Descargez ol hike / Download here /Descargalo aqui

Idala Podkasto numero 46

Decembro 2012

Bona yarfino, kar askoltanti di Idala podkasto e vizitanti di Ido Sonora. José Cossio, l’amatora parolisto del urbo dil suno, Hermosillo, Sonora, Mexikia risalutas vi kun la tota deziro vi standez bone e kun via familiani.

La temi quin me adportas a vi esas:

-Yuna Egiptianino protestas nude kontre la religio.

-Quale Santa Nikolaus uzus la cienco por livrar donacaji.

-Delikata kafeo direte del feko di elefanto.

**********************

Portante Biblo en un manuo e Torah en l’altra, politik-aktivisto Egiptiana Aliaa Magda Elmahdy posturis nuda avan la ambasaderio di Egiptia en Suedia klamanta “no al islamismo, yes al sekularismo”. En elua protesto el akompanesis da du plusa yunini sama nuda kam el qui apartenis al feminista organizuro Femen di Ukrainia.

La motivo di elua protesto esis elua repulso al nova konstituco por Egiptia, propozita dal nuna prezidanto di ta Afrikana lando, Mohamed Mursi. Sur elua korpo la yunino farbizis la frazo “La Sharia ne es konstituco”.

L’intenco di Mursi, qua apartenas al porislamista partiso Musulmana Frati, es ke la nova konstituco di Egiptia bazesez pri la sharia, lego devenita del Korano, la sakra libro dil islamana religio. Tala projeto havas multa sekulara opozanti qui kredas ke kelka homala yuri, kom l’expres-libereso e di equaleso, esos represata per ca nova lego.

Aliaa, qua evas duadek e un yari, es Egiptiana feministo, konocata pro sua interreta aktivesi. Ne esis l’unesma foyo ke el aparis nuda en interreto. Ye la duadek e triesma di oktobro di duamil e dek e un, el publikigis en sua blogo fotografuro ube el esis nuda, kom protesto kontre la sexuala represado dil mulieri en sua lando.

Aliaa rakontis ke el esis obligita uzar la velo por kovrar sua vizajo kande el evis dek e quar yari. Kande el eveskis dek e sis yari el deklaris su ateisto e de kande el evis dek e ok yari el kunlojis kun sua amorato, anke aktivisto, Karim Amer, ilqua esis tri yari en karcero pro religiala motivi. Nun el es studento pri politikala cienci en universitato di Kairo.

Co ne esabas l’unesma protesto quan mulieri facas en islamana landi. Pasintaoktobre Siriana yunino Dana Bakdounis, qua evas duadek e un yari, publikigis sua fotografuro en la sociala reto Facebook sen velo, e to efektigis kontroverso inter fundamentalista e liberala Arabani e dil mondo.

**************************

Kristnasko ja pasis ma ankore multi questionas su quale Santa Nikolaus, Santa Claus, Papa Noel, Avo Frosto od altra nomo quan vi prizez, agis por livrar lua donacaji al pueri dil mondo.

Kalkuli di specalisti evaluas ke cirkum quaracent milioni de pueri esperas donacajo da Santa Nikolaus dum la nokto dil duadek e quaresma di decembro omnayare, malgre ke la problemo graveskas pro la distributado dil pueri omnaloke la mondo.

En esayo titulizita “Santa Nikolaus e la nuntempala fiziko” da fizikisto Gerardo Herrera Corral, inquestisto dil Centro pri Inquestado ed Avanzata Studii dil Nacionala Politeknik-Instituto di Mexikia, indikas ke aktuale, de personaro de sepamil milioni de homi, quaracent milioni esas kristana pueri qui evas til ok yari e posible expektas la vizito di Santa Nikolaus.

Por exekutar ca misiono Santa Nikolaus devus movar su ye altega rapideso, dicite, ye zero punto zero zero zero duacent e duadek e un sekundi po singla puero dil planeto quan lu vizitas por livrar la donacaji lor la Kristnaska Nokto, segun manifestas la tradicioni di multa ocidentala landi, e do, es neposibla vidar lu per la homala okuli.

L’inquestisto mencionas ke, quankam ca misiono semblas neposibla, existas ciencala teorii qui povus explikar ca prodajo qua defias la legi dil naturo. Herrera Corral opinionas ke unesme on devas komencar del departo-punto de ube Santa Nikolaus livreskas lua donacaji, lua hemo, e quankam omni kustumigas pensar pri la Norda Polo, ciencale la maxim probabla loko devus esar la Suda Polo, pro ke es la maxim strategiala punto por komencar voyajo tra la mondo.

Herrera explikas ke la livrado di donacaji lor poka tempo es posibla pro ke existas plu dimensioni kam ti quin ni konocas. Talasinse il dicas ke ni perceptas la mondo per tri spacala dimensioni ed un tempala dimensiono, ma segun la fiziko, to ne es necese tale.

Segun l’esayo di Herrera, quaresma dimensiono spacala povus ofrar expliko dil fenomeno, quoniam Santa Nikolaus havus la kapableso diplasar su sen materiala obstakli kom parieti, fenestri o kameni, nek lu sucius esar surprizata dum lua vizito. L’existo di extra dimensioni faciligus la laboro di Santa, ma anke ofras expliko pri la superlumala neutrini mezurita dum l’experimento OPERA en la Granda Kolizionatoro di Hadroni en Suisia, nam on povus experimentar pri ca extra dimensioni en la mencionata mashinego.

La ciencisti afirmas ke 0.000221 sekundi es tre multa tempo, konsiderante la tempi quin l’inquestisti uzas aktuale, exemple la rapideso dil protoni uzata en la Granda Kolozionatoro, qui movas su ye nonadek e non punto non non non non non non ed un po cent del rapideso dil lumo. Ye tala rapideso protono voyajas sisadek e sis kilometri en la sama tempo quan Santa Nikolaus uzas por vizitar singla puero.

Santa Nikolaus povus ionigar su per aceleratori kom la Granda Kolizionatoro e povus facar lua laboro quike, sugestas Herrera Corral. Ultre, Santa Nikolaus kontus kun la maxim moderna teknologio por efektigar lua laboro plu precize, per aparati di Globala Pozicion-Sistemo, komputori en reto e satelitala komunikili.

Anke es posibla ke Santa Nikolaus uzus tekniko publikigita en artiklo dil revuo Science ye marto dil duamil e dek, ube Germaniana ciencisti trovis la maniero desaparigar objekto del vido en tri dimensioni, dicite, igar ol nevidebla.

*******************

La kafeo Nigra Ivoro produktesas per grani extraktita del feki di elefanto. La procedon on efektigas en Tailando, ube bestiotrupo de elefanti nutresas per grani ek kafeo, olquin on rekuperas ye la sequanta dio ek olia exkremento.

La delikata saporo obtenesas, segun dicas la entraprezisto Blake Dinkin, kande la grani mixesas kun la stomakala acidi dil elefanto e to reduktas la proteino dil kafeo, olqua es grava faktoro por obtenar olua bitreso.

“On mustus pensar pri la elefanto quale naturala aparato di lenta rostado. La elefanto tardas de dekekin til triadek hori digestar la grani, olqui mixesas kun banani, kanosukro ed altra ingredienti dil manjajo dil animalo por donar al kafeo ta unika suloza e fruktoza saporo”, agregis Dinkin.

“Mea teorio esas ke la naturala procedo di fermentacado on realigas en la intestini dil elefanto. Ta fermentacado donas al kafeo saporo quan ne obtenesus en altra kafei.” dicis la entraprezisto.

La prizentado dil kafeo eventis pasintamonate en poka luxoza hoteli, esante la preco de kinadek dolari po tasedo. La kafeo es, fakte, un del maxim chera dil mondo, nam la kusto esas til mil e cent dolari po kilogramo.

******************************

Idala Podkasto finas por cafoye e cayare. Me deziras a vi felica yarfino e prosperoza nova yaro 2013. Mea nomo es José Cossio. Danko pro via atenco e til balde.



Muziko da Xcyril