Deskargez ol de hike

Idala Podkasto numero duadek e kin (25)

Septembro, duamil e non.

Hola, kara askoltanti dil Idala Podkasto! Per ca joyoza Mexikiana muziko me sendas a vi mea maxim kordiala ed amikala saluti de mea lando Mexikia qua camonate celebras lua patriofesti.

Kun la sama joyo me anuncas a vi la sequanta temi:

-Mexikia obtenas la rekordo pri la maxim granda quanto de personi dansanta “Thriller”, da Michael Jackson.

-On trovas la unesma rokoza planeto exter la sunala sistemo.

-Kompanio Ford remplasos bujio per laser-radio.

-"Habemus LIA", fiktivajo da Partaka.

************************

Ye la saturdio duadek e nonesma di Agosto di ca yaro, Mexikia ruptis facile la rekordo Guinness pri la maxim granda quanto de personi dansanta la kansono "Thriller" da recenta pasinta Michael Jackson, per la quanto di duadekamil e nonacent e triadek e sep personi. Quankam cirkume kinadekamil personi asistis al eventajo, avan la monumento di la Mexikiana Revoluciono en Mexiko, chef-urbo di Mexikia, oficale on registragis preske triadekamil personi, segun informis reprezentanto dil Instituto pri la Yuneso di Urbo Mexiko.

La instanto por komencar la dansado mustis eventar un horo ante lo projetita pro la pluvoza vetero, olqua falis kelkete en la urbo, ma co ne koldigis la animo dil asistanti, qui ariveskis milope del dimezo di ta saturdio. Mem ante komencar la dansado, multa fanatiki kantis la tradicionala kansono Mexikiana "Las Mañanitas" (ide: la matineti), kansono por celebrar la naskodio di ulu, cakaze, dil Rejulo dil Pop-muziko, qua cadie evus kinadek e un yari.

La dansado tandem komencis ed ol duris dek e un minuti e kinadek sekundi. Ma ca dansado ne esis la sola en la mondo. Altra urbi esforcis ruptar la rekordo, exemple Barcelona, qua asemblis sisacent e nonadek e sep personi, e London, qua asemblis mil e sisacent personi. Dum ke la dansado eventis, per du giganta skreni instalita en la Plazo di la Republiko on povis askoltar la video Thriller da Michel Jackson, olqua esis pioniro en la spektaklo-universo. Samtempe, inter amba skreni esis ceneyo ube un imitisto di Yako, Hector Jackson, guidis la dansado por la partopreninti.

"Ni sucesis", klamis Javier Hidalgo, direktoro dil Instituto pri Yuneso di Mexiko, ed un del organizinti dil eventajo, kande la kansono finis. Depos to, gayega krio audesis del granda amaso de personi, ube multa de li vestizis same kam lia idolo, la Rejulo dil Pop.

************************

Dum ke la ciencisti serchas vivo en la kosmo, li trovabas plu kam triacent planeti exter nia sunala sistemo, ma omna de oli esabas gazoza giganti od irgamiere ne solida mondi. Nun, grupo di Europana astronomiisti konfirmis la existeso dil unesma rokoza planeto: lo maxim simila a nia mondo trovita til nun. La grupo di astronomiisti tandem trovis kosmala korpo for nia sunala sistemo qua posedas harda surfaco, quanka ol posedas tre varma temperaturi, pro ke ol es tre proxim lua stelo por permisar vivo same kam en la Tero.

La ciencisti konjektas ke on bezonas harda surfaco por ke la vivo povas startar, e pro to, trovar solida planeto es grava avanco. “Bazale ni omna habitas sur roko”, dicis un del deskovrinti, Artie Hatzes, direktoro dil Observatorio Thuringer en Germania. “Co es lo maxim simila al Tero quan ni trovabas til nun, ma ol es tre proxim olua suno”.

La trovita planeto es tante proxima a sua stelo ke la temperaturi sur olua surfaco es plu granda kam la mil e nonacent ed okadek gradi Celsius, tro multa por permisar la vivo. La planeto orbitagas sua stelo singla duadek hori ye la rapideso de sepacent e kinadekamil kilometri po horo, diverse kam Merkurio, qua kompletigas orbito cirkum la suno singla okadek ed ok dii. “Ol es tre varma ed omni nomas ol quale la planeto ek lavao”, dicis Hatzes.

"Co es grava deskovrajo pri la serchado di vivo en la universo", dicis la ciencisto Alan Boss, qua apartenas al Carnegie Instituto. La deskovrajo esis la sensaciono dum konfero pri ca serchado qua eventis en Barcelona, ube la deskovrajo anuncesis. La deskovrajon on publikigis en la revuo "Astronomy and Astrophysics, ide: Astronomio ed Astrofiziko.

On nomizis Corot-sep b, al deskovrita planeto. La Europana ciencisti observis ol multafoye por mezurar olua denseso e verifikar kad ol esis rokoza same kam la Tero. Ol es en nia kosmala vicinaro ed ol orbitagas stelo ye kinacent lumyari de ni. En nia sunala sistemo nur existas quar rokoza planeti: Mekurio, Venuso, Marso e la Tero.

Samamaniere, Corot 7b posedas simila grandeso kam nia Tero, nam olua radio es plu longa til un e duimo kam nia nia mondo ed ol pezas kin foyi plusa kam nia planeto. "Nun, kande la ciencisti trovis planeto tre simila al Tero proxim olua stelo, on renovigis la esperi pri trovar Teratra planeti plu fore, ube la kondicioni povas esar plu favoroza por la vivo", dicis Boss.

************************

Ka vu es fatigita pro chanjar ofte la bujii dil motoro di vua automobilo? Fortunoze, la lasta generacioni di ca inventuro, inventita ye la yaro mil ed okacent e triadek e non, duras tante ke on oblivias chanjar oli singla sisamil kilometri.

Tamen, segun la jurnalo Telegraph, la kompanio pri automobilifado Ford pensas retretigar ca inventuro, danke developo per la kunlaborado dil Universitato di Liverpool, qua serchas remplasar la startosistemo dil motoro per sistemo uzanta laser-radio di alta energio.

Ca nova sistemo es plu fidinda e plu duriva kam la bujiosistemo, ed ultre permisas plu minuciema kontrolo elektronikala. Se lo dicita dal Britaniana jurnalo es vera, la firmo dil blua ovalo integreskos ca teknologio ye la sequanta yari en lua maxim chera modeli di automobili, e progresive lu difuzos la sistemo aden lua tota modelaro di motori.

************************

"Habemus LIA" sepesma parto


On ponderabis, ke un monato esas tempo suficanta por ke omna to, quon on esis demandanta pri irga LIA ja existanta, povez prizentesar senprobleme che "Collège de France", ed ultre, on ponderabis, ke 'tridek’ dii esas, maxim probable, tre skarsa tempo por ke multa homi probez inventar nova linguo auxiliar e rezolvez partoprenar la konkurso.
Tale, adminime, l'organizanti havis l'espero sparar admaxime la penadi di ti, qui mustos lektar ed atencar la tota LIA-sistemi prizentita por efektigar l'unesma granda kriblo e, konseque, anke l’unesma selekturo inter oli.
De pos la dio ipsa kande dis-savigesis la noticio, ke l’ reputata “Collège de France”, en Paris, esos la receveyo e la depozeyo dil tota materiali konkurencanta por divenar komuna linguo Europana, komencis anke cirkular absurda ed insistanta rumoro: “la politikisti ja decidabas la konkreta helpo-linguo quan Europa adoptos, nome Ido, e tal konkurso esas nura politikalajo vizanta pludolcigar dal populo to quon ipse la politikisti ja rezolvis”.
Ho! Ma de ube departabis ta stranja rumoro e kun quala skopo?! Omnu ya esis koncianta, ke Ido havas advere la chanco divenar komuna linguo Europana, ma to nule signifikas sustenar l’ideo, ke nia prestijoza ed eminenta dotzeno de komitatani kunsidonta che l’Atomium dum plura dii, esas palio-homi voyajonta aden la chefurbo Belga por nur obediar maxim konkreta impero politikal, nome “Selektez Ido…!”. Tote ne-posibla!

************************

Co es omno por cafoye, kara amiki. Me nomesas Jose Cossio. Danko pro via atenco, til balde e vivez Mexikia!


Muziko: El Son de la Negra

Da: Mariachi Vargas de Tecatitlan



Artiklo anke lektebla en Parolez Ido