[eo] Lastatempe mi ĉeestis eventon nomitan [hu] "Civil Honfoglalás" [eo] t. e. "Civila Partujkonkero" en hungara loko Ópusztaszer, kiu estas nacia memorloko pri la hungara patruj(re?)okupo (la lasta) ĉirkaŭ 895 p. Kr.-o; jen la ideo, kial oni eknomis la eventon tiel. Ĝi estis kunveno de civilaj organizaĵoj de gehungaroj en- kaj eksterlandaj, organizita per la szegedanoj (kies parto estas ankaŭ la Esperanta klubo de Szeged, gvidate per FERENCZI Ildikó, iama ÁCSNÉ), do - pro la intensa kunlaboro inter la zalaegerszeganoj kaj szegedanoj parte organizita ankaŭ per la asocio "Humana Eŭropo" de Zalaegerszeg - fondita per Jozefo BAKSA.
Mi alvenis kun la popolmuzika grupo Harangláb, kiu ankaŭ aktive kunlaboras kun la lastemenciita asocio. Ni faris koncerton tie en la vespero, sed antaŭe mi - kiel la unusola Esperanto-parolanto en la orkestreto - partoprenis la kunsidon de Esperantistaj partoprenintoj - dume la aliaj muzikistoj vizitis la historian memoraĵparkon de Ópusztaszer. Estis partoprenintoj de Tata, Zalaegerszeg, Budapeŝto kaj Senta (hungare: Zenta), Serbio; inter ili la unusola persono, kiu ne parolas la hungaran. Dumtempe alvenis kaj aliĝis al la konversacio loka instruisto de Esperanto. Plejparte temis pri la problemaro de instrui Esperanton. Ĉi-temon priparolis ĉefe la hungaraj partoprenintoj, ja en Serbio - mi supozas - ne ekzistas la ebleco fari ŝtatan lingvoekzamenon de la lingvo Esperanto. La klubo de Senta (Zenta) - samkiel la klubo de Tata - suferas alian problemon, ke gejunuloj mankas kaj ili ne interesiĝas pri Esperanto.
Estis interese, ja mi delonge ne partoprenis Esperantan kunsidon.
[eo] Antaŭe mi raportis pri esperantaĵo en la necesejo de la konferencejo interlingvaa ĉisomere, sed lastatempe atingis min nova: DVD pri la mirakle-kuracinta (kaj onidire eĉ postmorte kuracanta) germano Bruno Gröning, kun Esperanta sono el inter la 15 lingvoj elekteblaj por aŭdi la filmon.
Mi pensas, ke ĝi ne aĉeteblas en komercaj vendejoj / retoj, ja tiukaze Esperanta sono en tiu ĉi DVD ne ekzistus... (La filmo estas farita per la /asocio?/ Bruno Gröning Amikaro, do mi pensas, ne estas distribuata per grandkomerca firmao en grandaj vendejoj kaj retoj, ktp.)
Ĝi atingis mian patrinon de mia onklino, kaj ili donis la DVD-n por mi por fari kopiaĵon de ĝi. Tiam mia patrino diris, ke Esperanta sono estas elektebla kaj dummomente mi ankaŭ rimarkis tion vidinte la menuon de la DVD. Mi mem apenaŭ povis kredi tion, sed vere: mi ekaŭskultis la version esperantlingvan por kontroli - kaj jen: ĝi parolas vere (ankaŭ) en Esperanto! Sed per tiom terure germana elparolmaniero, ke mi apenaŭ komprenis ion tiam.
Poste mi regardis la tutan filmon - ĉ. 30-minutan - ĝis la fino por testi mian esperantan lingvoscion, ne praktikatan jam delonge. Antaŭe mi ne aŭskultis ĝin en la hungara aŭ en iu alia lingvo; intence, por kontroli miajn memorojn de Esperanto...
Mi devas diri, ke pro la germaneca elparolmaniero mi devis centprocente atenti por kompreni ĝin, sed la plejmulton, la esencon mi komprenis, kompreneble, escepte kelkajn vortojn, kiuj estis kunmetaĵoj (ofte teruraj aŭ malfacile kompreneblaj en Esperanto), aŭ fremdaj vortoj por mi, nepraktikanta Esperanto-parolanto (/-into...?). Sed Esperanto ne estas perfekta lingvo por internacia komunikado, ja germana parolanto diris: "en la aĉo de ... jaroj" anstataŭ "en la aĝo..." malgraŭ ke en Esperanto "aĉo" kaj "aĝo" havas tutdiversajn signifojn.
Mi tuj rimarkis, ke - malsame al alilingvaj versioj - la Esperantlingva versio ne enhavas la kodon ISO, ke estas "eo" por Esperanto (kiun mi ankaŭ uzas en miaj blogskribaĵoj por informi kaj por diferencigi de miaj alilingvaj, ekzemple interlingvaaj blogaĵoj - indikate per la ISO-kodo "ia". Tial ĉi preminte la butonon de la DVD-ludilo por ŝanĝi inter la diverslingvaj sonoj dumrigarde la filmon ne aperis la subskribaĵo "esperanto" por identigi la lingvon - dum je ĉiuj alilingvaj versioj aperis la nomoj de la lingvoj je tiu ĉi funkcio. La farintoj de la DVD devintus apliki la ISO-kodon "eo" por la Esperanta versio kaj tiukaze ankaŭ la nomo "Esperanto" aperus en funkcioj de la DVD-ludilo. Sin tio ĉi la lingvo Esperanto ne estas rekonata, identigata per la ludiloj. (Eble ne ĉiuj /DVD-farantoj/ scias, ke ekzistas ISO-kodo por Esperanto, eĉ por interlingvao, kiuj estas uzeblaj kaj uzendaj je - plej praktike - DVD-j.)
Pri la kontento: estas mirakloj ankaŭ en nia epoko, sed ili estas silentataj, kaŝataj - mi demandas: kial? - tiom efike, ke ĝi estas nekredebla konsiderante la rapidegajn modernajn komunikeblecojn kaj rimedojn... Tia ĉi silentata miraklo estas la agado kaj efekto de Gröning, la nekorupta korpo de kardinalo Mindszenty, ktp.
Car lectores, car ascoltatores de Radio Interlingua!
Io publica ora le bon nova a vos, que le 15te (dece-quinte) podcast de Radio Interlingua ha essite publicate a http://www.interlingua.com (ma vos pote ascoltar le podcast tamben ci, in Ipernity; inter mi registrationes sonic o del album de Radio Interlingua). Illo es intendite pro octobre 2009 (duo milles novem) e illo ha essite publicate de facto in octobre - vermente in le ultime minuta de octobre...
Illo contine le secunde interview facite in Kirchheimbolanden, al fin del conferentia international de interlingua iste estate con le homine, qui - como ille dice in le interview - "vole accender le foco mundial" de interlingua. Ille es Sven Frank, secretario general de UMI, organisator del conferentia in Kibo e - desde le interview ja - tamben le presidente de UGI - le Union German pro Interlingua.
In iste interview al ultime vespere del conferentia nos summarisa, que se realisava e como del planos que vos poteva audir in le prime interview, facite al initio del conferentia. Ultra isto Sven Frank detalia su planos, respectivemente los de UMI pro le futuro.
Bon passatempore pro vos con Radio Interlingua, que parla in interlingua: le lingua ideal pro podcasts international! :-)
Le subtitulos es sempre in duo linguas: in interlingua e in hungaro.
Io ha create tamben un nove album de un visita recente de un mi gruppo musical folkloristic in Visegrád, le urbe hungare de cuje castello le Curva de Danubio si bellemente se vide:
[eo] Ĉinokte mi alvenis hejmen (post ĉ. 16 horoj de trajnumado kaj atendado je la stacidomoj) de Kirchheimbolanden (Germanujo) kie okazis la 18-a konferenco de interlingvao (interlingua). Ĉeestis ankaŭ Věra Barandovská-Frank (lingvistino, edzino de fama germana esperantisto. Ŝi preferas la latinan, kiel helplingvon, eble eĉ "sine flexione"...) kaj Don Gasper (volapukisto-esperantisto-idisto-novialisto-okcidentalisto-interlingvaisto-ktp.-isto), kiu iutage informis nin, ke li trovis higienan papersaketon en necesejo kun esperantlingva teksto! Iutage ankaŭ mi trovis tiajn en publika necesejo de la konstruaĵo kaj decidis foti unu el ili por vi.
Interesa koincido: ĉu la esperantistoj intence avancis la interlingvaistojn tiuloke...?! (Kiel oni diras en la hungara: "La diablo ne dormas."... )
Sed sinjorino Barandovská-Frank rakontis al mi la historion, kiu estas "longa historio jam" laŭ ŝi: jam de jaroj tiuj ĉi higienaj saketoj kun Esperanta teksto ekzistas, ĉar germana firmao fabrikas ilin, kie laboras esperantist(in?)o.
Kiam mi diris al Don en la komputila ĉambro, ke ankaŭ mi trovis tiajn papersaketojn kaj montris unu al li, li diris, ke tiu ĉi ne havas sencon, ja ne estas skribita sur la saketo, ke tiu ĉi lingvo estas Esperanto.
Mi trovis aliajn papersaketojn en mia ĉambro, kiujn evidente fabrikis alia firmao, ja la aspekto, ktp. diferencas:
[eo] Jen intervjuo kun mi en Esperanto. Ĝin faris Imre Szabó kun mi, en la IRIS-festivalo en Zalaegerszeg, somere de 2007.
Ni ambaŭ sonregistris ĝin per niaj sonregistriloj; tiu ĉi estas mi sonregistraĵo, kiun mi redaktis - inkludis antaŭen kaj posten sonraporton pri la evento mem, de kiu temas en la intervjuo kaj tiun ĉi version mi sendis al Ferenc Harnyos, redaktoro de Esperanto Radio Jászberény - sed neniu respondo alvenis, ĉu li inkludis ĝin en la programfluon de la radio. Poste mi demandis Imre, ĉu ĝi aŭdeblas jam en la radio, li respondis jese. Mi volas kredi al li... Tamen, ja lastatempe la retejo de Esperanto Radio Jászberény malaperis (aŭ estas indikata kiel virus-infektata retejo), mi decidis publikigi la sondosierujon ĉi tie.
In april un gruppo musical folkloric de mi urbe (con le nomine Harangláb = Campanil) in le qual io sona habeva un tour in Svedia, ubi io re-incontrava tres interlinguistas con le quales io incontrava personalmente tamben antea. Cata un veniva al citates ubi (o presso le quales) illes habita. Le prime era Nils Kangas in Göteborg, le secunde Mats Fredemark in Stockholm e le tertie Thomas Breinstrup in Lund.
In mi album public vos pote vider le photos facite super illes (a fin que vos vermente crede, que io les incontrava personalmente... :-) ) e tote mi altere photos super le tour in Svedia. (Le gruppo visitava plure citates e era hospitate per local organisationes hungare de Svedia.)
Tote le photos es subtitulate in interlingua e certe photos io tamben ha commentate, quasi si io narrarea personalmente.
Il vale cliccar sur le pagina principal al ligamine “reguardar le mappa” sub le mappa al dextere; alora il se videra, ubi exactemente se faceva le photos intra Svedia (e sur le via in Germania e Danmark).
Io recommenda reguardar cata un del 307 (tres centos septe) photos in duo manieras:
Un maniera es, que on clicca sur le pagina principal (ubi iste ligamine superior dirige) al prime photo e alora appare le proprie pagina web del prime photo. Illac on pote non solmente reguardar le photo, ma tamben leger le subtitulos (in interlingua!). Postea per cliccar per le sagitta conveniente on pote ir al proprie pagina web del secunde photo, postea a lo del tertie, etc.
Solmente in iste maniera de navigar on pote leger mi commentos (ultra le subtitulos), que io ha ponite a qualque photos.
In iste maniera de reguardar le photos (i. e.: sur le pagina aparte de un photo concrete) le loco ubi le photos era facite appare sempre al dextere como un mappa. (Io ha essayate determinar le locos exacte sur le mappa secundo mi memorias e informationes si exactemente como possibile. Si alicuno recognosce un loco sur le photo e discoperi un error in orientar lo sur le mappa e sape le adresse postal exacte, vole ben informar me a fin que io pote corriger o cambiar le loco sur le mappa.
Le mappa pote esser aggrandite o diminuite.)
Iste maniera de navigar ha le avantage, que on pote cambiar le photos secundo su proprie tempo e preferentia e on pote leger tranquillemente cata subtitulo e commentario. Ma in iste modo le photos mesme se vide in un grandor minor, assi on pote gauder los minus.
Pro solver isto il ha le altere maniera de navigar: le “slideshow”.
Sur le pagina principal (ubi le ligamine superior dirige) on debe cliccar al ligamine “slideshow”; supra al sinistre e alora le photo pleni le major parte del schermo. (Mesmo on pote aggrandir le photos e escamotar altere cosa innecessari per cambiar su navigator al modo de “plen schermo” - per premer le button F11.)
Le intervallo original de 3 secundas es troppo rapide, p. ex. io sole aggrandir lo a 7 secundas.
Si le subtitulos te disturba in gauder le photos, tu pote disconnecter iste automatismo; proque tu lege(va / -ra) cata subtitulo in le altere maniera de navigar, nonne?
(Si le slideshow non se comencia, on debe premer le button de “play” - le ben cognoscite symbolo de sagitta pro iste scopo – in iste aspecto del slideshow.)
Io essayava modellar un narration personal per scriber subtitulos e commentarios al photos.
[ia] In le lista de correspondentia "idolisto" (del lingua auxiliar ido) io legeva un discussion interessante, a proposito que Gonçalo Neves e Robert Pontnau abandonava le movimento de ido e se (re)adjungeva al esperantistas e in connexion con isto illes parla super ido e le movimento de ido in le revista esperantista Spegulo. Alicun opiniones del lista idista io vole divider ora con vos.
Gaël RICHARD scribe:
" [io] La internaciona linguo ne havas kom unesma skopo la literaturo o la sociala latero ma la komuniko internaciona pri cienci, ekonomio, turismo, politiko (precipue europana) e diplomaco. La kulturo esperantala esas plue impedo kam helpo."
[ia] Geraldo Boz Junior scribe:
" [io] Pri kulturo e sociala latero, me pensas ke neutrala linguo ne darfas havar lo pro ke, en tala kazo, ol ne plus esus neutrala.
Me lasis Esperanto e venis ad Ido pro du motivi:
1- Me konsideras Ido plu bela e plu bona kam esperanto;
2- Omna esperantisti quin me konocas konsideras esperanto quale preske-religiala kozo.
Me lektis pri Volapük e Interlingue en Progreso. Quala surprizo! Me pensas ke to ne esus posibla en esperantista revuo, nam esperantisti preferas pensar (e pensigar) ke nur esperanto existas. To esas la esperantista 'kulturo'. Me preferas uzar Ido por konoceskar la diferanta kulturi di ti qui parolas ica linguo[...]"
[ia] Jaime Alcoba reage a un opinion de alicuno altere:
" [io] Itere, ni ne divenis naciono. Me partigas mea kulturo kun vi, e vi partigas la via kun me. Por ta motivo la partopreno a Ido."
[ia] Waldemar Kubica scribe:
" [io] Me tote konkordas [...]. Anke me komencis lernar ido pro la sama kauzi kam vu. Ma kelka personi bezonas tala "kulturo", do li trovas bona loko inter esperantisti por plurichigar ilia "kulturo".
Neutra linguo esez ponto interkulturala ne plusa naciono."
Published at 07:43PM
(
11 comments
/
1369 visits
)
[hu] Álmodtam. Utána ez a kérdés fogalmazódott meg bennem:
Ha férfi vagy és tizenöt lánnyal egy helyen ülsz egy strandon, sörpadokon egy asztal körül, de ők bemennek az öltözőbe és a füvön pont tizenöt szál hóvirág van; letépnéd-e mindegyiket és odaadnád-e nekik mind a tizenötöt? És hogyan: egyenként adnád nekik oda mindegyiket, vagy csokorban, beletéve egy vázába: "Tessék lányok, válogassatok, mindenkinek jut egy"? Vagy csak egyet (ill. kettőt, csak néhányat) tépnél le és csak egy bizonyos lánynak, vagy csak bizonyos lányoknak adnád őket oda egyenként?
[eo] Por Kristnasko mi ricevis de mia frato oldan radion, ĉar mi ŝatas ĉi tiajn objektojn. Ĝi estas Orionette (Orion AR 205), hungara produkto. Ĝi estas nun jam purigita, aspektas bele, sed neniu radiostacio estis aŭskultebla per ĝi - kontraŭe al ĉi tiu aparato de aliulo, kiu videblas ĉi tie:
Jam en la vespero de Kristnasko mia patro elprovis ĝin kaj la sola radio kiun li sukcesis sonigi estis la ĉina radio, kiu tiutempe ĵus elsendis hungare. (Estis nostalgie aŭdi raportojn pri la - mi ne scias, kioma - "kvinjara plano" per radio de 50 jaroj - ja ĝi fariĝis en 1958.) Sed poste, kiam mi alportis ĝin en mian ĉambron, ĝi ne plu kapablis sonigi iujn ajn radiostacion, nur bruon (ja ni loĝas en ferbetona loĝdomo). Mi provis kapti iun stacion jam dum du vesperoj, sed vane. Mi jam perdis la esperon, sed hodiaŭ vespere mi - jam nur kiel ludo, ne kalkulinte al vera sukceso, nur rutine - turnis la elsendoserĉan butonon kaj subite aperis arablingva kaj franclingva elsendoj (kvankam kun granda bruo, tamen ili estis veraj radioelsendoj kaj ne nur bruego!). Jen, miraklo okazis - mi kuris en la alian ĉambron. Aŭskultinte feliĉe mian nov-malnovan radion intertempe mi ekhavis la penson, kiel bele estus, se mi povus kapti radioelsendon en iu lingvo konata per mi (ja nur du stacioj aŭdiĝis: franca- kaj arablingvaj). Kaj singardeme turninte la serĉbutonon mi kvazaŭ eksaltis kaŭze de la surprizo: mi ekaŭdis konatan voĉon en konata lingvo: la Esperantan elsendon de Ĉina Radio!
Jen, mia "deziro" antaŭnelonga realiĝis aŭdi konatan lingvon kiel radioelsendo. Mi eĉ ne kalkulis je tio kaj mi tute ne certis, ke Radio Ĉina Internacia ankoraŭ elsendas Esperante en kurtondoj; ja Radio Polonia ne plu elsendas per la etero, sed nur per la interreto, lastatempe.
Mi esperas, ke en nia digitaligata / -ota epoko kurt- kaj mezondaj internaciaj elsendoj (en iuj ajn lingvoj) ne estas planataj ĉesigi, por ke mi povu aŭskulti ilin future per mia nostalgia radio...!
[ia]Io ha trovate iste genial obra in internet, que io vole divider con vos ora:
Como io ha vincite in un concurso de beltate; o:
qual successos offere le insuccessose linguas planificate
Originalmente dedicate a Thomas Alexander
per Katarzyna Tempczyk
Originalmente in esperanto. A in interlingua traduceva: Péter Kovács
Le affaire es multo spinose, pro isto permitte a me, car lectores, celar mi nomine sub iste belle pseudonymo. Nam le historia que io vole confessar a vos es vermente a avergoniar.
Existe multe causas, pro le quales on pote apprender ido, totevia io seligeva le plus impardonabile de illos. Io apprendeva le lingua de Beaufront ni a causa de miscomprension, ni a causa de perfidia, ni a causa de ignorantia. Io apprendeva ido... pro moneta!
Ben que ora mi etate non plus me permitte membrato in TEJO (1), in le tempore super le qual io narra io era ancora assatis juvene pro haber un quantitate insufficiente de moneta e ideas inaccostumate pro meliorar le situation. Pro disculpar me al minus un poco in vostre oculos io adde, que alora io era ancora un esperantista assatis nove e ancora non cognosceva le nobile esperantistas de grande numero qui postea clarmente me informava, que malgrado le micre differentias superficial inter esperanto e ido existe totevia le abysmo moral, que io concisemente exprimeva in iste sequente poema modeste:
Esperanto - mondsavanto. Ido - perfido (2).
Oh, si io lo haberea sapite isto de melior hora! Ma alora io credeva naivemente, que linguas planate differe solmente in vocabulario, grammatica e le quantitate de usatores.
Quantitate de usatores...Si, justo ci jace le nucleo de mi historia. Ma que nos retorna al comencio.
Dunque aliquando - in circumstantias ja de longe oblidate per me - io trovava le annuncio sequente:
Le movimento international pro le lingua auxiliar ido, le plus facile lingua del mundo, promitte premios a un concurso pro le melior articulos in ido... Participar pote tote le personas sub 30... Le premios obtenibile es:
1. US$ 800 2. US$ 600 + 6 US$ 100
Plus de premios in quantitate non-limitate.
Como io ja scribeva, io era ancora un nove esperantista, pro isto, in vice de demandar le Deo Omnipotente de liberar me del tentation satanic, io comenciava explorar le cosa. Quante idistas vive in le mundo? Al paginas del movimento idista in internet io trovava informationes super 500. Ben que io era ancora un nove esperantista, io habeva ja un poc experientia movimental, sufficiente pro divider le numero per plus-minus 5, recipiente le numero de circa 100 idistas in le integre mundo. Ma quante de illes ha minus que 30 annos? Ben que io era ancora un nove esperantista, io habeva ja un poc experientia movimental, sufficiente pro dicer securmente, que certo le numero non sufficera pro le 8 premios promittite.
Pardona a me, oh, Deo Omnipotente!
Pardona a me, oh, samideanoj (3)!
Io apprendeva ido pro 100 dollars statounitese!
Un homine qui se submerge le prime vice a in influentias del mal tentation, tosto se submerge a in le mal... Contra le moneta vincite io comprava un manual de... volapük.
Proque intertanto io ja habeva devenite assatis cognoscite in le movimento de Zamenhof, mi activitate volapükista era un cosa a avergoniar in alicun grado. Era evidente, que io debeva seliger un pseudonymo pro me. Totos sape ben: ubi appare peccato, tosto se adde anque le alcohol... Post alicun vitrettos un idea genial visitava mi capite: Proque non esser un femina? In vice de un homine con barba e calvitia esser un senioretta charmante e dulce?
Pardona a me, oh, Deo Omnipotente!
Pardona a me, Volapükaflens! (4)
Pro mi activitate volapükista io prendeva un pseudonymo feminin!
Ecce le peccato del juventute...Esque io poteva previder le consequentias? Non es necesse dicer, que mi apparentia in le mundo volapükista trovava un grande enthusiasmo. Sirkülapenäd(5) reportava con triumpho super le prime abonante feminin in su historia de un dozena de annos. Le fervor mesmo cresceva, quando io publicamente me declarava senioretta. Il era evidente, que ante le movimento appareva nove chances. Forsan mesmo pro volapükistas de nascentia? Alea iacta est (6)... Esque ora io poteva revelar mi secreto?
Le historia occurreva ante multe annos. Habente quitate cata movimento de parve linguas planificate, subito io recipeva le sequente lettera:
Ho Jiflen Löfik! (7)
Con placer io vos informa, que le Comission Mundial univocamente judicava a vos le titulo del plus belle volapükista feminin del XXme seculo!
Pardona a me, oh, Deo Omnipotente!
Pardona a me, oh, feminas belle de tote le mundo!
Pro vincer in concurso de beltate non es besoniate multe cosas, alicun vices es sufficiente solmente apprender le lingua juste.
(1) Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (Global Organisation Juvenil Esperantista) - un organisation juvenil de esperantistas.
(2) Texto in esperanto, traduction: "Esperanto - salvator del mundo. Ido - perfidia".
(3) Expression in esperanto; illo significa "co-idealistas".
(4) Expression in volapük, con le significantia "amicos de volapük".
(5) Abbreviation pro "Vög Volapüka. Sirkülapenäd lü Volapükaflens Valöpo." ("Voce de volapük. Lettera Circular de amicos de volapük ubique") - le mensual de volapükistas.
(6) Expression in latino: "Le cubo es jectate".
(7) Expression in volapük : "Oh, car amica!".
Notitia del traductor:
Le situation describite per Katarzyna con feminas juvene in le movimentos pro ido e volapük es le mesme anque in le movimento de interlingua (que io, como viro, assatis regretta) ... Qui se annunciarea a un concurso de beltate de inter interlingua-istas feminin...?
Ante multi yares me ha komensa kolekte e tradukte li novialen pronuntiatione, ortografia, gramatike, afixes, prepositiones, vordaro al hungarum a disi pagine de rete:
(e dar trova se anke li hungari traduktione del "Plubonisat Novial" da Jespersen, fat da Tamás Racskó).
Ma til nun nur li traduktione del gramatike (al hungarum, naturalim) es pronti da me, ma me voli kelketim fa anke li traduktiones del altri verkes.
Tre boni es, ke li Wikipedie in Novial es in li originali lingue da Jespersen (de 1928-30-34; in qui me anke skripte nun) e non in kelki plu tardi projekte.
Viste que le prime emission de Radio Interlingua era publicate officialmente in le sito www.interlingua.com, io ja pote scriber tamben iste entrata informative pro vos:
Io vos informa con grande gaudio, que Radio Interlingua comenciava emitter in internet!
Su loco primari es a www.interlingua.com/radio, ma membros de Ipernity pote ascoltar e discargar lo in melior qualitate hic:
Ĵus mi hejmenvenis de Svedujo, kie la 11-a norda renkontiĝo de interlingvao (la interlingua de IALA) okazis en Linköping, en Valla Folkhögskola. Vidu miajn fotaĵojn en mia albumo kaj legu miajn komentojn!
Dum la ekskursa tago en la UK de Esperanto en Roterdamo ni (la hungara grupo) faris ekskurson al Antverpeno, kie Jakvo (antverpenano, reprezentanto de SAT) gvidis nin. Ni vizitis ankaŭ la sidlokon de la Flandra Esperanta Ligo. Vidu la fotojn en mia albumo:
Durante le die de excursiones in le Congresso Universal de esperanto in Rotterdam nos (le gruppo hungare) faceva excursion in Antwerpen, ubi Jakvo nos guidava. Reguarda la photos in mi album!
[eo] Mi partoprenis la universalan kongreson de Esperanto en Roterdamo, kiel membro de la popolmuzika grupo Harangláb. La ideo kaj la realigo de nia ĉeesto venis de Jozefo Baksa (prezidanto de HEA). Ĵaude ni faris koncerton kaj mi gvidis tion Esperante. Eĉ ni kantis du hungarajn kantojn Esperante, provis instrui ilin al la publiko, sed paroli kaj kanti sen mikrofono estis iom fatiganta. Tamen la koncerto havis sukceson.
Vidu miajn fotaĵojn faritajn en la UK en Roterdamo inter miaj fotaĵoj ĉi tie en Ipernity! Mi kreis apartan albumon por ili; la ligilo estas: www.ipernity.com/doc/kovacspeter/album/76621 (mi faris ceterajn bildojn dum la ekskurso al Antverpeno, Belgio; kiujn mi alŝutos poste en alian nove kreotan albumon.
[eo] Mi volas reklami mian studajhon pri la problemaro traduki lokajn specialajn nomojn, lokajhojn, regionalajhojn, ktp. Esperanten. Ghi farighis dum miaj universitataj studoj en la studfako de aplikata lingvistiko. Ghi estas hungarlingva; kiuj komprenas la hungaran, bonvolu legi kaj komenti ghin. Ghi trovighas chi tie inter miaj dokumentoj en formato Adobe (Acrobat) Reader - pdf. Mi ne povas fari ligilon al ghi chi tie.
La hungarajn popolajn muzikinstrumentojn oni povas dividi al almenaŭ du kategorioj:
1) instrumentoj anstataŭigantaj muzikinstrumentojn kaj
2) veraj muzikinstrumentoj.
Pri la unua kategorio mi ne volas longe skribi. Tiuj ĉi instrumentoj estas uzataj precipe je popolaj kutimoj aŭ je manko de veraj muzikinstrumentoj: ĉenita bastono, folifajfilo, ktp.
Sed oni povas diri, ke en la Karpatbazeno ĉiuj muzikinstrumentoj estas / estis uzataj, kiuj ankaŭ aliloke: kordinstrumentoj, inkluzive arĉinstrumentojn kaj plukinstrumentojn, blovinstrumentoj kaj perkutiloj.
La "simplaj kamparanoj" en la tradicia vilaĝa kulturo origine ne tro uzis arĉinstrumentojn, violonon, aldviolonon, kontrabason, ktp. por amuzi sin; tio estis la tasko de ciganaj muzikistoj pagitaj. Kiam ili volis amuziĝi, danci je definitaj specialaj tagoj, okazoj aŭ festoj (ekz. geedziĝa festo, ktp.) ili pagis ciganajn muzikistojn, kiuj ludis la menciitajn arĉinstrumentojn foje kompletigite kun klarneto kaj zimbalo. Se tamen etnaj hungaroj, t. e. kamparanoj muzikis arĉinstrumente en iu vilaĝo, tiam oni povis vidi, ke ciganoj ne (plu) estis en tiu vilaĝo, aŭ ĉar la granda loka ciganmuzikista dinastio formortis, transloĝiĝis, aŭ ĉar tradicie eĉ ne loĝis cigana muzikista familio en la vilaĝo.
Jen ekzemplo, kiam vilaĝa muzikgrupo de ciganoj ludas aŭtentikan hungaran popolmuzikon:
Priskribante la plukinstrumentojn, oni uzis ankaŭ tambura-jn (substantivo), tamburica-jn (substantivo), la instrumentojn (kiuj tute ne samas kun la tamburoj, kiuj estas perkutiloj), kiujn hodiaŭ plej ŝate uzas la kroatoj kaj aliaj sudslavaj popoloj. La hungaroj uzis ĝin nur en la suda teritorio de Hungarujo, apud la rivero Danubo.
Legu miajn pensojn aŭ studeton pri tio, ĉu la tamburao estas origine hungara popola muzikinstrumento, aŭ nur pruntaĵo de sudslavaj popoloj:
La kamparanoj ĉefe sole uzis tiujn ĉi "tamburaojn" aŭ "tamburicaojn", orkestre ilin uzis la ciganaj muzikistoj - kun ĉiuj membroj de la instrumenta familio "tamburica", "tambura", ekde la "tamburica" - la plej malgranda tipo ludanta la melodion kaj estranta la orkestron - ĝis la "kontrabasa tamburao" - la modelo de konstrui kaj uzi tiujn ĉi tipojn "tamburaajn" estis la arĉinstrumenta muzikgrupo pli supre priskribita.
Jen denove ekzemplo, kiam ciganoj ludas hungarajn popolajn kaj popolecajn melodiojn "tambura-orkestre":
Sed la simplaj kamaranoj plej ofte uzis citron el inter la plukinstrumentoj. La hungara citro oferas burdan agordan muzikakompanadon, ĝuste kiel la sakfajfilo kaj la vielo havas tiatipajn konstantajn, ne ŝanĝantajn agordojn dum la melodio sonas. Bonvolu rigardi kaj aŭskulti, kiam vera hungara kamparano ludis citron:
Turniĝante al la blovinstrumentoj oni unue devas mencii la ŝalmon, kiu estis ŝatata muzikinstrumento precipe de paŝtistoj (bovistoj, vakeroj, ktp.). Ĝi havas ses truojn, kaj oni uzis ĝin individue, ne en muzikgrupo.
Sed oni uzis ankaŭ la klarneton, jam menciitan, kaj la [hu] tárogató-n, kiu ne estas tro malnova inventaĵo (devenas de la 19-a jarcento, de la muzikinstrument-fabrikejo de Schunda). Oni uzis ĝin plejparte individue, tre malofte en orkestro.
Vidu tiun ĉi ekzemplon, kiam vera hungara kamparano (aŭ ĉu paŝtisto?) ekludas melodion per [hu] tárogató:
Grava blovinstrumento de hungaroj estis la sakfajfilo. La hungara tipo havas parencaron nur en la Karpata Bazeno, do gia konstruaĵo ĉefe diferencas ekzemple de la fama skota sakfajfilo. La hungara sakfajfilo estis tipa ŝatata instrumento de paŝtistoj, samkiel la ŝalmo.
Bonvolu rigardi kaj aŭskulti, kiel hungara paŝtisto ludis sakfajfilon (ĉiuj filmekzemploj estas el la jaro 1975):
Lastatempe (ekde ĉirkaŭ la 19-a jarcento) la hungaraj vilaĝanoj ankaŭ ekuzis latunajn blovinstrumentojn, kiel trumpeto, ktp. sed ĉiam nur en orkestro, neniam individue (estas vere, ke iam la paŝtistoj havis signokornon de ligno, kiun ili uzis individue en la montoj).
Vi povas sperti, kiel la hungaraj vilaĝanoj uzas la latunajn blovinstrumentojn en la tipa latunblovinstrumenta orkestro, kiu troviĝas ankaŭ en okcidenta Eŭropo kaj ĉie en la mundo laŭ tiu ĉi ekzemplo:
Koncerne la perkutilojn, la diversaj drum- kaj tamburtipoj ne aperis laste en la hungara popolmuzika tradicio. Ili nur aperas en la latunblovinstrumentaj orkestroj, kiel tradicie ankaŭ aliloke en tiuj ĉi orkestroj. Sed la hungaroj certe uzis en la mezepoko, respektive dum kaj antaŭ la patrujokupado aŭ patrujokupadoj kaj en la antikvaj tempoj la drumon de la ŝamanoj, kiu havas unu fundon.
Inter la perkutiloj estas prezentindaj la jam menciita zimbalo, kiun uzis ĉefe kaj profesie la ciganmuzikistoj ene de siaj muzikgrupoj, sed amatore ankaŭ la hungaroj.
Kaj estas kuriozaĵo la tielnomata [hu] gardon (nominativo), kiu estas kordinstrumento, kiun oni batis per bastoneto. Per ĝi oni ne ludis melodion, sed servis la ritmon; ĝi havas la saman funkcion, kaj prezentas similan sonoron, kiel la drumoj. En la hungara kultura kaj lingva teritorio (t. e. la Karpata Bazeno) ĝi estas uzata nur en la plej orienta Transilvanio.
Oni povas vidi la fotaĵojn de tiu ĉi instrumento, kaj aŭdi ĝin ĉi tie:
Ĉiuj postaj modernaj muzikinstrumentoj (akordiono, saksofono, sintezilo t. e. elektra orgeno, elektra gitaro, ktp.) kiujn oni nun uzas en vilaĝoj en Hungarujo ne kalkuliĝas kiel popolmuzikaj instrumentoj, ĉar ili naskiĝis post kiam la tradicia kamparana socio jam ĉesis ekzisti, pluvivi.
Published at 02:10PM
(
18 comments
/
2576 visits
)
This form is secure
Send a message
Search for a member
This post is public
ne dormas."... 
)
