Parisoserk's blog/

HISTORIO DE KROATOJ - Tria periodo

SUB HABSBURGOJ

Pro la daŭra invado kaj forto de la Osmana imperio (Turkoj), Hungaroj kaj Kroatoj perdas multajn batalojn kaj la turkoj daŭre progresas. La sola forto kiu povis helpi en tiu situacio estis habsburga imperio subtenata de la Germana imperio, ankaŭ gvidata de Habsburgano, Karolo V.

Pro tio, en la jaro 1527, Kroatoj elektis libere kaj sendepende de Hungario, por sia reĝo, Ferdinandon I, Habsburgon, sed sub kondiĉo ke li helpu al Kroatio kaj agnosku ĉiujn malnovajn rajtojn kaj sendependecon. Tiamaniere Kroatio konfirmas elementojn de sia ŝtateco kaj statuson de libera reĝolando. En la Habsburga monarhio, Kroatoj konservis sian Parlamenton (Sabor) kun banuso ĉekape de la registaro, sed en multaj militoj kontraŭ Turkoj ili perdis grandajn partojn de sia teritorio.

Unu el la plej grandaj venkoj de kristanaj armeoj kontraŭ Turkoj estis la batalo ĉe la urbo Sisak, kiu estis por Turkoj unu el plej grandaj malvenkoj. Tio estis grandega sukceso de la kroata banuso

BanusoToma Bakač Erdödy en zag…

Toma Erdödy kiun laŭdis kaj glorifis tuta kristana Eŭropo. Sisak tiam savis mezan Kroation kaj ĉefe Zagrebon de okupado kaj fortranĉo de ĝia teritorio.

Post la dekjara centraligo, germanigo kaj apsolutismo de Jozefo II, kiu volis krei eŭropan kaj germanan Aŭstrion kaj negi ĉiujn rajtojn al Kroatio kaj Hungario, Kroatoj decidis pli ligiĝi kun Hungaroj kaj kune kontraŭstari tiujn klopodojn de Vieno. Pro tio, ili kreis komunan registaron, ĝis la liberigo de kroataj teritorioj sub turkaj kaj veneciaj okupoj kaj reunuigo de ĉiuj kroataj teritorioj (1790). Tio estis portempa decido kiun la Hungaroj provis ekspluati kaj trudi al Kroatio sian lingvon, leĝojn kaj administradon. Ekde tiam komenciĝas politika batalo de Kroatoj duflanke: kontraŭ hungara hegemonismo kaj aŭstria centralismo kaj germanigo. Post la Franca revolucio komenciĝis Napoleonaj militoj kiuj rilatis ankaŭ al Kroatio. En 1797 malaperis Venecio kaj kroatajn okupitajn teritoriojn sur orienta parto de Adriatiko transprenis Aŭstrio kaj tiel denove unuiĝis sub la sama regno Kroatio kun Slavonio kaj Dalmatio. En 1805 tiujn teritoriojn prenis de Aŭstrio Francoj kaj per nova milito en 1809 okupis teritoriojn sude de rivero Sava kaj tie kreis t.n. Iliriajn provincojn kiuj daŭris ĝis 1813.

Pro la daŭra premo de germanigado kaj hungarigado kaj de interna evoluo, riĉa kulturo kaj ŝtata tradicio, Kroatoj plirapidigis sian nacian renesancon. Dank' al la klopodoj de Ljudevit Gaj

Ljudevit Gaj en Zagrebo

kaj ĉefe

Janko Draŝkoviĉ

Janko Draŝkoviĉ, kroatoj normigis sian literaturan lingvon kaj skribon, aperigis gazetojn, modernajn revuojn, kreis naciajn instituciojn, forĵetis oficialan latinan lingvon, malakceptis trudatajn germanan kaj hungaran lingvojn, kaj ekde 1847 enkondukis en oficialan adminstradon nur sian – kroatan lingvon. Tiamaniere ili kunigis ĉirkaŭ Zagrebo ĉiujn kroatajn teritoriojn kaj influis la renesancon ĉe Kroatoj en Dalmatio, Istrio, Bosnio kaj Hercegovino. Slovenoj parte akceptis tiun renesancon kaj pro tio Kroatoj donis al la movado neŭtralan nomon: « Ilira renesanco ». Serboj forĵetis ĝin kaj la neŭtralan iliran nomon, kaj aperadis nur kun la serba nomo kaj ideo pri sendependa Serbio.

Banuso Josip Jelaĉiĉ

La revolucio de 1848 tuŝis ankaŭ Aŭstrion, Hungarion kaj Kroation. Kroatoj kreis sian politikan programon kaj kiel banuso estis elektita kolonelo Josip Jelaĉiĉ. Li interrompis ĉiujn rilatojn kun Hungario, ĉefe la decidon pri la komuna registaro el 1790, forigis servutecon, kreis sendependan kroatan registaron. Pro la minacoj el Hungario, li komencis prepari sin por la eventuala defendo de la lando.

En Hungario okazis revolucio kiu ne agnoskis iun ajn alian popolon krom hungaran, kaj ili minacis Kroation per milito. Baldaŭ estiĝis milito inter Kroatio kaj Hungario, sed nur post malsukcesintaj traktadoj, kaj kun la subteno de Aŭstrio. Jelaĉiĉ per sia armeo eniris Hungarion, rekonkeris kroatan regionon Medjimurje, sed post kelkaj bataloj li devis batali por defendi Aŭstrion. Kiam, helpe de Rusoj, estis venkita Hungara revolucio, nova imperiestro Francisko-Jozefo I proklamis apsolutismon kiu estis trudita al ĉiuj kaj ankaŭ al Kroatoj, kiuj helpis al Habsburgoj. Jelaĉiĉ restis banuso, kiu ĉefe kontribuis al la evoluo de Kroatio, disigo de kroata katolika episkopejo de la hungara administrado. Zagreb tiam iĝas unika urbo kaj kiel ĉefepiskopejo iĝas ĉefurbo de ĉiuj Kroatoj.

Post la malvenko de Aŭstrio en Italio (1859), la caro devis nuligi apsolutismon kaj reenkonduki konstitucion. Tiam unuafoje aperas modernaj politikaj partioj. Post la nova malvenko en milito kontraŭ Italio kaj Prusio, Aŭstrio kiel centralisma ŝtato devis transformiĝi en duecan ŝtaton: Aŭstrio kaj Hungario, oficiale Aŭstro-Hungario. Pro la fakto ke Kroatoj havis siajn plurjarcentajn rajtojn, ŝtatan statuson de reĝolando, devis okazi aparta interkonsento inter Hungaroj kaj Kroatoj en 1868. Tiam estis subskribita aparta dokumento (interkonsento) nomata « Kroato-hungara interkonsento ».

Post la kroata popola renesanco estiĝis diversaj politikaj partioj inter kiuj la plej forta estis Popola

Josip Juraj Strossmayer

partio gvidata de episkopo Josip Juraj Strossmayer. Tiu ĉi partio zorgis pri la instruado de la popolo kaj arigo de ĉiuj Sudaj Slavoj ĉirkaŭ Zagrebo, surbaze de sudslava ideo. De 1861 ekzistas ankaŭ la « Stranka prava » (Partio de rajtoj) kiu volas sendepedan kroatan ŝtaton kaj kontraŭas kontraktojn kun Aŭstrio, Hungario aŭ Serbio. En tiu politika batalo en triangulo inter Vieno, Budapeŝto kaj Beogrado kaj en klopodoj kunigi ĉiujn kroatajn teritoriojn en Kroatio, plifortiĝis sudslava ideo kun celo eliri el Aŭstro-Hungario kaj krei komunan ŝtaton de Sudaj Slavoj.

Fino de 19a kaj komenco de 20a jarcentoj en Kroatio estis stampita per kontraŭhungaraj manifestacioj de kroata opozicio. En 1895 zagrebaj studentoj bruligis en Zagrebo hungaran flagon kiel simbolon de hungarigado. Tion ripetis en 1903 kroataj kamparanoj, kiam demisiis banuso-hungariganto Khuen Hédervary. Pro la fakto ke lokaj zagrebaj Serboj en sia revuo « Srbobran » aperigis pamfleton en kiu ili anoncis al Kroatoj militon ĝis ekstermo, komenciĝis en Zagrebo en 1902 unuaj kontraŭserbaj manifestacioj.

INTER DU MONDMILITOJ

Serbio estis venkinto en Balkanaj militoj (1912-1913), pligrandigis sian teritorion kaj planis la atencon en Sarajevo kiu estis preteksto por la Unua mondmilito. En la komenco ĝi sukcese militis laŭlonge de rivero Drina, sed en 1915 ĝi estis okupita kaj devis retiriĝi kun Montenegro sur insulon Krf (Korfu) kaj en Grekion, de kie en 1917 kun okcidentaj aliancanoj ĝi ekiris al la trarompo de la Soluna fronto. Sekvis liberigo de ĝia teritorio kaj okupado de Bosnio, parto de Kroatio kaj Aŭstro-Hungario.

Aŭstro-Hungario konsistanta el diversaj popoloj disfalis post 1918. Italio, venkinto en la milito havis t.n. Londonan interkonsenton kiu donis al ĝi rajton je parto de kroata Adriatika marbordo.

La 29an de oktobro 1918 kroata parlamento decidas rompon de ĉiuj ŝtato-juraj rilatoj kun Aŭstrio-Hungario kaj tiel estiĝis provizora ŝtato de Slovenoj-Kroatoj-Serboj (SHS) kun centro en Zagrebo. Venkinta Serbio proponas unuigon en centralistan monarĥion kun serba dinastio Karadjordjeviĉ. La gvidantoj de SHS, kroata Serbo Svetozar Pribiĉeviĉ kaj Sloveno Anton Koroŝec akceptas unuiĝon kaj la 1an de decembro 1918 estis proklamita en Beogrado reĝolando de Serboj, Kroatoj kaj Slovenoj (SHS) kun centro en Beogrado. Italio, kiel venkinto en la milito prenis de Kroatoj (kaj Slovenoj) Istrion, plej grandan kroatan havenon Rijeka, ĝis tiam ĉefurbon de Dalmatio Zadar kaj plurajn insulojn.

Tiun decidon pri la unuiĝo neniam konfirmis kroata parlamento nek kroata popolo. Nova monarĥio estis nedemokrata kun dominado de Beogrado kaj ĝia dinastio, en kiu al neserbaj popoloj ne estis agnoskitaj iliaj naciaj rajtoj. Ĉiuj registaroj, ministroj, generaloj (90 %) estis Serboj kaj Montenegranoj. Kiam en 1927 kreiĝis en Kroatio « Kamparano-demokrata koalicio » (Radiĉ-

StjepanRadiĉ

Pribiĉeviĉ), en la beograda parlamento estis mortigitaj la gvidantoj de kroata popolo (deputitoj) ĉekape kun Stjepan Radiĉ (1928). Stjepan Radiĉ estis esperantisto kiu celis enkondukon de Esperanto en lernejojn -ndlr.

Venontan jaron estis proklamita diktaturo de reĝo Aleksandro Karadjordjeviĉ. Komenciĝis persekutoj de Kroatoj el kiuj pluraj fuĝis en eksterlandon kaj kreis kroatan liberigan organizon. Tio estis t.n. ustaŝoj (de kroate ustati = leviĝi). Ilia ĉefa celo estis detruo de la reĝolando SHS kaj kreo de libera Kroatio. Ilia gvidanto estis Ante Paveliĉ. Por la detruo de tiu ŝtato, kiu de 1929 nomiĝa s Jugoslava reĝolando, tiam estis ankaŭ komunistoj.

La rilatoj en la lando ŝanĝiĝis post la atenco kontraŭ reĝo Aleksandro (1934) en Marseille, kiun realigis makedonaj revoluciuloj (Veliĉko Kerin membro de VMRO) kun helpo de ustaŝoj. La reĝa Jugoslavio pli kaj pli distanciĝas de politiko de franca kaj

Veliĉko Kerin

versajeca Eŭropo. Kroata Kamparana Partio (HSS) gajnas pli kaj pli da voĉoj kaj ĝi devigis beogradan registaron permesi la kreon de « Banovina Hrvatska » al kiu estis redonita aŭtonomio kaj parte atributoj de ŝtateco kiun ĝi perdis per unuiĝo en 1918. Tio estis paŝo al federaciigo de la ŝtato kaj solvo de kroata demando, sed ĉion malhelpis Dua mondmilito.

daŭrigota

HISTORIO DE KROATOJ – Kvara periodo

DUA MONDMILITO

Jugoslavio aliĝis la 25.3.1941 al Triobla Interkonsento, sed baldaŭ helpe de Angloj okazis puĉo en Beogrado kaj tiu interkonsento estis nuligita. Tio estis motivo por Germanio ke ĝi helpe de siaj aliancanoj (Italio, Hungario, Bulgario) ataku kaj en 12 tagoj de milito venku kaj tuj poste dispartigu Jugoslavion. De Kroatio kaj BosnioHercegovino estis kreita Sendependa Kroata Ŝtato (NDH) kiun subtenis jam nomitaj ŝtatoj, kaj aparte Italio, kiu por si prenis grandan parton de kroata marbordo, plurajn insulojn kaj urbojn, kaj Hungario regionon de Medjimurje. La povon en NDH prenis ustaŝoj kaj ilia gvidanto dr. Ante Paveliĉ. Pro la fakto ke ili, kvankam minoritato en Kroatio, helpe de profaŝistaj fortoj tamen reinstalis kroatan ŝtaton, ili havis komence subtenon de parto de kroata popolo. La plej multo, kiu ne volis kunlaboron kun Germanio kaj Italio, kaj apartenis al Kroata kampara partio de d-ro Vladko Maĉek, restis neŭtrala.

Dua, maldekstre orientita malplimulto, gvidata de komunistoj, komencis batalon kontraŭ faŝismo jam la 22-an de junio 1941, kreinte en urbo Sisak la Unuan partizanan taĉmenton en Eŭropo. Ili iom post iom akiradis adeptojn inter Kroatoj kaj kroataj Serboj, kaj en 1943 fondis sian komunistan sed federacie bazitan ŝtaton kadre de estonta Jugoslavio (ZAVNOH). Ustaŝa registaro rapide perdadis subtenon de la popolo, ĉar ĝi kompromitis sin per persekutado de Serboj, Judoj, Romaoj (Ciganoj) kaj de Kroatoj-komunistoj (koncentrejoj Jasenovac, Stara Gradiŝka k.a.). Bedaŭrinde posta jugoslavia propagando multe pligrandigis la nombron de viktimoj en tiuj koncentrejoj por prezenti Kroatojn kiel genocidan popolon. Evidente, pri la viktimoj de partizanoj kaj ĉetnikoj* oni ne rajtis paroli. Post la kapitulaco de Italio, en 1943 kroata popolo amase aliĝas al partizana movado, ĉefe en Dalmatio, Istrio, Kroata apudmara regiono, kiuj ĝis tiam estis regataj de Italio. En Serbio ĝis 1944 regas kvislinga registaro kaj ĉetnikoj. Tiam, kun helpo de Ruĝa armeo (Rusoj), la partizanoj de Tito transiras al Serbio, liberigas Beogradon kaj komenciĝas la finaj bataloj por Kroatio kaj Slovenio (en printempo 1945).

Kvankam la milito en Eŭropo finiĝis la 8-an de majo 1945, la kroata armeo ankoraŭ batalis dum unu semajno en suda Aŭstrio kaj tiam ili transdonis sin kiel militkaptitoj al Angloj, kiuj, kontraŭe al la milita juro, transdonis ilin al la armeo de Tito (jam milito oficiale finiĝis). Antaŭ alveno de komunistaj partizanoj, ankaŭ multaj civiluloj fuĝis al Aŭstrio kaj ili serĉis rifuĝon kune kun soldatoj. La plej multaj el ili estis sen juĝo ekzekutitaj ĉe urbeto Bleiburg (Aŭstrio) kaj en Slovenio. La aliaj en kolonoj estis gvidataj tra Jugoslavio kaj plej multaj likviditaj (inter ili mia patro kiu estis tute simpla soldato – nomata domobran-hejmdefendanto). La ustaŝa koncentrejo Jasenovac estis transprenita de komunistoj, kiuj poste tie likvidis siajn « malamikojn ».La diferenco estis, ke la krimoj de ustaŝoj estis faritaj dum milito kaj tiuj de komunistoj post la milito. (Nun en Slovenio kaj Kroatio oni trovis plurajn centojn da komunaj fosejoj kun kadavroj de viktimoj de komunistoj. Momente pluraj el ili estas elfosataj kaj ekzamenataj).

EN SOCIALISTA JUGOSLAVIO

Komunistoj promesis al kroata kaj aliaj popoloj ke post la milito ili havos siajn ŝtatojn kadre de Federacia Jugoslavio. Efektive estis kreita Federacia Popola Respubliko Jugoslavio konsistanta el ses federaciaj ŝtatoj (respublikoj): Slovenio, Kroatio, Serbio, Bosnio-Hercegovino, Makedonio kaj Montenegro. Anstataŭ demokratio estiĝis partia diktaturo kun Tito ĉekape. En armeo, polico, diplomatio dominis Serboj kaj Montenegranoj. En Kroatio pluraj komunistoj estis forigitaj aŭ likviditaj (ekz. Andrija Hebrang).

Kiam en 1966 Tito eliminis el politika vivo Aleksandar Rankoviĉ – ministro de internaj aferoj kiu komplotis kontraŭ li, ekkuraĝiĝis kroataj intelektuloj kaj kadre de Matica Hrvatska (kultura nacia institucio) aperigis Deklaracion pri kroata lingvo (1967) kiun subskribis ĉiuj ĉefaj kroataj kulturaj institucioj, kaj ankaŭ unu el plej konataj kroataj verkistoj, maldekstre orientita, Miroslav Krleĵa.

Verkisto Miroslav Krleĵa

Deklaracio estis forte kritikata kaj atakata de partiaj gvidantoj, sed ĝi atingis sian celon. Aperas novaj ĵurnaloj kaj revuoj, kiuj postulas pli da libereco, demokratio, klarecon en ekonomio. Tiu movado nomata « Kroata printempo » estis akceptita eĉ de kroate orientitaj partiaj gvidantoj. Kontraŭ tiu postuloj estis ĉefe kroataj Serboj, ortodoksaj komunistoj, t.n. « jugoslavoj » ĉekape kun Tito kaj Bakariĉ. Dum la kunveno en Karadjordjevo (urbo en Serbio) 02.12.1971 estis kondamnita « kroata naciismo » kaj ĉiuj kroataj komunistaj gvidantoj estis devigitaj abdiki (Savka Dabĉeviĉ Kuĉar, Mika Tripalo, ktp). Komenciĝis tuj arestoj, kaj persekutoj de miloj da Kroatoj. Multaj devis fuĝi eksterlanden. Miloj da Kroatoj estis forigitaj el kulturaj, sciencaj kaj ekonomiaj institucioj. Oni malpermesis kaj proklamis Matica Hrvatska – « naciista

Tito kaj Bakariĉ

institucio ». La maliberejoj estis plenplenaj, kaj multaj intelektuloj pasigis tie eĉ dek jarojn (Marko Veselica, Djuro Perica, Vlado Gotovac k.a.). Pluraj kroataj intelektuloj estis mortigitaj fare de jugoslavia sekreta polico (UDBA), ankaŭ en eksterlando (Bruno Buŝiĉ k.a.).

Tito kaj Centra Komitato de la Partio faris purigadon ankaŭ en Serbio kaj Slovenio sed tio estis malpli drasta ol en Kroatio. Komenciĝis t.n. « kroata silento ». La kontraŭkroata teroro daŭris, kvankam ili nur volis pli honestajn rilatojn interne de Jugoslavio. La persekutoj de Kroatoj provokis ondon de grandserba etoso kaj demonigadon de ĉio kroata (eĉ kantisto Vice Vukov estis proklamita malamiko pro siaj « naciistaj » kanzonoj, kaj liaj diskoj estis malpermesitaj en jugoslaviaj radioj kaj televidoj). Tion komprenis ankaŭ Tito, kaj li iniciatis novan Konstitucion el 1974 kiun eniris amendoj el 1971. Laŭ tiu Konstitucio ekis novaj rilatoj inter Respublikoj, kaj Kosovo kaj Vojvodino ĝis tiam

Savka Dabĉeviĉ Kuĉar

regionoj, ekhavis preskaŭ statuson de Respublikoj. Post la morto de Tito (1980) komenciĝis pli kaj pli diskutoj pri rilatoj inter Respublikoj kaj pri neceso de vera federalismo, eĉ konfederalismo.

La plej grava problemo de la dua Jugoslavio estis t.n. « Kosova demando ». En Kosovo, serba regiono, en kiu albanaj loĝantoj atingis preskaŭ 90%, kaj kiuj postulis apartan Respublikon. Serba komunista gvidantaro ĉekape de Slobodan Miloŝeviĉ tion evidente ne permesis, kaj kontraŭ grandalbana naciismo kaj separatismo respondis per grandserba ĉetnika programo kun slogano : « Ĉiuj Serboj en unu ŝtato ». Unue oni nuligis la aŭtonomecon de Vojvodino kaj Kosovo kaj pri tio konsentis Montenegro. Kiam en 1989 oni festis en Kosovo ses jarcentojn de malvenko de Serboj kontraŭ Turkoj (t.n. Kosova batalo), Miloŝeviĉ laŭte anoncis grandserban programon, kiun Serbio helpe de Montenegro kaj de Jugoslava armeo realigos ĉu volonte, ĉu perforte. De tiam estis endanĝerigitaj du okcidentaj jugoslaviaj Respublikoj, Bosnio-Hercegovino, kie unu triono el loĝantoj estis Serboj kaj Kroatio, kie vivis ĉirkaŭ 12 % da Serboj.

La deklaro de grandserba programo, kiu estis samtempe minaco kontraŭ ĝistiama plurnacia Jugoslavio, okazis en la tempo de falo de Berlina muro, fiasko de komunismo en Orienta Eŭropo kaj disfalo de plurnaciaj ŝtatoj kiaj estis Sovetunio kaj Ĉeĥoslovakio.

SENDEPENDA KROATIO

Kiam post la disiĝo en Federacia Parlamento oni anoncis demokratajn balotojn en 1989, kreiĝis en Kroatio du unuaj politikaj partioj: Kroata Social-Liberala Partio (HSLS) kaj Kroata Demokrata Unuiĝo (HDZ) ĉekape de d-ro Franjo Tudjman, eksa generalo de Tito, arestita kaj kondamnita pro partopreno en « Kroata printempo ». Samtempe dum la kunveno de Centra Komitato de Komunista Partio okazis konflikto inter Serbaj kaj Montenegraj komunistoj unuflanke, kaj de Kroataj kaj Slovenaj aliflanke. Tiuj lastaj forlasis kunvenon kaj Beogradon. Tio estis komenco de jugoslavia disfalo. En 1990 okazis en Kroatio demokrataj balotoj en kiuj gajnis HDZ ĉar ĝi havis ŝtatokrean kaj kontraŭkomunistan programon.

Tudjman

Dum la traktadoj inter jugoslaviaj respublikoj, Kroatoj kaj Slovenoj proponis al aliaj konfederacion, sed Serbio kaj Montenegro rifuzis, dum Bosnio-Hercegovino kaj Makedonio hezitis. Kiam Kroatoj kaj Slovenoj proklamis sendependajn ŝtatojn, kontraŭ tio ekribelis « Jugoslavoj », Serboj, Montenegranoj kaj tiam renovigitaj ĉetnikoj.

En somero 1991 « Jugoslava armeo » atakis Slovenion kun espero ke Kroatio helpos al ili kaj tiel engaĝiĝos en milito. Tiel ili havus pretekston por ataki Kroation kaj devigi ĝin resti en Tria Jugoslavio. Al Slovenio ili permesus foriri. Ĉar tio ne okazis, oni decidis detrui ĝin de interne helpe de kroataj Serboj. Dum jaroj kroataj Serboj estis kaŝe armataj kaj oni kredis ke per ilia interna ribelo, post kelkaj semajnoj oni povos subigi Kroation.

Pro la fakto ke en majo 1991 per referendumo (94 % por), oni voĉdonis por Sendependa Respubliko Kroatio kaj ke Kroata Parlamento (Sabor) proklamis ĝin la 25an de junio, komenciĝis grandserbaj provokoj kaj atakoj. Ekz. en julio 1991 okazas masakroj de Kroatoj en Kroatio kaj detruo de vilaĝoj ĉirkaŭ Vukovar (Ĉelije, Erdut, Dalj). En aŭgusto okazis ribelo de kroataj Serboj en Knin kaj fine de decembro estis proklamita Serba aŭtonoma regiono Krajina en kiun alvenadis amase ĉetnikaj volontuloj el Serbio. Tio estis komenco de agreso kontraŭ Kroatio. Kvankam sen armiloj (la armilojn tenis nur « jugoslava armeo » kaj kroataj Serboj), la kroata popolo kaj naciaj minoritatoj defendis sin serĉante ĉie armilojn (iom post iom aĉetintaj nigre) kaj dum monatoj kuraĝe defendis Vukovar, Osijek, Vinkovci, Pakrac, Karlovac, Zadar, Gospiĉ, Dubrovnik ktp. Agresantoj kolere detruadis kaj bruligadis kroatajn vilaĝojn, preĝejojn eĉ tombejojn,

Vukovar

Kvankam ili okupis Vukovar kaj kvaronon de Kroatio, la agresantoj komprenis, ke ili ne facile sukcesos en sia celo kaj fine de 1991 akceptis la peradon de UN-o. Subtene de Germanio, Vatikano, kaj kelkaj mezeŭropaj landoj, Kroata Sendependa Ŝtato estis agnoskita la 15an de januaro 1992. Sed, ĝi devis akcepti 15000 soldatojn de UNo kiuj devis malarmigi kroatajn Serbojn, kiuj helpe de Serbio kaj de « jugoslava armeo » detruis milojn da vilaĝoj, detruis ĉiujn katolikajn preĝejojn en okupitaj regionoj, etne « purigis » ĉiujn okupitajn regionojn, proklamis t.n. Serban Respublikon Krajina kun centro en malnova kroata reĝa urbo Knin. (Noto: tamen la patrio de kroataj Serboj kiuj tie vivis jam de kelkaj jarcentoj estas Kroatio. Imagu ke kelkaj milionoj da Araboj en Francio proklamu « Araban Respublikon » en Francio, aŭ kelkaj milionoj da Turkoj en Germanio « Turkan Respublkon »).

La 22an de majo 1992, Kroatio iĝis 176a membro de UNo kaj fine de majo kroata armeo liberigis de okupado kaj blokado, la perlon de kroata maro, Dubrovnik, kiu estis, kvankam sen armeo,

Dubrovnik bombardata

bombardata kaj detruata. La 30an de septembro « Jugolava armeo » devis retiriĝi el plej suda parto de Kroatio, nomata Prevlaka. Komence de 1993 kroata armeo en rapida atako liberigis Maslenica kaj tiel denove ligis per tera vojo sudan kaj nordan parton de Kroatio.

En majo 1995 kroata armeo per rapida atako nomata « Bljesak » (fulmo) liberigis Okcidentan Slavonion kaj fine per alia ago nomata « Oluja » (Tempesto) liberigis tutan teritorion, tiel nomatan Serba Respubliko Krajina. El tiu regiono multaj serbaj loĝantoj organizite foriris antaŭ ol la kroata armeo alvenis, malgraŭ la invito de prezidento Tudjman, ke tiuj kiuj ne havas sangon sur siaj manoj, restu en siaj hejmoj kaj nenio okazos al ili. Tiu invito estis elsendita per radio kaj televido. Bedaŭrinde, multaj timegis, ĉar diversaj volontuloj, kiuj venis el Serbio (Ŝeŝelj, Arkan, ktp) plenigis iliajn kapojn per asertoj, ke « ustaŝoj » (Kroatoj) mortigos ilin. En novembro 1995 esti subskribita en Erdut interkonsento pri paca reveno al Kroatio de Apuddanuba kroata regiono (ĉirkaŭ 4,6 % de kroata teritorio).

La 23an de aŭgusto 1996 prezidento Tudjman subskribis interkonsenton kun restanta Jugoslavio (Serbio – Montenegro) pri reciproka agnosko. La 15an de januaro 1998, ekzakte ses jarojn post ĝia internacia agnosko estis redonitaj al Kroatio ĝiaj okupitaj teritorioj: Okcidenta Srijem, Orienta Slavonio kaj Baranja.

Ekde tiam Sendependa Kroatio povas normale evolui kaj strebi al la verŝajne baldaŭa eniro en Eŭropan Komunumon.

Jen tre kondensite la 14jarcentoj de kroata historio. Pri multaj interesaj aferoj mi ne povis skribi por ne tedi la leganton. Per la internacia agnosko de ŝtato Kroatio, ankaŭ Kroatoj komencis ekzisti. Neniu plu povas diri al mi ke mi ne ekzistas.

Dum tiu longaj militaj jaroj aperis ankaŭ multaj kantoj por kuraĝigi la popolon en ĝia defendo de siaj domoj kaj sia lando. Kelkajn el ili vi povos aŭdi sur mia paĝo kaj mi tradukos la tekstojn el kiu vi povos vidi ke la vortoj de tiuj kantoj estas ĉu kontraŭ milito (Stop The War In Croatia – en angla), ĉu esprimas amon al la sanganta patrio. Mi povas ĝoji ke en sia historio neniam Kroatoj atakis alian landon por okupi fremdajn teritoriojn sed ĉiam nur defendis sian propran landon (teritorion) kontraŭ alies atakoj.

*******************

*ĉetnikoj : ekstremdekstra naciista movado en Serbio, simile kiel ustaŝoj en Kroatio, tiam gvidata de Draĵa Mihajloviĉ. Kunlaborantoj kun italaj faŝistoj. Faris multajn krimojn en Bosnio-Hercegovino kaj Kroatio. Strebantoj al la Granda Serbio. Nun tiu radikala partio estas renovigita en Serbio kaj havas multajn deputitojn en la parlamento. En Kroatio, ustaŝa partio estas malpermesata kaj ne ekzistas.

Kiel jam dirite en la lasta parto de Historio de Kroatoj, dum la lasta milito estis kreitaj multaj kanzonoj por subteni la moralon kaj kuraĝon de la popolo. Jen unu el kelkaj kiujn mi prezentos. Mi tradukas la tekston por ke miaj geamikoj povu kompreni pri kio temas. La kanzonon vi povas aŭskulti ĉe la muzika angulo de mia hejmpaĝo.

Kiel mi promesis, jen plia kanto kiu estiĝis dum tiu diabla milito. Vi povas aŭdi ĝin kaj mi ĉi tie libere tradukis la vortojn de la kanto. Fine de la teksto mi aldonis kelkajn klarigojn por pli bone kompreni la vortojn.