Felix Duesenburg's blog

Traduko de la manuskripto de radiosendaĵo: http://www.swr.de/swr2/programm/sendungen/wissen/-/id=660374/nid=660374/did=5283504/a5su5z/index.html

SWR2 AULA de la 04.10.2009
Estonteco nun! Kiel ni vivas, lernas, laboras (5)
De la ŝtatano al la civitana ŝtato - La socio de la estonteco
De Reinhard K. Sprenger
SÜDWESTRUNDFUNK [Sud-okcidenta Radio, Germanio]
SWR2 AULA - Manuskriptservo

___________________________________________________________________

Anonco:
Hodiaŭ temas en ĉi tiu serio pri la rilato de la ŝtato al la ŝtatano, pri la demando, kian ŝtaton ni ja havas: Civitanan ŝtaton, kiu donas al siaj civitanoj kiel eble plej grandan liberecon, aŭ aŭtoritatan patro-ŝtaton, kiu volas ĉion stiri kaj kontroli, ankaŭ la privatan vivon de siaj anoj?

Por Reinhard K. Sprenger la afero estas senduba: La entrepren-konsilisto kaj libro-aŭtoro diras: Ni toleras tro da ŝtato, ni mutaciis al pasivaj subuloj kiuj obeeme pagas multon da impostoj kaj ĉiam direktatas desupre. Kaj ĉar tio -- laŭ Sprenger -- estas malbonega evoluo, li samtempe pledas por estontecan civitanan ŝtaton, kiu siajn civitanojn ne malfidas, sed je ili fidas.

Sprenger skizas tiun estontecan ŝtaton en la SWR2 Aula-serio „Zukunft jetzt!“ [„Estonteco nun!“], kiu haveblas kiel libro en nia SWR-retbutiko aŭ rekte ĉe la eldonejo Steiner-Verlag, Ŝtutgarto.

Reinhard K. Sprenger:

En vintro 2007 la ministroj pri sanitaraj aferoj de la EU kunvenis en la baden-virtemberga Badenweiler [Badenvejler] por okupiĝi pri la manĝo. Ne pri la manĝo de la ministra rondo, sed pri la manĝo de ĉiu EU-civitano. Oni devas ties dikkorpecon ataki en la vera senco de la vorto. En la decidita trijar-plano ni legas: „La celo estas, ke ĝis la jaro 2010 la nombro de homoj en la EU, kiu ĉiutage praktikadas sporton po duona horo, kreskas je dek procentoj. Krome ni atingu, ke 20 procentoj de la homoj manĝu kvinfoje ĉiutage fruktojn kaj legomojn. Plie, 30 procentoj de komunumaj institucioj kiel infanĝardenoj, lernejoj, kantinoj kaj loĝhejmoj por pliaĝuloj ofertu sanajn manĝojn.“

Kio supraĵe aspektas afabla kaj zorgema, vidigas el sub la eksteraĵo hombildon, per kiu la rilato inter civitano kaj ŝtato klariĝas. La centra demando estas: Kiel rigardas la ŝtato al la civitano?

Por ilustrado mi ofertas kelkajn alternativojn: Ĉu la civitano kapablas iri sian propran vojon -- aŭ ĉu la ŝtato kredas ke ĝi devas preskribi al li tiun vojon? Ĉu oni fidu la civitanon, ke li povas vivi pli-malpli memdecide -- aŭ ĉu oni ĉi-rilate lin malfidu? Ĉu oni devas adapti la socialajn sistemojn al la vivkonceptoj de la civitanoj -- aŭ ĉu, inverse, oni devas adapti la vivkonceptojn de la civitanoj al la sistemoj? Ĉu la civitano havas la naturan inklinon zorgi ĉefe pri si, sia familio, siaj proksimuloj -- aŭ ĉu li precipe zorgu pri aliaj ekster tiu cirklo? Ĉu li havas proprajn interesojn, kiujn li laŭokaze kunordigu kun aliaj -- aŭ ĉu li estas sur la mondo por plenumi sociajn interesojn? Ĉu li estas plenkreskulo, kiun oni ja kredu kapabla je plenkreskeco -- aŭ ĉu li estas infano, kiun oni devas eduki?

Eĉ se oni opinias tiujn polarigojn troigitaj, ili ja faras gravan diferencon. La unua prenas la civitanon, kiel li estas; la alia prenas la civitanon, kiel li devus esti.

Aplikate al la komence menciita ministra rondo: Oni povas bonvenigi sporton kaj sanajn manĝojn, sed ĉu tio estas afero de la ŝtato? Ĉu oni ne povas simple cedi la zorgon pri pezo kaj saneco al la koncernatoj?

Sur la pordego de la germana parlamentejo skribitas: „Dem deutschen Volke“ [„Por la germana popolo“]. Jes, la ŝtato ekzistis iam por la civitano. Ĝi estis ŝtato, kiu protektis la vivon de la civitanoj, garantiis la eksteran kaj internan sekurecon. Jura ŝtato, kiu estis kiel eble plej neŭtrala kontraŭ la individuaj vivkonceptoj de siaj civitanoj.

Tio ŝanĝiĝis. Hodiaŭ, tiel ŝajnas, ekzistas la civitano por la ŝtato. La ŝtato -- kaj kiam mi diras ŝtato, mi volas esprimi precipe la politikon, sed ankaŭ la administran burokratecon -- tiu ĉi ŝtato sendependiĝis, ĝi pariĝis kun potenc- kaj dominad-avido, ĝi volas preskribi al la civitanoj certan vivkondukadon. Kaj ĝi volas laŭeble plej malhelpi senperajn formojn de civitana engaĝiĝo.

Eble ĉi tiu estas la plej delikata punkto en la rilato inter civitano kaj ŝtato: la profunda malfido de la politiko kontraŭ la civitano. La fakta ekzisto de kelkaj teroristaj agoj konfirmas la ŝtaton en sia malfido kontraŭ ĉiuj civitanoj. Ili servas al ĝi kiel preteksto malampleksigi la neobservatan movospacon de la civitanoj, kaŝaŭskulti telefonaĵojn, prigardi publikajn lokojn per video, kontroli bankkontan montransdonadon, malrapide kaj apenaŭ rimarkeble fari la civitanon „vitra“. La fakta ekzisto de kelkaj ekonomi-krimuloj konfirmas la ŝtaton en sia malfido kontraŭ ĉiuj. Kio servas al ĝi kiel preteksto trakti pli kaj pli severe la ekonomion per reglamentoj kaj preskriboj. La fakta ekzisto de kelkaj kiuj ne povas travivi sen socialsubvencioj konfirmas la ŝtaton en sia malfido kontraŭ ĉiuj. En aliaj landoj -- ekz. Usono -- oni agnoskas: Kelkaj ne povas majstri siajn vivojn mem. En Germanio oni kredas: Ĉiuj ne povas. Gravas jen: La ŝtato fidas nek la civitanon nek siajn proprajn varojn kaj servojn. Ĝi fidas eĉ ne la „oferton“, kiun ĝi donas al la homoj, alie ĝi permesus al ili elekti. Anstataŭe ĝi devigas ilin aĉeti ĝin.

Antaŭ la fono de la NS-tempo oni filtris la aliron de la „popolo“ al la politiko en plej ekstrema maniero. Tra kunpremitaj okuloj oni rigardas al ĉiu eĉ plej delikata formo de „senpera“ demokratio. La senpereco, tiu estas la nekalkulebla, la profunde erara. Ne eĉ pri la senpera elekto de la politike malforta figuro de la federacia prezidanto oni kredas kapabla la ŝajnan „suverenon“. Antaŭ plebisciton oni starigis grandegajn obstaklojn -- kaj kiam oni proponas plebiscitojn, tiam nur pri aferoj, por kiuj la politiko ne ricevas parlamentan plimulton.

Germanio estas tial unu el la malmultaj okcidentaj demokratioj, en kiu nenia ŝtatpotenco decidatas sole de la popolo. La registaro elektatas de la parlamento, la konstitucia kortumo samtiel, kaj kiu sidas en la Bundestag [parlamento], tion decidas pliparte la partioj per siaj listoj: Nur duono da parlamentaranoj elektatas senpere de la civitanoj.

La EU plifortigas tiun malfidon kontraŭ la civitano precipe post la malsukcesaj konstitucio-balotoj en Francio kaj Nederlando. Depost tiam ŝajnas Bruselo havi jam nur unu celon: la malebligon de la senpera demokratio. Ĉie oni toleras tion ĉagrene, nur en Germanio oni vendas ĝin kiel virto. Obeemege kapjesas la plej multaj, kiam la politikistoj klarigas al ili, kial ili ne estas konsultataj kaj kial tio estas bona.

En la timon pri la civitano miksas sin malestimo. La ŝtato nun jam apenaŭ respektas la volon de la civitano, sed ĝi mem volas ion. Ĝi vokas al la civitano: „Mi scias, kio estas bona por vi!“ Ĝi havas koncepton pri bona vivo kaj volas efektivigi tion. La homo povas kaj devas esti ŝanĝata, plibonigata, plivalorigata. Lian volon oni anstataŭu per la normo. Li ne fumu, ne drinku, ne estu dika, ne rezignu konsumon, ne veturu aŭton kiu aĝas pli ol naŭ jaroj, ne estu seninfana, ne iru al rokkoncerto sed al opero (pro tio oni subvencias la operon, sed ne la rokkoncerton), li eĉ ne rajtas morti kiel li volas. ... Ĉi tiu listo daŭrigeblas preskaŭ senfine.

Ĉi tiun konduton de la ŝtato oni povas nomi „milda teroro“. La civitano evidente ne kapablas disvolvi propran koncepton de bona vivo kaj realigi ĝin kune kun aliaj. Kiu opinias ĉe tio la vorton „milda teroro“ tro bruska, tiu povas anstataŭi ĝin per lingvaj moligaĵoj. Tiam ĝi nomiĝas „mensa orientado“, kiun la politiko donu al la civitano, aŭ „subtenaj“ rimedoj, sen kiuj li evidente ne povas travivi. Tie la ŝparemon de la Germanoj oni devas „rompi“, la aĉetemon „stimuli“. Ŝatatas la „aktivigo“ aŭ la „formado“, kompreneble „social-akordige“. Aŭ la „reformo“, kiu ja -- kiel la vorto jam diras -- volas „formi“. En ĉi tiuj pli-malpli afable aspektaj ĉirkaŭskribaĵoj montriĝas, ke la ŝtato komprenas sian faradon en kreskanta grado kiel edukadan taskon.

Do ĉi tiu socia koncepto bazas ne sur homoj, kiel ili estas, sed kiel ili devus esti -- tiu estas eco sama kaj de kristanaj kaj de socialistaj movadoj.

Sed nur la moderna tempo havas la stiradon aŭ „reguligadon“ de la vivo sur la agendo. La ŝtatkoncepto ekde la 19a jarcento disvolvis teĥnikojn de stirado kaj plivastigis la amplekson de regado sur la sferon de individua vivkondukado. La ŝtato nuntempe malpli kaj malpli distingas inter publika sfero kaj privataj aferoj. Ĝi volas krei mondon, kiu konvenas al la idealoj de la ŝtatestroj, ne al la idealoj de la civitanoj. Tial ĝi devas forpreni de la civitanoj kiel eble plej multajn decidojn kaj ilin sur ĉiuj vojoj stiri kaj gvidi. La ekkonturiĝanta ŝtato en Germanio vivas tial tre konsiderinde de la forpreno de civitana suvereneco, ĝi estas ŝtato de la popol-pedagogia katedro.

Michel Foucault kreis por tio la vorton „guvern-mentaleco“: maniero, kiel homoj regas super homoj, la ŝtato super la civitanoj, kaj kiel oni sintenigas la civitanojn regi sin mem. Laŭ li ĝi signifas strategiojn, taktikojn kaj ruzojn, kiujn ŝtataj instancoj utiligas por direkti la individuojn laŭ antaŭe difinita normo. Kial? Por tiamaniere sekurigi la komunan bonfarton kaj forteni malbonon, tiel ĉi estas la respondo.

Tiu estas la invadopordo por ĉiaspeca ŝtata influado -- en la ŝajna zorgo pri aliaj: la malfortuloj, nepretuloj, malsaĝuloj. La ŝtato kontrolas, ĉu ni sendas niajn gefilojn al la lernejo, decidas la instruplanon kaj la lernigilojn. Ĝi preskribas la kondiĉojn sub kiuj edzecoj estiĝu, kondutu kaj eksiĝu. Ĝi volas malhelpi diskriminacion kaj senhezite forigas la privatkontrakto-juron kaj la proprieto-juron. Kaj ĉar la ŝtato kredas ke ni ĉiuj estas krimuloj kaj ke sia intereso je impost-enspezoj starus super la protekto de la privatsfero, ĝi postulas en la impost-deklaro por ĉiu bagatelaĵo kvitancon kaj arogas al si la rajton spionadi en la privataferoj de la civitanoj.

Kio percepteblas, estas la pliiĝanta senrespekteco kontraŭ la privatsfero de la civitano. Sub la preteksto de impost-honesteco mutacias ĉi tiu ŝtato al spionado-ŝtato, kaj sub la preteksto de la komuna bonfarto al kuratoreco-ŝtato. En tiu diagnozo fariĝas klara la rilato de la ŝtato al la civitano: Multaj malfacil-edukebluloj kaj duonkrimuloj estas ĉi tie! Tiel rigardas la ŝtato al la civitano.

Ĉu malantaŭ ŝtata interveno vere kaŝas sin la intereso pri la tielnomita komuna bonfarto, tion oni rajtas prave pridubi. Ofte ĝi estas bele maskita potenc-kalkulado, sed ĉiam la intenco aĉeti voĉdonantojn. Multfoje tial la politiko okupiĝas aŭtisme pri si mem. Ĉiam pli klare fariĝas, ke politiko kaj ŝtato estas precipe „meminteresiĝaj“ organizaĵoj. Komun-utile estas, kiel jam Ludwig von Mises mokis en 1938, kio tenas la registaron je potenco.

Kiam la ŝtato lasas fali la por jurŝtato nepre necesan neŭtralecon kontraŭ la valoroj de la civitanoj -- tiam, jes tiam ĝi demandas kiom ĝi devas forpreni de la civitano por efektivigi sian instruplanon. La plej ŝatata rimedo de la ŝtato estas tial la imposto. Temas pri libereco kaj proprieto.

La ŝtato, kiu volas efektivigi normigajn postulojn ĉe la civitano, persekutas baze du strategiojn: Devigo kaj delogo. Ambaŭ strategiojn mi volas iomete ekspliki.

Decida estas unue la demando, ĉu la rajton je la enspezo kaj posedaĵo de la civitano havas ĉefe li mem aŭ ĉefe la ŝtato. En la ŝtatkvoto esprimiĝas, kiom de la malneta enlanda produkto la ŝtato kontrolas, pretendas por siaj celoj kaj centre disdonas. Se la ŝtato -- kiel en Germanio -- ordonas ŝtatkvoton de 50 procentoj, tiam ĝi diras: „Je duono mi devas forpreni de vi la decidon, kiel vi volas uzi vian enspezon.“ Tio estas konsekvenca: Ĉar oni premisas ke la civitano ne scias, kio estas bona por si, tial oni ankaŭ ne lasas al li la elekton decidi por aŭ kontraŭ certaj servoj, kiujn la ŝtato disponigas. Oni devigas lin aĉeti ilin. Ĝuste per impostoj. Kaj de la absoluta alteco de tiuj devigaj kontribuaĵoj oni povas legi, je kiom de la civitano forprenatas memresponsa vivkondukado -- kaj samgrade la civitana digno. Oni devas tion klarigi al si: En Germanio laboras la civitano pli ol duonan jaron por la financado de institucioj, kiujn li ne rajtas elekti aŭ forelekti, kaj el kiuj onte ekspekteblas apenaŭ adekvata rekompenco. Ĉu oni rakontintus al Ludwig Erhard antaŭ ne eĉ 50 jaroj pri ŝtato, kiu administras tiel grandan parton de la civitana enspezo, li ne hezitintus diri: Tiu ŝtato estas totalisma.

La kontrasto kun Svisio faras la rilaton de la ŝtato al la civitano aspekti eĉ pli klara. Dum la svisa civitano ĉagrene fordonas malgrandan parton de sia mono, la germana ŝtato en sia grandanimeco lasas eĉ pli malgrandan parton restanta al la civitano. Kaj do temas ĉe la multe skoldata svisa banksekreto tute ne precipe pri la propra financa avantaĝo, sed temas pri alia rilato inter civitano kaj ŝtato. La banksekreto korpigas ŝtatkoncepton: La civitano estas ne subulo, sed suvereno; la ŝtato estas ne superulo. Svisio estas tial civitana ŝtato. En Germanio oni estas ŝtatano.

En civitana ŝtato kiel Svisio estas kontrolo bona, sed fido pli bona -- tio sekvigas klare pli altan impost-honestecon. La protekto de la privatsfero valoras pli alta ol la intereso de la ŝtato je fiska plen-deĉerpado. La germana ekonomi-etikisto Peter Koslowski diris pri tio: „La impost-rajto de la ŝtato staras, kontraŭ amplekse disvastigita opinio, ne super la rajto je privateco.“ Sed se la germana politiko sukcesas kredigi la civitanon, ke riĉaj impost-evitantoj sub la protekto de la banksekreto responsas pri tio, ke en Germanio la impostoj estas altaj, tiam la germanaj civitanoj ne vidas, ke ili tranĉas en sian propran viandon: Se ne plu ekzistas imposta konkurenco, la germana politiko povas streĉi la imposto-ŝraŭbon kiom ĝi volas -- ekzistas nenia eskapo.

Plua diferenco de la ŝtatkoncepto rigarde al la civitano estas tiu inter „doni“ kaj „ne preni“. Kio faras lingve preskaŭ nenian diferencon kaj en la financa konsekvenco por la civitano ankaŭ povas rezulti la saman, tio estas decida rigarde al la amplekso de libereco. Altimposta lando kiel Germanio forprenas de la civitano multon da mono kaj parte redonas ĝin al li -- en la formo de socialaj servoj. Kompreneble post redukto je la kostoj, kiujn la administrado kaŭzas mem. Malaltimpostaj landoj kiel Svisio ekz. forprenas de la civitano malpli da mono -- kaj lasas al li la elekton fari per sia mono kion li volas. Li ne devigatas aĉeti tiun aŭ ĉi tiun socialan servon. Li estas libera -- kaj tio signifas ankaŭ liberecon de rezigno. Sed se li ne volas rezigni, li devas tie multon aktive pagi, kion en Germanio oni kolektive deĉerpas. Oni povas kalkuli per tri fingroj, en kiu kazo la ŝtata rekompenco estas pli alta.

Sed eĉ alta ŝtatkvoto lasas la kuratorec-avidan ŝtaton ne halti. Ĝi diras: „Ankaŭ pri la resto de via enspezo vi ne decidu libere. Ĉar al vi mankas la prava pensmaniero, mi donas al vi bonajn kialojn por konduti tiel, kiel mi opinias prave.“ La civitano bezonas kromlecionojn! Al la devigo venas tiam la delogo. Do la ŝtato ekprenas la impostpolitikon kaj stiras kiom multe eblas. Ĉie ĝi serĉas por „alĝustigaj ŝraŭboj“, per kiuj ĝi povas agordi la nature kaprican konduton de la civitanoj. Ĝi premias tion kaj punas alian, ĝi favoras tiun konduton kaj malfaciligas alian. Ĝi ĉenas geedzojn al unu la alia per la financa avantaĝo, sed punas la nestampitan kunloĝadon. Ĝi rekompencas la infan-havadon, punas la seninfanecon -- eĉ se tiu ne volitas. Ĝi submetas certajn profitojn sub konfiskecan impost-ŝarĝon, sed lasas aliajn netonditaj. Al aŭtoveturistoj ĝi donacas monon, kiam ili veturas dizelon aŭ forĵetas siajn malnovajn aŭtojn, al la agrikulturistoj monon, kiam ili rezignas la lakto-faradon, al riĉuloj monon, kiam ili investas en azian ŝipkonstruadon. Aŭ en aviadiloj. Elsuĉi monon de fumantoj oportunas specife, ĉar oni de tiel marĝena homgrupo apenaŭ devas timi barikad-batalojn. Ankaŭ la malpura ekologia konscienco de la aŭtoveturistoj ekspluateblas per alta impostado de la benzino.

La impost-juro kiel morala institucio: La kosto-profito-kalkulado de la civitano ŝanĝatas per la stirada interveno tiel, ke la „alidirektita“ agado estas denove profitiga. Ĉar tiu, kiu direktas sian konduton laŭ ŝtataj interesoj, havas impost-avantaĝojn. Kiu tion ne faras, malavantaĝojn. Gravas jen: Absoluta impost-alteco kaj stirad-intereso kunlaboras en subtila maniero. Ju pli alta la impost-kvoto, des pli granda ankaŭ la probableco, ke la civitano serĉanta por amortizaj eblecoj sekvas la politikan direktadon. Sed kiu ne sin direktas laŭ ŝtataj interesoj, tiu agas tiel samtempe kontraŭ la proprajn interesojn. Li kvazaŭ kuras kontraŭ impostan „ĉikanon“. Kaj ju pli alta la impost-kvoto, des pli granda ankaŭ la deziro eviti la imposto-premon. Tiel sukcesis la germana imposto-fifarado krimuligi takse 99 procentojn el ĉiuj Germanoj. Tio estas la ŝtate aligita detruo de la honesteco.

Tiu ĉi meĥanismo -- la subfosado de la civitana racieco per financaj delogoj -- estas la ĉefa pensad- kaj stirad-modelo de nia socio. Tiu ĉi estas ankaŭ precize la formulo, per kiu la ŝtato uzurpis la ĉiopotencon pri ĉiuj vivorilatoj. La celo: Misfamigo de la individueco, devigo de la pensmaniero, „egalpaŝe, marŝ'!“

Nun pensas kelkaj, ke la ŝtato ja nur volas bonon. Tio povas esti. Sed kio estas bona, tion la homo ne rajtas decidi mem. Ĉu ja ĉiuj politikistoj estas imunaj kontraŭ la kaptiloj en kiuj la homoj supoze troviĝas? Ĉu ili ja ne faras per siaj subvencioj kaj forĵetpremioj ĉiaspecaj la saman, kion ili skurĝis sub la kapvorto „perversaj gratifikoj por bankistoj“? Ĉu ne ĉiu homo scias mem plej bone, kio por si bonas kaj malbonas, kion li volas kaj ne volas? Mi sentas naŭzon pro la pretendo de honorindeco kaj altruismo, per kiu la ŝtato volas preni mian vivon el mia mano.

En la jaro 1836 notis Sören Kierkegaard en sian taglibron, li tiam ĵus aĝis 23 jarojn: „Oni timas ĉi-momente nenion pli ol la totala bankroto, kiun ŝajne alfrontas la tuta Eŭropo, kaj forgesas ĉe tio la multe pli danĝeran intelektan nesolventecon, kiu staras antaŭ la pordo.“

Estas plej urĝa tempo ke la socio malfermas la okulojn, kiu pro fiero pri sia demokratio estas blinda pri la pluefikado de la totalismo. Ĉar la ŝajna racieco diktas, ke la socio ŝuldas al la indviduo prizorgon en mizero. Sed tiam ŝuldas ankaŭ la individuo al la socio la klopodadon forteni tiun ŝuldon. Tiam oni rajtas senfeligi la homon, ĝis li fariĝas feliĉa. Ĉu ni volas tion?

Kaj kio farendas por restarigi la civitanan dignon?

Unue ni bezonas urĝe diskutadon pri kio estas afero de la ŝtato kaj kio ne. Kiu estas do la proprietulo de laboro? La ŝtato? Aŭ la homo mem? Kiu havas la rajton je la profito de laboro? La biblio parolis pri la „dekonaĵo“ -- do pri imposta proporcia tarifo de 10 procentoj. Se ĝi estus 20 procentoj, ekstremakaze eĉ 30 procentoj -- tio ne tiel gravas. Sed ĉu tiuj ne estus celmarkoj, kiudirekten modernaj, individuigitaj socioj povus moviĝi? Se homoj volas vivi propran vivon, tiam signifas tio ankaŭ: disponi mem pri sia mono, pri la profito de sia penado -- kaj ne cedi la disponadon al aliaj. Malaltaj impostoj ĉiukaze signalus la pretecon de la ŝtato doni pli da libera spaco al la civitana privat-iniciativo kaj retiri sin sur malmultajn funkciojn.

Due oni devas forigi ĉiujn stirad-normojn el la leĝaro, precipe el la impost-leĝaro. Ni devas rememori la egaltraktado-principon. Kiu kondutas propravole racie kaj per tio memresponse, tiu ja pro tio ne tuj agu kontraŭ la propraj interesoj. Li kondutu kiel li volas -- ene de la leĝoj kompreneble, sed sen haviĝi impostajn malavantaĝojn. Tio signifas radikalan alikonstruon de la enspezo-impost-sistemo; signifas preni serioza la ordonon de la bazleĝo pri egaleco; anstataŭi la progresivan impost-tarifon per unuopa impost-procentaĵo. Sed per proporcia imposto, por ke neniu povas kalkuli sin malriĉa. Neniaj privilegioj, neniaj esceptoj, neniaj impost-kaŝtruoj. Tiam la sistemo estas simpla. Kaj simpla estas justa.

Trie mi este civitano ne volas permesi al la ŝtato preskribi al mi, kio estas la bono kaj kiel oni ĝin subtenu. Mi volas fari bonon mem -- kaj ankaŭ decidi la bonon mem. Mi pledas tial por subjektivigo de la impostoj -- cedi ilin al la disdonado-decido de la civitano. Almenaŭ parte. Estu la pinta impost-procentaĵo iom ajn -- sed la duonon de la impostpagaĵoj disdonu la civitano mem. Ne funkcias se ni da tio, kion ni gajnis, nur senkonscie iom fordonas kaj verŝas en grandan truon. Devas esti direkto. Oni devas doni ĝin por iu celo, io konkreta -- ĉi tiu lernejo, ne iu ajn; ĉi tiu ponto, ne ie ajn.

Subjektivigo de la impostoj, al tio apartenas laste ankaŭ: revivigi la senton, ke ĝi estas „nia“ ŝtato kaj ke la ŝtato bezonas monon se ĝi volas plenumi siajn taskojn -- kiel ajn grandaj, aŭ pli bone: malgrandaj estas tiuj taskoj. Ni devas ion „doni“ al la ŝtato, kaj tion ni devas fari persone. Oni devas en la konscio de la civitanoj denove ligi la ŝtatan mon-elspezadon kun la ŝtata monkolektado. Tial devas la civitano ankaŭ doni la monon al la ŝtato „fizike“. Do: nenia aŭtomata debeto de la impostoj de la salajrokonto.

Kvare: Jes, ekzistas kuracilo: la potenco de la civitano. Li povas per sia baloto malebligi, ke politikistoj regas, kiuj al si mem arogas pli grandan saĝecon ol la civitano posedas. Li povas -- sed li ne faras. Kial ne? Tion oni povas priskribi per „racia ignoremo“. Kie regas la sento, ke la unuopulo ne povas efiki multe, ke vidalvide la grandegecon de la ŝtat-aparato oni kondamnitas al senefikeco, tie li akceptas la aŭtokratan reĝimon, ĉirkaŭiras ĝin aŭ ekspluatas ĝin kie ajn eblas. Kaj li scias kompreneble, ke la najbaro faras tion ankaŭ. Koste de ĉiuj aliaj.

Do kiu volas reaktivigi la civitanan dignon, tiu devas pledi por malgrandaj unuoj. Ni devas revivigi la malgrandecon, la lokecon, la najbarecon. La civitanoj en siaj lokoj scias plej bone, kiom por ili valoras la loka medio-protektado. Ili scias mem plej bone, kio subtenindas kaj kio malhelpindas. Ili povas organizi sin mem kaj disponas je propraj problemsolvado-fortoj. Konkrete tio signifas: Reŝanĝi kiel eble plej multajn naciajn decidojn al lokaj decidoj. Oni ne devas ĉiujn formigo-decidojn trakti sur nacia nivelo; lokajn aferojn oni povas solvi loke. Por la EU tio signifas: Retransdono de grandparto de siaj kompetentoj al la membroŝtatoj. Kaj por la membroŝtatoj tio signifas: Retransdono de siaj kompetentoj al la komunumoj.

Se ĝi jam ne estas la familio, tiam la komunumo, la malgranda, maksimume mezgranda urbo -- tiuj estas la fortofontoj de riĉa, bona kaj libera socio. La proksimo estas la antropologie bonpruvita -- la malforeco, la najbareco. En nia proksima ĉirkaŭo estas facile por ni fari ion por aliaj -- kaj senti nin bonaj ĉe tio. Vivi la amon al la proksimulo -- la amo al la malproksimulo postulas tro multe de ni. En nia proksima ĉirkaŭo ni povas sperti problemojn, kiuj defias nin kune, ankaŭ kiel kune solvendajn. En nia proksima ĉirkaŭo kunfalas egoismo kaj helpo, ĉar la reciproka dependeco restadas videbla. Ĉiu en la komunumo estas kamarado de ebla kunlaborado. La abstrakta konfrontado de memintereso kaj komuna bono malpravas, jam ĉiam malpravis -- sed en la proksima ĉirkaŭo, en la komunumo, tio por ĉiu homo spertebliĝas.

Kvine apartenas al tio la paŝpostpaŝa reenkondukado de plebiscitaj elementoj en nian konstitucion. Se ni vere volas, ke la civitano spertas sin mem kiel plenaĝa, tiam li devas sperti ke li havas influon, ke li povas kunefiki, ke li reaktivigas sian memefikecon. Ke la sento de memefikeco povas esti revekata, tion montras al ni ĉiutage pedagogoj kaj ankaŭ multaj direktistoj en la ekonomio, kies intenco estas direktado al memdirektado -- kaj ne la ekspluatado de lernita senhelpeco por senti sin neanstataŭebla. Ni bezonas denove la liberecon de kondraŭado. Nia obeemo devas finiĝi. Batalu ni por la kundecidado. Ni ne plu permesu ke ni timigatas per demagogado. Kaj se la civitanaro de mia urbo, komunumo aŭ najbarejo opinius por pli altajn impostojn, tiam mi akceptus tion -- kaj ne nur dento-grincante.

Nu, kiel estas la ŝancoj por tia renoviĝo de la civitana digno? Malbonaj. Sed ĝuste en la nuna ekonomia krizo ŝajnas kiel se la civitanoj fariĝintus moderneco-tedaj kaj rezigno-avidaj, plenaj de sopiro por simplaj bildoj, infana ŝirmiteco-sento kaj karismaj gvidantoj. Multaj sopiras denove fariĝi ŝafaro kun bona paŝtisto. La antagonismo inter civitano kaj ŝtato estu ja for. „Patro Ŝtato“ ĝin denove riparu.

Sed la nuna ekonomia krizo ne estiĝis pro merkato-malfunkcio, sed pro kunplektado de politika potenco kun ekonomia kalkulado. La usona ŝtato volis aĉeti voĉdonojn kaj masive intervenis per ĉipa mono en la loĝejo-merkaton. La usona politiko kredis tiamaniere povi aĉeti voĉdonojn -- ankaŭ tio estas karakteriza maniero rigardi al la civitano. Ke oni nun faras el la brulofarinto la fajrobrigadon, tio estas tiel tragike komika, ke oni staras antaŭ ĝi perpleksa.

Prenu ni denove la komencan demandon. Kiel rigardas tiu ĉi ŝtato al la civitano? John Stuart Mill skribis iam: „Ŝtato, kiu el siaj homoj faras nanojn, eĉ se estus por bona celo, unu tagon ekkonos, ke per malgrandaj homoj ne atingeblas grandaj aĵoj.“ Jes, tiel verŝajne estas. Sed por mi ne temas pri aŭ la unu aŭ la alia, sed pri tromulto aŭ tromalmulto. La ŝtato devas protekti la privatecon, ne trui ĝin.

Mi estas tiu, kiu volas nenion alian, ol ke ne iaj uzurpaj politikistoj staras antaŭ mia suno. Ĉar insistado altrudi al mi este civitano celojn kaj kondutmanierojn, kiujn la ŝtataj instancoj opinias pli bonaj -- tio estas kaj restas uzurpado. Necesas pro tio nova pripensado, kiu la rilaton inter privateco kaj publikeco reekvilibrigas. Kiu al la privatulo-mi redonas la suverenecon super la ŝtatano-mi. Do se jam mondo-plibonigo, tiam unu kiu sin orientas je jena maksimo: Lasu min trankvila!


* Pri la aŭtoro:
D-ro Reinhard K. Sprenger, nask. 1953, studis filozofion, psikologion, entrepren-ekonomikon kaj historion de la sporto. Li estis asistanto ĉe la ministro pri kulturaj aferoj de la lando Nordrejn-Vestfalio, estro de la sekcio „Personara evoluigo kaj trejnado“ en granda entrepreno; hodiaŭ li rigardatas kiel la plej multe legata manaĝado-aŭtoro, kiu en siaj furorlibroj traktas temojn kiel motivado, memkonfido aŭ estrado per konfido.

Interreto:
http://www.sprenger.com

Jen traduko de artikolo trovita ĉe europenews.dk/en/node/19753.

%

GeertWilders.nl 13an de Februaro 2009

Ĉi-sube estas la teksto de la parolo kiun liveri estis invitita la Nederlanda parlamentano Geert Wilders ĉe la House of Lords je ĵaŭdo, 12a de februaro 2009.

Anstataŭ fari tiun parolon kaj montri sian filmon Fitna, li estis detenita per la britaj enmigrado-oficistoj tuj je lia alveno ĉe London Heathrow flughaveno kaj sendita reen al Nederlando kiel risko al "publika sekureco".

%

Estimataj gesinjoroj, tre multan dankon.

Dankon al vi pro inviti min. Dankon al vi Lord Pearson kaj Lady Cox pro montri Fitna, kaj pro via grandanima invito. Dum aliaj rigardas foren, vi ŝajnas kompreni la veran tradicion de via lando kaj de unu flago kiu ankoraŭ reprezentas liberecon.

Ĉi tie ne estas ordinara loko. Ĉi tie ne estas nur unu el la britaj turistaj vidindaĵoj. Ĉi tie estas sankta loko. Ĉi tie estas la patrino de ĉiuj parlamentoj, kaj mi estas profunde modestigita paroli antaŭ vi.

La parlamentejo estas kie Winston Churchill staris firme, kaj avertis — ĉiam tra la 1930aj jaroj — pro la danĝeroj minacantaj. Plej da la tempo li staris sole.

En 1982 Prezidanto Reagan venis al la House of Commons, kie li faris parolon kiun tre malmultaj homoj ŝatis. Reagan vokis al la okcidento ke oni rebatu komunismon kaj defendu liberecon. Li enkondukis frazon: 'fia imperio'. La parolo de Reagan elstaris kiel fanfara voko por konservi nian liberecon. Mi citas: Se historio lernigas ion ajn, tiam ĝi lernigas ke memiluziigo vidalvide malagrablaj faktoj estas malsaĝaĵo.

Kion Reagan volis diri estas, ke oni ne povas forkuri de historio, oni ne povas eskapi la danĝeron de ideologioj kiuj entreprenas detrui nin. Negado ne estas opcio.

Komunismo estis vere lasita sur la cindrostako de historio, ĝuste kiel Reagan antaŭdiris en sia parolo ĉe la House of Commons. Li vivis spekti la Berlinan muron malkonstruiĝi, ĝuste kiel Churchill spektis la implodon de naciosocialismo.

Hodiaŭ, mi venas antaŭ vin por averti pri alia granda minaco. Ĝi nomatas Islamo. Ĝi pozas kiel religio, sed ĝiaj celoj estas tre profanaj: mondo-dominado, sankta milito, Ŝaria-leĝo, la fino de la apartigo de eklezio kaj ŝtato, la fino de demokratio. Ĝi estas ne religio, ĝi estas politika ideologio. Ĝi postulas al vi respekton, sed ĝi havas nenian respekton por vi.

Povas esti moderaj islamanoj, sed estas nenia modera Islamo. Islamo neniam ŝanĝiĝos, ĉar ĝi estas konstruita sur du rokoj kiuj estas ĉiamaj, du fundamentaj kredoj kiuj neniam ŝanĝiĝos, kaj neniam foriros.

Unue, estas la Korano, la Alaha persona vorto, nekreita, ĉiama, kun ordonoj kiuj devas esti obeata senrigarde de loko aŭ tempo. Kaj due, estas "al-insal al-kamil", la perfekta homo, Mohamedo la rolmodelo, kies farado devas esti imitata de ĉiuj islamanoj. Kaj ĉar Mohamedo estis militmastro kaj konkeristo, ni scias kion ekspekti.

Islamo signifas sinsubmetadon, do ne povas esti ajna eraro pri ĝia celo. Tio estas donita. La demando estas ĉu la brita popolo, kun sia glora pasinteco, sopiras tian sinsubmetadon.

Ni vidas Islamon disvastiĝi en la okcidento je nekredebla rapideco. La Unuiĝinta Reĝlando spertis rapidan kreskadon de la nombro de islamanoj. Tra la lastaj dek jaroj, la islama loĝantaro kreskis dekoble rapide komparal la cetero de la socio. Tio metis egan premon sur la socion. Dankal la britaj politikistoj kiuj forgesis pri Winston Churchill, la angloj nun prenis la vojon de malpleja rezistado. Ili rezignas. Ili rezignacias.

Tre multan dankon por lasi min en la landon. Mi ricevis leteron de la ministro de internaj aferoj, afable malinviti min. Mi minacus komunumajn rilatojn, kaj pro tio publikan sekurecon en la Unuiĝinta Reĝlando, tiel la letero konstatis.

Dum momento mi timis ke mi estus malpermesata eniri. Sed mi konfidis ke la brita registaro neniam oferus liberan parolon pro timo pri Islamo. Britio reĝas la ondojn, kaj Islamo neniam reĝos Brition, do mi konfidis ke la lim-estraro tralasus min. Kaj post ĉio, vi invitis pli strangajn estaĵojn ol min.

Antaŭ du jaroj la House of Commons bonvenis Mahmoud Suliman Ahmed Abu Rideh, ligita al Al Qaeda. Li estis invitita al Westminster de Lord Ahmed, kiu renkontis lin ĉe la Regent’s Park moskeo tri semajnojn antaŭ tio. S-ro Rideh, suspektite de esti financisto por terorgrupoj, estis donita SECURITY plakedon por sia parlamentara vizito.

Bone, se vi enlasis ĉi tiun viron, tiam elektita politikisto de kolega EU-lando certe estas bonvena ankaŭ. Per lasi min paroli hodiaŭ vi montras ke la spirito de S-ro Churchill estas ankoraŭ tre multe viva. Kaj vi pruvas ke la Eŭropa Unio vere funkcias; ke la libera movado de personoj estas ankoraŭ unu el la apogiloj de la eŭropa projekto.

Sed estas ankoraŭ multe da laboro farenda. Britio ŝajnas fariĝinta lando reĝata de timo. Lando kie oficistoj malaranĝas kristnaskajn festojn por komplezi al islamanoj. Lando kie Ŝaria-juĝoj estas parto de la leĝa sistemo. Lando kie islamaj organizaĵoj petas haltigi la memorigon de la holokaŭsto. Lando kie elementa lernejo malaranĝas kristnaskan teatraĵon ĉar ĝi koincidis kun islama festo.

Lando kie lernejo forigas la vortojn kristnasko kaj pasko el sia kalendaro por ne ofendi islamanojn. Lando kie instruisto punas du lernantojn pro rifuzi preĝi al Alaho kiel parto de ilia religia edukado. Lando kie elektitaj urbestraranoj estas malpermesitaj manĝi dum taglumo ĉe urbestraraj kunvenoj dum la ramadano. Lando kiu ekcelentas en sia malamikeco de Israelo, ankoraŭ la ununura demokratio en la mezoriento. Lando kies ĉefurbo fariĝas ‘Londonistan.’

Mi ne kvalitigus min mem kiel libera viro. Antaŭ kvar kaj duona jaroj mi perdis mian liberecon. Mi estas sub daŭra gardado, dankal tiuj kiuj preferas perforton ol debato. Sed por la maldekstrista fervorula klubo de Islamo, tio ne sufiĉas. Ili lanĉis proceson kontraŭ mi. Antaŭ tri semajnoj la Amsterdama apelacia kortumo ordonis mian kriman persekutadon pro fari Fitna kaj pro mia sinteno pri Islamo. Mi perpetris kion George Orwell nomis ‘penso-krimo’.

Vi eble vidis mian nomon sur la finaĵo de Fitna, sed mi ne estas reale responsa pro tiu filmo. Ĝi estis farita por mi. Ĝi estis fakte produktita de islamaj ekstremistoj, la Korano kaj Islamo mem. Se Fitna estas konsiderata 'malamema parolo', tiam kiel kvalitigus la juĝo la Koranon, kun ĉio da siaj vokoj por perforto kaj malamo kontraŭ virinoj kaj Judoj?

S-ro Churchill mem komparis la Koranon al Mein Kampf (Mia Batalo) de Adolf Hitler. Bone, mi faris ekzakte la saman, kaj tio estas pro kio ili persekutas min.

Mi miras ĉu la Unuiĝinta Reĝlando iam metis S-ron Churchill je tribunalon.

La juĝa decido kaj la letero kiun mi ricevis de la ministro de internaj aferoj estas du gravaj venkoj por ĉiuj kiuj malamas la liberecon de parolo. Ili faras la malpuran laboron por Islamo. Ŝaria per anstataŭanto. La distingoj inter Saudi-Arabio kaj Jordanio unuaflanke, kaj inter Nederlando kaj Britio estas malklariĝantaj. Eŭropo estas nun survoje rapide fariĝi Eŭrabio. Tio estas evidente la prezo kiun ni devas pagi por la projekto de amas-enmigrado, kaj la multikultura projekto.

Estimataj gesinjoroj, la plej kara de niaj multaj liberecoj estas sub atako. En Eŭropo, libereco de parolo estas ne plu donita. Kion ni iam konsideris natura komponanto de nia ekzisto, estas nun io por kio ni devas batali denove. Tio estas kion ni riskas. Ĉu aŭ ĉu ne mi finiĝas en malliberejo ne estas la plej prema afero. La demando estas: Ĉu libera parolo estos metita post barilojn?

Ni devas defendi la liberecon de parolo.

Por la generacio de miaj gepatroj la vorto ‘London’ estis sinonima kun espero kaj libereco. Kiam mia lando estis okupita de la nacio-socialistoj, la BBC ofertis ĉiutagan brileton de espero en la mallumo de la nazi-tiraneco. Milionoj da miaj samlandanoj aŭskultis ĝin, kontraŭleĝe. La vortoj ‘This Is London’ estis simbolo por pli bona mondo venonta baldaŭ se nur la britaj kaj kanadaj kaj usonaj soldatoj estus ĉi tie.

Kio estos transsendata kvardek jarojn de nun? Ĉu ĝi ankoraŭ estos ‘This Is London’? Aŭ ĉu ĝi estos ‘This is Londonistan’? Ĉu ĝi portos al ni esperon, aŭ ĉu ĝi signalos la valorojn de Mekko kaj Medino? Ĉu Britio ofertos sinsubmeton aŭ persistecon? Liberecon aŭ sklavecon?

La elekto estas nia.

Estimataj gesinjoroj, ni neniam pardonpetos pro esti liberaj. Ni neniam rezignacios. Ni neniam kapitulacos.

Libereco devas venki, kaj libereco ja venkos.

Tre multan dankon.

Geert Wilders MP

Estro, Partio por Libereco (PVV)
Nederlando

Estas un' birdo, tiun kronis maristoj kiel reĝo
Ĝi ĉirkaŭflugas la teron de l' sudpoluso al nordo, nenia celo tro for
La albatroso konas nenian limon
Ĝi glisas kun digno, tramigras la ĉielon kvazaŭ ĝi estus dio
Ĝi sekvas iliajn ŝipojn sur la maro tra rifoj, ebriiga ĝia flugo
Ĝi serĉas ilian vojon tra la maro
Kaj kiam batas tempestoj kun brutala forto
Sur la oceanoj tiel senfine vastaj
Tiam flugas ĝi fajre kaj altiĝas ege al l' libereco de la maroj
Sed kiam ĝi kaptitas
En brakdikaj maŝoj perfide, inside
Tiam rompas flugiloj, malĝojas la maro, kiun mankas la reĝo
Esti kaptita egalas por ĝi morta
La sklavoj de l' tero, humiligite, turmentite, partoprenas ĝian sorton
Kiam ĝi kuŝis katenite
Elsangade ĉe l' bordo, rompite sia flugo
La albatroso estis ilia simbolo
Tiam la vasteco ĝin vokas, la senfina potenco
Tiam ĝi furiozas liberen kun senbrida forto
Ĝi svingas siajn flugilojn, krevigas serurojn kaj riglilojn de la katenoj

Kaj kiam muroj altiĝas
Kaj kiam preniloj ĝin kaptas el nuboj kiel plumbo
Kaj kiam fulmoj ĝin batas
Ĝi luktas flugile la ĝenaĵon foren
Ĝi trovas la vojon ankaŭ en l' uragano
Kaj kiam batas tempestoj kun brutala forto
Sur la oceanoj tiel senfine vastaj
Tiam flugas ĝi fajre kaj altiĝas ege al l' libereco de la maroj.

Jes, la germana nacia eposo, laŭ oni diras. Jen la originalo, t.e. jam altgermana traduko de la mezepoka manskribaĵo far Karl Simrock en 1827: www.gutenberg.org &nbsp ;etext 14915

Mi devas esti blindulo, sed mi tute ne eltrovis ĉu iu jam faris Esperantan tradukon de ĉi klasika verko. Se iu scias ke jam ekzistas, mi estus dankemega se oni min konigus. Alikaze, eble mi ŝatus fari mem, se mi trovus sufiĉe da persistemo... jen la komenco.

%

Enkonduko.
La Nibelunga trezoro.

I.

Estis iam reĝo, — reĝo ĉe la Rejno,
Kiu nenion pli malamis,— ol malpac', angor', ĉagreno.
Muĝadis la rapiroj — pri trezoro en la lando
Kaj preskaŭ jam venkitis — de sia propra mano.

Jen li parolis al nobluloj: — “Kiom utilas vin la oro,
Se vi devas pagi — vian cerbujon por ĉi tiu trezoro?
Ĉesu la turmento, — en la Rejnon ĝin dronigu:
Ĝis je la lasta tago — kaŝite tie restadu.”

Do far la fieruloj — ĝi sub torenton sinkis;
Ĝi eble eĉ fandiĝis, — de kiam tie ripozis,
Disfluis en la ondoj — kiuj super ĝi ruliĝis,
Sterkis la vinberojn, — oran brilon al ĝi donis.

Aĥ se nur pensus ĉiu — kiel ĉi bona reĝo,
Por ke nenia sufero — nin senigu je braveco.
Do suben ni dronigis — ĉagrenon en la Rejno
Kaj trinkas ĝoje, gaje — da ĝia ora vino.

Ĵus trovita...

En okaze ke vi ne konas Hape Kerkeling, li estas bonkonata komedianto en Germanio. Vi ankaŭ devas kompreni la germanan por estimi la humoron de tiu prezento, ĉar la sinkrona traduko tute ne estas serioza. Cetere ne bone kompreneblas lian esperantan kantadon, mi kredas ke li tute mokas ĝin... sed kiel ajn, vere gajiga kaj ridiga!

 

Miaopinie unu de la plej saĝaj libroj kiujn mi legis estas Robert A. Heinlein, 'Time Enough For Love' ('Da tempo sufiĉe por amo', aŭ laŭ la germanaversia titolo 'La vivoj de Lazarus Long'). Ĝi enhavas du ĉapitrojn titolajn 'Intermission' (Intermeto) kiuj ne estas kontinuigoj de la rakonto, sed aroj de citaĵoj, aforismoj, fragmentetoj da saĝo. Multajn da ili mi memoras bone jam ĉiam ekde mi legis la libron, kvankam tiam mi estis tro juna pro kompreni la tutan romanon. Prezentante tradukon de ĉi intermetoj, mi esperas ke ne malobservas kopirajton, sed okaze de iu dirus al mi ke jes, memkompreneble mi retirus ĝin.

Averto: Kelkaj referencoj al sekso.

%

INTERMETO

Eltondaĵoj de la Notlibroj de Lazarus Long

*

Ĉiam konservu bieron en malluma ejo.

*

Laŭ la datenoj ĝis nun, ekzistas nur unu besto en la galaksio danĝera al homo – homo mem. Do li devas provizi lian propran nepran konkurantaron. Li ne havas malamikon pro helpi al li.

*

Viroj estas pli sentimentalaj ol virinoj. Tio malklarkonturigas ilian pensadon.

*

Certe la ludo estas influita korupte. Ne permesu tion ĉesigi vin; se vi ne vetas, vi ne povas gajni.

*

Ĉiu pastro aŭ ŝamano endas antaŭsupozati kulpe ĝis pruvuta senkulpe.

*

Ĉiam aŭskultu ekspertojn. Ili diros al vi kion ne eblas fari, kaj kial. Tiam ĝin faru.

*

Eku pafon rapide. Tio konsternigos lin sufiĉe longe pro perfektigi vian duan.

*

Ne ekzistas konkluda evidentaĵo de vivo post morto. Sed ne ekzistas ia evidentaĵo kontraŭ ĝi. Post sufiĉe nelonge vi ekscios. Do kial maltrankviliĝi pri ĝi?

*

Se ĝi ne eblas esprimati per figuroj, ĝi ne estas scienco; ĝi estas opinio. De longe estis konata ke unu ĉevalo povas kuri pli rapide ol alia – sed kiu da ili? Diferencoj estas kernaj.

*

Falsa aŭguristo estas tolerebla. Sed aŭtenta profeto pafmortigatu je ekvido. Kasandra ne ricevis duone da la kiktraktado kiun ŝi indis.

*

Iluzigadoj estas ofte laŭcelaj. Patrina opinio pri de ŝiaj infanoj beleco, inteligenteco, boneco, kaj tiel plu al naŭzo, detenas ŝin de dronigi ilin je naskiĝo.

*

La plej multaj "scientistoj" estas botellavistoj kaj butonspecigistoj.

*

"Pacifisma virseksulo" estas kontraŭdiro en nomigo. La plej multaj mempriskribataj "pacifistoj" ne estas pacifismaj; ili simple alprenas falsajn kolorojn. Kiam la vento ŝanĝas, ili hisas la Ĵoli Roĝeron.

*

Mamnutri ne malpliigas la belecon de virinaj mamoj; ĝi plibonigas ilian ĉarmon per aspektigi ilin envivata kaj ĝoja.

*

Generacio kiu ignoras historion ne havas pasintecon – kaj ne estontecon.

*

Poeto kiu legas sian verkon publike havas eble aliajn fiajn kutimojn.

*

Kia mirinda mondo ĝi estas kiu enhavas knabinojn!

*

Restmoneto ofte sin trovas sub seĝkusenoj.

*

Analoj ne registris ie ajn iam ajn religion kiu havas iun ajn racian bazon. Religio estas lambastono por homoj ne sufiĉe fortaj stariĝi al la nekonato sen helpo. Sed, kiel kaphaŭteroj, la plej multaj homoj ja havas religion kaj elspezas tempon kaj monon al ĝi kaj ŝajne ricevas konsiderindan plezuron de ludaĉi kun ĝi.

*

Estas miriga kiel multe "matura saĝeco" similas esti tro laca.

*

Se vi ne ŝatas vin mem, vi ne povas ŝati aliajn homojn.

*

Via malamiko neniam estas malbonulo laŭ sia propra opinio. Tenu tion en menso; ĝi eblas oferti vojon amikigi lin. Se ne, vi povas mortigi lin sen malamo – kaj rapide.

*

Movigo prokrasti estas ĉiam en ordo.

*

Neniu ŝtato posedas legitiman rajton travivi per konskripciitaj trupoj kaj, longtempe, neniu ŝtato iam posedis. Romiaj patrinoj kutimis diri al siaj filoj: "Revenu kun via ŝildo, aŭ sur ĝi." Malfrue, ĉi kutimo grade malaperis. Samtiel Romio.

*

Da ĉiuj strangaj "krimoj" kiujn homaj estaĵoj leĝdonis elde nenio, "blasfemo" estas la plej miriga – kun "obsceneco" kaj "maldeca ekspono" batalantaj pri dua kaj tria rango.

*

Leĝo de Ĥeops: Nenio iam konstruatas ĝustatempe kaj ene de buĝeto.

*

Estas pli bona kopulacii ol neniam.

*

Ĉiuj socioj bazatas sur reguloj pro protekti gravedajn virinojn kaj infanojn. Ĉio alia estas superfluaĵo, elkreskaĵo, ornamaĵo, luksaĵo, aŭ stultaĵo, kio povas – kaj devas – forĵetati krizokaze pro vivteni tiun ĉefan funkciadon. Ĉar genta travivado estas la sola universala moraleco, neniu alia bazeco eblas. Klopodoj formuli "perfektan socion" sur ia fundamento aliel "Virinoj kaj infanoj unue!" estas ne nur sensprita, ĝi estas aŭtomate genocida. Malgraŭ tio, stelokulaj idealistoj (ĉiuj da ili virseksaj) klopodadis senfine – kaj sendube daŭrados klopodi.

*

Ĉiuj viroj estas kreitaj malegale.

*

Mono estas potenca afrodiziigaĵo. Sed floroj efikas preskaŭ tiel bone.

*

Brutulo mortigas pro plezuro. Stultulo mortigas pro malamo.

*

Ekzistas nur unu vojo konsoli vidvinon. Sed memoru pri la risko.

*

Kiam la neceso estiĝas – kaj ĝi estiĝos – vi devas povi pafmortigi vian propran hundon. Ne elbredu ĝin – tio ne agrabligas, ĝi malbonigas.

*

Ĉion ekscese! Pro ĝui la guston de vivo, buŝprenu grande. Modereco estas por monaĥoj.

*

Eble as pli bona esti viva ŝakalo ol morta leono, sed as eĉ pli bona esti viva leono. Kaj kutime pli facila.

*

Ies teologio estas alies ventra ridego.

*

Sekso devus esti afabla. Aliel restadu kun meĥanikaj ludiloj; ĝi as pli sanitara.

*

Homoj malofte (se iam) sukcesas elpensi dion superan kompare kun ili mem. La plej multaj dioj havas la manieroj kaj moralo de fuŝedukita infano.

*

Neniam alvoku al vira "pli bona naturo". Eble li ne havas. Vekigi lian meminteresiĝon donas al vi pli da influo.

*

Etaj knabinoj, kiel papilioj, ne bezonas ekskuzon.

*

Vi povas havi pacon. Aŭ vi povas havi liberecon. Ne iam dependu de havi ambaŭ samtempe.

*

Evitu fari nerevokeblajn decidojn dum laci aŭ malsati. Postrimarko: Cirkonstancoj povas perforti vian manon. Do pensu antaŭe!

*

Lokigu viajn vestaĵojn kaj armaĵojn kie vi povas trovi ilin en mallumeco.

*

Elefanto. Muso konstruita laŭ regada specifo.

*

Tra historio, malriĉeco estas normala stato de homaro. Progresigoj kiuj ebligas tiun normon superatiĝi – tie kaj tie, tiam kaj tiam – estas la verko de treege malgranda malplimulto, ofte malestimata, ofte kondamnata, kaj preskaŭ ĉiam kontraŭata de ĉiuj ĝust-pensantaj homoj. Iam ajn tiu eta malplimulto baratas de krei, aŭ (kiel kelkfoje okazas) ekspelatas elde socio, la homoj tiam reglitas en mizeran povrecon. Tio konatas kiel "peĉo".

*

En matura socio, "oficisto" semantike egalas "civilestro".

*

Kiam unu loko iĝas sufiĉe homplena necesigi identigadon, socia kolapso ne estas fora. Estas urĝa tempo iri aliloken. La plej bona aĵo pri spacvojaĝado estas ke ĝi ebligis iri aliloken.

*

Virino estas ne posedaĵo, kaj edzoj kiuj pensas aliel vivas en revomondo.

*

La dua plej bona aĵo pri spacvojaĝado estas ke la distancoj koncernaj tre malfaciligas militon, kutime nepraktikebligas, kaj preskaŭ ĉiam superfluigas. Tio verŝajne estas perdo laŭ plej da homoj, ĉar milito estas de nia gento plej populara distraĵo, iu kiu donas celon kaj koloron al tedaj kaj stultaj vivoj. Sed ĝi estas bonega beno por la inteligenta viro kiu batalas nure kiam li devas – neniam pro sporto.

*

Zigoto estas de gameto la vojo de produkti pli da gametoj. Tio eble estas la celo de la universo.

*

Ekzistas kaŝitaj kontraŭdiroj en la mensoj de homoj kiuj "amas naturon" dum deplori la "sintezecojn" per kiuj "Homo ruinigis 'Naturon'". La evidenta kontraŭdiro sin trovas en ilia elekto de vortoj, kiuj implicas ke Homo kaj siaj artefaktoj ne estas parto de "Naturo" – sed kastoroj kaj iliaj digoj estas. Sed la kontraŭdiroj iras pli profunden ol tiu unuavida absurdeco. Deklarante sian amon pri kastordigo (konstruita per kastoroj pro celoj de kastoroj) kaj sian malamon pri digoj konstruitaj per homoj (pro la celoj de homoj) la Naturisto malkaŝas sian malamon pri sia propra gento – t.e. sian propran mem-malamon.
Kaze de "Naturistoj" tia mem-malamo kompreneblas; ili estas tia desolata aro. Sed malamo as tro forta emocio senti pri ili; kompato kaj malestimo as la plej kion ili taksigas.
Laŭ mi, vole-nevole mi estas homo, ne kastoro, kaj H. sapiens estas la sola genro kiun mi havas aŭ povas havi. Feliĉe por mi, mi ŝatas esti ero de genro konsista da viroj kaj virinoj – frapas min kiel fajna aranĝado – kaj perfekte "natura". Kredu ĝin aŭ ne, ekzistis "Naturistoj" kiuj kontraŭis la unua flugo al la olda tera luno kiel esti "nenatura" kaj "ruinigo de Naturo".

*

"Neniu estas insulo –" Tiel kiel ni eble sentas kaj agas kiel Individuoj, nia genro estas unuopa organismo, ĉiam kreskanta kaj branĉanta, kiu devas pritondati periode pro estadi sana.
Tiu neceso ne bezonas pridisputati; iu ajn kun okuloj povas vidi ke iu organismo kiu kreskas senlime ĉiam mortas en siaj propraj toksoj. La sola racia demando estas ĉu pritondo plej bone faratas antaŭ aŭ post naskiĝo.
Estante nekuracebla sentimentulo mi preferas la unua da tiuj metodoj – mortigo naŭzigas min, eĉ kiam estas kazo de "Li as morta kaj mi as viva kaj tiel as kiel mi volis ĝin esti."
Sed tio eble estas afero de gusto. Kelkaj ŝamanoj pensas ke estas pli bona mortigati en milito, aŭ morti dum nasko, aŭ malsatmorti en mizero, ol neniam viviti entute. Eble ili pravas.
Sed mi ne devas ŝati ĝin – kaj mi ne ŝatas.

*

Demokratio bazatas sur la hipotezo ke miliono da homoj estas pli saĝa ol unu homo. Kiel as tio denove? Ion mi ne komprenis.

*

Aŭtokratio bazatas sur la hipotezo ke unu homo estas pli saĝa ol miliono da homoj. Ni traludu ĉi tion denove ankaŭ. Kiu decidas?

*

Iu registaro funkcios se aŭtoritato kaj respondumo estas egalaj kaj kunordigaj. Tio ne garantias "bonan" regadon; ĝi simple garantias ke ĝi funkcios. Sed tiaj registaroj estas raraj – plej da la homoj volas igi aĵojn sed volas nenian parton de la kulpo. Tio kutimis titolati la "fono-stiranto sindromo".

*

Kioj estas la faktoj? Denove kaj denove kaj denove – kioj estas la faktoj? Deturniĝu de dezirema pensado, ignoru dian revelacion, forgesu kion "la steloj antaŭdiras", evitu opinion, zorgu ne pri kio la najbaroj pensas, ne atentu la nediveneblan "verdikton de historio" – kioj estas la faktoj, kaj al kiom decimaloj? Vi stiras ĉiam en nekonatan estontecon; faktoj elhakas vian unuopan konsilon. Havigu al vi la faktojn!

*

Stulteco ne eblas kuracati per mono, nek per edukado, nek per leĝdonado. Stulteco estas ne peko, la viktimo ne povas helpi al si pri esti stulta. Sed stulteco estas la sola universala kapitala krimo; la juĝo estas morto, ne estas apelacio, kaj ekzekucio efektivigatas aŭtomate kaj senkompate.

*

Dio estas ĉiopova, ĉioscia, kaj ĉiobonvolema – tiel diras ĉi tie sur la etikedo. Se vi havas menson kapable de kredi ĉiuj tri da ĉi diaj trajtoj samtempe, mi havas grandiozan prezindaĵon por vi. Ne da ĉekoj, bonvolu. Kontante kaj etbilete.

*

Kuraĝo estas la komplemento de timo. Homo kiu as sentima ne povas esti kuraĝa. (Li estas ankaŭ malsaĝulo.)

*

La du plej altaj atingoj de la homa menso estas la ĝemelaj conceptoj de "lojaleco" kaj "devo". Kiam ajn ĉi ĝemelaj conceptoj falas en malestimon, elfuĝu el tie rapide! Vi eble savos vin mem, sed estas tro tarda pro savi tiun socion. Ĝi neeviteble pereigos.

*

Homoj kiuj bankrotas grandioze neniam preterlasas iujn manĝojn. Estas la kompatindulo al kiu mankas duonmoneron kiu devas stretigi sian zonon.

*

La vereco de unu propono ne havas ajnan rilaton kun ĝia kredindeco. Kaj inverse.

*

Ĉiu kiu ne kapablas kompreni matematikon estas ne plene homa. Plej bone li estas tolerebla subhomo kiu lernis vesti ŝuojn, lavi sin kaj ne ĉirkaŭfeki en la domo.

*

Movaj partaĵoj en frota kontakto necesigas lubrikadon pro eviti troan eluziĝon. Honoradaĵoj kaj formala ĝentileco provizas lubrikadon kie homoj frotas unu al alia. Ofte la tre junaj, la nevojaĝintaj, la naivaj, la nemondumaj malaprobas tiujn formalaĵojn kiel "vanaj", "sensencaj", aŭ "malhonestaj", kaj malestimas uzi ilin. Egale kiel "puraj" iliaj motivoj, ili per tio ĵetas sablon en maŝinaron kiu ne funkcias tro bone apenaŭ.

*

Homa estaĵo devus kapabli ŝanĝi vindon, plani invadon, buĉi porkon, komandi ŝipon, projekti konstruaĵon, skribi soneton, bilanci kontojn, konstrui muron, rektigi oston, konsoli mortantojn, sekvi ordonojn, doni ordonojn, agi kune, agi sole, solvi ekvaciojn, analizi novan problemon, ŝoveli fekaĵon, programi komputilon, kuiri bongustan manĝon, batali kompetente, morti brave. Specialiĝado estas por insektoj.

*

Ju pli vi amas, des pli vi povas ami – kaj des pli intense vi amas. Nek ekzistas ajna limo sur kiom da ili vi povas ami. Se persono havus da tempo sufiĉe, li povus ami ĉiujn da tiu plimulto kiuj as decaj kaj justaj.

*

Masturbado as malkara, puruma, komforta, kaj libera de ajna ebleco de maljustaĵo – kaj vi ne devas iri hejmen en la malvarmeco. Sed ĝi as soleca.

*

Gardi vin kontraŭ altruismo. Ĝi bazatas sur memtrompado, la radiko de ĉio malbono.

*

Se tentata per ion kio sentas "altruisma", ekzamenu viajn motivojn kaj eliminu tiun memtrompadon. Tiam, se vi ankoraŭ volas fari ĝin, diboĉu pri ĝi!

*

La plej groteska nocio kion H. sapiens iam elpensis estas ke la Sinjoro Dio de Genezo, Formanto kaj Reganto de ĉiuj la Universoj, bezonas la sakarinan adoradon de Siaj kreitoj, influateblas per iliaj preĝoj, kaj malbonhumoriĝas se Li ne ricevas tiun flataĵon. Tamen tiu ĉi absurda fantazio, sen ajna ĉifoneto da pruvo apogi ĝin, pagas la elspezojn de la plej aĝa, plej vasta, kaj malplej produktiva Industrio en ĉio da historio.

*

La dua plej groteska nocio estas ke kopulacio estas esence peka.

*

Skribi ne estas nepre io pri kio oni devas honti – sed faru ĝin private kaj lavu viajn manojn poste.

*

$100 investitaj je 7 procentoj akumulitaj kvaronjare dum 200 jaroj plialtiĝos al pli ol $100,000,000 – je kiu tempo ĝi valoros nenion.

*

Kara, ne enuigu lin per trivialaĵoj aŭ ŝarĝu lin kun viaj pasintaj eraroj. La plej ĝoja vojo alpaŝi viron estas neniam rakonti al li ion kion li ne necesas scii.

*

Karanjo, vera sinjorino demetas ŝian dignon kun ŝiajn vestaĵojn kaj donas ŝian putinan plejboneblon. Je aliaj fojoj vi povas esti tiel modesta kaj plendigna kiel via personeco bezonas.

*

Ĉiu mensogas pri sekso.

*

Se viroj estus la aŭtomatoj kiel kondutologistoj asertas ke ili estas, la kondutologiaj psikologiistoj neniam povintus inventi la mirigan sensencaĵon nomita "kondutologia psikologio". Do ili malpravas ekde komenco – tiel ruze kaj malprave kiel flogistonaj ĥemiistoj.

*

La ŝamanoj eterne parolaĉas pri siaj serpent-oleaj "mirakloj". Mi preferas la Realan Mccoy – graveda virino.

*

Se la universo havas ajnan celon pli grava ol suriri virinon kiun vi amas kaj fari bebon kun ŝia kora helpo, mi neniam aŭdis pri ĝi.

*

Vi devas memori la Dekunan Ordonon kaj teni ĝin Nepre.

*

Elprovilo pro determini la faktan indon de "intelektulo" – eltrovu kiel li sentas pri astrologio.

*

Impostoj ne pagigatas pro la bono de la impostatoj.

*

Ne ekzistas tia aĵo kiel "sociala monludo". Aŭ vi estas tie pro eltranĉi el la alia ulo sian koron kaj manĝi ĝin – aŭ vi estas naivulo. Se vi ne ŝatas ĉi elekton – ne monludu.

*

Kiam la ŝipo leviĝas, ĉiuj fakturoj pagitas. Nul da bedaŭroj.

*

La unua fojo kiam mi estis ekzercisto mi estis tro sensperta por la tasko – la aĵoj kiojn mi lernigis al tiuj knaboj verŝajne igis kelkajn da ili mortigitaj. Milito estas tro grava afero lernigati per la senspertuloj.

*

Kompetenta kaj memkonfida persono ne kapablas ĵaluzi pri io ajn. Ĵaluzo ĉiam estas simptomo de neŭroza labileco.

*

Mono as la plej sincera da ĉio flataĵo. Virinoj amas flatati. Samtiel viroj.

*

Vi vivas kaj lernas. Alie vi ne vivas longe.

*

Kiam ajn virinoj insistis pri absoluta egaleco kun viroj, ili ĉiam finigis kun la kota bastonfino. Kio ili estas kaj kion ili povas fari igas ilin superaj kompare kun viroj, kaj ilia ĝusta taktiko estas postuli specialajn privilegiojn, ĉio la trafiko aŭdos. Ili devus neniam konsentiĝi nur pri egaleco. Por virinoj, "egaleco" as katastrofo.

*

Paco estas etendigo de milito per politikaj rimedoj. Abunde da kubutlibereco as pli plezura – kaj multe pli sekura.

*

Ies "magio" estas alies inĝenierarto. "Supernatura" estas nula vorto.

*

La frazo "ni (mi) (vi) simple devas–" signifas ion kio ne bezonas farati. "Tio iras sendire" estas ruĝa averto. "Kompreneble" sencas ke vi plej bone kontrolas ĝin mem. Tiuj ĉi restetmonaj stereotipoj kaj aliaj similaj, kiam legata korekte, estas fidindaj ŝanelo-markiloj.

*

Ne handikapu viajn infanojn per faciligi iliajn vivojn.

*

Masaĝu ŝiajn piedojn.

*

Se vi okazas esti unu de la moroza minoritato kio povas kreive labori, neniam perfortu ideon; vi abortigos se vi faras. Havu paciencon kaj vi naskos ĝin kiam tempo as matura. Lernu atendi.

*

Neniam devigu junulojn pri siaj privataferoj – sekso specife. Kiam ili adoleskas, ili estas nervofinoj tute ĉie, kaj indignas (tute rajte) pri ajna invado de sia privateco. Ho, certe, ili faros erarojn – sed tio estas ilia afero, ne via. (Vi faris viajn proprajn erarojn, ĉu ne?)

*

Neniam subtaksu la potenco de homa stulteco.

%

DUA INTERMETO

Pli el la Notlibroj de Lazarus Long

*

Ĉiam diru al ŝi ke ŝi estas bela, precipe se ŝi estas ne.

*

Se vi as ano de socio kiu balotadas, tion faru. Eblas ke estas neniuj kandidatoj kaj neniaj rimedoj pro kiuj vi volas baloti sed certas ke estas iuj kontraŭ kiuj vi baloti volas. Kaze de dubo, balotu kontraŭe. Per tiu regulo vi malofte malpravos.
Se tio as tro blinda laŭ via gusto, konsultu iun bonintencan stultulon (ĉiam estas unu ĉirkaŭe) kaj demandu pri lia konsilo. Tiam balotu male. Tio ebligas vin esti bona civitano (se tia vi deziras) sen elspezi la enorman multon da tempo pri ĝi kion vere saĝa praktikado de voĉdonrajto necesas.

*

Superega ingredienco por kontenta edzeco: Pagu kontante aŭ daŭrigu sen ĝin. Rentumaj ŝarĝoj ne nur formanĝas mastruman buĝeton; konscio pri ŝuldoj formanĝas hejman feliĉon.

*

Tiuj kiuj rifuzas subteni kaj defendi ŝtaton ne rajtas protekton per tiu ŝtato. Mortigi anarĥiulon aŭ pacifiston ne difinitu kiel "murdo" en leĝeca senco. La delikto kontraŭ la ŝtato, se ajna, estu "Uzanto de mortigaj armiloj ene de urba limoj", aŭ "Kreanto de trafika hazardo", aŭ "Endanĝerigo de ĉeestantoj", aŭ alia fikonduto.
Kiel ajn, la ŝtato rajtas prudente meti indulgotempon sur tiuj ekzotaj malsocialaj bestoj kiam ajn ili endanĝeriĝas estingiĝi. Aŭtenta boka pacifisto rare viditis ekster Tero, kaj as dubinda ĉu iuj travivis la tumulton tie... bedaŭrinde, ĉar ili havis la plej grandaj buŝoj kaj la malplej grandaj cerboj da ajnaj da la primatoj.
La malgrand-buŝa vario de anarĥiulo disvastiĝis tra la Galaksio kun la vera onda fronto de la Diasporo; ne necesas protekti ilin. Sed ili ofte pafas reen.

*

Alia ingredienco por kontenta edzeco: Buĝetu la luksaĵojn unue!

*

Kaj ankoraŭ alia – prizorgu ke ŝi havas ŝian propran skribtablon – tiam tenu viajn manojn for de ĝi!

*

Jen alia – en familia disputo, se elmontrus ke vi pravas – pardonpetu tuj!

*

"Dio sin splitigis en miriadon da pecoj do li havu amikojn."
Tio eble ne pravas, sed sonas bone – kaj estas ne pli ridinda ol ajna alia teologio.

*

Restadi juna necesigas neĉesan kultivadon de la ebleco mallerni pasintajn malpravojn.

*

Ĉu historio registras iun kazon en kiu la majoritato pravis?

*

Kiam la vulpo ekronĝas – ridetu!

*

"Kritikisto" estas homo kiu kreas nenion kaj per tio sentas kvalifikita juĝi la verkojn de kreivaj homoj. Sin trovas logiko en tio; li estas nepartieca – li malamas ĉiujn kreivajn homojn egale.

*

Mono estas verplena. Se homo parolas pri sia honoro, igu lin pagi kontante.

*

Neniam timigu malgrandan viron. Li mortigos vin.

*

Nure kovarda malnoblulo – aŭ stultulo – diras la nudan verecon en sociaj okazoj.

*

Tiu malgaja eta lacerto rakontis al mi ke li estis brontosaŭro en sia patrina flanko. Mi ne ridis; homoj kiuj fanfaroni pri deveno ofte havas malmulte alian kio subtenus ilin. Laŭigi sin al ili kostas nenion kaj aldonas al ĝojo en mondo en kiu ĝojo ĉiam malabundas.

*

Traktante pikilhavan insekton, movu tre malrapide.

*

Esti "afera de fakto" pri la mondo as stumbli en fantazion – kaj enuiga fantazio je tio, ĉar la reala mondo as stranga kaj mirinda.

*

La diferenco inter scienco kaj la difuzaj temoj estas ke scienco necesigas rezonadon, dum tiuj aliaj temoj nure necesigas erudicion.

*

Kopulacio estas spirita esence – aŭ nure mutuala ekzerco. Je dua penso, forstreku "nure". Kopulacio estas ne "nure" – eĉ kiam ĵus ĝoja tempopasigo de du nekonatoj. Sed kopulacio je sia spirita plejbono estas tiel pli multa ol korpa pariĝo ke ĝi as aliel kaj spece kaj grade.
La plej malgajiga trajto de samseksualeco estas ne ke ĝi as "malĝusta" aŭ "peka" aŭ eĉ ke ĝi ne igipovas posteularon – sed ke estas pli malfacila pere de ĝi atingi tiun spiritan unuiĝon. Ne malebla – sed la kartoj stakigitas kontraŭ ĝi.
Sed – plej malgajige – multe da homoj neniam atingas mutualan spiritan partoprenon eĉ kun la helpo de vir-virina avantaĝo; ili kondamnatas vagi tra vivo sole.

*

Palpo as la plej fundamenta senso. Bebo ekscias ĝin, ĉie tute, antaŭ li naskiĝas kaj longe antaŭ li lernas uzi vido, aŭdo, aŭ gustumo, kaj neniu homo iam oportunas bezoni ĝin. Tenu viajn infanojn malabunde de poŝmono – sed abunde de brakumoj.

*

Sekreteco estas la komenco de tiraneco.

*

La plej granda produktiva forto estas homa egoismo.

*

Estu singarda pri forta drinkaĵo. Ĝi povas igi vin pafi al impostistoj – kaj maltrafi.

*

La profesio de ŝamano havas multajn avantaĝojn. Ĝi ofertas altan rangon kun sekura vivteno libera de laboro en la malgaja, ŝvita senco. En plej da socioj ĝi ofertas leĝajn privilegiojn kaj senpunecojn ne koncedataj al aliaj homoj. Sed malfacilas vidi kiel homo al kiu donatis mandato el Supro pro disvastigi mirrakontojn de ĝojo al tuta homaro povas serioze interesiĝi pri eki kolektadon pro pagi sian salajron; ĝi igas onin suspekti ke la ŝamano estas sur la morala nivelo de ajna alia trompulo.
Sed ĝi as agrabla laboro se vi povas gluti ĝin.

*

Putino prijuĝatu per la samaj kriterioj kiel aliaj profesiistoj ofertante servojn pro pago – kia dentistoj, advokatoj, frizistoj, kuracistoj, tubistoj, ktp. Ĉu ŝi estas profesie kompetenta? Ĉu ŝi donas bonan faron? Ĉu ŝi as honesta kun ŝiaj klientoj?
Eblas ke la pocentaĵo da honestaj kaj kompetentaj putinoj estas pli alta ol tio da tubistoj kaj multe pli alta ol tio da advokatoj. Kaj grandege pli alta ol tio da profesoroj.

*

Minimumigu viajn terbligojn ĝis aŭtomatigas; tio duobligas vian efektivan vivtempon – kaj pere de ĝi donas tempon pro ĝoji pri papilioj kaj katidoj kaj ĉielarkoj.

*

Ĉu vi rimarkis kiel ili similas orkideojn? Ĉarma!

*

Eksperteco pri unu temo ne transiĝas al aliaj temoj. Sed ekspertoj ofte pensas tiel. Ju pli mallarĝa ilia kampo de scio des pli probable ili pensas tiel.

*

Neniam klopodu superostini katon.

*

Klini ĉe ventmuelejoj dolorigas vin pli ol la ventmuelejojn.

*

Cedu al tento; eble ĝi ne pasos vian vojon refoje.

*

Vekigi personon sennecese ne rigardatu kiel kapitala krimo. Bone, koncerne la unua ofendo.

*

"Iru inferen!" aŭ alia insulto rekte as tuta la respondo kion scivolaĉa demando indas.

*

La korekta maniero interpunkcii frazon kiu komencas tiel: "Kompreneble ĝi estas nenia afero de mi, sed –" estas meti punkton post la vorto "sed". Ne uzu ekscesan perforton havigante punkton al tia idioto. Tranĉi lian gorĝon nur estas momenta plezuro kaj certas igi vin priparolata.

*

Viro ne insistas pri ekstera beleco de virino kiu edifas lian animstaton. Post iom da tempo li ekkonscias ke ŝi estas bela – li nur ne rimarkis ĝin unue.

*

Skunko estas pli bona kunulo ol persono kiu fieras pri esti "malkaŝa".

*

"Ĉio justas je amo kaj milito" – kia fia mensogo!

*

novan verecon de ĝi, kaj ĝi manipulas malpravajn eldirojn tiel facile kiel pravajn. Se vi malsukcesas memori ĉi tion, ĝi povas stumbligi vinVin gardu de la "Nigra Cigno" paralogismo. Dedukta logiko estas taŭtologia; estas nenia vojo eltrovi – pere de perfekta logiko. La projektistoj de la plej fruaj komputiloj nomis tion la "Rere-leĝo", t.e. "Rubo enen, rubo elen".
Indukta logiko estas multe pli malfacila – sed povas produkti novajn verecojn.

*

"Petolaĵisto" meritas aplaŭdadon pri sia humuraĵo laŭ ĝia kvalito. Bastonado as proksume justa. Por eksterordinara humuraĵo oni povus servi karenadon. Sed disetendi lin ele sur formikejo rezervatu por la plej spiritegaj.

*

Naturaj leĝoj ne kompatas.

*

Sur la planedo Trankvilo ĉirkaŭ KM849 (G-O) vivas malgranda besto konata kiel "knafno". Ĝi as herbovora kaj havas nenian naturan atakiston kaj facile eblas alirata kaj karesata – speco de sesgamba hundido kun skvamoj. Karesi estas tre plezura; ĝi tordetas sian plezuron kaj elsendas eŭforion en ia bendo kiun homoj povas detekti. Ĝi indas la vojaĝo.
Iutage iu ruzulo eltrovos kiel registri ĉi elsendadon, tiam iu lertulo ekvidos eblecon komercigi ĝin – kaj nelonge post tio ĝi iĝos regulata kaj impostata.
Intertempe mi falsis tiun nomon kaj katalognumeron; ĝi sin trovas kelkaj mil lumjaroj for en alian direkton. Egoisma de mi...

*

Libereco komencas kiam vi diras al S-ino Grundy ke ŝi iru kaj flugigu kajton.

*

Prizorgu la kojonojn kaj la fabetoj prizorgos sin mem. Provu havi fuĝmonon – sed ne estu fanatika pri ĝi.

*

Se "ĉiu scias" tion kaj jenon, do ne estas tiel per almenaŭ dek mil kontraŭ unu.

*

Politikaj etikedoj kiel rojalisto, komunisto, demokrato, popolisto, faŝisto, liberalulo, konservativulo, ktp. estas neniam bazaj kriterioj. La homa genro apartiĝas politike en tiujn kiuj volas homojn kontrolatu kaj tiujn kiuj havas nenian tian deziron. La unue nomitaj estas idealistoj agante el la plej altaj motivoj por la plej granda bono de la plej granda nombro. La laste nomitaj estas morozaj grumbluloj, malfidemaj kaj malhavemaj da altruismo. Sed ili estas pli komfortaj najbaroj ol la alia speco.

*

Ĉiuj katoj ne estas grizaj post meznokto. Senfina diverseco.

*

Peko troviĝas sole en dolorigi aliajn homojn sennecese. Ĉiuj aliaj "pekoj" estas inventitaj absurdaĵoj. (Vundi vin mem ne estas peka – nur stulta.)

*

Malavareco estas ennaskita; altruismo estas lernita perverseco. Nenia afineco.

*

Por viro ne eblas ami sian edzinon tutkore sen ami ĉiujn virinojn iome. Mi supozas ke la inverso devas pravi por virinoj.

*

Vi povas malpravi per esti tro skeptika tiel facile kiel per esti tro fidema.

*

Formala ĝentileco inter edzo kaj edzino estas eĉ pli grava ol inter nekonatuloj.

*

Ion ajn libera valoras kion vi pagis por ĝi.

*

Ne deponu ajlon apud aliaj viktualioj.

*

Klimato estas kion ni atendas, vetero estas kion ni ricevas.

*

Pesimisto per regularo, optimisto per temperamento – eblas esti ambaŭ. Kiel? Per neniam riski ion sennecese kaj minimumigi riskojn neeviteblajn. Tio permesas vin elludi la matĉon ĝoje, nemaltrankviligate per la certeco de la rezulto.

*

Ne misidentigu "devo" kun kion aliaj homoj atendas de vi; ili as tute diferencaj aĵoj. Devo estas ŝuldo kion vi ŝuldas al vi mem por plenumi devigojn kiujn vi akceptis volonte. Pagi tiun ŝuldon povas necesigi ĉion de jaroj da pacienca laboro al tuja preteco morti. Malfacila eble ĝi estas, sed la rekompenco estas memrespekto.
Sed estas tute nenia premio por fari kion aliaj homoj atendas de vi, kaj fari tiel ne estas nure malfacila, sed malebla. Estas pli facila trakti stratrabiston ol la hirudon kio volas "nur iomaj minutoj de via tempo, bonvolu – tio ne daŭros longe". Tempo estas via totala kapitalo, kaj la minutoj de via vivo estas plendolore malmultaj. Se vi permesas vin mem fali en la malvirton konsenti al tiaj petoj, ili rapide kreskas eksponenciale al punkto kie tiuj parazitoj foruzos 100 pocentoj de via tempo – kaj grakos por pli!
Do lernu diri Ne – kaj esti malĝentila pri ĝi kiam necesas. Alie vi ne havos tempon por plenumi vian devon, aŭ fari vian propran laboron, kaj certe nenian tempon por amo kaj ĝojo. La termitoj mordetos for vian vivon kaj lasos nenion de ĝi por vi.
(Ĉi regulo ne sencas ke vi ne rajtas fari komplezon al amiko, aŭ eĉ nekonatulo. Sed igu la elekton esti via. Ne faru ĝin ĉar ĝi estas "atendata" de vi.)

*

"Mi venis, mi vidis, ŝi venkis." (La latina originalo ŝajnas iĝita nerekonebla.)

*

Komitato estas estaĵo kun ses aŭ pli gamboj kaj nenia cerbo.

*

Bestoj eblas frenezigati per meti tro multajn enen de tro malgranda ejo. Homo sapiens estas la sola besto kiu volonte faras ĉi al si mem.

*

Ne provu havi la lastan vorton. Vi povus ĝin ekhavi.

%

ĉar malbonuloj ne kanthavas.

(Wo man singt da laß dich nieder,
denn böse Menschen haben keine Lieder.)

Sekvas traduko de unu da miaj plej ŝatataj studentlidoj, "Die Gedanken sind frei" (La pensoj as liberaj), kiun ni kantis en mia studentoj-fratsocio milfoje pli malpli brue kaj ebrie :). Sed ĝi fakte as pli ol studentkanto kaj havas longegan, estimindan tradicion. Legu de.wikipedia.org/wiki/Die_Gedanken_sind_frei aŭ en.wikipedia.org/wiki/Die_Gedanken_sind_frei se vi interesas pri ĝi.

Je tiu traduko, aliel je aliaj, mi precipe atentis pri la ritmo kaj rimoj. Mi klare povas imagi sonigon de tiu ĉi kanto esperante, kial ne?

%

La pensoj as liberaj, kiu povas diveni?
Ili fuĝas preter, kiel noktaj fantomoj.
Eblas ne ilin scii, nek ĉasekzekuti
jen restas ĉe ĉi tio: La pensoj as liberaj!

Mi pensas kion mi volas kaj kio min plezuras,
sed ĉio nur kaŝe, kaj kiel konvenas.
Miajn volojn, dezirojn malpermesi neeblas iom,
jen restas ĉe ĉi tio: La pensoj as liberaj!

Se malliberigus min en sombrega karcero,
tio ĉio estas nur tute vana faraĉo.
Ĉar miaj la pensoj ŝirbatas barierojn
kaj murojn disen: La pensoj as liberaj!

Tial mi volas eterne abstini je zorgoj
kaj ankaŭ ne plu min plagu malkvietoj.
Oni povas ja kore ridadi, ŝercadi
kaj imagi kun tio: La pensoj as liberaj!

Mi amas la vinon, amikinon gravege,
ŝi plaĉas al mi da ĉiuj plejege.
Mi ne sidas sole ĉe mia vinglaso,
mia amato kun mi: La pensoj as liberaj!

 

 

 

Plua teksto kiun mi ne povas reteni: John Perry Barlow, Declaration of Independence of Cyberspace (Deklaracio de sendependeco de ciberspaco). Trovu la originalon tien: homes.eff.org/~barlow/Declaration-Final.html

 

%

 

Registaroj de la industria mondo, pezecaj gigantoj da karno kaj ŝtalo, mi venas de ciberspaco, la nova hejmo de Menso. En la nomo de la estonteco, mi petas al vi de la pasinteco, lasu nin trankvilaj. Vi ne estas bonvenaj ĉe ni. Vi ne havas suverenecon kie ni kunvenas.

Ni ne havas registaron elektitan, nek ni verŝajnas havi iun, do mi alparolas vin per ne pli granda aŭtoritato ol tiu, per kiu libereco mem ĉiam parolas. Mi deklaras ke la tutmonda sociala spaco kion ni konstruantas estu nature sendependa de la tiranecoj kiujn vi entreprenas trudadi al ni. Vi ne havas moralan rajton regi nin, nek vi posedas iun metodon de perforto kiun timi ni havas realan kialon.

Registaroj derivas siajn justajn potencojn de la konsento de la regatoj. Vi nek petis nek ricevis la nian. Ni ne invitis vin. Nek vi konas nin, nek vi konas nian mondon. Ciberspaco ne sin trovas ene de viaj landlimoj. Ne kredu ke vi povas konstrui ĝin, kvazaŭ ĝi estus publika konstruprojekto. Vi ne povas. Tio estas akto de la naturo kaj ĝi kreskas per niaj kolektivaj agadoj.

Vi ne partoprenis en nia granda kaj kolektiĝanta konversacio, nek vi kreis la riĉecon de niaj merkatoj. Vi ne konas nian kulturon, nian etikon, aŭ la neskribitajn kodojn kiuj jam provizas al nia socio pli multe da ordo ol atingiteblus per iuj ajn da viaj fitrudoj.

Vi pretendas ke ekzistas problemoj inter ni kiujn vi devas solvi. Tiun aserton vi pretekstas pro invadi nian zonon. Multaj de tiuj problemoj ne ekzistas. Kie ekzistas realaj konfliktoj, kie ekzistas malpravoj, ni identigos ilin kaj alpaŝos ilin per niaj rimedoj. Ni formas nian propran socialan kontrakton. Tiu rego leviĝos laŭ kondiĉoj de nia mondo, ne de via. Nia mondo estas malsama.

Ciberspaco konsistas de transakcioj, rilatoj, kaj penso mem, aranĝitaj kiel staranta ondo en la reto de niaj komunikaĵoj. La nia estas mondo kiu sin trovas ambaŭ ĉie kaj nenie, sed ne kie loĝas korpoj.

Ni kreantas mondon kien ĉiuj rajtas eniri sen privilegio aŭ antaŭjuĝo akordita per raso, ekonomia potenco, milita forto, aŭ naskiĝloko.

Ni kreantas mondon kie iu ajn, ie ajn rajtas esprimi siajn kredojn, egale kiel neordinaraj, sen timon de iĝi devigata silentadon aŭ konformecon.

Viaj leĝaj konceptoj de posedaĵo, esprimo, idento, movado, kaj kunteksto ne aplikeblas al ni. Ĉiuj ĉi bazas sur materio, kaj ĉi tie ne ekzistas materio.

Niaj identoj ne havas korpojn, do, malkiel vi, ni ne povas atingi ordon per fizika devigado. Ni kredas ke de etiko, de klerigita memintereso, kaj de la komonvelto, nia registaro altiĝos. Niaj identoj eblas disiĝataj trans multaj de viaj jurisdikcioj. La sola leĝo kiun ĉiuj de niaj konstituciaj kulturoj ĝenerale agnoskus estas la Ora Regulo. Ni esperas ke ni povu konstrui niajn apartajn solvojn sur tiu bazo. Sed ni ne povas akcepti la solvojn kiujn vi klopodadas altrudi.

En Usono, vi hodiaŭ kreis leĝon, la Akto de Reformacio de Telekomunikacioj, kiu forkonsentas vian propran konstitucion kaj insultas la viziojn de Jefferson, Washington, Mill, Madison, DeToqueville, kaj Brandeis. Tiuj vizioj nun devas naskiĝi denove en ni.

Vi estas terurataj de viaj propraj idoj, ĉar ili estas indiĝenoj en unu mondo kie vi ĉiam estos enmigrantoj. Ĉar vi timas ilin, vi komisias viajn burokratarojn kun gepatraj respondumoj kiujn alfronti mem vi tro malkuraĝas. En nia mondo ĉiuj sentimentoj kaj esprimoj de homeco, de maldignaĵo al anĝelaĵo, estas partoj de senkudra tuto, la tutmonda konversacio de bitoj. Ni ne povas apartigi la aeron kiu sufokas de la aero sur kiu batas flugiloj.

En Ĉinio, Germanio, Francio, Rusio, Singapuro, Italio kaj Usono, vi penadas forbalai la viruson de libereco per establi gardpostenojn ĉe la bordoj de ciberspaco. Tiuj forteneblas infektadon dum tempeto, sed ili ne funkcios en mondo kiu baldaŭ litkovrilatos sub bit-pluportantaj ilaroj.

Viaj pliigante arkaikaj informaĵindustrioj daŭrigus sin mem per proponi leĝojn, en Usono kaj aliloke, kiuj pretendas posedi paroladon mem tra la tuta mondo. Tiuj leĝoj deklarus ke ideoj estu alia industriprodukto ne pli nobla ol krudfero. En nia mondo, kion ajn la homa menso kreus, eblas reproduktati kaj distribuati senfine senkoste. La tutmonda transportado de penso ne plu postulas viajn fabrikojn pro atingi.

Tiaj pliigante malamikaj kaj koloniaj rezolucioj metas nin en la sama pozicio kiel tiuj antaŭaj amantoj de libereco kaj memdeterminado, kiuj devis malakcepti aŭtoritatojn de foraj, malinformataj potencoj. Ni devas deklari niajn virtualajn memestantojn imunaj kontraŭ via suvereneco, eĉ dum ni daŭradas konsenti vian regulon super niaj korpoj. Ni disvatiĝos trans la planedon do ke neniu povas aresti niajn pensojn.

Ni kreos civilizacion de la menso en ciberspaco. Estu ĝi pli humana kaj justa ol la mondo kiun viaj registaroj faritas antaŭe.


Davos, Svisio
Februaro 8-a, 1996

 

Karaj samideanoj,

Ĉu ne estas malbeleco ke evidente eĉ Eo-rutinuloj havas problemojn ekuzi esperantan klavaron kaj daŭrade devigatas skribi x-, h-, aŭ apostrof-maniere. La problemo as ne la diakritaĵoj mem ekde unikodo ĉie disvastigitas, sed ilia atingebleco sur komputilo-klavaro. Ekzistas kelkaj ofertoj pro solvo, ekz. en la malsupro de tiu paĝo: en.wikipedia.org/wiki/Esperanto_alphabet

Tamen, mi as nekontenta pri kio tie prezentitas. Mi elprovis la Ek! programon, ĝi funkcias bone por tajpi esperante kaj vi povas elekti vian propran aranĝon, sed ĝi as obstaklo kiam vi volas ŝanĝi la lingvon ĉar as ekstra peno elŝalti ĝin. Plue, la aranĝo por Apple-komputiloj propozita per la ĉi-supra paĝo montras klare ke ĝi ne is elpensita de Esperantisto! Laŭ mi as ne en ordo loki la diakritaĵojn tia ke oni bezonas Option- aŭ AltGr-klavon por atingi ilin. Ili as natura parto de la esperanta lingvo, do anstataŭe la aliaj leteroj (q, w, x, y) rigarditendus ekzote sur esperanta klavaro.

Bone, ŝajnas ke la nura ŝanco as faru nian propran. En Vindozo, dependas de la aplikaĵo ĉu ĝi asistas Esperanton aŭ ne. OpenOffice ekz. enhavas helpilon kaj oni facile povas agordi ĝin laŭ gusto. Alie en Dua Vivo la afero aspektas treete turpa. Sed jen ekzistas universala solvo kion strangŝajne la plimulto ankoraŭ ne konas:

The Microsoft Keyboard Layout Creator www.microsoft.com/globaldev/tools/msklc.mspx

Ne timu! La programo as senkosta kaj simpla elŝuti kaj instali. La tuta procedo ne daŭru pli ol duona horo, kvarona lerni ĝian uzadon kaj kvarona krei vian klavaron. Tio konsistas de tri paŝoj: krei, kompili, instali. Mi rekomendas simple tralegu la helpopaĝaron, ĝi as nelonga. Tiam vi nur devas decidi pri via aranĝo kaj pri la lingvo anstataŭenda (la estona en mia kazo). Tiu as malhelpeto, ĉar en Vindozo eblas aldoni novajn klavaro-aranĝojn al ekzistantaj lingvoj, sed ne novajn lingvojn mem. Kiel ajn, mi ne konas vojon kaj demandantoj en ĉiuj retforumoj kiuj mi vidis as lasata kun ŝultrolevo aŭ sen respondo.

Sekvas mia propono pri aranĝo de la diakritaĵoin. Mi volas aldiri ke nune mi uzas ĝin ekde kelkaj semajnoj, kaj nur bezonis du, tri tagojn por kutimiĝi kaj tajpi tiel rapide kiel antaŭe. La propono bazatas sur angla klavaro (kiun mi preferas spite germana naskiĝlingvo). La nebezonataj literoj ekzilitas al la AltGr-ebeno do ili ankoraŭ disponeblas. Ĉi tien mi ankaŭ metis la germanajn specialajn literojn. Mi trovis tion tre praktika kiam mi volas nur skribi ekz. anglan aŭ germanan nomon sen deviĝi interŝalti la lingvon. Kvankam ĝi as simpla – vi konas la Shift+Alt-kombinadon, ĉu ne? – estas tamen pli rapida alimaniere. Memkompreneble, vi ŝatos ŝanĝi tion laŭ via naskiĝlinvo. Do, fine la esenca tabelo:

Je sen modifilo, anstataŭigu: q → ĝ, w → ŝ, y → ĵ, x → ĉ, ; → ŭ, [ → ĥ, ] → ;
Je Shift, anstataŭigu: Q → Ĝ, W → Ŝ, Y → Ĵ, X → Ĉ, : → Ŭ, { → Ĥ, } → :
Je AltGr, anstataŭigu: q → q, w → w, y → y, x → x, a → ä, o → ö, u → ü, s → ß, 9 → [, 0 → ], - → – (kunigostreketo)
Je Shift+AltGr anstataŭigu: Q → Q, W → W, Y → Y, X → X, A → Ä, O → Ö, U → Ü, 9 → {, 0 → }, - → — (pensostreketo)

Klaku sur la bildoj pro rigardi en originala distingivo.

Sen Modifilo:

Shift:

AltGr:

Shift+AltGr:

Mi esperas ke tio helpas vin kaj kiel ĉiam bonvenas komentojn kaj proponojn plibonigajn.

Amike :)

Mi plezuras ke nun eblas prezenti poemon kiun mi volis prilabori de iom da tempo. Mi timis ĝin unue, sed elmontris ke la tasko ne estis tiel malfacila kiel mi pensis. Mi parolas pri Allen Ginsberg, Howl (Ululu). Trovu sciaĵojn pri ĝi tien: en.wikipedia.org/wiki/Howl kaj ligilon al la angla originalteksto en la malsupro de la paĝo.

Unu averto antaŭe, en okaze ke vi ne konas la originalon: Tiu teksto enhavas krudajn lingvaĵojn kaj referencojn al sekso. Se vi ofendiĝemas pri tiaj aferoj, vi eble ne ŝatus plulegi.

Pri mia traduko... ekiĝas kun la titolo. Mi ne scias ĉu 'Howl' signifu infinitivon (ululi), aŭ substantivon (ululo), aŭ imperativon (ululu). Ankaŭ ekzistas pli ol unu esperanta vorto kun simila senco – kriegi, hojli, hurli, tirboji. Mi iam decidis ke ne gravas kaj ke 'ululu' simple plej bone sonas esperante pro la alliterado. Sed mi estas akceptema pri kritiko kaj sugestoj. Plue, en kelkaj lokoj mi ne certis pri la aplikebla tempo, precipe kun participoj – ekz. ĉu mi prenu 'lulante rulante' aŭ 'lulinte rulinte'? Mi estimus ion ajn helpemaĵon.

Surprize, krom de malmultaj esceptoj estis treete facila traduki laŭvorte. Sed mi faris ion pro la ritmo kion indas klarigon. Mi posedas sonsurbendigon de Ginsberg mem preleginta tiun poemon kaj mi provis imagi kiel ĝi sonus esperante. Mi atingis konkludon ke ne eblas fari ion ajn kio nur proksimume similus la humoron de la originalo. Ambaŭ lingvoj sonas tro diferenca, E-o ia akra kompare kun la angla. En mia kapo leviĝis ion tute aliel – recitativ-lido kiel hiphop-muziko! Kvankam mi ne estas hiphop-fervorulo, mi ne povas bari min de imagi ke tiu ĉi teksto estus taŭga bonege en tia ĉirkaŭo (nerigarde ke ĝi eble estas tro longa). Pro tio, mi klopodis alaranĝi la tradukon al unu ritmo dancebla. Mi iome libere forlasis multajn aperojn de 'kaj' samkiel 'la', aliloke aldonis 'ja' aŭ 'jen' por interpleni, mallongigis 'estas/is/us' al 'as/is/us', aŭ ŝanĝis vortordon. Mi ne scias ĉu eblas ke ĉe vi veku la saman senton kion mi havas pri ĝi nun. Sed – kiel jam antaŭe – mi ĉefe faras tion pro plibonigi mian propran lingvokonon. Espere la rezulto estas ne tro terura.

 

 

%

Por Carl Solomon

I.

Mi vidis la plej bonajn mensojn de mia generacio detruitaj per frenezo, malsatmortintaj histeriaj nudaj,

tirintaj sin tra la negrostratoj je mateniĝo serĉinte ĉagrenan ŝprucon,

anĝelkapaj modidoj flamintaj por l' antika ĉiela konekto al la stela dinamo en la maŝinaro de l' nokto,

kiuj malriĉe ĉifone kavokule kaj alte sidis fumadinte en la supernatura mallumo da fridakvaj apartamentoj flosintaj trans la pintoj da urboj kontemplintaj ĵazon,

kiuj kalvigis siajn cerbojn al ĉielo sub la Lo kaj vidis mohamedajn anĝelojn ŝanceliĝintajn sur ludomaj tegmentoj lumigitaj,

kiuj trairis universitatojn kun radiantaj mojosaj okuloj halucininte pri Arkanso kaj Blake-luma tragedio inter skolanoj de milito,

kiuj is elĵetitaj de l' akademioj pro frenezo pubikigi kaj odojn obscenajn sur la fenestroj de l' cerbujo,

kiuj kaŭris en ĉambroj nerazite en kalsonoj, forbruliginte sian monon en rubskatoloj aŭskultinte la teroron tra la vando,

kiuj is arestitaj en siaj pudorbarboj reveninte tra Laredo kun rimenon da mariĥuano por Novjorko,

kiuj manĝis fajron en farbhoteloj aŭ trinkis terebinton en Paradiz' Aleo, morto, aŭ purgatoriis siajn torsojn je nokto post nokto

kun sonĝoj, kun drogoj, kun vekigantaj inkuboj, alkoholo kaj kaco kaj senfinaj kojonoj, nekompareble blinde; stratoj da nuboj timtremetaj kaj fulmoj en la menso saltegintaj al fostoj de Kanado kaj Paterson, iluminintaj la tutan senmovan mondon da tempo intere,

Pejoto-solidecoj da halegoj, postkorta verd-arba tombejo krepuskiĝas, vinebrieco supre de l' tegmentopintoj, vendejofrontaj municipoj da te-kapaj ĝojveturaj neonaj flagretaj trafiklucernoj, suna kaj luna kaj arba vibrado en la muĝanta vintra krepusko de Bruklino, cindruja grumblanto kaj afabla reĝa lumo de menso,

kiuj enkatenigis sin mem al subvojoj pro la rajdo senfina de Baterio al sankta Bronkso je benzedrino ĝis la sono da radoj kaj infanoj ilin portis malsupren trememe buŝvrake malĝojige disbatite de cerbo tute drenita da splendo en la malgaja lumo de l' zoo,

kiuj sinkis tutnokte en lumo submarŝipa Bickforda elflosis kaj trasidis la malfreŝan bieron post meztago en dezerta Fugazzi, aŭskultinte krakadon de pereo de l' hidrogena gramofonaŭtomato,

kiuj palavradis daŭrade sepdek horoj de parko al kuseno al drinkejo al Belvuo al muzeo al la Bruklina ponto,

perdita bataliono da platonaj konversaciadistoj saltantaj malsupren de ŝtuparojn fajreskapojn fenestrobretojn d' Imperio Ŝtato elde la luno,

babilaĉantaj kriegantaj vomantaj flustrantaj faktojn memorojn anekdotojn kaj kikojn okulglobajn kaj ŝokojn d' hospitaloj prizonoj militoj,

tutaj intelektoj elsputitaj en ĉioma rememoro dum sep tagoj kaj noktoj kun brilaj okuloj, viando por sinagogo kliŝita sur pavimo,

kiuj malaperis nenien Zenon Novan-Ĵerzejon lasinte spuron d' ambiguaj bildpoŝtkartoj d' Atlantika Magistratejo,

suferinte de ŝvitojn orientajn Tangerajn osto-grincojn kaj migrenoj da Ĉinio sub aĉaĵo-retiro en Nevarka malgaja meblita ĉambro,

kiuj vagis kaj vagis je meznokto en ferovoj-korto mirintaj kien iri, kaj iris, lasinte neniujn rompitajn korojn,

kiuj ekbruligis cigaredojn en varvagonoj varvagonoj varvagonoj bruegantaj tra neĝo al solecaj farmdomoj en ava nokto,

kiuj studis pri Plotinus Poe Sankt-Ĵon de la Kruco telepatio bop-kabalo ĉar la kosmo instinkte vibradis ĉe siaj piedoj en Kansaso,

kiuj soladis tra la stratoj d' Idaho serĉante viziemajn indianajn anĝelojn kiuj estus viziemaj indianaj anĝeloj,

kiuj pensis ke nur ili frenezis kiam Baltimoro glimegis en supernatura ekstazo,

kiuj ensaltis limuzinojn kun Ĉiniviro d' Oklahomo je la impulso de vintra meznokta stratluma eturba pluvo,

kiuj pasumis malsate solece tra Hustono serĉante ĵazon aŭ sekson aŭ supon, kaj sekvis la splendan Hispanon pro konversi pri Ameriko eterneco, senespera tasko, kaj sekve prenis la ŝipon al Afriko,

kiuj malaperis en vulkanojn de Meksiko postlasinte nenion krom ombro de laborvestoj kaj la lafo kaj cindro de poezio disĵetita en kamena Ĉikago,

kiuj reaperis ĉe l' Okcidenta Marbordo enketinte la F.B.I. en barboj kaj ŝortoj kun grandaj pacifistaj okuloj amorvekaj en sia malhela haŭto enkursiginte nekompreneblajn flugfoliojn,

kiuj ardis cigared-truojn en siajn brakojn protestinte narkotan nebuleton de kapitalismo,

kiuj distribuis superkomunistajn pamfletojn en Unio-Placo larminte senvestiĝinte dum la sirenoj de Los-Alamos ilin suben plorkriis, kaj suben plorkriis Merkaton, kaj plorkriis la pramo Staten-Insula ankaŭ,

kiuj kolapsis plorante en blankaj gimnastikejoj kaj nude tremante antaŭ maŝinaro de aliaj skeletoj,

kiuj mordis detektivojn en la nukon kaj en policaŭtoj kriis ŝirante plezure pri fari neniun krimon krom propran siajn senbridan bolantan pederastion kaj svenigon,

kiuj hojlis sur siaj genuoj en subvojo kaj forhaŭlitis de l' tegmento svingeginte genitalojn manuskriptojn,

kiuj toleris pugtrufikiti de sanktetaj motorciklistoj, kaj kriis plezure,

kiuj midzis midzitis de ĉi tiuj homaj serafoj, maristoj, karesoj d' Atlantika kaj Kariba amoro,

kiuj kojonis matene vespere en rozĵardenoj kaj la greso de publikoj parkoj kaj tombejoj disseminte sian ĉuron libere al kiu ajn venus,

kiuj singultis senfine klopode kaŝridi sed finiĝis kun plorĝeno malantaŭ apartigon en Turka Banejo kiam la blonda nuda anĝelo ilin trapiki per glavo alvenis,

kiaj perdis siajn amorknabojn al la tri aĝaj megeroj de sorto, la unokula megero de l' heteroseksana dolaro, la unokula megero kiu mansvingas eld' utero, kaj la unokula megero kiu faras nenion krom sidi sur sia pugo kaj tondi l' intelektan oran fadenon de l' metiista kotono,

kiuj kopulaciis ekstaze kaj nesatigeble kun botelo da biero karulinjo paketo d' cigaredoj kandelo kaj falis de l' lito, daŭradis sur planko, laŭ koridoro kaj svenis ĉe l' muro kun vizio de kulmina piĉo kaj ĉuris sinsavante la lasta konsciero,

kiuj mieligis la piĉojn de miliono fraŭlinoj treminte en sunsubiro, kaj estis ruĝokulaj matene sed preparitaj mieligi la piĉon de l' sunleviĝo, ekvidigonte sidvangojn sub ŝedoj kaj nude en lago,

kiuj ekvojaĝis prostituumi tra Kolorado en miriado da ŝtelitaj noktaŭtoj, N.C., sekreta heroo de tiuj poemoj, kacviro Adonis de Denver-ĝojo pro l' memoro d' iliaj sennombraj kuŝigoj de fraŭlinoj en vakaj terpecoj, manĝejaj postkortoj, kinejaj kadukaj seĝovicoj, sur montosuproj en grotoj aŭ kun magraj kelnerinoj en konataj stratflankaj senhomaj petikot-altenlevejoj kaj precipe sekretaj benzino-staciaj solipsismoj de svatiĝantoj, kaj hejmurbaj avenuoj ankaŭ,

kiuj fadiĝis en vastaj sordidaj filmoj, ŝovitis en sonĝoj, elreviĝis je subita Manhatano, kaj kolektis sin mem elde subteretaĝoj tute penditaj kun senkora Tokajo kaj hororoj de Tria Avenua fero-sonĝoj kaj stumblis al senlaboroficejoj,

kiuj paŝis tutnokte kun siaj ŝuoj plenaj da sango sur la neĝbenkaj dokoj atendinte pordon en l' Orienta Rivero malfermi al ĉambro plena da vapor-varmego kaj opio,

kiuj kreis grandajn memmortigajn dramojn sur l' apartament-klifbenko de l' Hudsono sub la blua milittempa verŝlumo de la luno kaj siaj kapoj kronatu kun laŭro en forgesiteco,

kiuj manĝis ŝafidan stufaĵon de l' imaginaro aŭ digestis la krabon ĉe la kota fundo de l' riveroj de Boverio,

kiuj larmis pri la romanco de la stratoj kun siaj puŝĉaretoj plenaj da cepoj kaj malbona muziko,

kiuj sidis en kestoj spirante en malheleco sub la ponto, kaj ascendis por konstrui klavicenojn en siaj subtegmentoj,

kiuj tusegis sur la sesa etaĝo de Harlemo kronite kun flamo sub tuberkuloza ĉielo ĉirkaŭata kun oranĝaj kestoj de teologio,

kiuj skribaĉis tutnokte lulante rulante trans altegaj sorĉelvokoj kiuj en flava mateno estis stancoj da fuŝa lingvaĵo,

kiuj kuiris putrajn bestojn pulmon koron piedojn voston barĉon kaj buritojn revante de la pura legomo reĝlando,

kiuj plonĝiĝis sub viandokamionoj serĉante por ovon,

kiuj ĵetis siajn brakhorloĝojn de l' tegmento por baloti pro eterneco ekster tempo, kaj vekhorloĝoj falis sur siaj kapoj ĉiutage dum la sekva dekado,

kiuj tomizis siajn pojnojn trifoje malsukcese, rezignis kaj devigatis establi antikvaĵo-butikojn kie ili kredis ke aĝiĝus kaj larmindiĝus,

kiuj is kremaciitaj vive en siaj ĉastaj flanelkostumoj sur Madison-Avenuo enmeze de eksplodoj da plumba verso kaj la fuŝa klaketado de la feraj regimentoj de modo kaj la nitroglicerinaj kriĉoj de la feoj de varbanto kaj l'' iperito de sinistraj inteligentaj editoroj, aŭ estis surveturitaj per l' ebriaj taksiistoj d' Absoluta Realo,

kiuj desaltis de la Bruklina Ponto -tio fakte okazis- kaj sin savinte foriris nekonate forgesite en fantomecan duonsvenon d' Ĉiniurbaj supovojoj kaj brulestingaŭto, ne eĉ unu senpaga biero,

kiuj kantis eld' siaj fenestroj pro malespero, falis elde la subvojfenestro, ensaltis la malpuran Pasaikon, impetis sur negroj, kriis trans tuta la strato, dancis sur frakasitaj vinglasoj nudpiede dispremitaj fonografaj sondiskoj de nostalgia Eŭropa deknaŭcent-tridek-jara Germana ĵazo elfinis la viskio kaj vomaĉis ĝemante en la sangan kloakon ĝemado en siaj oreloj kaj la knalo d' kolosaj vaporfajfiloj,

kiuj barelis laŭ ŝoseoj de l' pasinta vojaĝanto al unu alies hotrod-Golgata pundomo-soleca spekto aŭ Birminghama ĵaz-enkarniĝado,

kiuj veturis zigzaglanden sepdek-du horoj por ektrovi ĉu mi havis vizion aŭ vi havis vizion aŭ li havis vizion por ektrovi eternecon,

kiuj vojaĝis al Denvero, kiuj mortis en Denvero, kiuj revenis al Denvero kaj atendis vane, kiuj gardis Denveron kaj kovis kaj soladis en Denvero kaj fine foriris por ektrovi la tempon, kaj nun Denvero solecas por ŝiaj herooj,

kiuj falis sur siaj genuoj en senesperaj katedraloj preĝinte pro unu alies savado kaj lumo kaj mamoj, ĝis la animo lumigis sian hararon dum sekundo,

kiuj kraŝis tra siaj mensoj en malliberejo atendinte maleblajn krimulojn kun oraj kapoj kaj la ĉarmo d' realeco en siaj koroj kiuj kantis dolĉan bluson al Alkatrazo,

kiuj retiris al Meksiko pro kultivi kutimon, aŭ Rokaj Montoj al teneran Budhon aŭ Tangero al knabojn aŭ Suda Pacifiko al la nigra lokomotivo aŭ Harvardo al Narciso al Woodlawn al la ĉeno aŭ tombo,
kiuj postulis saneco-juĝadojn akuzinte la radion de hipnotismo kaj sin trovis restinte kun siaj malsaneco kaj siaj manoj kaj pendumita ĵurio,

kiuj ĵetis terpomsalaton al CCNJ-lekciistoj pri dadaismo kaj sekve prezentis sin mem sur la granitŝtuparo de l' frenezulejo kun sin kapoj razitaj kaj arlekena alparolo de sinmortigo, dezireginte ja tujan leŭkotomion,

kaj kiuj is aldonitaj anstataŭ la rekta neniaĵo da insulino Metrazolo elektreco hidroterapio psikoterapio okupada terapio pingpongo kaj amnezio,

kiuj en senhumora protesto renversis nur unu simbolan pingpongtablon, ripozinte mallonge en katatonio, reveninte jaroj poste vere kalve escepte de peruko da sango, kaj larmoj kaj fingroj, al la videbla frenezul-damno de la fakoj de la frenezul-urboj de l' Oriento,

Pilgrim-Ŝtataj Roklandaj Grizŝtonaj fetoraj halegoj, kvareladinte kun la eĥoj de l' animo, lulinte rulinte en la meznoktaj soleco-benkaj dolmen-regnoj de amo, sonĝo de vivo koŝmaro, korpoj transformitaj al ŝtono kiel peza tiel la luno,

kun patrino finfine fikita, kaj la lasta fantasta libro ĵetegita el la ludoma fenestro kaj la lasta pordo fermita je la kvara matene kaj la lasta telefono bruege ĵetita al la vando en respondo kaj la lasta meblita ĉambro malplenigita ĝis la lasta fragmento da mensa meblaro, flava papera rozo tvistita sur dratpendigilo en la ŝranko, kaj eĉ tio image, nenio krom esperema iomete d' halucino

aĥ, Karl, dum vi ne sekuras ja mi ne sekuras, kaj nun vi as vere en la totala bestsupo de tempo,

kaj kiu tial kuris tra la stratoj glaciaj obsedita kun subita ekfulmo de l' alĥemio de la uzo de l' elipso la katalogo la mezurilo kaj la vibranta ebeno,

kiu elsonĝis kaj faris la breĉojn enkarniĝintajn en tempo kaj spaco per figuroj apudmetitaj, kaj kaptis la arkianĝelon de l' animo inter du vidaj bildoj kaj kunmetis la elementajn verbojn kaj metis la substantivon kaj kurego de konscienco kun kune saltinte sensacio de Patro Ĉiopova Eterna Dio

rekreu la sintakson kaj mezuron de povra homa prozo kaj antaŭ vi staru senvorte kompreneme kaj tremante kun honto, rifuzate ja tamen konfesante eksteren l' animo pro konformi al la ritmo de penso en lia nuda kaj senfina kapo,

la frenezulpugo kaj anĝelo ja batu en tempo, nekonate, ja tamen submetante ĉi tien kio povus restantus eldiri en tempo venonte post morto,

kaj leviĝis reenkarniĝe en la vestoj fantomaj de ĵazo en la or-korna ombro de l' orkestro kaj blovis la sufero de l' Amerika nuda menso pro amo en eli-eli-lama-lama-sabaktani-saksofona kriego kio tremadis tra la urboj al la lasta radio

kun l' absoluta koro de l' poemo de vivo buĉita eksteren de siaj korpoj bongustaj pro manĝi mil jaroj.

 

II.

Kia sfinkso da cemento kaj aluminio krevigis ilian cerbulon kaj formanĝis iliajn kaj cerbojn imaginaron?

Moloĥo! Soleco! Fio! Aĉo! Cindruloj kaj nehavigeblaj dolaroj! Infanoj ploraĉas sub ŝtuparoj! Knaboj plorsingultas en armeoj! Aĝuloj larmas en la parkoj!

Moloĥo! Moloĥo! Koŝmaro de Moloĥo! Moloĥo la senama! Mentala Moloĥo! Moloĥo la pema juĝisto de homoj!

Moloĥo la nekomprenebla prizono! Moloĥo la krucosta senanima pundomo kaj Kongreso d' afliktoj!

Moloĥo kies konstruaĵoj as prijuĝo! Moloĥo la vasta ŝtono de milito! Moloĥo la konsternaj registaroj!

Moloĥo kies menso as pura maŝinaro! Moloĥo kies sango kursadas nur monon! Moloĥo kies fingroj as dek jen armeoj! Moloĥo kies mamo estas kanibala dinamo! Moloĥo kies orelo fumanta as tombo!

Moloĥo kies okuloj estas nur mil blindaj fenestroj! Moloĥo kies ĉielskrapantoj staradas en longaj ŝoseoj kiel senfinaj Jehovoj! Moloĥo kies fabrikoj sonĝumas grakumas en nebulo! Moloĥo kies fumtuboj kaj antenoj kronadas la urboj!

Moloĥo kies amo as petrolo senfina kaj ŝtono! Moloĥo kies animo as elektreco kaj bankoj! Moloĥo kies povreco estas la spirito de genio! Moloĥo kies destino as nubo da senseksa hidrogeno! Moloĥo kies nomo as la Menso!

Moloĥo en kiu mi sidadas soleca! Moloĥo en kiu mi sonĝas anĝeloj! Frenezo en Moloĥo! Kacsuĉeguloj en Moloĥo! Mankamo kaj senhomo en Moloĥo!

Moloĥo kiu envenis mian animon fruege! Moloĥo en kiu mi estas konscieco sen korpo! Moloĥo kiu timigis min eksteren de mia natura ekstazo! Moloĥo kiun mi abandonas! Vekiĝu en Moloĥo! Lumo fluegu el la ĉielo!

Moloĥo! Moloĥo! Robot-apartamentoj! Nevideblaj antaŭurboj! Skeletaj trezorejoj! Blindaj ĉefurboj! Demonaj industrioj! Spektraj nacioj! Nevenkeblaj frenezujoj! Granitaj kacoj! Monstraj bomboj!

Ili rompis siajn dorsojn levigi Moloĥon al ĉielo! Trotuaroj, arboj, radioj, tunujoj! Levigu la urbon al ĉielo kiu ekzistas kaj as ĉie ĉirkaŭ ni!

Vizioj! Omenoj! Halucinoj! Mirakloj! Ekstazoj! Suben iris laŭ l' Amerika rivero! Sonĝoj! Adoroj! Religioj! La tuta ŝipŝarĝo da sentema fekaro!

Trafoso! Trans la rivero! Turnoj kaj alkrucigoj! Suben iris torenton! Altoj! Epifanioj! Malesperoj! Dek jaroj da bestaj hurlegoj kaj sinmortigoj! Mensoj! Novaj amoj! Freneza generacio! Suben al la rokoj de tempo!

Reala sankta ridado en la rivero! Ili vidis la tuton! La sovaĝaj okuloj! La sanktaj kriegoj! Ili adiaŭis! Ili desaltis de l' tegmento! Al soleco! Mansvingante! Florojn portante! Suben riveron! En la straton!

 

III.

Karl Solomon! Mi as kun vi en Roklando kie vi pli as freneza ol mi

Mi as kun vi en Roklando kie supozeble vi fartas tre strange

Mi as kun vi en Roklando kie vi imitas la ombron de mia patrino

Mi as kun vi en Roklando kie vi mortigis viajn dekdu sekretarinojn

Mi as kun vi en Roklando kie vi ridas al tiu nevidebla humoro

Mi as kun vi en Roklando kie ni as bonegaj skribistoj sur la sama terura tajpilo

Mi as kun vi en Roklando kie via stato graviĝis kaj riportatas radio

Mi as kun vi en Roklando kie fakultatoj de l' cerbulo ja ne plu enlasas la vermojn de l' sensoj

Mi as kun vi en Roklando kie vi trinkas la teon de la mamoj de l' fraŭlinoj de Utiko

Mi as kun vi en Roklando kie vi vortludas pri la korpoj de vartistinoj la harpioj de la Bronkso

Mi as kun vi en Roklando kie vi kriegas en frenezjako ke vi venkatos la ludon de la fakta pingpongo de l' abismo

Mi as kun vi en Roklando kie vi brubatas katatonian pianon la animo senkulpas senmortas ĝi devus neniam mortiĝi sendie en armita frenezulejo

Mi as kun vi en Roklando kie kvindek pli ŝokoj neniam redonos vian animon al sia korpo denove fro sia pilgrimado al kruco en neniejo

Mi as kun vi en Roklando kie vi akuzas viajn kuracistojn de malsaneco kaj intrigas la hebrean socialistan revolucion kontraŭ la faŝista nacia Golgato

Mi as kun vi en Roklando kie vi fendos la ĉieloj de Longa Insulo kaj resurektos vian vivan homecan Jesuson de la tombo superhoma

Mi as kun vi en Roklando kie estas dudek-kvin-mil da frenezaj kamaradoj jen ĉiuj kunkune kantante la finfinan stancon de l' Internacio

Mi as kun vi en Roklando kie ni brakumas kaj kisas la Usonon sub niaj kovriloj la Usono kiu tusas tutnokte kaj ne lasus nin dormi

Mi as kun vi en Roklando kie ni vekiĝas elektrizite elde komato per niaj propraj animaj aeroplanoj muĝege supre tegmenton ili venis deĵeti anĝelajn bombojn la hospitalo iluminiĝas imagitaj muroj disfalas O magraj legionoj kuradas ekstere O stela asperga ŝoko de pardono la eterna milito ĉi tie O venko disperdu vian kalsonon ni estas libera

Mi as kun vi en Roklando en miaj sonĝoj vi paŝas gutige de marvojaĝo sur la landstrato trans Ameriko larmante al la pordo de mia dometo en la nokto Okcidenta

 

Subnoto

Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta! Sankta!

La mondo as sankta! La animo as sankta! La haŭto as sankta! La nazo as sankta! La lango kaj kaco kaj mano kaj pugtruo as sanktaj!

Ĉio as sankta! Ĉiu as sankta! Ĉie as sankta! Ĉiutage en eterneco! Ĉiuhomo as anĝelo!

Ĉifonulo tiel sankta kiel serafo! Frenezulo as sankta kiel vi mia animo as sankta!

La tajpilo as sankta la poemo as sankta la voĉo as sankta la aŭdantoj as sanktaj l' ekstazo as sankta!

Sankta Petro sankta Allen sankta Solomon sankta Lucien sankta Kerouac sankta Huncke sankta Burroughs sankta Cassady sanktaj la nekonataj bugritaj suferaj almozuloj sanktaj la naŭzaj homaj anĝeloj!

Sankta mia patrino en la malsana azilo! Sanktaj la kacoj de la avoj de Kansaso!

Sankta la ĝemada saksofono! Sankta la bop-akopalipso! Sanktaj la ĵazbando mariĥuano-modidoj paco forĵetaĵo tamburoj!

Sanktaj la solecoj de turdomegoj kaj pavimado! Sanktaj la kafeterioj plenaj de milionoj! Sanktaj la misteraj riveroj da larmoj sub la ŝoseoj!

Sankta la sola koloso! Sankta la vasta viktimaro de ribelo! Sanktaj la frenezaj paŝtistoj de ribelo! Kiu fervoras Losanĝeleso ESTAS Losanĝeleso!

Sankta Novjorko sankta San-Francisko sanktaj Peoria kaj Seattle sankta Pariso sankta Tangero sankta Moskvo sankta Istanbulo!

Sankta tempo en eterneco sankta eterneco en tempo sanktaj la horloĝoj en spaco sankta la kvara dimensio sankta la kvina Internacio sankta la Anĝelo en Moloĥo!

Sankta la maro sankta la dezerto sankta la ferovojo sankta la lokomotivo sanktaj la vizioj sanktaj la halucinoj sankta la mirakloj sankta la okulglobo sankta la abismo!

Sankta pardono! Kompato! Bonfaremo! Fido! Sankto! Nio! Korpoj! Sufero! Grandanimeco!

Sankta la supernatura ekstra brilanta saĝa afableco de l' animo!

 

 

 

Nekredeble, ŝi estas bona ĉu ne?

Mi ĵus ektrovis tiun tekston de Hazel Leach, Roadsong (Vojokanto). Mi antaŭ nun ne konis la komponistino kaj ŝia muziko ne laŭas kion mi aŭskultemas, sed mi spontane ŝatis tiujn vortojn. Same kiel ŝi skribas (per la suba alligo), mi ankaŭ ĝuas vojaĝi pli kia veturante spekti la pasantan pejzaĝon, ol kia nur alveni ien ajn.

Ŝajnas ke ne jam ekzistas surbendigo de tiu kanto, nur notoj. La ritmo aspektas komplika kaj mi ne povas imagi kiel ĝi sonus, kvankam mi povas legi muziknotojn. Por fari ĝin ĵus iomete pli agrabla legi en la traduko, mi tie kaj tie forlasis negravan vorton kiel konjunkcio. Trovu la originalon tien: www.xs4all.nl/~hleach/comp/voc/Roadsong.htm

Samkiel ĉiam, mi estimus komentojn atentiganta min al erarojn aŭ malbelecojn en mia tradukklopodo.

%

Parto 1: Siluetoj

Siluetoj da cipresoj gravuritaj nigre kontraŭ la ĉieloj,
Ĉiu grestrunketo, ĉiu vojflanka branĉo firme alprenita viajn okulojn,
Urĝeco da apudesto, tujeco da vidado,
Distrantaj vian atenton kaj postulantaj ĉion da lumo.

Sed tie post malheliĝitaj arboj, tiel for kiel povas vidi,
La ombroj de pasantaj jaroj, de ankoraŭaj estontecoj.
De arĝent-grizo al nebulet-blanko, retiriĝantaj fald' sur faldo da montetoj
Paliĝanto en lumojn forajn de malplenumataj sonĝoj.

Parto 2: La vojo

La vojo kiun vi paŝas estas la nura kiun vi vidas,
Dum aliaj vojoj alvenigus vin al kie troviĝi vere volas,
Kaj ie malproksime ĉe kruciĝo de la vojoj,
Ŝanco ŝanĝi la direkton de viaj paŝoj kaj rigardo.

Sed kiu ajn vojo vi elektos nur kiu vi estas montros,
Al vereco post tiu briletanta gvidilstelo vin kondukos.
La vojo inter valoj kie fluas la riveroj larĝigitaj,
Aŭ la malvasta, serpentuma, kien iras ĉifonuloj.

Dum unu vojo ofertas mildigon pro tediĝitaj piedoj, lacaj mensoj,
La alia tranĉas haŭton, disetendas ajnajn vundojn kiujn ektrovas.
Sed ĉiu vojo ofertas ekkomprenon, unu paŝo plu ĉe vojkruciĝo
Povas tute ŝanĝi vian vivon ĵus per malfermigi pordon.

Parto 3: La pordo

Vivo povas apudiĝi kiel ĉasisto pro mortigo,
Maŝarojn ĵeti ĉirkaŭ via vido ĝis senmoviĝitas via vizio,
Ĝis viaj pensoj ŝpiniĝitas, tvistiĝitas serĉante kiel liberlukti
Kaj via vido de l' ĉirkaŭo reduktitas al nur vi kaj mi.

Ekvojaĝi, serĉi la liberecon de la strato,
La ŝanco realigi sonĝon, formeti historiajn ŝarĝojn,
Vasta vojo, eskapi de bataloj etanimaj, infanaj militoj,
Ena vivo malkatenita de la vico da ĉiutagaj penoj.

La vojo kiun vi paŝas estas la nura kiun vi vidas,
Dum aliaj vojoj alvenigus vin al kie troviĝi vere volas,
Kie sonĝoj nekontraŭate flugas kaj imago altegiĝas,
Senfinaj ebloj per malfermigi la pordojn.

You are asking for CHANGE? Then turn off your TV and stop listening to the load of bull they're hammering into your brains all day, every day. For once, for good, and at last. Read your own constitution. Read it again. Then seek out what they don't want you to know. "They" being your good shepherds for so long...

Your writer here is from "Old Europe" and has no stake in your elections. But he once had a dreamland. The land of freedom, which was built on the hopes of OUR countrymen who once flocked to America to flee the dismal conditions and the reign of terror that clerics and emperors had erected. One would think that times are better now, and they certainly are, but look underneath the surface... Freedoms are being cut back everywhere, slice by slice. Moralists, creationists, and what not -ists and -isms are taking over again. Our legal systems go haywire and people sue because they CAN, not because there is a need to defend something. Find a greek dictionary and look up what "democracy" means, and then also look up "bureaucracy". Ask why our currencies are getting devalued by the stroke of a feather, and why we allowed that to be such a convenient thing to do. Have they ever told you why income tax was introduced in the first place? Yes, an "emergency measure" to finance WW I... followed by the discovery of the government how great it is to just leave it that way.

Dear American friends, you have a chance to restore that dreamland. And don't be offended by someone else's opinion. Your roots are outside of your borders, whether you like it or not. So yes, we DO have an opinion and we DO say it, because it is OUR dream just as well that is in your hands. We are friends and we will always be, and friends be honest with each other. You can do better!

Please find the courage to make one good decision this year. For once, for good, at last.

Thank you.

www.ronpaul2008.com

 

RON PAUL: THE GREAT ESCAPE

You Choose '08 Spotlight: Ron Paul on Civil Liberties

Ron Paul Courageously Speaks the Truth

CNN polls show people want Ron Paul to lead rEVOLution

 

More: www.ronpaul2008.com

Iomete plifrue hodiaŭ mi revenis de mallonga vizito al Dua Vivo por ĉeesti ĉinian lecionon kiu normale okazus tiun tempon. Mi estis forgesinta ke hodiaŭ komencis la oficialaj tagoj de funebro pro la viktimoj de la granda tertremo de Ŭen-Ĉuan. La kursorganizistoj ankaŭ forgesis ŝanĝi la horaron sur ilia retpaĝaro. Tamen, la instruistino estis tie malgraŭ tio. Babilinte kun ŝi dum iomete, mi ekperceptis kiel senlime trista kaj afliktita estas la ĉinia popolo dum la lastaj tagoj. Ĝis tiun momenton la afero ŝajnis malproksima al mi, kaj ĉi tie ni ankoraŭ estis kaptitaj per la alia katastrofo en Burmio kaj nia kolero pri la burmia registaro nepermisanta iun ajn helpi. Nun mi sentas ne nur pardonema pri la amplekso kaj graveco de la incidento - ambaŭ incidentoj, sed ankaŭ iomete skuata pri eltrovi denove kiel facile ni obtuziĝas kiam multaj tiaj bildoj alvenas niajn ekranojn. Mi estas memorigata al la simila katastrofo en Turkio kelkaj jaroj antaŭ nun kiam pli ol 17000 homoj mortis. Multaj Turkuloj vivas kun ni ĉi tie, kaj ni larmis kun ili kiam tio okazis. Tiam, kio faris la aferon pli malbone, estis la fakto kiom da domoj kolapsis ĉar ili estis konstruitaj da malbona cemento ĵus por ke koruptaj homoj volis gajni pli multe da monoj. Kial mi rakontas ĉi ĉion... Natura katastrofo prenanta vivojn estas unu aĵo. Ni ne povas ŝanĝi tion. Sed alia aĵo estas la homo mortiganta aliajn homojn pli-plibone ol la naturo mem. Estu ĝi milito, teroro, neglekto, malscio, religio, ideologio... Mi ne scias kiom homoj en Ĉinio povus ankoraŭ vivi se iliaj domoj estus konstruitaj akordanta kun la leĝaro. Mi ne scias kiom homoj jam mortis en Burmio per la stulta obstino de ilia registaro. Mi nur scias ke pli multaj sekvos ilin ĝis ni lernos fari plibone iompostiome. Kun tiuj pensoj, mi larmas kun vi kaj kun ĉiuj kiuj perdis amatojn.

La kvara ne estas poemo, nur tre mallonga prozo: Franz Kafka, Fort von hier... (For de tie...) Ĝi ne estis publikigita, nur ektrovita en lia postlasaĵo. La originalteksto tien: www.kafka.org/index.php?fortvon

Tiu eble sencodonas malmulte al vi, kontraŭe al mi kvankam tre private. Denove, mi surmetas ilin tie pro testi mian progreson lerni Esperanton...

%

 

For de tie, nur for de tie! Vi ne devas diri al mi, kien vi min gvidas. Kie estas via mano, aĥ mi ne povas ekpalpi ĝin en mallumo. Se mi nur jam tenus vian manon, mi kredas ke tiam vi ne eksigus min. Ĉu vi aŭdas min? Ĉu vi do estas en la ĉambro. Eble vi tute ne estas tie. Kio ajn vin allogeblus tien al la frosto kaj la norda nebulo, kie oni tute ne supozu iajn homojn. Vi ne estas tie, vi evitintas de tiaj ejoj. Mi male staras aŭ falas per la decido ĉu vi troviĝas tie aŭ ne.

Kial kredemas ke proksimus fluganton lamantoj pli ol paŝantoj. Jen ial eĉ kelko pledus por ilian opinion. Por kio ne io ajn pledus?

La tria poemo: Edgar Allen Poe, A dream within a dream (Sonĝo ene sonĝo). Trovu la originalon tien: www.gutenberg.org/files/10031/10031-h/10031-h.htm#section2p Tiu ne bezonas ajn komenton :)

 

%

 

Prenu tiun ĉi kison je la brovo!
Kaj, forironte de vi nun,
Jene lasu min agnoski —
Vi ne malpravas kiuj kredas
Ke miaj tagoj estis sonĝo:
Tamen se espero flugis for,
Dum nokto aŭ dum tago,
En vizio aŭ neniu,
Ĉu ĝi tial malpli for?
Ĉio kion ni vidas, ŝajnas
Nur estas sonĝo ene sonĝo.

Mi staras meze muĝo
De ondoturmentata bordo
Kaj mi tenas en mia mano
Grajnojn de ora sablo —
Kiel malmultaj! Tamen kiel glitfalas
Tra miaj fingroj al la tero
Dum mi larmas — dum mi larmas!
O Dio! Ĉu povu mi reteni
Ilin per plifirma teno?
O Dio! Ĉu mi povu savi
Unu de la senkompata ondo?
Ĉu ĉio kion ni vidas, ŝajnas
Nur estas sonĝo ene sonĝo?

 

La dua poemo kiun mi volas prezenti estas Dylan Thomas, And death shall have no dominion (Jen morto havu ne dominion). Trovu la originalon tien: www.undermilkwood.net/poetry_dominion.html

Mi scias, ke ĝi estas morna, malĝoja, eĉ minaca kaj kruela... sed ial ajn ĝi tuŝas kordon de mi. Mi konfesas, eble min fascinas ĉar mi ne tute ĝin komprenas... Mi ankaŭ ne povas forviŝi asocion kun filmmuziko el "Solaris" de Cliff Martinez, unu el miaj plej ŝatataj komponistoj. Unu el ĝiaj titoloj estas la sama.

Pro fari ĝin plibonsona, mi provis utiligi "kreeman gramatikon", aĵo kio, laŭ mi lernis, ne ekzistas en iu ajn alia lingvo saman amplekson kiel en Esperanto. Ekz., "permesatu" (estu permesata), "karakterestroj" (angl. "heads of the characters"). Mi ne scias, ĉu ĝi sencoplenas? Kaj diable, kio estas "unukornulaj malvirtoj"??

 

%


Jen morto havu ne dominion.
Mortaj viroj nudaj ili unuiĝu
Kun la viro en la vento kaj la okcidenta luno;
Kiam siajn ostojn purpikotaj kaj puraj ostoj forirotaj,
Ili havu stelojn je kubuto kaj futo.
Kvankam freneziĝas ili saniĝu
Kvankam sinkas tra la maron ili realtiĝu;
Kvankam amantoj perditiĝas amo devu ne;
Jen morto havu ne dominion.

Jen morto havu ne dominion.
Sub la volvadoj de la maro
Kuŝantoj streĉite ne vane mortu;
Ĵetiĝadantoj sur rakoj kiam tendenoj cedas,
Katenitaj al rado, tamen ili ne rompiĝu;
Fido en siaj manoj disen ŝiru en du,
Kaj la unukornulaj malvirtoj ilin trairas;
Fendigitaj ĉiujn ekstremaĵojn ne disrompu;
Jen morto havu ne dominion.

Jen morto havu ne dominion.
Neplu mevoj kriu al iliojn orelojn
Nek ondoj frakasiĝu laŭte sur marbordoj;
Kie iĝis floro neplu floro permesatu
Levi sian kapon al la batoj de la pluvo;
Kvankam ili malsanaj kaj mortaj kiel najloj,
Karakterestroj martelu tra lekantetojn;
Subiru en la suno ĝis la suno subiras,
Jen morto havu ne dominion.