GLAGOLICO

GLAGOLICO -– HISTORIA KROATA SKRIBO

Glagolico

Ovala glagolico

estas malnova slava skribo kreita de Konstantin Filozof (Sankta Cirilo), antaŭ sia misio ĉe Slavoj en 863 kaj kiu ĝis la fino de la IX-a jarcento disvastiĝis inter pli multaj el slavaj popoloj. Ĝi aperas en du formoj: oblikva kaj angula. En Kroatio estas ĉefe uzata angula glagolico kiun oni konsideras kiel kroata glagolico.

Angula glagolico

Fine de la XII-a jarcento, sole en parto de Kroatio tiu skribo konserviĝis, (Istrio, Kvarnero, regionoj de Zadar kaj Lika, sed eĉ en Slavonio), kaj estis uzata ĝis la fino de la XIX-a jarcento. En la komenco, per ĝi estis skribita nur kroatversia malnovslava lingvo – kiel prestiĝa lingvo por ĉiuj bezonoj. Ekde la XIII-a jarcento oni skribas per ĝi ankaŭ la tekstojn de la pure popola lingvo (ĉefe ĉakava). Per glagolico estis skribitaj ankaŭ liturgiaj tekstoj,

Meslibro el 1483)

Meslibro de Hrvoje2

mezepoka literaturo, juraj dokumentoj kaj privataj leteroj. Nur komence de la XVIa jarcento tiun rolon transprenis latinaj literoj, kaj ĝis la XIXa jarcento la uzo de glagolico pli kaj pli mallarĝiĝas. En la XIVa jarcento, Ĉeĥoj mallonge « pruntis » ĝin de Kroatoj kaj formis en Prago t.n. « emaus-rondon ». En postaj jarcentoj en Eŭropo oni konos tiun skribon ĉefe laŭ la kroataj tekstoj. Nur ekde la XIXa jarcento iĝis klare, ke la kroata

Leĝolibro de Vinodol (16 jc)

« angula glagolico » evoluis el pli malnova « ovala glagolico » kiu estas ĉefe konservita en la kroataj-makedonaj tekstoj.

Nomo glagolico devenas de la slava verbo glagoliti kio signifas paroli. Estas interese, ke papo permesis al kroataj pastroj, t.n. glagoluloj diri (glagoli) meson en la malnovslava (malnovkroata) lingvo dum en la resto de la katolika mondo la meso estis en latina lingvo.

Alia interesaĵo estas, ke en la franca urbo Reims, urbo kie estis kronataj francaj reĝoj, troviĝas "Libro de Evangelioj" en kroata lingvo, skribita per glagolico. Francaj reĝoj estis kronataj metante sian manon sur tiun libron.

Ĉi apude bildoj de kelkaj dokumentoj skribitaj per glagolico:

1. Meslibro el 1483

Patro nia en tri formoj de gla…

2. Meslibro de Hrvoje

3.Leĝolibro de Vinodol

4. Preĝo "Patro nia" skribita per maldekstre ovala glagolico, meze kroata angula glagolico kaj dekstre rapidskriba kursiva (klinita) glagolico.

Monumento al glagolico

5. Maldesktre : monumento al glagolico - litero A.

6. Dekstre Glagolico en zagreba katedralo

Glagolico en zagreba katedralo…