Deskargez ol hike

Idala Podkasto numero 40

Februaro 2011

Bona monato dil Amo e l'Amikeso, kara askoltanti di Idala Podkasto. Me retrovenas en ca yaro duamil e dek e un por sendar a vi mea kustumala brodkastajo en Ido. Voluntez juar ol.

Me prizentos a vi la sequanta temi:

-La Go-diplomaco inter Usa e Chinia

-La hundo qua ne livas la tombo di olua mastrino.

-Homi lernas dum ke li dormas.

**********************

Ye la dekeokesma di Januaro Prezidanto Barack Obama havis gasto dum dineo: Hu Jintao, prezidanto di Populala Republiko di Chinia. Quankam to ne esis la tote diplomacala galadineo, olqua eventis pose dum la semano, ca dineo havis tre nekustumala invititi: membri dil Amerikana Go-Asociuro od AGA.

Membri di AGA dedikas su praktikar e dissavigar la mentala sporto Go, la plankoludo maxim anciena ankore ludata en la mondo, til posible quaramil yari anciena. Go esas strategiala ludo ube on ludas per blanka e nigra peceti nomata stoni di qui la skopo es obtenar la maxim granda parto de teritorio di quadrilatra trelisa ludoplanko per intercernar. Ol es plu populara en Chinia kam kelka videoludi por portebla telefonili en la mondo.

Quankam Go posedas poka reguli, la quanto de posibla stroki sur la planko es plu kam la quanto de atomi en l'universo. Olua nivelo di komplexeso es tante granda ke til nun komputori o programo por ludar Go ne esabas kapabla vinkar Go-championo dum yusta konkurso.

Kande Prezidanto Obama vizitis Chinia pasintayare, ilu livris donacajo a Prezidanto Hu: Go-ludoplanko facita en Usa kune olua boli e vitra stoni donacita da Go-profesionalo Feng Yun. Kelka Go-prizanti dicabas ke la ludo ipsa servabas quale metaforo e quale helpo en la relati inter Usa e Chinia. En Go, la maxim bona strategio uzas longa vizado, kun kambii inter la ludanti vice totala vinko.

Co ne esabas l'unesma foyo kande stranja sporto servabas por ruptar la glacio kun Chinia. On memorez ke ye la yaro mil e nonacent e sepadek e un on parolis pri la "ping pong" diplomaco, kande Usana esquado pri tablo-teniso recevis invito irar Chinia por ludar ping pong.

Ta ludo servis por desfrostigar la relati inter Usa e Chinia kande Prezidinto Nixon voyajis adibe ye la yaro mil e nonacent e sepadek e du. Irgamaniere, uli dicas ke "Go-diplomaco" sonas plu quale aklamo kam l'espritoza nomo di politikala strategio.

**********************

L'intensa pluvi ed inundi qui eventabas en Brazilia dum januaro lasabas dezolita ruri. Tamen, la historio di Leao o Karamelo, quale uli nomas lu, es la imajo pri la dezolado en qua trovesas ta naciono.

Leao esis stradala hundo qua salvesis dal familio di Cristina Cesario Maria Santana, qui habitis Teresopolis, un ek la maxim afektita zoni pro l'inundi e l'avalanchi ek tero. Kande la hemo di Cristina Cesario Maria Santana ed altra membri di elua familio destruktesis pro aluviono, Leao povis transvivar, quankam la cetera habitanti dil domo mortis.

Ye l'instanto kande la salvesquado arivis al loko, li trovis Leao serchanta la korpi di lua mastri, qui esis trovita danke la hundo. Nun, kande la tri habitanti dil domo dil hundo esabas enterigita, Leao refuzas livar la tombo di Cristina Cesario en la tombeyo di Teresopolis, dum ke olua imajo videsas tra Brazilia e la mondo, quale blinda testo pri la tragedio quan on subisas en la suda parto dil kontinento.

*********************

Studio dil Germana Universitato di Lubeck, duktita da Jan Börn, par-konfirmis l'anciena hipotezo pri ke la homala enti lernas dum ke li dormas. Segun studio en qua cent e nonadek e un volontarii partoprenis, dum la dormado la homala cerebro enmagazinigas en la hipokampo la konocaji obtenita dum la dio, e to permisas memorar oli longatempe.

La partopreninti en la studio devis lernar memore quaradek pari de vorti, ed en altra experimento li devis memorar la poziciono di objekti ed animali e certena figuri. Pose, parto dil grupo iris dormar e l'altra parto ne agis lo. L'inquestisti seque anuncis al grupo qua iris dormar ke li partoprenos en exameno ye dek hori pose.

Tandem omna partopreninti facis l'exameno e, quale on expektis, ti qui dormabis obtenis la maxim bona rezulturi, segun informis l'Universitato di Lubeck. Ultre la rezulturi di ti qui dormis ed havis avizo pri l'exameno obtenis plu bona rezulturi kam ti qui dormis e ne avizesis.

"To duktas ni rezolvar ke la cerebro agas distingo inter importanta e neimportanta konocaji, por qua ol bezonas ulasorta markizilo", dicis Jan Börn kande il prizentis la studio."Ta markizilo povas esar la koncianta koncentrado pri lo recente lernita ma anke emocala stimulo o specala intereso pri la temo", afirmis Börn.

"Pro to, havas sencon lerneskar nova vorti en altra idiomo ante la dormo ed dicar onu ipsa pri la graveso retenar oli", agregis la maestro. La studio es parto di projeto di qua la sequanta pazo esos determinar qua esas la cerebrala strukturi responsanta pri ta efekto detektita en l'efektigita experimenti.

**********************

Tale finas Idala Podkasto. Me nomesas Jose Cossio. Danko pro via atenco e til balde.



Muziko da: Shira Kammen