2007/09/29



En 1980-a mi tradukis pupteatran verkaĵon de la trupo L'Estaquirot, el mia urbo, ĉar ili volis partopreni en la ĉiujara Pupteatra Internacia Festivalo de Zagrebo. Mi mem aktoretis por helpi en la plej longaj tekstoj. Mi ankaŭ tre plaĉe memoras pri Spomenka Štimec kiu estis nia amfitriono. La pupteatristoj tre plaĉis al la organizantoj kiuj kontraktis ilin por turneo en Kroatio en 1981-a. Tiu foje mi ne povis kuniri pro mia pergajnalaboro. La aktoro, ankaŭ el mia urbo, Toni Albà en 1981-a aliĝis al la pupteatra trupo L'Estaquirot por ankaŭ partopreni la turneon kaj tiam mi instruetis esperanton al li.

Hieraŭ 28/09/2007 aperis intervjuo al li en El Punt kaj memore al tiuj tempoj mi tradukis ĝin: (Bv. pardoni kaj korekti la erarojn, ĉar mi tro rapidis)


Toni Albà.: «La unua kiu devus defendi la rajton je la libereco de esprimo estas la Reĝo»

La aktoro, kiu vivigas ĉe la televido la karakteron de Joan Carles la Unua, asertas, ke malgraŭ tio, ke foje oni al li «frapis la kruston» pro liaj prezentoj, li havas ĉiujn rajtojn sin esprimi.

-Kiel vi sentis tion ke oni bruligis fotojn viajn karakterizita kiel Reĝo, merkredon, okaze de la malfermiga parolado de la festo de Prat de Llobregat?

-«Ĉi tio estis klare ŝerco. Ĉar la sola vojo kiun vi havas por sekvi ĉion ĉi estas la ŝerco. Verdire ke laŭ la temo, oni ĝin komprenas, ĉar ni ĉiuj estas tre forlacigitaj pro elteno de multaj aferoj, kiel kolektiva popolo. Ili insultas nin konstante kaj ni daŭre eltenas, tiam oni preferas ŝerci.»

-Sed kion vi opinias pri ĉio kio okazas ĉi tiujn tagojn?

- «Mi volas scii nenion pri ŝtato kiu ne respektas min. Ni povas memkonstrui la sendependecon. Estas kompanio nomita hispana ŝtato kiu ne utilas al mi kaj kiu daŭre mensogas al mi. Sed ĉi tio ne estas afero aktuala, sed tio estas historia. Kaj estas eĉ ne unu funkcianta ŝtato laŭ hispana tradicio tra la tuta mondo»

-Kion vi opinias pri la simboloj?

- «Ne estas klare al kiuj simboloj la hispana ŝtato emas. Se vi prenas skandalfrapan revuon kaj vi uzas ĝin por ekbruligi kamenon, povas esti ke vi bruligas fotojn de la reĝoj. En Xàtiva estas pendigita portreton de Filipo la Kvina kapo malsupren kaj tie ĝi estas. Ekde la hispana ŝtato la Islamanoj estas kritikitaj ĉar ili atakas la karikaturojn kaj, tamen, kiam vi tuŝas iliajn simbolojn, rimarku kiel ili reagas. Kiu devas senkreditigi ĉion kion faras la Audiencia (nacia tribunalo) aktuale kaj defendi la liberecon de esprimo devus esti la Reĝo.»

Kaj pri la bruligo de la bildoj en la koncentriĝoj?

- «La plej granda nacia simbolo, ĉi tie aŭ tie, estas la popolo al kio mi apartenas, kiu estas mia nura suvereno. Tio, kion mi ne komprenas estas kial ĉiam kiam mi aŭdas diri (tra iu amas-komunikilo, precipe) ke ni, la katalunoj, estas iuj “filoj de putino”, neniu demokrato aperas por defendi nin. Ankaŭ estas vero ke ni estas iom malkuraĝuloj, ĉar ni estas daŭre alkutimiĝitaj ke ili fotru nin... Mi opinias ke ni devus konstitui nin anonima societo kaj zorgi pri nia interesoj.»

-Ĉu oni avertis vin aŭ malpermesis vin interpreti vian rolon pri la reĝo Joan Carles?

- «Rekte, ne. Sed, ekzemple, ili “tuŝis nian kruston” en la programo Set de nit , en TV3, o kun s-ro Buenafuente, kiam de la gazetara kabineto de la Reĝa Domo petis nin “elegantecon”, metodo por ke ni perceptu ke ili nin kontrolas.»

-Se iam ajn okazas tio al vi, kion vi faros? Ĉu vi forlasos la karakteron?

- «Se tio okazas al mi, mi legos al ili la artikolon pri la libereco de esprimo kaj mi memorigos ilin mian rajton esprimi min kiel plaĉas al mi. Teatro estas netranspaŝebla landlimo pri la rajto je la libereco de esprimo. Mi ne toleras ke iu ajn diru al mi kion mi devas fari.»

-Kaj se oni devigas vin?

- «Tre klaras al mi ke mi estas mia nura suvereno. Mi apartenas al la popolo, kiu estas suverena en demokratio. Se ili deziras malbonan transiron, kvazaŭ ĝi estas malbona intesta trafiko, ili mem tion faru, sed al mi ili ne igus min obei. Antaŭ ol nenion fari mi provados forkuri. Tio estas kiel la rajto je spiradi.»