| November 2009 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sun | Mon | Tue | Wed | Thu | Fri | Sat | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | ||
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | ||
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | ||
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | ||
| 29 | 30 | |||||||
| November 2009 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sun | Mon | Tue | Wed | Thu | Fri | Sat | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | ||
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | ||
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | ||
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | ||
| 29 | 30 | |||||||
Les rebelles du général tutsi congolais Laurent Nkunda poursuivent leur avancée vers Goma. Le journaliste et réalisateur Paul Moreira revient du Congo Kinshasa et vous livre son analyse.
La guerre vient de se rallumer au cœur des ténèbres. Là où les caméras ne vont jamais. Là où notre ignorance a permis que près cinq millions d’hommes et de femmes meurent en dix ans. Sans doute autour de 400 000 tués par balles. Les autres sont morts de faim ou de maladies dans les forêts où ils se terrent, chassés par les milices. D’après International Rescue Committee, l’ONG américaine qui a tenté de chiffrer la surmortalité dans cette région, la guerre qui déchire l’est de la République Démocratique du Congo depuis 1996 est le conflit qui coûte le plus cher en vies humaines depuis la seconde guerre mondiale.
Vous en avez entendu parler ?…
(D'une bonne source.)
Jen mi jhus vekighis kaj alvenis en mian kapon la ideo alvoki telefone nian esperantistan amikon Hubert NTAW el Rutshuru en la provinco Nord-Kivu oriente de Kongo DR kie la milito ofte furiozas.
Tio ege kortushis min kaj indignigis min. Apenaù mi diris "Allo" kaj mi aùdis senspirigitan vochon de nia amiko dirante: "Bonvolu kara, ni ne povas babili". Kio okazas, mi petis. "Mi forkuras la militon kun mia edzino kaj infanoj. Se mi ankoraù estos vivanta, mi alvokos vin por babili" Chu..., mi sekvis? "Mi alvokos vin kara" li konkludis. Tio okazis chi matene telefone. chu skribante chi vespere tiun artikolon nia amiko estas vivanta, neniu povas certigi tion.
Jen la situacio de niaj gefratoj en tiu parto de la lando. Neniu ne tre bone komprenas kio kutime okazas en tiu parto de Kongo DR. Sed, tio kio estas certa, potencaj landoj armigas grupojn da banditoj aù se vi volas da ribelantoj por malordigi tiun regionon por permesi al ili shteli kaj ekspluatadi la richajhon, la minerajhojn. Tio bedaùrinde okazadas sub la okuloj de la Misio de Unuinghitaj en Kongo, france MONUC. Anstataù solvi la problemon, MONUC preferas ofte sin plendadi ke mankas rimedoj por ordigi la situacion. Male, tiu Misio kontentighas nombri la mortintojn, la fughintojn, la seksperfotitaj virinojn. ONU plendadas, kaj Louis Michel la patro de la elektado en Kongo kun siaj landoj silentas. Dum la elektado en Kongo, Louis Michel, nome de Eùropa Unio ege batalis por sukcesigi la balotadon pro tio ke ne li volis starigi demokration, sed chefe pro tio ke li volis legitimigi siajn amikojn, servantojn por bone ekspluatadi Kongon kie li havas multajn profitajn agadojn. Por legitimigi ilian antaùelektitan servanton, Eùropa Unio sendis "EuroForce" pretekste ordigi la balatadon. Ne, mensogo. Nur por minace timigi la opozicion kaj trankvile legitimigi la servanton tute ne elektita de la popolo. Nun ke la lando brilas, la "protektanto" de la "demokratio", nia "kara" Louis Michel kun siaj landoj tute silentas. Kie estas "EuroForce" por protekti la demokration.
Pli da 1 milionoj da funghintoj, pluraj virinoj seksperfortitaj, pluraj mortintoj, MONUC sin plendadas, Eùropa Unio silentas kaj la lando brilas. chu vi povas kompreni ke Unuinghitaj Nacioj manku rimedoj por ordigi Kongon? Kial la vivo ne havas la saman valoron chie tra la mondo? Chu la tero ne estas la lando por ni chiuj? Chu la sango kiu estas en niaj vejnoj ne estas sama ol tiu kiu estas en la vejnoj de eùropanoj kaj amerikanoj. Chu la potencas landoj ne povas shteli niaj richajhojn sen okazigi militon. Kial la dioj (Eùropo kaj Usono) de la mondo silentas?
Ni ankaù volas vivi kiel HOMO. Karaj en Eùropo kaj en Usono, diru al viaj Shtatestroj ke ni ankaù estas HOMOJ; ni ankaù volas vivi kaj ne viveti; ni ankaù estas mondanoj kiel vi. Ke ni ne estas musoj sed HOMOJ.
Tio ne povas nur indignigi min.
Mi ne estas malameme. Dio estas mia patro kaj la mondo estas mia lando.
Ni vivu fratece.
Jean Bosco MALANDA, el Kongo DR
L a unua meso en esperanto en Kongo DR
Antaù kelkaj jaroj, neniu estis certa ke Pastro Duilio Magnani atingus Kongon. Tiu revo realighis la 7an de marto 2008. Je preskaù 19:15, Bruxel Airlines atingis la Internacian flughavenon de Ndjili (tiel estas nomata la flughaveno de Kinshaso). Kelkaj esperantistoj atendis senpacience la ekapero de pastro Duilio kiun ili konis nur per la foto. Jen ekaperis Pastro Duilio kaj neesperantista D-ro Renato Berti. Mi direktighis al ili kaj ni frate kaj entuziasme brakumis unu la alian kvazaù ni jam kunvidighis. Je kelkaj metroj starigis kelkaj esperantistoj kiuj sintenis banderoloj kun bonvena mesagho al niaj vizitantoj.
Elirinte la flughavenon, ni direktighis al "Centre Lasalien" (katolika gastejo) kie niaj du fratoj kaj patroj restadis ghis merkrede la 12an de marto.
Grava kaj granda evento
Dimanchon la 9an de marto okazis en la preghejeto de "Centre Lasalien" la unua meso en esperanto en Kongo celebrita de Pastro Duilio. Trideko da e-gefratoj partoprenis la meson kun granda entuziasmo kantante en esperanto "Ave Marie laùtvoche je la fino de la meso. Granda estis la ghojo por ni chiuj. Nova e-aero naskighis en Kongo.
Ni notu ke antaùtagmeze, nia karega pastro kuncelebris lokan meson en la paroko Sankta Petro kun la chefepiskopo de Kinshaso, Mons. Laurent Mosengwo. La okazo estis taùga post la meso prezenti esperanton kaj Kongolandan Unuighon Katolikan Esperantistan (KUKE) che la Episkopo. Ni estis invititaj de la sekretario de la Episkopo prepari la dokumentojn (statuto, ...) pri KUKE.
Ghis ilia foriro merkrede, malgraù la "sufoka varmego", nia karega pastro Duilio kaj nia amiko D-ro Renato Berti ghuis agrablajn momentojn en Kinshaso.
Ilia vizito estas memorinda kaj neforgesebla por ni konganoj.
Dankon al pastro Duilio kaj al D-ro Renato. Ili estis tre afablaj.
Jean Bosco MALANDA, Prezidanto de KUKE
Landa Reprezentanto de IKUE en Kongo
Mia vojagho al Bujumbura/Burundio okazis kadre de Afrika Esperantologia Semajno organizita de Kultura Centro Esperantista. La esperantologia semajno okazis ekde la trian de januaro ghis la sepan. Gvidis la semajnon Prof. Giorgio Silfer el Svislando. Tre interesa semajno pri la e-literaturo, la e-historio, la e-lingvistiko. Tre etosaj momentoj kun kongolandanoj, ruandano (e-pastro) kaj burundianoj.
De Kinshasa al Bujumbura
Tre longa vojagho. Burundio estas limlando oriente de Kongo. Do, mi devus trapasis la orientan parton de Kongo kie pro etnaj situacioj la milito kelkefoje furiozas. Tamen, mi decidis atingi Bujumburon por partopreni la esperantologian semajnon. Pro manko de aviadilo kiu devus konduki min ghis al la Bukavu kiu estus la plej prokima koga provinco al Bujumbura, mi trapasis tra Goma, tre proksima de Ruando. Mi atingis Goma-n meze de la trian de januaro. Mi atendis ghis la 18an por shipi la tutan nokton por atingi Bukavu-n matene. De tie mi veturis al Bujumbura trapasante la urbon Uvira.
Post la esperantologia semajno, mi revenis al Goma kie mi gvidis e-seminarion kaj kunvenis kun katolikaj e-gefratoj kadre de Kongolanda Unuigho Katolika Esperantista (KUKE) kies respondeculo mi estas. Tie mi ankaù rekontighis kun la orfaj infanoj, kelkaj inter ili estas subtenataj de katolikaj esperantistoj el italio. Mi manghis kun la infanoj; la infanoj preghis kun mi en esperanto (tio estis vere mirinda, la infanoj preghis Patro Nia, Ave Maria, ... en tre bona esperanto); mi donacis kelkajn kongajn frankojn al la infanoj kiuj certe antendis multe de mi; mi parolis kun iu vidvo kies la edzo forpasis dum la milito.
En MBanza-Ngungu, je 150 km de la chefurbo Kinshaso kie mi loghas, okazis zamenhofa tago organizita de e-landa asocio. Okaze, mi prelegis antaù neesperantistoj pri "Esperanto alia ideo pri la komunikado, alta ideo pri la kominikado". Ne mia prelego estas rakontinda.
Samokaze, la e-landa asocio organizis sian jarkunvenon.
S-ro Samuel NGANGU, tiu kiu estas nomata por la unuaj patro Ngangu kaj por la aliaj avo Ngangu, la pioniro de Esperanto en Kongo, kaptis la okazon por "e-testementi":
"Chiuj kiuj estos dum mia malapero (forpaso), laùte diris la avo/patro, mi rekomendas ke oni kanti la himnon Espero kaj kovri mian cherkon de Verda Flago de Esperanto. Che mia tombejo, bonvolu skribi: tiu persono parolis esperanton"
Kia amo por esperanto! Rakontinda, chu ne?
Jean Bosco MALANDA
Latest posts
-
Subscribe to the latest posts of Jean Bosco Malanda