistoko oni povus uzi aŭ en la E-muzeo, aŭ en la Esperanto Centro kiel helpilo.

Nu, karaj venontaj kongresanoj kaj organizantoj, jen miaj proponoj por plibonigi la venontajn Universalajn Kongresojn. Ek!

Aldono:
Ne forgesi, ne la kritiko mem gravas - ĉar dum amaseventoj maleblas kontentigi ĉiujn partoprenantojn unuope -, sed la ebla akceptemo de la organizantoj de novaj kongresoj pri tiuj temoj/atentigoj, kiujn mi koncernis. Miaj "solvo"-proponoj ne nepre devas esti aplikotaj, ili estas nur variacioj je unu temo.

Ĉi-tiu artikolo aperis en la retpaĝo ESENCOJ. Mi tial publikigis ankaŭ ĉi-tie, ĉar iusence resumas la kritikon kaj la komentojn alvenintajn ĉe Ipernity. La komuna aŭtoro de tiu ĉi artikolo estas la Redakcio de ESENCOJ.

[Redakcio] S-ro Probal Dasgupta, prezidanto de Universala Esperanto-Asocio reagis al iu blogafiŝo, kie la aŭtoro kritikis la ĉi-jaran kongreson, pli precize ĝiajn organizajn cirkonstancojn. László SZŐKE, ankaŭ redaktoro de ESENCOJ, en lia persona blogo ĉe Ipernity publikigis opinion rilate la misaĵojn dum la Universala Kongreso el Roterdamo.

Interalie, Szőke kritikis la indiferentecon de organizantoj: Eble kiel ĵurnalisto mi estas pli sentema ol kutimas je la indiferenteco, tamen, dum miaj tri tagoj dumkongresaj tio estis la plej ofta kaj ofenda sento, kion mi kolektis rilate la (re)agojn de organizantoj. Atenton ne nur tiuj devas ricevi, kiuj "jam estas pli famaj aŭ konataj" en E-movado aŭ en la internaj rondoj de UEA. Eĉ, novaj aliĝintoj same, se ne pli gravas ol la testitaj kaj ĉiotolerantaj kongresanoj. Tiu sinteno de indiferenteco estis la plej ĉagreniga cirkonstanco en la UK 2008 en Roterdamo - almenaŭ por mi, kompreneble -- finiĝas la kritiko.

La prezidanto unue dankis la kritikon agnoskante ankaŭ tion, ke samkiel al la aŭtoro de kritikoj, UK 2008 ankaŭ al li estis la unua kongreso post lia enposteniĝo, kaj ke ne ĉio estis perfekta: nia skipo certe devas multon ankoraŭ lerni; koran dankon pro la atentigoj -- li aldonis. La prezidanto komentis ankaŭ la komentojn aldonitajn al la kritika opinio; laŭ li, ŝajne temas pri iasenca maturiĝo de esperantistoj -- de ipernity-anoj --, ĉar antaŭ kelkaj jaroj se oni legintus similan artikolon ie ajn, la reagoj estus abundintaj je t.n. senutilaj "solvo"-proponoj.

Nun evidente la komentantoj diras ion nur se ili certas, ke ĝi estos utila en la praktiko. Eble ni tamen havos iom da kunflikaj solvetoj por estontaj kongresoj -- tio estas mia modesta deziro, kaj al tiu celo mi ŝatus pli da konstruaj sugestoj -- finas sian komenton s-ro Dasgupta.

La redakcio de ESENCOJ pritraktis ankaŭ la opinion de sia redaktoro. La ĉefa demando kiu leviĝis dum la diskuto estis: ĉu ne troigis László SZŐKE en lia persona blogo? Siavice, la redaktoro de ESENCOJ tiel klarigis lian agon: Mi neniel kritikis la enhavon mem de la kongreso, eĉ, tia konduto estus tute erara, ĉar persone mi partoprenis nur kelkajn programerojn dum UK, do ĝenerale mi ne rajtas kritiki. Mi vortumis negativan opinion nur pri la sinteno de organizantoj, pri ilia indiferenteco rilate la novajn partoprenantojn-kongresanojn. Tie ne temas pri mia ebla valoro/malvaloro persona ene de Esperantujo, sed mi certas: se mi estus kaŝinta, ke mi estas ankaŭ esperantisto, ne nur ĵurnalisto, tiam -- ŝajne -- la atento ricevita de organizantoj estus pli altkvalita. Se tiel (mal)atentas UEA la novajn aliĝintojn/anojn (havu ili ian ajn sperton aŭ fakon), do, tio estus tute misa sinteno.

Ĉi-jare mi partoprenis unuafoje - almenaŭ parte - Universalan Kongreson; post mia eniĝo en la movadon mi aliĝis kaj al Hungaria Esperanto-Asocio (HEA) kaj al UEA. Kiel novulo en la t.n. organizata movado mi tiel decidis, ke mi - ŝajne - devige devas partopreni ankaŭ UK-on en Roterdamo. Kvankam HEA organizis grupan veturadon al UK 2008, mi elektis la peraŭtan solvon vojaĝi al kongreso, ĉar kune kun mia familieto ŝajnis al mi pli oportuna tiu solvo. Nun jam mi scias, ke ne estis malbona elekto, ĉar post tritaga kongresumado mi jam tiel decidis, ke mi forlasos UK-on. La kialoj pluroblas.

Mi ne nepre volas kritiki nek UEA, nek organizintojn, tamen, kiel ĵurnalisto partopreninta pli da grandaj aranĝoj, min ĝenis la registrada procedo de novaj alvenintoj. Krom kelkaj E-flagoj antaŭ la kongresejo, nenie mi trovis inform-havajn afiŝojn pri kion mi devas fari, se ĝuste tiam mi alvenis? Mankis ankaŭ la bona lingvorego de registrantoj ĉe la alven-tabloj, kaj al mi devis plurminuta pensado por konsciiĝi, ke kion signifas la numeroj 1300-1500, ekzemple? Nu, tiuj numeroj signifis la kongresajn numerojn de aliĝintoj - nun jam ankaŭ mi scias. En kongresejo mi trovis grandan rumoron, nenie informoj pri tio: kie mi estas, kaj kion mi devas fari - eble tial, ĉar mi estis komencanto-kongresano kaj mi ne havis spertojn pri UK-oj. Do mi povis fari nenion alian, ol trinki kafon kaj poste bieron.

Pri tio ne kulpas la organizintoj, ke ĝis la komenco de Interkona Vespero, pli precize de Movada Foiro ne alvenis la aŭtobuso de nia asocio, do, kvankam nia organizo havis tablon rezervitan je ĉi-tiu evento, mi ne havis eĉ iun flugfolion, per kiu mi povintus prezenti ion ajn pri la hungara E-movado, pri la Hungaria Esperanto-Asocio. Eĉ, ĉar ene ne kongresejo ne estis interreta konektebleco, mi povis uzi nek mian komputilon almenaŭ prezenti la iniciatojn interretajn de HEA (Esperanto 2.0 TV, ESENCOJ, retpaĝo de HEA aŭ nia esperantlingva retejo pri hungaraj setlejoj - hungario.hu). Konektebleco tamen ekzistis al tiuj, kiuj antaŭe aĉetis t.n. ret-alirajn kartojn. Pri tiu ebleco nenie mi ricevis informojn, ke kie mi povus aĉeti tian ret-karton por uzi interreton ene de kongresejo, kaj ĉar mi ne naskiĝis en Roterdamo, mi ne havis konojn pri la aĉetejoj.

Mi tiel pensis, ke eble en la ejo de la Gazetara Servo mi trovos interreton por aĉeti konekteblecon, sed neniu ĉe informtablo povis min informi pri detaloj: kie troviĝas la t.n. Gazetara Servo? (Dua tage mi trovis tiun servon, sed post la 18a horo ĝi fermiĝis ĉiutage; ŝajne post la sesa postagmeze en Nederlando kreskas nek herbo!) Do, dum unua tago de UK mi ne havis interreton, tial mi povis helpi nek en la prezento de Dua Vivo. Grandan(?) helpon mi signifis tiel al la iniciantoj prezenti Duan Vivon - kaj tiel forpasis mia unua vespero kongresa. Estas vere, ke en nia inform-pakaĵo ni ricevis la kongresan libron kun pli da informoj pri la kongreso, tamen, oni ne povis tralegi ĝin en kelkaj minutoj (do, nek mi!) tuj post la alveno...

Paneo de Dua Vivo ĝuste dum ĝia prezentado

Por mi la dua tago komenciĝis lunde. Mi tiel pripensis, ĉar mi respondas pri la informado de HEA (kaj en ĉiutagoj mi estas ĵurnalisto), ke mi partoprenos la kunsidon de Subkomitato 2 (laŭ programo el kongresa libro) pri informado en la salono Teo Jung. Ho ve, tio ja estis malbona decido. Mi aŭskultis enorde ĝeneralaĵojn pri la problemoj de Esperantujo pri komunikado - ankaŭ fare de Barbara Piertzak, respondeculo pri informado de UEA -, kaj kiam mi vortumis komenton pli konkretan, ke nia informagentejo - kie mi deĵoras - aĉetus novaĵojn-informojn/temojn esperantlingvajn ankaŭ, sed ne nepre pri Esperanto, s-ino Piertzak, la kara, aldonis siavice ŝercan mencion, ke "la temo ja estas aĉetita, he-he". Kvankam mia komento/propono ne sonis en bela kaj flua Esperanto - mi nur klopodis komprenigi la esencon de mia propono -, tamen, mi ne atendis tian reagon, precipe de la respondeculo pri informado de UEA. Nun jam mi scias, ke estis superflue deziri meritplenan diskuton pri la ebla uzo de Esperanto ankaŭ en la komerco pri informoj. Mi pardonpetas pro mia stulta propono ankaŭ denove, postfoje! Tiel finiĝis mia dua tago kongresa...

Intervjuo kun Barbara Piertzak preparita en marto 2008

S-ino Piertzak en intervjuo kondamnis antaŭjuĝojn dum la solvo de diversaj diskutoj-disputoj (ĉe 2'40"). Nu, tiom pri ŝia aŭtenteco profesia rilate la antaŭjuĝojn.

Mardo estis mia tria tago, kaj mi tiel pripensis, ke meritus mian partoprenon la kunsido pri la (re)naskiĝo de Tudmonda Esperantista Ĵurnalista Asocio (TEĴA). La porokaza kunsido iĝis la unua fondkunsido de la nova TEĴA - kiel oni eksciis surloke -, kie oni aprobis la statuton de nova TEĴA por registrigi la organizon en Litovio oficiale. Kvankam mi jam aliĝis rete al TEĴA, mi aliĝis denove - ĉar mia reta aliĝo forvaporiĝis intertempe -, kaj ankaŭ mi voĉdonis jese al la nova statuto. Do, TEĴA funkcios en Litovio, kie ĝi havas promesplenan apogon de diversaj ŝtataj organizoj ankaŭ - kiel mi komprenis. (La membrokunsido de TEĴA aŭskulteblas ĉi-tie!) Kaj tiel finiĝis mia tria tago kongresa...

Kvaran tagon mi ne havis, ĉar mi decidis pri forlaso de UK. Ŝajne, eniĝi vere en la klubon fermitan de UEA mi povos nur post multe da jaroj (kaj kongresoj), se ili tiel funkcias. Mi ne estas senpacienca, nek adepto de postenismo mi estas. Kaj same, nek tiom da tempo mi ja havas ankoraŭ... Kiam kaj UEA, kaj la kongresoj organizotaj iĝos pli akceptemaj kaj malfermitaj al novuloj (aŭ novaj anoj), eble tiam mi partoprenos denove kongreson. Ankoraŭ mi estas ekster la klubo, kaj bone estas tiel...

Aldono: Indiferenteco de organizantoj
Eble kiel ĵurnalisto mi estas pli sentema ol kutimas je la indiferenteco, tamen, dum miaj tri tagoj dumkongresaj tio estis la plej ofta kaj ofenda sento, kion mi kolektis rilate la (re)agojn de organizantoj. Atenton ne nur tiuj devas ricevi, kiuj "jam estas pli famaj aŭ konataj" en E-movado aŭ en la internaj rondoj de UEA. Eĉ, novaj aliĝintoj same, se ne pli gravas ol la testitaj kaj ĉiotolerantaj kongresanoj. Tiu sinteno de indiferenteco estis la plej ĉagreniga cirkonstanco en la UK 2008 en Roterdamo - almenaŭ por mi, kompreneble.

Resumo de mia prelego okaze de la Tutmonda Kongreso de Esperantistoj-Ĵurnalistoj el Vilno, Litovio - 26-30a de majo 2008

Demandoj respondotaj (enhavo)

Kiel komuniki pri Esperanto kun la nacilingvaj (amas)komunikiloj? Kiel "stultigi" diversajn informojn pri Esperanto tiom, ke ili estu kaj restu allogaj ankaŭ al diverstipaj gazetoj, radioj kaj televidoj (publikservaj, bulvardaj, fakaj) nacilingvaj? Kiel komuniki sukcese, konsiderante kaj uzante la strukturojn kaj specifaĵojn de la presaro mem? Aliflanke: kiel helpi E-organizaĵojn kaj iliajn decidpovulojn pri komunikado ekster la E-movado? Tiujn demandojn provos respondi tiu ĉi prelego helpe de konkretaj ekzemploj (laŭ la hungara presa medio)...

Mesaĝi malpli anstataŭ troigi (metodoj trovi mesaĝojn kaj komuniki kun ĵurnalistoj)

Esperantistoj, E-movadanoj ofte falas en tiu eraro, ke ili provas komuniki ĉion pri Internacia Lingvo kiam kontaktiĝas kun ĵurnalistoj. Movadanoj ofte superŝutas ĵurnalistojn kun informoj, kiam aperas la eblo publikigi ion ajn rilate Esperanton. Kvankam necesas nur(!) trovi la plej gravajn mesaĝojn, kiujn oni volas distrumpeti. Ekzistas ĵurnalisme jam testitaj metodoj priserĉi tiujn mesaĝojn. Kaj ne forgesi: ĵurnalistoj – estimo al esceptuloj! – estas ĝenerale tro supraĵaj, ĉar ili laciĝas dum la pelado trovi la plej freŝan presinform(er)on. Eĉ, ĵurnalistoj plie servas siajn ĉefojn/redaktorojn, ol la t.n. meritplenan konsumantaron de informoj. Indas kalkuli kun tiuj tristaj(?) faktoj...

Elprofiti ŝtoniĝitajn strukturojn (metodoj pri interveno de profesiuloj)

Iel-tiel ĵurnalistoj jam konas, aŭ espereble havas informojn pri la strukturo de (amas)komunikiloj, pri ĝiaj funkciado kaj regularo. Tiuj ĵurnalistoj, kiuj prenas sur sin servi kiom ajn E-komunumojn, samtempe surprenas al si ankaŭ la taskon informi decidpovulojn pri la teknikaj sciendaĵoj. Teknikajn, laŭ la senco de funkciado! Ĉu havas tiajn taskojn E-ĵurnalistoj?

Kiuj kaj kiaj estas ili? Kiu devas fari la unuan paŝon en la komunikado inter la ĵurnalistoj kaj diversnivelaj E-organizaĵoj? Kiumaniere? Eĉ, ĉu devas kaj eblas iamaniere interveni en la natura evoluo de organizoj? Ĉu eblas kaj devas iu organizo de profesiaj ĵurnalistoj, ekzemple TEĴA, prilabori la metodojn de interveno? Aŭ simple lasi ĉion (mal)evolui de si mem, ĉu?

Ekstere kontemplantoj aŭ partoprenantoj interne (metodoj trovi nian ĝustan lokon)

Kia profesio estas ĵurnalismo? Ĉu ni trovis nian lokon en niaj (E-)komunumoj? Kiajn rolojn ni havas? Jen ebla respondo laŭ iu figuro poetika:

Leono kuŝanta digne en kaĝo observadas triste la homojn ekster kradoj, kaj tiel bedaŭras pri ili: kiom malgaje al tiuj, kiuj eĉ ne konscias pri tio, ke mi estas ekstere kaj ili interne...

OoVoo estas nova aplikaĵo testita de mi kaj de aliaj kvar esperantistoj el kvar landoj. Indas submeti al provo ankaŭ al vi! La aplikaĵo ŝajne pli bonas ol Skajpo... Jen la ligoadreso por elŝuti kaj instali la programeton - www.oovoo.com//download ...

Aktualigo: Antaŭ kelkaj minutoj aperis la intervjuo kun EU-komisonano pri multlingveco, Leonard Orban en Esencoj kaj Libera Foiro. Nepre legi kaj reagi!

Rapidanonco: Hodiaŭ alvenis la respondoj de s-ro Leonard Orban, EU-komisaro pri lingvoj. Mi tradukos la intervjuon baldaŭ (semajnfine) kaj intencas publikigi ĝin ĉe Esencoj kaj Libera Folio samtempe. Do, en Ipernity aperos nur resumo kun ligiloj. Detaloj baldaŭ...

Vizitoj de Esperanto 2.0 TV

De kiam mi disendis en diversaj retlistoj la anoncon pri Esperanto 2.0 TV, ĝi havas pli ol 100 vizitantojn tage - ŝajne pro kuriozaĵo de novaĵo. En la aplikaĵo mem tio bonas, ke preskaŭ de ĉiu retejo mi povas aldoni filmojn, preskaŭ en ĉiuj formatoj sen multe da prilaboro. La servilo, de kie oni povas spekti la videokanalon ankoraŭ permesas dissendi nur 100 + 100 filmojn.

La programistoj de aplikaĵo promesas, ke post kelkaj semajnoj aperos ankaŭ la ebleco fari ene de kanalo dosierujojn pri diversaj temoj, do, tiam spektantoj rekte povos alklaki al tiu rubriko, pri kio li/ŝi interesiĝas.

Alvenis al mi kritikoj pri la kvalito de propraj filmoj - kameraista prilaboro ktp. -, do, mi devas anonci, ke tial nomiĝas la kanalo mem 2.0 TV, ĉar tie vi ne trovos nur teknike profesiajn raportojn/filmojn, sed ankaŭ amatorajn, eĉ, nia celo estas kolekti kiel eble plej multe da filmoj de esperantistoj mem. Kaj, por klarigi por ĉiam: ni ne volas iĝi Ĝangalo 2.0 aŭ ITV 2.0! Ni konkuras nek kun CNN, nek kun BBC.

Mi, kiel inicianto de reta televido, pli precize reta dissendo de filmoj en Esperanto volas uzi la eblecojn de tn. 2.0-aj interretaj aplikaĵoj konsciante pri miaj/niaj povoj. Kritiku mian agadon senhezite, sed ne postulu de mi nerealigeblon: Esperanto 2.0 TV estas tio, kio enestas ankaŭ en ĝia nomo - ebleco spekti filmojn unuloke, videomaterialojn en kaj pri Esperanto.

Se vi konsentas kun niaj celoj, helpu nin por igi kiel eble plej bona la enhavon. Helpu nin diskonigi la retadreson de aplikaĵo, kaj sendu al mi ligilojn de filmoj trovitajn ĉie ajn en la reto. Dankojn!

---

 

Esperanto 2.0 TV

Simbolo/marko de Esperanto 2.0 TV. Vi povas viziti la dissendaĵojn de Esperanto 2.0 TV ĉe la retadreso de http://worldtv.com/esperanto_2.0_tv. Vi povas uzi ankaŭ la aplikaĵon de Ustream.tv, kies retadreso estas http://www.ustream.tv/channel/dissendoj-de-esperanto-20-tv.

Intervjuo kun redaktorino de Pola Radio, Barbara Pietrzak okaze de 24a Pedagogia Tago el Budapeŝto, Hungario. Temo: ĵurnalismo, publika opinio esperanta, konfliktoj ktp.

(Pardonpetojn pro bruoj, la cirkonstancoj ne estis ege idealaj intervjui...)

Aperis surrete nova ludo pri “alterna realo” en kiu Esperanto ŝajne ludos gravan rolon.

 

 

 

 

 

 

Laŭ filmeto ĉe la oficiala retejo, temas pri junulino suferanta de amnezio, kiu vekiĝas en sudafrika maiz-labirinto kun mistera tatuaĵo surbraka. En ĝi legeblas kvar vortoj en senmakula Esperanto: “Trovu la ringon perditan.” Jen artikolo pri la afero (anglalingva).

Kaŝita profunde en leĝa kontrakto ĉe la retejo troviĝas eta mencieto pri la subtenanto: la firmaego McDonald’s. (Esperanto-USA, ESENCOJ.info)

 

Nu, ĉar tiun ĉi blogon mi dediĉis pli al personaj demandoj, ol 'oficialaj', la sekvontaj havas sian lokon ĉi-tie malgraŭ tio, se ili rilatas pli-malpli ankaŭ mian deĵoran taskaron ĉe Hungaria Esperanto-Asocio.

Kvankam mi ne estas dependanta de opinioj apogantaj aŭ kontraŭaj, tamen, se oni iamaniere havas laboron, kiu koncernas komunumon (mi nun nomu tiel ankaŭ du personojn, se ilian movadan partoprenon kaj kontentecon povus influi miaj decidoj!), kelkfoje indas paroli laŭte pri la vojo, kiun oni elektas por solvi problemojn dum siaj agadoj.

Ĵurnalisme mi estus pli ĝusta, se mi ne ĝeneraligus, sed nun mi estas simpla memdemandanto. Punkto.

Kial (mem)demandadi tiom? Tio estas mia karakterizo personeca, foje utila, alifoje ne. La utilecon de aferoj mi konsideras iomete alimaniere-nekutime: tien-reen promenante antaŭ spegulo kaj enrigardante (preterlasinte la aspekton, ja mi ne estas iu Swarczenegger, he-he), gravas ke ĝi restu senrompa. Se tiel okazas, mia agado estis-restis utila sendepende de tio, ke finance-materie kion rezultigis (al mi!) mia decido (nenia hipokriteco, tio ĉi estas mia elektita vivmaniero por prosperi!). Sed kiel agi, se mia decido koncernas ankaŭ aliajn? Jen la unua demando...

Kiajn kaj kiom kompromisojn alporti, se - kiel en la kazo de hungaria e-movado - ekzistas almenaŭ du, bone distingeblaj grupoj kontraŭstaraj? Por respondi la antaŭan demandon, devas respondi alian: kiel ekscii, ke mi enas en la ĝusta flanko? Jen ebla respondo: se ĝi (mia organizo) ne difinas sin kontraŭe al la alia - ni preterlasu nun la surpaperajn statutojn. Sed kiel konsciiĝi pri tio? Se la agado kaj komunikado ne kritikas abunde, superflue la alian grupon kaj ĝian agadon. Ĉar nia aktiveco estos neniel pli sukcesa nur pro la kritikemo kaj atakoj.

Sed kion fari, se la aliaj [el la kontraŭstaranta grupo] daŭre atakas, kritikas vin kaj vian agadon? Ĉu lasi senresponde, sen reagoj malgraŭ tio, se atakoj preterlasas eĉ minimuman faktecon? Se vi reagas, via agado ĉu iĝos pli bona, sukcesa aŭ rezulthava? Se vi sammaniere batalas(?), ĉu vi ne estas simila al tiuj, kiuj frapas sub la zono? Se vi kontraŭatakas, ĉu vi daŭre rajtas aserti pri vi mem, ke vi staras en la ĝusta flanko?

Se vi ne reagas, ne respondas je atakoj kaj senbazaj kritikaĉoj, ĉu vi faris ĉion fareblan por defendi vian agadon? Ĉu kredi en tiu idealo, ke la boneco kaj ĝusteco ĉiam evidentiĝas ankaŭ sen defendo? Eĉ, ĉu vi havas rajton je digneco, ĉu ene de e-movado (e-komunumoj) ekzistas tiuj instancoj, kiuj klopodas defendi vin? Ĉu havas rolon kontrolan la publiko esperanta? En kiu kanalo, en kia medio diskuti/disputi? Ĉu akcepti la fermitajn, paralelajn kanalojn (ekzemple retlistojn)? Ĉu e-komunumoj ankoraŭ vivas siajn feŭdalajn periodojn, sen vera defendebleco kontraŭ potenciuloj/bienuloj, kiuj gardas siajn privilegiojn ĉiumaniere?

En kio diferencas e-komunumoj de aliaj komunumoj? Ĉu indas, eĉ, endas demandi tiujn ĉi? Se la supraj demandoj karakterizas ĉiujn komunumojn, ĉu akcepti ilin kiel normalan fenomenon? Ĉio dependas nur de la personeco de partoprenantoj, de individuoj, de ilia sangvineco? Ĉu paco ĉiupreze kaj ĉiumaniere? Ĉu la ĝusta vojo estas la senproblema, senkonflikta agado? Ĉu pli utilas al movado resti legomo?

Ĉu vi havas respondojn?

Aldonoj:
Kvankam mi aludis al hungaria e-movado, mi ne parolas nur pri ĝi. Pli da demando validas ankaŭ ĝenerale: ĉu la movada elito (opini-formanta, se ĝi ekzistas) adoltiĝis tiomnivele, ke konsciu pri la stato de (ne)normaleco de e-komunumoj? Eĉ, pri kiaj komunumoj ni povas paroli? Kiomnivele ili estas memorganizantaj, kaj kiumaniere oni devas enmiksiĝi pro ilia evoluo? Se devas...

Kaj ion pri miaj personaj kredoj: laŭ mi la memevoluo de komunumoj estas miskredo, ĉar ĉio dependas de la agado de siaj membroj. Preterlasinte tion ĉi, ni simple adaptus darvinismon (laŭ Darwin) je la evoluo de komunumoj.

De kiam mi estas patro kaj miaj gefiloj kreskas, mi pli kaj pli ofte pripensas, ke eble mi devus ilin instrui ankaŭ pri esperanto, sed sen la apogo de mia edzino tio maleblas, ĉar se ni ne estus parolantaj esperante en ĉiutagaj cirkonstancoj, al geknaboj ŝajnus tro strangaj tiuj ĉi fremdaj vortoj. Sed hieraŭ okazis io eksterordinara: mia edzino decidis lerni esperanton. Grava decido, ĉar ĝis nun ŝi ne estis tro apogema, pli precize ŝi rilatis internacian lingvon nur kiel ia hobio mia ne tro ŝatinda, ĉar ŝi pensis pri mia e-agado kiel temporabo de nia familio. Hm...

Ŝia sinteno ŝanĝiĝis iomete post kiam mi iĝis deĵoranto ĉe Hungara Esperanto-Asocio, de kie mi ricevas ankaŭ iom da salajro. Sed trarompo okazis, kiam mi decidis partopreni Universalan Kongreson en Roterdamo kune kun ŝi, kaj post kiam ŝi aŭdis min voĉparoli plurfoje esperante tra Skajpo - lastfoje (hieraŭ) kun Gabriel Corsetti, kiu parolas ege flue.

Do, ŝajne ni iĝos familio esperantista; mia kvinjara filino estis elparolinta siajn unuajn e-vortojn same hieraŭ, kiam dum matenmanĝo mi parolis al ŝi kelkajn vortojn esperante. Ŝia prononco estas bona, kio pruvas, ke oni estas pli akceptemaj infanaĝe je lingvolernado, ol la plenkreskuloj.

Vi povas aŭskulti mian intervjuon kun iu esperantisto-denaskulo ĉe mia dosierujo, kaj povas legi pli pri tiu ĉi temo ĉe ESENCOJ.

Nu, de du semajnoj funkcias la tn. Esperanto 2.0 TV. La nomo de projekto ŝajnas troa iomete, tamen ĉiusemajne mi (ni - Hungaria Esperanto-Asocio) volas dissendi ĉ. 10 minutajn filmetojn (plejparte intervjuojn), en la unua periodo de la projekto ĉefe kun eminentaj esperantistoj el Hungario, sed ne nepre pri Esperanto mem.

Eĉ, mia/nia intenco daŭre restas pruvi la uzeblecon de la lingvo. Do, la temoelekta procedo ne striktiĝas nur je la lingvaj/movadaj temoj. Laŭ mi, same (aŭ plej!) gravas, ke ni ĝuu la komunikadan eblecon de Esperanto. Mi ne volas igi nian projekton memcela, bonvolu helpi min per viaj reagoj, se vi havas, kompreneble... Tion vi povas fari ankaŭ vizitante nian retpaĝon, la informkolektan retejon ESENCOJ.info.

Dankojn, kaj jen la unuaj du filmetoj. Kritikemuloj bonvenaj, kiel ĉiam!

Timoj pri la rekono de E-lingvoekzamenoj
Pri la Programo Lingvolanĉilo

La plej granda novaĵportalo el Hungario partoprenas Zamanhof Tagon. Dum unu tago ĝi publikos esperantlingvan artikolon - espereble sur ĝia ĉefpaĝo. La portalo ĉiutage havas pli ol 500.000 individuajn vizitantojn. Detalojn poste kun ligilo! Ĉar portalo dokumentos la vizitontojn de esperanta artikolo, bonvolu reklami ankaŭ vi ĝin, do reveni ĉi-blogen por detaloj! Antaŭan dankon!