XII. DIVIDAĴO

  ( La gazeto ESPERANTO XVa jaro.No 228/229 (8/9) Aŭgusto/Septembro 1919, la paĝo 125(1))

                                                        NUNTEMPAĴOJ

                                                              _______

                                        AL LA ĈIULANDAJ INTELEKTULOJ

                                                             ________

   Ni publikigas ĉi-sube deklaron verkitan de Romain Rolland kaj kunsubskribitan de multaj diverslandaj verkistoj favore al la interpopola realproksimigo. Ni estas certaj, ke se li ankoraŭ vivus nia kara Majstro estus kore aprobinta tiun alvokon al spirita reunuiĝo de tiuj, kiuj devus gvidi la homaron. Romain Rolland estas mem fervora partiano de Esperanto. ( Vidu lian opinion pri nia lingvo en tiu ĉi numero.)

  Spiritlaboristoj, kunuloj disigitaj tra la mondo, kvin jarojn apartigitaj per la armeoj, la cenzuro kaj la malamo inter la militantaj nacioj, al vi ni sendas, en la momento kiam falas la bariloj kaj remalfermiĝas la landmiloj, alvokon por restarigi nian fratan unuiĝon, sed unuiĝon novan, pli fortikan kaj pli certan ol la antaŭa.

   Konfuzegon alportis en niaj vicoj la milito. La pli multaj intelektuloj dediĉis sian klerecon, sian arton, sian pensadon al la servado de la registaroj. Neniun ni volas akuzi, neniun riproĉi. Ni konas la malfortecon de la individuaj animoj kaj la trudan fortecon de la kolektivaj opinioj: ĉi tiuj en unu momento dispelis tiujn, ĉar nenio estis preparita por rezisti. La sperto almenaŭ utilu al ni por la estonto!

   Antaŭ ĉio ni konstatu la malfeliĉegojn, al kiuj kondukis la preskaŭ kompleta abdiko de la racio kaj ĝia memvola sklaviĝo al la elkatenitaj primitivaj fortoj. Al la turmento, kiu suferigas Eŭropon en ĝia korpo kaj spirito, la pensuloj, la artistoj, aldonis nekalkuleblan kvanton de venena malamo; en la arsenalo de sia scio, de sia memoro, de sia imago, ili serĉis malnovajn kaj novajn motivojn, historiajn, sciencajn, logikajn, poeziajn motivojn por malami; la interkomprenon kaj la amon inter la homoj ili penis detrui. Tiel agante, ili malbeligis, malnobligis, malaltigis, fuŝis la Penson, kies reprezentantoj ili estis. Ili faris ĝin la ilo de la pasioj kaj ( eble senkonscie ) de la egoistaj interesoj de politika aŭ sociala klano, de ŝtato, de lando aŭ de klaso. Kaj nun, el tiu sovaĝa interbatalado, de kiu ĉiuj militintaj nacioj, venkintaj aŭ venkitaj, eliras sange malfortigitaj, kaj interne de sia koro ( kvankam ili tion ne konfesas ) hontantaj kaj malfieraj pri sia frenezkrizo, la Penso, kompromitita en iliaj interbataloj, ankaŭ eliras malaltigita.

   Stariĝu! Ni liberigu la Spiriton for de tiuj cedoj, de tiuj malnobligaj aliancoj, de tiu kaŝita sklaveco! La Spirito estas servanto de neniu. Sed ni estas la servantoj de la Spirito. Alian mastron ni ne havas. Ni estas kreitaj por proklami ĝin, por defendi ĝin, por ĉirkaŭ ĝi grupigi ĉiujn erarvagantajn homojn. Nia rolo, nia devo estas konservi fiksan punkton, montri la polusstelon meze de la tumultego de la pasioj tra la mallumo. Inter tiuj pasioj de malhumileco kaj reciproka detruado ni ne elektas; ĉiujn ni forĵetas. Nur la veron ni honoras, liberan, sen limo, sen rasa aŭ kasta antaŭjuĝo. Pri la homaro ni ja ne malinteresiĝas! Por ĝi ni laboras, sed por ĝi tuta. Popolojn ni ignoras. Nur la Popolon ni konas - unu kaj ĉiean - la Popolon, kiu suferas, luktas, falas kaj restariĝas, kiu ĉiam antaŭeniras sur la malglata vojo surverŝita de ĝia ŝvito kaj de ĝia sango - la Popolon de ĉiuj homoj, niaj fratoj. Por ke ili, kiel ni, konsciiĝu pri tiu frateco, ni altigu super iliaj sensencaj interbataloj, la Tabernaklon de l´Interligo, la Spiriton liberan, unu kaj multoblan, eternan.

                                                                       Romain Rolland

   Tiun deklaron subskribis:Jane Addams (Usono); René Arcos (Francio); Henri Barbuse (Francio); Léon Basalgette (Francio); Paul Birukoff (Rusio); Ernest Bloch (Svisio); Jean Richard-Bloch (Francio); Roberto Bracco (Italio); L.J. Brouwer (Nederlando); D-ro E. Burnet (Francio); A. de Chateaubriant (Francio); Georges Chenneviére (Francio); Benedetto Croce (Italio); Albert Doyen (Francio); Georges Duhamel (Francio); Gustave Dupin (Francio); Georges Eekhoud (Belgio); Frederik van Eeden (Nederlando); Prof. A. Einstein (Germanio); Prof. A. Forel (Svisio); D-ro A.H. Fried (Aŭstrio); V. von Heldenstamm (Svedio); Hermann Hesse (Germanio); P.J.Jouve (Francio); J.C.Kapteyn (Nederlando); Ellen Key (Svedio); Selma Lagerlof (Svedio); Andreas Latzko (Hungario); Prof. Max Lehmann (Germanio); Prof. Carl Lindhagen (Svedio); J. Lopez-Pico (Hispanio); Heinrich Mann (Germanio); Marcel Martinet (Francio); Frans Masereel (Belgio); Emil Masson (Francio); Jacques Mesnil (Belgio); Sophus Michaelis (Danio); Mathias Morhardt (Francio); Prof. Georg Fr. Nicolai (Germanio); Eugenio d´Ors (Hispanio); Prof. A. Prenant (Francio); Prof. Ragaz (Svisio); Romain Rolland (Francio); D-ro Nicolas Roubakine (Rusio); Bertrand Russel (Anglio); Han Ryner (Francio); Paul Signac (Francio); Gaston Thiesson (Francio); Fritz von Unruh (Germanio); H. van de Veld (Belgio); Charles Vildrac (Francio); Léon Werth (Francio); Isräel Zangwill (Anglio); Stefan Zweig (Aŭstrio).