Ĉu vi scias kiu venigis la generalon Pavia en la Hispanan Parlamenton de la Unua Respubliko por puĉo?

Ĉu vi scias kiu estas la aŭtoro de la projekto de la stratnomoj de la Etendiĝo de Barcelono (l'Eixample)? Ĉu vi scias kiu venigis la generalon Pavia en la Hispanan Parlamenton de la Unua Respubliko por puĉo? Li povus esti sinjoro Víctor Balaguer (VB), la iniciatinto de la Katalunlingva Renaskiĝo. Vidu:

"Tio kion oni ne sufiĉe konas pri VB", estas la titolo de la rondtabla konferenco okazinta la 18-an de oktobro 2007 ĉe la Biblioteko VB.

VB estis beletristo, historiisto kaj politikisto tre grava sed sufiĉe silentigita dum la 20-a jarcento. Pro tio la prezidanto de la asocio "Amikoj de la Biblioteko-Muzeo VB", Manuel Claver Rosso, uzante alpruntitan artikoltitolon "Videblo kaj nevideblo de VB" prezentis kaj pridemandis la partoprenantojn Montserrat Comas, direktorino de la Biblioteko, Francesc X. Puig Rovira, loka historiisto kaj arto-kritikisto kaj Oriol Pi de Cabanyes, verkisto kaj iama direktoro de la Biblioteko-Muzeo VB.

Montserrat Comas detale montris faktojn pri la politika progresemo kaj federaciemo de VB kio kaŭzis, post lia morto, la forgeson fare de la instalitaj povoj ĉe Katalunio, kie la renaskiĝo de la lingvo jam ekfloris kaj malfermis la vojon al politika katalunismo, kaj ĉe Hispanio kie la restaŭrita burbona monarkio tute ne volis aŭskulti pri "diversecoj". Ŝi rimarkis ke nur malmultaj progresistoj, ĉefe laboristaj kaj popolaj organizoj montris rekonon al lia laboro kaj dankis lin pro la impona Biblioteko-Muzeo kiun li donacis al nia urbo Vilanova i la Geltrú. Iu el tiuj organizoj skribis: laboristoj, kiam vi preterpasu antaŭ nia biblioteko kiun tiu granda homo VB donacis al nia urbo ne forgesu saluti.

Oriol Pi de Cabanyes parolis pri la frumatura verkisto, kies verkoj iom post iom elfluas en la renaskiĝo de la kataluna kulturo, pri la iniciatinto de la katalunlingva renaskiĝo kaj pri la pionira teatra kaj literatura verkisto en la kataluna, pri la politikisto revoluciema, kiu por forigi la burbonan monarkion, partoprenis en la konspiro de generalo Prim. Pro tio li devis ekziliĝi en Okcitanio, kie konis la poeton Mistral, revenis en Katalunion post la elpelo de Isabelo la Dua. Monarkisto kaj federaciisto, sed profunde parlamentana demokrato, estis ministro dum lla mallonga regado de Amado el Savojo kaj dum la Unua Hispana Respubliko. Tiam okazis ke en la lasta sessio de la republikana parlament, la konstantajn parol-perfortojn li ne kapablis elteni, pro tio li eliris el la Parlamento kaj poste rajde eniris la generalo Pavia kaj puĉis. Neniu scias sed iuj opinias ke estis rilato inter la eliro de VB kaj la eniro de la generalo. Post la restarigo de la burbona monarkio li eksiĝis kiel ministro kaj estis vicprezidanto de la Kongreso kaj fine kiam li estis nomumita permanenta senatano sin dediĉis al varbado por la dinastio kaj al konstruo kaj instalado de la impona Biblioteko-Muzeo kiun oni trovas ĵus elirante de la fervoja stacidomo sur la maldekstra strato fronte al Politeknika Universitato en Vilanova i la Geltrú. La unua ŝtono estis metita en 1882-a, antaŭ 125 jaroj kaj la Biblioteko inaŭguriĝis la 26-an de octobro 1884-a.

S-ro Puig Rovira, parolis pri la homoj el Vilanova i la Geltrú favoraj kaj malfavoraj al VB, pri kiuj anstataŭis lin en la hispana parlamento, pri la riĉuloj kun ekonomiaj interesoj en la hispanaj kolonioj. Estis bataloj inter la reakciemaj religiuloj kaj la progresemaj. Entute tre riĉe li pentris la panoramon tiutempan por kompreneti llan historion.

Denove pri la nevideblo de VB oni aldonis ke li estis ministro de la Kolonioj kaj post ne multe la kolonioj perdiĝis. Pro tio li estis forgesita de la instaliaj povuloj ĉar konsideris lin kulpulo. Ĉiuj prelegantoj insistis pri la graveco de Balaguer en la 19-a jarcenta historio de Hispanio sed ankaŭ en tio ke li estis tre polemika homo.

Mi spekulas, ĉar lia progresismo, ke li, se ne favoris la sendependecon eble volonte permesis la antaŭenigon de la sendependeco. Ĉu mi pravas? Interesitoj devas uzi lian/nian Bibliotekon por serĉi la veron. Fakte ĉiuj interesitoj en la hispana historio de la 19-a jarceto nepre devas traserĉi ĝin.