Parisoserk's blog

TRE INTERESA VIZITO

Antaŭ iom da tagoj unu el miaj kolegoj proponis al mi kune viziti la kastelon de Nicolas FOUQUET (Nikolao FUKE) en la parizregiona urbeto Vaŭ le Vicomte (Vo-l-vikonte). Mi devas agnoski ke mi nenion sciis pri ĝi kaj kun plezuro mi akceptis la inviton. Dimanĉe matene per aŭtomobilo ni kvar kolegoj

Tri kolegoj - tri nacioj

(François DUHAMEL (franco), Ludoviko LAZARO (portugalo), Mohamed MASRIA (arabo-marokano) kaj mi mem) forveturis al 55 km distanca urbeto Vaŭ-le-Vicomte, kie troviĝas belega kastelo el 17a jarcento, kiu provokis la konstruon de la kastelo de Versailles (Versaj) kaj kostis la vivon al Nicolas Fouquet. (Sur la foto mankas Francisko Duhamel kiu fotis). Alveninte surloken mi estis impresita pri la beleco de la loko kaj la riĉeco de la muzeo (kastelo kaj la ĝardeno).

HISTORIO DE LA KASTELO

Komence de la 17a jarcento, oriente de Parizo, inter la reĝaj kasteloj de Vincennes (Vansen) kaj de Fontainebleau (Fontenblo), troviĝis malgranda kasteleto ĉe la kunfluejo de du riveretoj. Tiu ĉi loko nomiĝis Vaŭ le Vicomte; En 1641, juna, 26-jara deputito, Nicolas FOUQUET, aĉetis tiun ĉi kastelon kaj terenon. Dekkvin jarojn poste tie aperis unika majstraĵo: kastelego kaj ĝardeno plej bela de Francio.

La kastelo

Tiu ĉi genia majstroverko estas komuna realigo de tri artistoj elektitaj de Fouquet: arkitekto Le Vau (L-Vo), pentristo-dekoraciisto Le Brun (L-Bra) kaj la ĝardenisto-pejzaĝisto Le Nôtre (L-Notr)

Ili ne estis solaj; la poeto La Fontaine (La-Fonten), Molière (Molier) aŭtoro kaj aktoro, Madame de Sévigné, Pellison, Scarron alportis tie siajn kontribuaĵojn.

Intertempe Nicolas Fouquet iĝis la ĉefministro post la morto de kardinalo Mazarin. Colbert (Kolber), ĵ

Ludoviko la 14a kaj Colbert

aluza ministro, akuzas Fouquet ĉe la reĝo ke li riĉiĝis ŝtelante la monon kiu apartenis al la reĝo.

En Vaŭ le Vicomte okazis unu el plej belaj festoj de la 17a jarcento, plena de beleco, imponego sed ankaŭ de dramo.

Nekonscie pri danĝero, Nicolas Fouquet organizis la 17an de aŭgusto 1661 belegan feston en sia kastelo de Vaŭ le Vicomte, kie li kunigis la plej grandajn talentojn de tiu tempo: Molière, La Fontaine, Corneille ktp. Je la 18a horo alvenis en la kastelon la reĝo

Alveno de reĝo

kun la kortego kiuj atendis ke la somera varmego malaperu. Tiam ili iris admiri la ĝardenojn bruantajn de virinaj krinolinoj kaj murmurado de korteganoj. La reĝo estis mirigita per la beleco de la ĝardenoj. Sekvis reveno en la kastelon por vespermanĝo preparita de la fama Intendanto Vatel, kaj akompanata de muzikado de 24 violonistoj. Je la unua horo matene la festo preskaŭ finiĝis. Tute neatendite kaj subite, je la granda surprizo de la reĝo, de la kupolo estis elpafitaj mil raketoj. Pli ol du mil kandeloj estis instalitaj. La reĝo sentis sin humiligita per la grandega lukso de sia ministro kaj forlasis la feston antaŭ la fino. Iom poste li donis ordonon pri la aresto de Fouquet. Samtempe li ordonas la konstruon de la kastelo de Versailles, kiu devas est pli bela kaj pli luksa ol tiu de Fouquet..

Dekkvin tagojn poste, d'Artagnan

Aresto fare de d'Artagnan

arestis Fouquet en la urbo Nantes. Tio estis decidita de reĝo kiu ne volis ke oni arestu lin en Parizo, kie li havis tro da simpatiantoj kaj subtenantoj. La proceso daŭris tri jarojn, kiujn li pasigis en la malliberejo de la Bastille. Li estis kondamnita je la ĝismorta ekzilo, sed la reĝo pligravigis tiun kondamnon per ĝismorta enprizonigo en la fortikaĵo de Pignerol. Liaj posedaĵoj estis konfiskitaj. Dek jarojn poste, lia edzino sukcesis reakiri la posedaĵojn.

La cirkonstancoj de la morto de Fouquet en la jaro 1680 restas obskuraj kaj kontribuis al la kreo de legendo pri la malliberulo kun « Fera masko ».

Kiu estas li?

Iuj pensas ke tiu mistera malliberulo estis Fouquet, aliaj, ke temas pri sekreta filo de la reĝo, aŭ filo de reĝino kun kardinalo Mazarin, aŭ filo de reĝo de Anglio? Ĝis hodiaŭ tiu mistero restas mistero.

En la jaro 1705 la patrino de Fouquet kiu postvivis lin, vendas la kastelon al mareŝalo de Villars, kaj Vaŭ le Vicomte, ŝanĝas nomon al Vaŭ le Villars. Mareŝalo heredigis la kastelon al sia filo, kiu konservis ĝin dum 30 jaroj sed nenion

Rigardo el la fundo de la ĝard…

alportis al ĝi dum tiu periodo.

En 1764 aĉetas ĝin duko Gabriel de Choiseul-Praslin kaj Vaŭ le Villars iĝas Vaŭ-Praslin. Lia filino sukcesis savi la kastelon dum la nigra periodo de la Franca revolucio konvinkante la specialan Komisionon de Artoj pri la neceso konservi la kastelon. Dum tiu periodo estis faritaj multaj renovigaj kaj plibeligaj laboroj en la kastelo kaj ĝardenoj.

En 1875 la industriisto Alfred Sommier aĉetas kastelon dum la publika vendo. Li estas la sola akiranto. En 1908 lia filo renovigas la ĝardenon.

La aktula posedanto, Patrice de Vogué heredas la kastelon de sia patro. Por povi prizorgi la tuton, la kastelo kaj la ĝardeno estas proklamitaj « historia monumento » kaj en la jaro 1968 malfermitaj al la publiko. Proksimume 200.000 vizitantoj ĉiujare vizitas tiun mirindan bienon en Vaŭ le Vicomte.

Se vi pasigos kelkajn tagojn en Parizo aŭ Pariza regiono, nepre vizitu tiun ĉi lokon. Vi ne bedaŭros. Pli vi povas trovi sur la retpaĝoj de la bieno:

en la angla: http://www.vaŭ-le-vicomte.com/en/index.php

en la franca: http://www.vaŭ-le-vicomte.com/chateau_introduction.php

Mi ankoraŭ ne revenis el mia vojaĝo sed mi trovis tiun ĉi suban tekston, kiun mi trovas tre bona kaj nun mi prezentas ĝin al vi. Mi tradukis ĝin el la kroata.

…read more

Kiel mi promesis, jen plia kanto kiu estiĝis dum tiu diabla milito. Vi povas aŭdi ĝin kaj mi ĉi tie libere tradukis la vortojn de la kanto. Fine de la teksto mi aldonis kelkajn klarigojn por pli bone kompreni la vortojn.

…read more

Kiel jam dirite en la lasta parto de Historio de Kroatoj, dum la lasta milito estis kreitaj multaj kanzonoj por subteni la moralon kaj kuraĝon de la popolo. Jen unu el kelkaj kiujn mi prezentos. Mi tradukas la tekston por ke miaj geamikoj povu kompreni pri kio temas. La kanzonon vi povas aŭskulti ĉe la muzika angulo de mia hejmpaĝo.

…read more

HISTORIO DE KROATOJ – Kvara periodo

DUA MONDMILITO

Jugoslavio aliĝis la 25.3.1941 al Triobla Interkonsento, sed baldaŭ helpe de Angloj okazis puĉo en Beogrado kaj tiu interkonsento estis nuligita. Tio estis motivo por Germanio ke ĝi helpe de siaj aliancanoj (Italio, Hungario, Bulgario) ataku kaj en 12 tagoj de milito venku kaj tuj poste dispartigu Jugoslavion. De Kroatio kaj BosnioHercegovino estis kreita Sendependa Kroata Ŝtato (NDH) kiun subtenis jam nomitaj ŝtatoj, kaj aparte Italio, kiu por si prenis grandan parton de kroata marbordo, plurajn insulojn kaj urbojn, kaj Hungario regionon de Medjimurje. La povon en NDH prenis ustaŝoj kaj ilia gvidanto dr. Ante Paveliĉ. Pro la fakto ke ili, kvankam minoritato en Kroatio, helpe de profaŝistaj fortoj tamen reinstalis kroatan ŝtaton, ili havis komence subtenon de parto de kroata popolo. La plej multo, kiu ne volis kunlaboron kun Germanio kaj Italio, kaj apartenis al Kroata kampara partio de d-ro Vladko Maĉek, restis neŭtrala.

Dua, maldekstre orientita malplimulto, gvidata de komunistoj, komencis batalon kontraŭ faŝismo jam la 22-an de junio 1941, kreinte en urbo Sisak la Unuan partizanan taĉmenton en Eŭropo. Ili iom post iom akiradis adeptojn inter Kroatoj kaj kroataj Serboj, kaj en 1943 fondis sian komunistan sed federacie bazitan ŝtaton kadre de estonta Jugoslavio (ZAVNOH). Ustaŝa registaro rapide perdadis subtenon de la popolo, ĉar ĝi kompromitis sin per persekutado de Serboj, Judoj, Romaoj (Ciganoj) kaj de Kroatoj-komunistoj (koncentrejoj Jasenovac, Stara Gradiŝka k.a.). Bedaŭrinde posta jugoslavia propagando multe pligrandigis la nombron de viktimoj en tiuj koncentrejoj por prezenti Kroatojn kiel genocidan popolon. Evidente, pri la viktimoj de partizanoj kaj ĉetnikoj* oni ne rajtis paroli. Post la kapitulaco de Italio, en 1943 kroata popolo amase aliĝas al partizana movado, ĉefe en Dalmatio, Istrio, Kroata apudmara regiono, kiuj ĝis tiam estis regataj de Italio. En Serbio ĝis 1944 regas kvislinga registaro kaj ĉetnikoj. Tiam, kun helpo de Ruĝa armeo (Rusoj), la partizanoj de Tito transiras al Serbio, liberigas Beogradon kaj komenciĝas la finaj bataloj por Kroatio kaj Slovenio (en printempo 1945).

Kvankam la milito en Eŭropo finiĝis la 8-an de majo 1945, la kroata armeo ankoraŭ batalis dum unu semajno en suda Aŭstrio kaj tiam ili transdonis sin kiel militkaptitoj al Angloj, kiuj, kontraŭe al la milita juro, transdonis ilin al la armeo de Tito (jam milito oficiale finiĝis). Antaŭ alveno de komunistaj partizanoj, ankaŭ multaj civiluloj fuĝis al Aŭstrio kaj ili serĉis rifuĝon kune kun soldatoj. La plej multaj el ili estis sen juĝo ekzekutitaj ĉe urbeto Bleiburg (Aŭstrio) kaj en Slovenio. La aliaj en kolonoj estis gvidataj tra Jugoslavio kaj plej multaj likviditaj (inter ili mia patro kiu estis tute simpla soldato – nomata domobran-hejmdefendanto). La ustaŝa koncentrejo Jasenovac estis transprenita de komunistoj, kiuj poste tie likvidis siajn « malamikojn ».La diferenco estis, ke la krimoj de ustaŝoj estis faritaj dum milito kaj tiuj de komunistoj post la milito. (Nun en Slovenio kaj Kroatio oni trovis plurajn centojn da komunaj fosejoj kun kadavroj de viktimoj de komunistoj. Momente pluraj el ili estas elfosataj kaj ekzamenataj).

EN SOCIALISTA JUGOSLAVIO

Komunistoj promesis al kroata kaj aliaj popoloj ke post la milito ili havos siajn ŝtatojn kadre de Federacia Jugoslavio. Efektive estis kreita Federacia Popola Respubliko Jugoslavio konsistanta el ses federaciaj ŝtatoj (respublikoj): Slovenio, Kroatio, Serbio, Bosnio-Hercegovino, Makedonio kaj Montenegro. Anstataŭ demokratio estiĝis partia diktaturo kun Tito ĉekape. En armeo, polico, diplomatio dominis Serboj kaj Montenegranoj. En Kroatio pluraj komunistoj estis forigitaj aŭ likviditaj (ekz. Andrija Hebrang).

Kiam en 1966 Tito eliminis el politika vivo Aleksandar Rankoviĉ – ministro de internaj aferoj kiu komplotis kontraŭ li, ekkuraĝiĝis kroataj intelektuloj kaj kadre de Matica Hrvatska (kultura nacia institucio) aperigis Deklaracion pri kroata lingvo (1967) kiun subskribis ĉiuj ĉefaj kroataj kulturaj institucioj, kaj ankaŭ unu el plej konataj kroataj verkistoj, maldekstre orientita, Miroslav Krleĵa.

Verkisto Miroslav Krleĵa

Deklaracio estis forte kritikata kaj atakata de partiaj gvidantoj, sed ĝi atingis sian celon. Aperas novaj ĵurnaloj kaj revuoj, kiuj postulas pli da libereco, demokratio, klarecon en ekonomio. Tiu movado nomata « Kroata printempo » estis akceptita eĉ de kroate orientitaj partiaj gvidantoj. Kontraŭ tiu postuloj estis ĉefe kroataj Serboj, ortodoksaj komunistoj, t.n. « jugoslavoj » ĉekape kun Tito kaj Bakariĉ. Dum la kunveno en Karadjordjevo (urbo en Serbio) 02.12.1971 estis kondamnita « kroata naciismo » kaj ĉiuj kroataj komunistaj gvidantoj estis devigitaj abdiki (Savka Dabĉeviĉ Kuĉar, Mika Tripalo, ktp). Komenciĝis tuj arestoj, kaj persekutoj de miloj da Kroatoj. Multaj devis fuĝi eksterlanden. Miloj da Kroatoj estis forigitaj el kulturaj, sciencaj kaj ekonomiaj institucioj. Oni malpermesis kaj proklamis Matica Hrvatska – « naciista

Tito kaj Bakariĉ

institucio ». La maliberejoj estis plenplenaj, kaj multaj intelektuloj pasigis tie eĉ dek jarojn (Marko Veselica, Djuro Perica, Vlado Gotovac k.a.). Pluraj kroataj intelektuloj estis mortigitaj fare de jugoslavia sekreta polico (UDBA), ankaŭ en eksterlando (Bruno Buŝiĉ k.a.).

Tito kaj Centra Komitato de la Partio faris purigadon ankaŭ en Serbio kaj Slovenio sed tio estis malpli drasta ol en Kroatio. Komenciĝis t.n. « kroata silento ». La kontraŭkroata teroro daŭris, kvankam ili nur volis pli honestajn rilatojn interne de Jugoslavio. La persekutoj de Kroatoj provokis ondon de grandserba etoso kaj demonigadon de ĉio kroata (eĉ kantisto Vice Vukov estis proklamita malamiko pro siaj « naciistaj » kanzonoj, kaj liaj diskoj estis malpermesitaj en jugoslaviaj radioj kaj televidoj). Tion komprenis ankaŭ Tito, kaj li iniciatis novan Konstitucion el 1974 kiun eniris amendoj el 1971. Laŭ tiu Konstitucio ekis novaj rilatoj inter Respublikoj, kaj Kosovo kaj Vojvodino ĝis tiam

Savka Dabĉeviĉ Kuĉar

regionoj, ekhavis preskaŭ statuson de Respublikoj. Post la morto de Tito (1980) komenciĝis pli kaj pli diskutoj pri rilatoj inter Respublikoj kaj pri neceso de vera federalismo, eĉ konfederalismo.

La plej grava problemo de la dua Jugoslavio estis t.n. « Kosova demando ». En Kosovo, serba regiono, en kiu albanaj loĝantoj atingis preskaŭ 90%, kaj kiuj postulis apartan Respublikon. Serba komunista gvidantaro ĉekape de Slobodan Miloŝeviĉ tion evidente ne permesis, kaj kontraŭ grandalbana naciismo kaj separatismo respondis per grandserba ĉetnika programo kun slogano : « Ĉiuj Serboj en unu ŝtato ». Unue oni nuligis la aŭtonomecon de Vojvodino kaj Kosovo kaj pri tio konsentis Montenegro. Kiam en 1989 oni festis en Kosovo ses jarcentojn de malvenko de Serboj kontraŭ Turkoj (t.n. Kosova batalo), Miloŝeviĉ laŭte anoncis grandserban programon, kiun Serbio helpe de Montenegro kaj de Jugoslava armeo realigos ĉu volonte, ĉu perforte. De tiam estis endanĝerigitaj du okcidentaj jugoslaviaj Respublikoj, Bosnio-Hercegovino, kie unu triono el loĝantoj estis Serboj kaj Kroatio, kie vivis ĉirkaŭ 12 % da Serboj.

La deklaro de grandserba programo, kiu estis samtempe minaco kontraŭ ĝistiama plurnacia Jugoslavio, okazis en la tempo de falo de Berlina muro, fiasko de komunismo en Orienta Eŭropo kaj disfalo de plurnaciaj ŝtatoj kiaj estis Sovetunio kaj Ĉeĥoslovakio.

SENDEPENDA KROATIO

Kiam post la disiĝo en Federacia Parlamento oni anoncis demokratajn balotojn en 1989, kreiĝis en Kroatio du unuaj politikaj partioj: Kroata Social-Liberala Partio (HSLS) kaj Kroata Demokrata Unuiĝo (HDZ) ĉekape de d-ro Franjo Tudjman, eksa generalo de Tito, arestita kaj kondamnita pro partopreno en « Kroata printempo ». Samtempe dum la kunveno de Centra Komitato de Komunista Partio okazis konflikto inter Serbaj kaj Montenegraj komunistoj unuflanke, kaj de Kroataj kaj Slovenaj aliflanke. Tiuj lastaj forlasis kunvenon kaj Beogradon. Tio estis komenco de jugoslavia disfalo. En 1990 okazis en Kroatio demokrataj balotoj en kiuj gajnis HDZ ĉar ĝi havis ŝtatokrean kaj kontraŭkomunistan programon.

Tudjman

Dum la traktadoj inter jugoslaviaj respublikoj, Kroatoj kaj Slovenoj proponis al aliaj konfederacion, sed Serbio kaj Montenegro rifuzis, dum Bosnio-Hercegovino kaj Makedonio hezitis. Kiam Kroatoj kaj Slovenoj proklamis sendependajn ŝtatojn, kontraŭ tio ekribelis « Jugoslavoj », Serboj, Montenegranoj kaj tiam renovigitaj ĉetnikoj.

En somero 1991 « Jugoslava armeo » atakis Slovenion kun espero ke Kroatio helpos al ili kaj tiel engaĝiĝos en milito. Tiel ili havus pretekston por ataki Kroation kaj devigi ĝin resti en Tria Jugoslavio. Al Slovenio ili permesus foriri. Ĉar tio ne okazis, oni decidis detrui ĝin de interne helpe de kroataj Serboj. Dum jaroj kroataj Serboj estis kaŝe armataj kaj oni kredis ke per ilia interna ribelo, post kelkaj semajnoj oni povos subigi Kroation.

Pro la fakto ke en majo 1991 per referendumo (94 % por), oni voĉdonis por Sendependa Respubliko Kroatio kaj ke Kroata Parlamento (Sabor) proklamis ĝin la 25an de junio, komenciĝis grandserbaj provokoj kaj atakoj. Ekz. en julio 1991 okazas masakroj de Kroatoj en Kroatio kaj detruo de vilaĝoj ĉirkaŭ Vukovar (Ĉelije, Erdut, Dalj). En aŭgusto okazis ribelo de kroataj Serboj en Knin kaj fine de decembro estis proklamita Serba aŭtonoma regiono Krajina en kiun alvenadis amase ĉetnikaj volontuloj el Serbio. Tio estis komenco de agreso kontraŭ Kroatio. Kvankam sen armiloj (la armilojn tenis nur « jugoslava armeo » kaj kroataj Serboj), la kroata popolo kaj naciaj minoritatoj defendis sin serĉante ĉie armilojn (iom post iom aĉetintaj nigre) kaj dum monatoj kuraĝe defendis Vukovar, Osijek, Vinkovci, Pakrac, Karlovac, Zadar, Gospiĉ, Dubrovnik ktp. Agresantoj kolere detruadis kaj bruligadis kroatajn vilaĝojn, preĝejojn eĉ tombejojn,

Vukovar

Kvankam ili okupis Vukovar kaj kvaronon de Kroatio, la agresantoj komprenis, ke ili ne facile sukcesos en sia celo kaj fine de 1991 akceptis la peradon de UN-o. Subtene de Germanio, Vatikano, kaj kelkaj mezeŭropaj landoj, Kroata Sendependa Ŝtato estis agnoskita la 15an de januaro 1992. Sed, ĝi devis akcepti 15000 soldatojn de UNo kiuj devis malarmigi kroatajn Serbojn, kiuj helpe de Serbio kaj de « jugoslava armeo » detruis milojn da vilaĝoj, detruis ĉiujn katolikajn preĝejojn en okupitaj regionoj, etne « purigis » ĉiujn okupitajn regionojn, proklamis t.n. Serban Respublikon Krajina kun centro en malnova kroata reĝa urbo Knin. (Noto: tamen la patrio de kroataj Serboj kiuj tie vivis jam de kelkaj jarcentoj estas Kroatio. Imagu ke kelkaj milionoj da Araboj en Francio proklamu « Araban Respublikon » en Francio, aŭ kelkaj milionoj da Turkoj en Germanio « Turkan Respublkon »).

La 22an de majo 1992, Kroatio iĝis 176a membro de UNo kaj fine de majo kroata armeo liberigis de okupado kaj blokado, la perlon de kroata maro, Dubrovnik, kiu estis, kvankam sen armeo,

Dubrovnik bombardata

bombardata kaj detruata. La 30an de septembro « Jugolava armeo » devis retiriĝi el plej suda parto de Kroatio, nomata Prevlaka. Komence de 1993 kroata armeo en rapida atako liberigis Maslenica kaj tiel denove ligis per tera vojo sudan kaj nordan parton de Kroatio.

En majo 1995 kroata armeo per rapida atako nomata « Bljesak » (fulmo) liberigis Okcidentan Slavonion kaj fine per alia ago nomata « Oluja » (Tempesto) liberigis tutan teritorion, tiel nomatan Serba Respubliko Krajina. El tiu regiono multaj serbaj loĝantoj organizite foriris antaŭ ol la kroata armeo alvenis, malgraŭ la invito de prezidento Tudjman, ke tiuj kiuj ne havas sangon sur siaj manoj, restu en siaj hejmoj kaj nenio okazos al ili. Tiu invito estis elsendita per radio kaj televido. Bedaŭrinde, multaj timegis, ĉar diversaj volontuloj, kiuj venis el Serbio (Ŝeŝelj, Arkan, ktp) plenigis iliajn kapojn per asertoj, ke « ustaŝoj » (Kroatoj) mortigos ilin. En novembro 1995 esti subskribita en Erdut interkonsento pri paca reveno al Kroatio de Apuddanuba kroata regiono (ĉirkaŭ 4,6 % de kroata teritorio).

La 23an de aŭgusto 1996 prezidento Tudjman subskribis interkonsenton kun restanta Jugoslavio (Serbio – Montenegro) pri reciproka agnosko. La 15an de januaro 1998, ekzakte ses jarojn post ĝia internacia agnosko estis redonitaj al Kroatio ĝiaj okupitaj teritorioj: Okcidenta Srijem, Orienta Slavonio kaj Baranja.

Ekde tiam Sendependa Kroatio povas normale evolui kaj strebi al la verŝajne baldaŭa eniro en Eŭropan Komunumon.

Jen tre kondensite la 14jarcentoj de kroata historio. Pri multaj interesaj aferoj mi ne povis skribi por ne tedi la leganton. Per la internacia agnosko de ŝtato Kroatio, ankaŭ Kroatoj komencis ekzisti. Neniu plu povas diri al mi ke mi ne ekzistas.

Dum tiu longaj militaj jaroj aperis ankaŭ multaj kantoj por kuraĝigi la popolon en ĝia defendo de siaj domoj kaj sia lando. Kelkajn el ili vi povos aŭdi sur mia paĝo kaj mi tradukos la tekstojn el kiu vi povos vidi ke la vortoj de tiuj kantoj estas ĉu kontraŭ milito (Stop The War In Croatia – en angla), ĉu esprimas amon al la sanganta patrio. Mi povas ĝoji ke en sia historio neniam Kroatoj atakis alian landon por okupi fremdajn teritoriojn sed ĉiam nur defendis sian propran landon (teritorion) kontraŭ alies atakoj.

*******************

*ĉetnikoj : ekstremdekstra naciista movado en Serbio, simile kiel ustaŝoj en Kroatio, tiam gvidata de Draĵa Mihajloviĉ. Kunlaborantoj kun italaj faŝistoj. Faris multajn krimojn en Bosnio-Hercegovino kaj Kroatio. Strebantoj al la Granda Serbio. Nun tiu radikala partio estas renovigita en Serbio kaj havas multajn deputitojn en la parlamento. En Kroatio, ustaŝa partio estas malpermesata kaj ne ekzistas.

HISTORIO DE KROATOJ - Tria periodo

SUB HABSBURGOJ

Pro la daŭra invado kaj forto de la Osmana imperio (Turkoj), Hungaroj kaj Kroatoj perdas multajn batalojn kaj la turkoj daŭre progresas. La sola forto kiu povis helpi en tiu situacio estis habsburga imperio subtenata de la Germana imperio, ankaŭ gvidata de Habsburgano, Karolo V.

Pro tio, en la jaro 1527, Kroatoj elektis libere kaj sendepende de Hungario, por sia reĝo, Ferdinandon I, Habsburgon, sed sub kondiĉo ke li helpu al Kroatio kaj agnosku ĉiujn malnovajn rajtojn kaj sendependecon. Tiamaniere Kroatio konfirmas elementojn de sia ŝtateco kaj statuson de libera reĝolando. En la Habsburga monarhio, Kroatoj konservis sian Parlamenton (Sabor) kun banuso ĉekape de la registaro, sed en multaj militoj kontraŭ Turkoj ili perdis grandajn partojn de sia teritorio.

Unu el la plej grandaj venkoj de kristanaj armeoj kontraŭ Turkoj estis la batalo ĉe la urbo Sisak, kiu estis por Turkoj unu el plej grandaj malvenkoj. Tio estis grandega sukceso de la kroata banuso

BanusoToma Bakač Erdödy en zag…

Toma Erdödy kiun laŭdis kaj glorifis tuta kristana Eŭropo. Sisak tiam savis mezan Kroation kaj ĉefe Zagrebon de okupado kaj fortranĉo de ĝia teritorio.

Post la dekjara centraligo, germanigo kaj apsolutismo de Jozefo II, kiu volis krei eŭropan kaj germanan Aŭstrion kaj negi ĉiujn rajtojn al Kroatio kaj Hungario, Kroatoj decidis pli ligiĝi kun Hungaroj kaj kune kontraŭstari tiujn klopodojn de Vieno. Pro tio, ili kreis komunan registaron, ĝis la liberigo de kroataj teritorioj sub turkaj kaj veneciaj okupoj kaj reunuigo de ĉiuj kroataj teritorioj (1790). Tio estis portempa decido kiun la Hungaroj provis ekspluati kaj trudi al Kroatio sian lingvon, leĝojn kaj administradon. Ekde tiam komenciĝas politika batalo de Kroatoj duflanke: kontraŭ hungara hegemonismo kaj aŭstria centralismo kaj germanigo. Post la Franca revolucio komenciĝis Napoleonaj militoj kiuj rilatis ankaŭ al Kroatio. En 1797 malaperis Venecio kaj kroatajn okupitajn teritoriojn sur orienta parto de Adriatiko transprenis Aŭstrio kaj tiel denove unuiĝis sub la sama regno Kroatio kun Slavonio kaj Dalmatio. En 1805 tiujn teritoriojn prenis de Aŭstrio Francoj kaj per nova milito en 1809 okupis teritoriojn sude de rivero Sava kaj tie kreis t.n. Iliriajn provincojn kiuj daŭris ĝis 1813.

Pro la daŭra premo de germanigado kaj hungarigado kaj de interna evoluo, riĉa kulturo kaj ŝtata tradicio, Kroatoj plirapidigis sian nacian renesancon. Dank' al la klopodoj de Ljudevit Gaj

Ljudevit Gaj en Zagrebo

kaj ĉefe

Janko Draŝkoviĉ

Janko Draŝkoviĉ, kroatoj normigis sian literaturan lingvon kaj skribon, aperigis gazetojn, modernajn revuojn, kreis naciajn instituciojn, forĵetis oficialan latinan lingvon, malakceptis trudatajn germanan kaj hungaran lingvojn, kaj ekde 1847 enkondukis en oficialan adminstradon nur sian – kroatan lingvon. Tiamaniere ili kunigis ĉirkaŭ Zagrebo ĉiujn kroatajn teritoriojn kaj influis la renesancon ĉe Kroatoj en Dalmatio, Istrio, Bosnio kaj Hercegovino. Slovenoj parte akceptis tiun renesancon kaj pro tio Kroatoj donis al la movado neŭtralan nomon: « Ilira renesanco ». Serboj forĵetis ĝin kaj la neŭtralan iliran nomon, kaj aperadis nur kun la serba nomo kaj ideo pri sendependa Serbio.

Banuso Josip Jelaĉiĉ

La revolucio de 1848 tuŝis ankaŭ Aŭstrion, Hungarion kaj Kroation. Kroatoj kreis sian politikan programon kaj kiel banuso estis elektita kolonelo Josip Jelaĉiĉ. Li interrompis ĉiujn rilatojn kun Hungario, ĉefe la decidon pri la komuna registaro el 1790, forigis servutecon, kreis sendependan kroatan registaron. Pro la minacoj el Hungario, li komencis prepari sin por la eventuala defendo de la lando.

En Hungario okazis revolucio kiu ne agnoskis iun ajn alian popolon krom hungaran, kaj ili minacis Kroation per milito. Baldaŭ estiĝis milito inter Kroatio kaj Hungario, sed nur post malsukcesintaj traktadoj, kaj kun la subteno de Aŭstrio. Jelaĉiĉ per sia armeo eniris Hungarion, rekonkeris kroatan regionon Medjimurje, sed post kelkaj bataloj li devis batali por defendi Aŭstrion. Kiam, helpe de Rusoj, estis venkita Hungara revolucio, nova imperiestro Francisko-Jozefo I proklamis apsolutismon kiu estis trudita al ĉiuj kaj ankaŭ al Kroatoj, kiuj helpis al Habsburgoj. Jelaĉiĉ restis banuso, kiu ĉefe kontribuis al la evoluo de Kroatio, disigo de kroata katolika episkopejo de la hungara administrado. Zagreb tiam iĝas unika urbo kaj kiel ĉefepiskopejo iĝas ĉefurbo de ĉiuj Kroatoj.

Post la malvenko de Aŭstrio en Italio (1859), la caro devis nuligi apsolutismon kaj reenkonduki konstitucion. Tiam unuafoje aperas modernaj politikaj partioj. Post la nova malvenko en milito kontraŭ Italio kaj Prusio, Aŭstrio kiel centralisma ŝtato devis transformiĝi en duecan ŝtaton: Aŭstrio kaj Hungario, oficiale Aŭstro-Hungario. Pro la fakto ke Kroatoj havis siajn plurjarcentajn rajtojn, ŝtatan statuson de reĝolando, devis okazi aparta interkonsento inter Hungaroj kaj Kroatoj en 1868. Tiam estis subskribita aparta dokumento (interkonsento) nomata « Kroato-hungara interkonsento ».

Post la kroata popola renesanco estiĝis diversaj politikaj partioj inter kiuj la plej forta estis Popola

Josip Juraj Strossmayer

partio gvidata de episkopo Josip Juraj Strossmayer. Tiu ĉi partio zorgis pri la instruado de la popolo kaj arigo de ĉiuj Sudaj Slavoj ĉirkaŭ Zagrebo, surbaze de sudslava ideo. De 1861 ekzistas ankaŭ la « Stranka prava » (Partio de rajtoj) kiu volas sendepedan kroatan ŝtaton kaj kontraŭas kontraktojn kun Aŭstrio, Hungario aŭ Serbio. En tiu politika batalo en triangulo inter Vieno, Budapeŝto kaj Beogrado kaj en klopodoj kunigi ĉiujn kroatajn teritoriojn en Kroatio, plifortiĝis sudslava ideo kun celo eliri el Aŭstro-Hungario kaj krei komunan ŝtaton de Sudaj Slavoj.

Fino de 19a kaj komenco de 20a jarcentoj en Kroatio estis stampita per kontraŭhungaraj manifestacioj de kroata opozicio. En 1895 zagrebaj studentoj bruligis en Zagrebo hungaran flagon kiel simbolon de hungarigado. Tion ripetis en 1903 kroataj kamparanoj, kiam demisiis banuso-hungariganto Khuen Hédervary. Pro la fakto ke lokaj zagrebaj Serboj en sia revuo « Srbobran » aperigis pamfleton en kiu ili anoncis al Kroatoj militon ĝis ekstermo, komenciĝis en Zagrebo en 1902 unuaj kontraŭserbaj manifestacioj.

INTER DU MONDMILITOJ

Serbio estis venkinto en Balkanaj militoj (1912-1913), pligrandigis sian teritorion kaj planis la atencon en Sarajevo kiu estis preteksto por la Unua mondmilito. En la komenco ĝi sukcese militis laŭlonge de rivero Drina, sed en 1915 ĝi estis okupita kaj devis retiriĝi kun Montenegro sur insulon Krf (Korfu) kaj en Grekion, de kie en 1917 kun okcidentaj aliancanoj ĝi ekiris al la trarompo de la Soluna fronto. Sekvis liberigo de ĝia teritorio kaj okupado de Bosnio, parto de Kroatio kaj Aŭstro-Hungario.

Aŭstro-Hungario konsistanta el diversaj popoloj disfalis post 1918. Italio, venkinto en la milito havis t.n. Londonan interkonsenton kiu donis al ĝi rajton je parto de kroata Adriatika marbordo.

La 29an de oktobro 1918 kroata parlamento decidas rompon de ĉiuj ŝtato-juraj rilatoj kun Aŭstrio-Hungario kaj tiel estiĝis provizora ŝtato de Slovenoj-Kroatoj-Serboj (SHS) kun centro en Zagrebo. Venkinta Serbio proponas unuigon en centralistan monarĥion kun serba dinastio Karadjordjeviĉ. La gvidantoj de SHS, kroata Serbo Svetozar Pribiĉeviĉ kaj Sloveno Anton Koroŝec akceptas unuiĝon kaj la 1an de decembro 1918 estis proklamita en Beogrado reĝolando de Serboj, Kroatoj kaj Slovenoj (SHS) kun centro en Beogrado. Italio, kiel venkinto en la milito prenis de Kroatoj (kaj Slovenoj) Istrion, plej grandan kroatan havenon Rijeka, ĝis tiam ĉefurbon de Dalmatio Zadar kaj plurajn insulojn.

Tiun decidon pri la unuiĝo neniam konfirmis kroata parlamento nek kroata popolo. Nova monarĥio estis nedemokrata kun dominado de Beogrado kaj ĝia dinastio, en kiu al neserbaj popoloj ne estis agnoskitaj iliaj naciaj rajtoj. Ĉiuj registaroj, ministroj, generaloj (90 %) estis Serboj kaj Montenegranoj. Kiam en 1927 kreiĝis en Kroatio « Kamparano-demokrata koalicio » (Radiĉ-

StjepanRadiĉ

Pribiĉeviĉ), en la beograda parlamento estis mortigitaj la gvidantoj de kroata popolo (deputitoj) ĉekape kun Stjepan Radiĉ (1928). Stjepan Radiĉ estis esperantisto kiu celis enkondukon de Esperanto en lernejojn -ndlr.

Venontan jaron estis proklamita diktaturo de reĝo Aleksandro Karadjordjeviĉ. Komenciĝis persekutoj de Kroatoj el kiuj pluraj fuĝis en eksterlandon kaj kreis kroatan liberigan organizon. Tio estis t.n. ustaŝoj (de kroate ustati = leviĝi). Ilia ĉefa celo estis detruo de la reĝolando SHS kaj kreo de libera Kroatio. Ilia gvidanto estis Ante Paveliĉ. Por la detruo de tiu ŝtato, kiu de 1929 nomiĝa s Jugoslava reĝolando, tiam estis ankaŭ komunistoj.

La rilatoj en la lando ŝanĝiĝis post la atenco kontraŭ reĝo Aleksandro (1934) en Marseille, kiun realigis makedonaj revoluciuloj (Veliĉko Kerin membro de VMRO) kun helpo de ustaŝoj. La reĝa Jugoslavio pli kaj pli distanciĝas de politiko de franca kaj

Veliĉko Kerin

versajeca Eŭropo. Kroata Kamparana Partio (HSS) gajnas pli kaj pli da voĉoj kaj ĝi devigis beogradan registaron permesi la kreon de « Banovina Hrvatska » al kiu estis redonita aŭtonomio kaj parte atributoj de ŝtateco kiun ĝi perdis per unuiĝo en 1918. Tio estis paŝo al federaciigo de la ŝtato kaj solvo de kroata demando, sed ĉion malhelpis Dua mondmilito.

daŭrigota

1. Tio kio vekas nin matene plej efike estas la pomoj kaj ne kafo!

2. Alfred Hitchcock ne havis umbilikon!

3. Fumanto, kiu fumas paketon da cigaredoj tage, perdos ĉirkaŭ 2 dentojn ĉiujn 10 jarojn.

4. Vintre oni ne malsaniĝas ĉar estas malvarme, sed ĉar oni restas tro enfermita interne.

5. Kiam oni sternas, ĉiuj korpaj funkcioj haltas, eĉ koro!

6. Nur 7 % de la homaro estas maldekstruloj (uzas maldekstran manon por skribi ktp).

7. Normala persono kvindekjara restas en la atendvicoj dum 5 jaroj.

8. Dentobroso estis inventita en la jaro 1498.

9. Muŝo vivas dum proksimume unu monato.

10. Piedoj estas pli grandaj posttagmeze ol matene.

11. La plej multaj inter ni manĝis unu araneon dormante.

Papago

12. La struto metas sian kapon en la sablon por serĉi akvon

Struto

.

13. La solaj bestoj kiuj povas vidi malantaŭ si sen returni sin estas kuniklo kaj papago.

14. Se ne estus koloro aldonita al la Coca, ĝi estus verda.

15. Iu dentisto inventis elektran seĝon (por ekzekutado).

16. La skvamo de fiŝoj estas ĉefa ingredienco de lipruĝigilo.

17. Unu kilogramo da citrono enhavas pli da sukero ol unu kilogramo da fragoj.

18. 111 111 111 x 111 111 111 = 12 345 678 987 654 321

19. 80 % el bestoj

papilio

estas insektoj.

20. Se oni maĉas maĉgumon senŝeligante la cepojn, oni ne ploros (larmos).

21. La dentoj de kastoro daŭre kreskas sen halto.

22. Papilio havas 12 000 okulojn.

23. Krokodilo ne scias elŝovi la langon.

krokodilo

24.Porkoj estas la solaj bestoj kiuj povas havi la sunfrapon.

Porkoj

25. En Usono, ĉirkaŭ 200 000 000 da M&Ms estas venditaj ĉiutage.

26. Ĉiuminute, 40 personoj en la ondo eniras hospitalon morditaj de hundo.

27. 40 000 usonanoj estas ĉiutage vunditaj de necesejo.

28. Uzanto de komputilo palpebrumas 7 fojojn en minuto.

****************************************

Do, kio estas vera kaj kio ne?

****************************************

ĈIO ESTAS VERA !!!

HISTORIO DE KROATOJ - Dua periodo

PACTA CONVENTA

Pro la fakto, ke la kroata popola dinastio de Trpimiroj estingiĝis, okazis komence de la 11a jarcento batalo por la kroata krono. Ĉirkaŭ la vidvino, reĝino Jelena, kolektiĝis Hungaroj, kaj ĉirkaŭ novelektita reĝo Petar, popola kroata partio. Reĝino Jelena estis origine el la hungara dinastio de Arpadoj. Hungaroj klopodis armee kaj politike ekhavi Kroation, kaj tiel ili fondis zagreban diocezon kaj starigis sian episkopon. Hungara reĝo en 1097 per armeo eniris Kroation kaj dum la batalo sur Petro-monto venkis la lastan kroatan reĝon Petar Svaĉiĉ, kiu tie pereis.

En la jaro 1102 okazis kontrakto inter Kroatoj kaj la hungara reĝo Koloman, kiu ne sukcesis perarme kapti Kroation.

Kroatio en 1102

Ĝi estas nomata « Pacta Conventa ». Estis pluraj kialoj kiuj gvidis al tiu kontrakto, kiun tiama kroata popola partio

Kroatoj elektas Kolomanon

konsideris « granda politika sukceso ». Koloman, vidante la forton de la kroata armeo decidis proponi al Kroatoj kontrakton « kiel ili mem volos ». Bedaŭrinde, poste, Koloman kaj liaj sekvantoj ne plenumis tion, kio estis per kontrakto interkonsentita. Ekde la jaro 1102, Kroatio kaj Hungario havis la saman reĝon, sed kiel du apartaj regnoj. En la kroata urbo Biograd na moru, kie li estis kronita, Koloman promesis ĉiujn publikajn kaj ŝtatajn rajtojn al reĝolando Kroatio, kaj donis pliajn avantaĝojn al kroataj nobeluloj. Kroatoj akceptis

Pacta Conventa

lin kiel reĝon de Kroatio kaj Dalmatio, kaj promesis helpi lin dum milito, ĝis rivero Drava je kroata kosto kaj post Drava, je hungara kosto.

Hungaro-Kroata ŝtato estis grava faktoro sur la teritorio inter Geramana Imperio kaj Bizanto, kaj ĝi estis konkuranto sur la maro de Venecio. Hungaroj kaj Kroatoj kune rezistis kontraŭ diversaj malamikoj, kaj meze de 13a jarcento transvivis grandan invadon de Tataroj. Post ĝi, oni komencis konstrui plurajn fortikaĵojn, estas proklamitaj liberaj reĝaj urboj kaj inter ili aparte elstaras Zagrebo kiel politika, eklezia kaj ekonomia centro de Slavonio kaj ekde la 16a jarcento de tuta Kroatio.

En la periodo inter 1301 ĝis 1409, post la estingiĝo de la dinastio de Arpadoj, sur la hungaro-kroata trono troviĝas dinastio de Anĵuoj, laŭdevene Francoj. Tiu dinastio donis du fortajn reĝojn, Karlo Robert (1301-1342) kaj lian filon Ludoviko I (1342-1382). Dum la regado de Ludoviko I, fortiĝis kroata-hungara regno kaj iĝis unu el plej grandaj fortoj de Meza Eŭropo. Ludoviko

Ludoviko I Anĵu

gvidis tri militojn kontraŭ Venecio por la kroata marbordo. Per la packontrakto de Zadar en 1358, li forpelis Venecion de la orienta adriatika marbordo kaj protektis kroatan urbon-ŝtaton Dubrovnik kiu estis komerca konkurento de Venecio. Ĉar li iĝis ankaŭ la reĝo de Pollando, lia regnopovo iris de Balta maro ĝis Adriatika maro. Oni povas diri, ke li unua kreis Mezan Eŭropon.

Emblemo de Ludoviko I Anĵu

ANTEMURALE CHRISTIANITATIS

(antaŭmuraro de kristanismo)

Kiam en la jaro 1453 Turkoj okupis Konstantinopolon, papo Kalist III invitis ĉiujn kristanajn popolojn al krucmilito. En la kristana armeo, kiu en julio 1456 venkis 150 000 Turkojn ĉe Beogrado, batalis multaj Kroatoj, kiujn ekgvidis franciskano Ivan Kapistran (Giovanni de Capestrano).

Kontraŭ multe pli nombraj turkaj invadintoj, la plej grandajn batalojn havis Kroatoj en la 16 kaj 17 jarcentoj, kiuj esti nomitaj « duo plorantes saecula Croatie » (du plorantaj kroataj jarcentoj). Kroatio multe suferis, ĉefe kiam en 1493 sur « Krbavsko polje » (Kampo de Krbava) pereis pli ol 10 000 kroataj soldatoj. En la jaro 1519, pro la sukcesoj kaj kuraĝo en la bataloj kontraŭ Turkoj, Kroatio ricevis de papo Leono X, titolon « Antemurale Christianitatis ».

Dum la preskaŭ 4 jarcenta militado kontraŭ turkaj invadintoj, famiĝis pluraj kroataj herooj. La plej famaj inter ili estas: defendanto de Zemun, Marko Skobliĉ, kiun Turkoj ligitan ĵetis antaŭ rabia elefanto, ĉar li rifuzis turkiĝi kaj ne volis kliniĝi antaŭ turka imperiestro; banuso Petar Berislaviĉ kiu pro brila venko ĉe Dubica na Uni en 1513, ricevis donace glavon kaj ĉapelon de la papo Leono X; kapiteno de Senj, Petar Kruĵiĉ, kiu dum 15 jaroj defendadis sieĝatan Klis; kapiteno Nikola Juriŝiĉ kiu en la jaro 1532

Banuso Krsto Frankopan

kun nur 700 Kroatoj haltigis 140 000 turkajn soldatojn survoje al Vieno; banuso Nikola Ŝubiĉ Zrinjski kiu en la jaro 1542 kun 400 Kroatoj savis Peŝton, kaj en la jaro 1566 haltigis 100 000 turkajn soldatojn ĉe urbo Siget, kiuj estis survoje al Vieno. Dum tiu batalo ĉiuj pereis kaj pro kuraĝo eniris en la legendon de la monda kaj armea historioj.

Banuso Petar Zrinski

Ankoraŭ multaj aliaj nomoj estas citindaj kiel: banuso Toma Erdödy, banuso Ivan Draŝkoviĉ, banusoj Nikola kaj Petar Zrinski, banuso Krsto Frankopan ktp.

Daŭrigota: TRIA PERIODO

Pro la peto de mia amiko jen kelkaj informoj pri glagolico kun la ekzemploj de tiu skribo en diversaj historiaj dokumentoj.

…read more

Tiun ĉi historion mi prezentos en kelkaj partoj aŭ periodoj. Evidente mi provos esti kiel eble plej konciza, ĉar mi ne volas tedi miajn geamikojn per tro longaj tekstoj. Tamen mi provos prezenti la plej gravajn punktojn de tiu historio. Antaŭ ol komenci mi diru nur kelkajn vortojn pri la nomo Hrvat = Kroato. Kvankam la kroata lingvo estas slava, la nomo Hrvat tute ne estas slava. Multaj lingvistoj opinias ke ĝi estas de malnovirana origino, ĉar nur tie oni trovas spuron pri tiu nomo.

Entute estos kvar periodoj.

…read more

Dum mia 38-jara restado en Francio, multfoje okazis al mi ke francoj ne sciis kio estas Kroatio. Kiam min la franca administracio demandis kie mi naskiĝis, je mia respondo, ke mi naskiĝis en Zagreb, Kroatio, la respondo estis: "Sed Kroatio ne ekzistas!". Mi estis surprizita kaj ŝokita. Ĉu vere tiu granda eŭropa lando kaj ĝia popolo ne scias tion? Jes, Kroatio estas malgranda eŭropa lando, sed en Eŭropo ekzistas kelkaj aliaj landoj pli malgrandaj ol ĝi, kaj ilin oni konas. Jes, ili konis Jugoslavion kaj diris al mi: "Vi ne naskiĝis en Kroatio sed en Jugoslavio". Tiam mi respondis al ili, ke ne stas vero, ĉar mi naskiĝis en 1944, en tiama Sendependa Kroata Ŝtato (tiam Jugoslavio ne plu ekzistis). La respondo estis: "Jes, sed ĝi estis faŝista!!!". En tiu momento mi ne plu povis elteni, kaj mi diris:"Jes, eble faŝista, sed agnoskita de la tiama faŝista Francio (reĝimo de Vichy).

Imagu, eĉ antaŭ unu jaro, la urbodomo de mia kvartalo indikis mian naskiĝurbon: Naskiĝis en Zagreb, Serbio-Montenegro. Mi tuj reagis dirante, ke laŭ mia scio Zagrebo neniam moviĝis el sia loko en Nord-Okcidenta parto de Kroatio, kaj ke ŝtato Serbio-Montenegro ne plu ekzistas, dum Kroatio ekzistas. Ili tiam korektis sed aldonis: Zagreb, Jugoslavio. Mi atentigis ilin ke Jugoslavio ne plu ekzistas, sed ili nenion volis aŭdi.

Do, vidante tion, mi povus imagi ke multaj miaj eksterlandaj geamikoj ne scias kio estas Kroatio kaj kie ĝi troviĝas. Pro tio mi decidis iom prezenti al vi ĉiuj kelkajn informojn pri tiu lando kaj ĝia popolo, kiu vivas en la sama teritorio, ne de hieraŭ sed de la 7-a jarcento.

PS: Se vi havas demandojn, bonvolu starigi ilin. Mi certe provos respondi.

…read more

Pasko1-Zgb

Al ĉiuj miaj geamikoj kiuj festas Paskon, mi deziras tre agrablajn festojn kaj samtempe dankas pro iliaj bondeziroj. Sur la bildo vi vidas paskan ovon, kiun la artistoj el naivpentra skolo "Hlebine" donacis al la kroata registaro. Ĝi troviĝas sur la Marko-placo de Zagreba "Supra urbo"

Al miaj ortodoksaj geamikoj kiuj festas Paskon unu semajnon post katolikoj kaj protestantoj, mi deziras tre belajn kaj gajajn Paskofestojn.

EMERITO DENOVE LABORAS

Antaŭnelonge mi informis en mia blogo, ke mi emeritiĝis. Bedaŭrinde la maksimuma monata pensio

Muzeo

de la socia asekuro estas nur 50 % de la iama salajro. Pro la fakto, ke mia esperantista salajro ne estis granda, vi povas imagi ke ĝia duono ne sufiĉas por normale vivi. Feliĉe, ekde la 1-a de januaro 2009 en Francio estas nova leĝo, kiu promesas al pensiuloj daŭre labori, ne perdante sian pension. Do, mi decidis daŭre labori kaj la novan laboron mi trovis en unu el plej belaj parizaj muzeoj: "Muzeo

MuzeoJA1

Jacquemart-André". Ĝi estas la sola pariza muzeo kiu estas malfermita ĉiam, dum 365 tagoj jare kaj troviĝas en unu el tre belaj bulevardoj, Bulevardo Haussmann, proksime de la Stelo-placo kaj Triumfa arko. En la enirprezo estas enkalkulita aŭdio-gvidilo en pluraj lingvoj: franca, angla, germana, hispana, itala, nederlanda, portugala, rusa, japana. Ankaŭ en vikipedio vi povas legi informojn en Esperanto, danke al mia bona amiko kaj muzea kolego Ludoviko Lazaro - je la adreso: eo.wikipedia.org/wiki/Muzeo_Jacquemart-Andr%C3%A9

Muzeo JA3

Tiu belega palaco el 19a jarcento enhavas mirindan kolekton de artaĵoj, kiujn la posedantoj, okaze de

Muzeo JA2

multaj vojaĝoj aĉetis ĉie en la mondo. Promenante tra belegaj salonoj vi povas admiri ilin kaj ĝui agrablan artan etoson. Se vi laciĝis, kadre de la muzeo ,en same belega salono, troviĝas kafejo kie vi povas manĝi, aŭ nur kafumi, teumi kun tre bongustaj kukoj.

Krom konstanta kolekto de artaĵoj, la muzeo organizas portempajn ekspoziciojn. Aktuale la ekspozicio prezentas mirindan kolekton de italaj pentristoj de la Siena kaj Florenca skoloj (12-15

PI

jarcentoj).

La oficialaj web-paĝoj de la muzeo en la franca aŭ angla lingvoj estas je sekvaj adresoj: www.musee-jacquemart-andre.com/fr/jacquemart/; aŭ angla: www.musee-jacquemart-andre.com/en/jacquemart

Se vi vizitos Parizon, nepre vizitu tiun belan muzeon kaj se mi tiun tagon laboros, vi rovos min en iu el la salonoj de la muzeo. Kun granda plezuro mi gvidos vin kaj prezentos vin al miaj kolegoj. Tio estos bona reklamo por nia kara lingvo.

KIO ESTAS AMO?

Grupo de serĉantoj starigis al infanoj inter 4 kaj 8 jaroj la demandon:
Kio estas amo?
Ricevitaj respondoj estis detalaj kaj profundaj. Neniu imagis tiajn klarigojn.

Kiam mia avino malsaniĝis pro artrito, ŝi ne plu povis kurbiĝi kaj lakumi siajn piedajn ungojn. Tiam mia avo transprenis tiun laboron, kaj eĉ kiam li mem same malsaniĝis, li ne ĉesis. Tio estas amo!
Rebecca 6-jara.

Kiam iu amas vin, tiu apartamaniere elparolas vian nomon, kaj vi scias ke via nomo estas sekura kiam ĝi estas en lia buŝo.
Bill, 4-jara.

Amo - tio estas kiam vi iras ien manĝi kaj donas al iu pli grandan kvanton de viaj rostitaj terpomoj, ne atendante ion de li/ŝi.
Daissy, 6-jara

Amo - tio estas kiam vi ridas eĉ kiam vi estas laca.
Terry, 4-jara.

Amo - tio estas kiam mia panjo peparas kafon al mia paĉjo, kaj unue gustumas ĝin antaŭ ol doni al li tason, por esti certa ke la kafo estas bongusta.
Danny, 7-jara

Amo - tio estas kiam vi diras al via amato ke plaĉas al vi lia ĉemizo kaj tiam li portas ĝin ĉiutage
Nancy, 7-jara

Amo - tio estas kiam via hundeto lekas vian vizaĝon eĉ tiam, kiam vi lasis ĝin sola dum tuta tago.
Mary-Ann, 4-jara.

Kiam vi amas iun, viaj okulharoj-cilioj moviĝas supren-suben, kaj sub ili vi vidas nur brilajn stelojn.
Caren, 7-jara.

Amo - tio estas kiam panjo vidas paĉjon en banĉambro kaj ne pensas ke tio estas malbela vidaĵo.
Mark, 6-jara.

Se vi ne amas, vi neniel rajtas diri - mi amas vin. Sed, se vi amas, tiam vi devas tion daŭre diradi. Homoj ofte forgesas.
Jessica, 8-jara.

Fine, la aŭtoro, Leo B. klarigis kia estis celo de tiu esploro. Lia celo estis trovi la plej atenteman infanon. La venkinto estis 4-jara knabeto kies maljuna najbaro subite iĝis vidvo.
Vidante ke maljunulo ploras, knabeto eniris en lian korton, grimpis en lian sinon kaj tie simple sidis. Kiam lia patrino, vidante tion, demandis al li kion li diris al maljuna najbaro, la knabeto simple respondis: "Nenion, mi nur helpis al li plori"

MI ESTAS EMERITO !

Mia lasta PK-kunveno

La 28-an de februaro je la 14a horo okazis en la sidejo de SAT-Amikaro la lasta kunveno de la aktuala Plenum-Komitato de SAT, kaj ankaŭ mia lasta kiel Ĝenerala sekretario. Ekde morgaŭ mi estos emerito post 37-jara seninterrompa laboro por SAT kaj en SAT-sidejo. Por tiu lasta kunveno alvenis speciale el Antverpeno mia kara amiko kaj kamarado Jakvo Schram, prezidanto de la P.K. Post la kunveno, ĉirkaŭ la 17a horo, okazis adiaŭa festeto honore al mi, kiun fakte oganizis nia kara kasistino Tereza Sabatier.

En januaro 1972, post la edziĝo en Zagrebo kun mia edzino Sevda, mi venis kun ŝi al Parizo, sen koni la francan lingvon. Tiutempe, al mi nekonata

Estas ŝi kiu tion organizis

Esperanto-Asocio SAT, bezonis oficiston kaj tiu posteno estis proponita al mia edzino, kiu akceptis ĝin. Fine, pro la fakto, ke mi jam estis sufiĉe bona esperantisto kaj ne parolis la francan, ŝi proponis min al la respondeculoj de SAT. Post la unua kontakto kaj konstato ke mia esperanto estas flua kaj bona, SAT decidis dungi min. Tie mi konatiĝis kun la fondintoj kaj gravuloj de SAT, k-doj Lucien BANNIER kaj Norbert BARTHELMESS. Mi havis ŝancon multon lerni de ili pri SAT kaj pri la Laborista Esperanto-Movado. Mi devas agnoski ke en la komenco mi estis ŝokita pro la fakto ke la SAT-anoj inter si nomas sin kamaradoj. Ja, mi venis el komunista Jugoslavio kie "ĉiuj estis devige kamaradoj", de Tito ĝis la laboristoj kaj kamparanoj. La etaj infanoj nomis siajn instruistojn "kamarado" kaj ofte eĉ viroj ne prezentis siajn edzinojn sed siajn "kamaradinojn". En la jugoslavia ambasadejo en Parizo (en Francio oni nomas la homojn sinjoro kaj sinjorino), kiam mi turnis min al la oficisto dirante bonan tagon sinjoro, li hurlis al mi: "Ĉi tie ne estas sinjoroj. Sinjoroj ne laboras sed sidas hejme. Ĉi tie estas kamaradoj".

Kiun mi rigardas?

Mi do abomenis la vorton kamarado, kaj mi trovis ĝin en mia nuna laborejo. Necesis iom da tempo por ke mi alkutimiĝu al tiu vorto, kiu, en si mem, estas bela kaj malnova vorto, kiel klaskamaradoj, armekamaradoj, ktp. Do ĝi ne havas pure ideologian signifon.

En la komenco estis tre malfacile al mi pro la fakto ke neparolante la francan, mi povis paroli nur kun esperantistoj aŭ eventuale kun kroatoj el diasporo. Nun mi deziras aparte danki kaj rememori pri jam forpasintaj gekamaradoj kiuj en tiuj malfacilaj momentoj multe helpis al mi. Temas pri gekamaradoj MICHAUD, LHERITIER kaj UZE. Ekde la komenco pluraj el SAT-anoj suspekte rigardis min kaj eĉ cirkulis diversaj inventitaj mensogoj, tiagrade, ke mi estis devigata turni min al la tiama PK de SAT kun peto protekti min kontraŭ tiuj inventaĵoj kaj kalumnioj. Feliĉe, tiel okazis.

Mi neniam forgesos mian unuan renkontiĝon kun parizaj esperantistoj en la pariza Laborborso. Oni

Jen respondo al mia antaŭa dem…

tuj demandis al mi de kie mi venas, kaj kiam mi respondis ke mi venas el Zagrebo, unu el ĉeestantoj ekkriis: "Ha, vi estas ustaŝo!" Mi estis ŝokita, ĉar mi neniam povus imagi ke tion dirus iu esperantisto kaj eĉ plie en Parizo. La samon diris al mi mia oficiro en urbo Zrenjanin, kie mi soldatservis en t.n. Jugoslava Popola Armeo. Li diris: "Ci havas vere ustaŝan nomon (Kreŝimir). Ekde nun ci nomiĝos Stavro". Kaj dum mia tuta soldatservo li nomis min Stavro. Pri la origino de mia nomo mi jam skribis. Ĝi havas neniun rilaton kun ustaŝoj, sed sufiĉis ke ĝi estas kroata. Kaj jen, tion mi denove renkontis en Parizo.

Nu, mi premis la dentojn kaj honeste daŭrigis mian laboron por SAT kaj por la Laborista E-Movado. Dum tiuj 37 jaroj okazis multaj agrablaj kaj malagrablaj okazaĵoj sed mi ne povas ĉi tie paroli pri ili. Malgraŭ ĉio, la tempo kaj la vivo tro rapide pasas kaj mi alproksimiĝis al mia emeritiĝo. Bedaŭrinde, la financa situacio de SAT, pro manko de membroj kaj nesufiĉa vendo de libroj, iĝis pli kaj pli malfacila, tiel ke oni parolis pri eventuala deviga maldungo de mi. Feliĉe, kelkaj gekamaradoj, ĉefe tiuj el la Plenum-Komitato, ne povis imagi ke tio okazu, ke SAT, laborista asocio kiu ĉiam batalis por laboristaj interesoj kaj rajtoj, maldungu sian solan laboriston. Pro tio mi volas danki al ĉiuj, kiuj batalis por ebligi al mi atingi la aĝon de emeritiĝo kaj havi normalan pension. Mi ne povos nomi ĉiujn, sed mi almenaŭ nomu kelkajn, kun peto ke la aliaj ne ofendiĝu. Unue mi nomu nian forpasintan PK-prezidanton Yves PEYRAUT, kiu faris multegon favore al mi. Li zorgis ke la oficisto de SAT havu la samajn rajtojn kaj avantaĝojn kiel ĉiuj aliaj laboristoj. Evidente ĉio okazis kun la aprobo de la P.K. Krome mi dankas al k-do DEGOUL kiu trovis bonegan rimedon per propono dumvive aliĝi kaj ebligi al SAT konservi min dum la lastaj jaroj. Li unua dumvive aliĝis kaj sekvis multaj aliaj. Al ĉiuj mi elkore dankas. Ankaŭ pluraj aliaj membroj faris donacojn kaj subtenojn, ofte anonime. Ili certe scias pri kiuj mi pensas. Krome mi dankas al ĉiuj membroj de la lasta PK (Jakvo, Gerardo, Vinko, Arturo, Jobo, Guy, Tereza) kaj al sekretario de la ĜK. Fine apartan dankon al mia kara amikino kaj kunlaborantino Tereza (nia kasistino) kiu multe ŝvitis kaj daŭre ŝvitas por fini ĉiujn klopodojn kaj administraĵojn kiuj rilatas al mia emeritiĝo.

Do, nun mi estas emerito kaj simpla esperantisto, membro de SAT.

Inter miaj videoj vi povas vidi kaj auskulti ĥoruson el 1000 japanoj kiuj kantas la plej konatan arion el kroata opero "Nikola Ŝubiĉ Zrinski" - kroatlingve. Tiu ĉi opero estis komponita honore al tiu kroata nobelo kiu per siaj malmultaj kroataj soldatoj sukcesis malhelpi invadon de otomanoj al Peŝto kaj Vieno. Ĉi sube pli da informoj pri tiu personeco kiu naskiĝis antaŭ 500 jaroj.

…read more

LA « PERLOJ » DE BAKALAŬRO 2008 EN FRANCIO

Ĉi sube kelkaj « perloj » skribitaj de bakalaŭruloj okaze de tiu ekzameno en 2008. Vere oni devas ridi kvankam tio estas plorinda. Ĉu eblas ke gejunuloj en la aĝo de matureco, post pli ol 12 jaroj en lernejo, povas skribi ion tian ?

♦ La « Mont Blanc » estas je 4807 metroj super la maro, krom kiam la maro leviĝas.
♦ Por frostigi la korpon, oni devas boligi ĝin anstataŭante la varmon per malvarmo.
♦ La tero estus kovrita per glacio se ne ekzistus vulkanoj por varmigi ĝin de interno.
♦ Estas triste pensi ke la Norda poluso kaj la Suda poluso neniam renkontiĝos.
♦ Oni ne devas perforti nek mortigi ĉar tio provokas problemojn kun la leĝoj.
♦ En la jaro 2020 ne plu estos sufiĉe da mono por pensioj ĉar la maljunuloj rifuzas morti.
♦ Kiam nebulo pasas, oni nenion aŭdas, do estas kiel silento.
♦ La vero estas tre grava afero, kiam oni volas sukcesi trovi tiun veron, oni sukcesas ĝin trovi.
♦ La fiziko estis hazarde malkovrita en pasinto de Larry Stote (anstataŭ Aristote).
♦ Kiam oni bruligis ŝin (noto : Johaninon de l’Arko), la homoj sentis odoron de sankteco.
♦ Estis Bob Dylan kiu anstataŭis Kennedy kiel prezidento..
♦ Milton estis alia granda verkisto. Li verkis « La paradizo perdita ». Kaj tiam lia edzino mortis. Li tiam verkis « La Paradizo retrovita ».
♦ La asfiksio estas la koratako de la spirado per la elektra kurento.
♦ La feliĉo estas reala, palpebla sed ĝi povas foriri same rapide kiel ĝi alvenis.
♦ La serpo kaj martelo estas internaj organoj de la orelo.
♦ Post la fino de la milito la judoj vivis teruraĵojn kadre de la germana armeo.
♦ Arkimedo estis la unua kiu pruvis ke la bankuvo povas flosi.
♦ Mem se iu granda filozofo diris ke la tero estas kvadrata ne signifas ke ĝi estas kvadrata.
♦ Se mi estas feliĉa, mi ne estas malfeliĉa, la vero venas de tie.
♦ En Francio estas malpermesate aresti iun dum lia foresto.
♦ La ĉefo de surrealismo estas Salvador Dalida.
♦ Picasso prezentis la « Fraŭlinojn d’Avignon » sub formo de kuboj. Tio estas lia Kuba periodo.
♦ Estas du muzikistoj kiuj nomiĝas Bach : Johan-Sebastian kaj Jean-Offen. (Noto Offenbach)
♦ La kvalito de la romia soldato estas bona kvalito.
♦ Marie-Antoinette estas la unua virino imperiestro en la mondo.
♦ La skribo estis inventita en Romo per egiptoj antaŭ cent jaroj.
♦ Johanino de l’Arko estis prezidento de la Respubliko.
♦ Mitterand mortis pro kancero de l’utero.
♦ Victor Hugo naskiĝis en aĝo de 2 jaroj.
♦ Infanoj ofte naskiĝas en malalta aĝo.
♦ La cerbo havas tiel grandajn kapablojn ke hodiaŭ praktike ĉiuj havas unu.
♦ Vietnamo estas ĉefurbo de Libano.
♦ Kiam okulo vidas, ĝi ne scias kion ĝi vidas. Ĝi sendas foton al la cerbo kiu ĉion klarigas.
♦ Unu litro da akvo de 20˚C plus unu litro da akvo de 20˚C egalas al du litroj da akvo de 40˚C.
♦ Por haltigi germanojn, francoj konstruis Berlinan muron.
♦ La falsaj ĝemeloj estas ĝemeloj kiuj ne estas de la sama patro.
♦ La « Eta princo » estis verkita de iu sanktulo : « Exupéry »
♦ Antaŭe Belgio nomiĝis « Belga Kongo ».
♦ Ameriko estis malkovrita de Joe Dassin. (Kantisto kiu kantas pri Ameriko).
♦ Virinoj ankaŭ produktas ovojn sed ne kiel veraj ovoj.
♦ La sola diferenco inter viro kaj virino estas la mamoj kaj la sekso. Plie, ekzistas virinoj kiuj ne havas mamojn. Mamo estas nedeviga organo.
♦ Dum la amorado la vira sekso prenas aspekton de virino.
♦ Se ovo ne instaliĝas en la utero oni diras ke temas pri ekstertera gravedeco.
♦ Se oni ne deziras malpurigi siajn manojn per sekso, oni povas fari bebojn en provtubo.
♦ En nia epoko oni povas fari infanon kun la seksoj de du virinoj.
♦ Normale la akuŝo de virino daŭras naŭ monatojn.
♦ Kiam la infano naskiĝas, ĝi forte ekkrias kiel Tarzano en ĝangalo.
♦ Aborti la tagon post la akuŝo ne estas bone.
♦ Ĉe akuŝo oni ĉiam bezonas varman akvon por dissolvi la umbilikan ŝnuron.
♦ Ĉe la naskiĝo virino rekonas sian infanon danke al patrina instinkto.
♦ Embrio estas tre sentema pri la muziko kaj ĝi eĉ kapablas danci.

LA 18-AN DE OKTOBRO ESTAS EN KROATIO "NACIA TAGO DE LA KRAVATO" ?

Eble ne ĉiuj el vi scias, ke tiu vira "ornamaĵo", uzata en la tuta mondo, - "kravato" -, estas kroata inventaĵo. Do, okaze de la nacia (kaj jam nun internacia, ĉar festata krom en Kroatio ankaŭ en Japanio, Egiptio, Italio kaj Germanio) tago de la kravato, mi deziras doni al vi kelkajn pliajn informojn.

…read more