Raporto pri la agado de Eŭropo – Demokratio –

Esperanto, civitana asocio registrita

en Budapeŝto



(Aprilo 2011a - Novembro 2012a)




La fondodokumenton de nia asocio la fondantaj membroj akceptis

la 24an de Novembro 2009a. Surbaze de tio la Budapeŝta (Ĉefurba)

Tribunalo la asocion Eŭropo-Demokratio-Esperanto registris kiel

socian organizon je numero 13678. La akcepton priargumentis d-rino

Eszter LÁNG (lang, ester), la fidindecon atestis Krisztina TILLY (tilli,

kristina).



Nia asocio ekde tiu tempo funkcias senĉese. Ĝi havas la kvalifikon

civitana organizo (socia organizo surbaze de iniciato de siaj fondintoj

kiel ŝtatanoj). Tiu formulo en Hungario tradicie substrekas ne-

partiecon en politika senco de la vorto.La asocio libere kunlaboras kun

aliaj organizoj en la Konfederacio Eŭropo – Demokratio – Esperanto

(kun centro en Strasburgo).



Nia antaŭa jarkunveno okazis la 16an de Aprilo 2011a. Nia asocio,

surbaze de la fondo-dokumento, en la pasintaj dek-naŭ monatoj

(same kiel antaŭe) strebis kontribui al la validigo de la principoj

de lingva demokratio en Eŭropo
, al plifaciligo de informado kaj

imformo-interŝanĝado, al plifaciligo de kulturaj kontaktoj kaj

interŝanĝoj, de kulturaj valoroj,
kontribui, konforme al deklaritaj

principoj Eŭropa Unio ankaŭ al tio, ke
ĉiu lingvo kaj kulturo, kaj

speciale ankaŭ la lingvo Esperanto - kaj la kultura kaj faka

agado de la uzantoj de Esperanto - povu evolui libere, kaj la

kondiĉoj de tio staru je dispono.


Nia asocio, kiel dirite, kunlaboras kun aliaj membro-organizoj de la

Konfederacio Eŭropo - Demokratio – Esperanto. Mi emfazas la

kunlaboradon kun la Germana, la Pola kaj la Franca organizoj en la

sama konfederacio, Nia organizo subtenas la strebadon de la

konfederacio atingi, ke ene de Eŭropa Unio povu funkcii ankaŭ

internaciaj partioj, internaciaj rajto- defendaj interesreprezentaj

organizoj
. Ni subtenas strebadon de ĉiu el niaj frataj organizoj en

klopodo reprezenti sin aparte aŭ kune kun ĉiuj mebmroorganizoj de la

Konfederacio ankaŭ nivele de Eŭropa Unio. La statuto de nia

Hungarlanda asocio Eŭropo – Demokratio – Esperanto ne enhavas

formulitan celon partoprenon kaj roladon en Eŭropa

Parlamento
, ĉar ĝi mem funkcias kiel t.n. civitana socia organizo, kaj

ne kiel politika partio, kaj ĝian partoprenon la tribunala permes-

-dokumento ne subtenas.



La membro-organizoj Hispana, Franca, Germana serĉas subtenantojn

en sia propralanda medio. La Pola E-D-E koncentras sian atenton je la

propralanda interna kulturpolitiko, ĝi provas egalrajtigi la instruadon de

Esperanto en Pollando. La Hungaria E-D-E ekiris vojon por kunlabori

kun aliaj komunumoj, kiuj havas malfacilaĵojn en la sfero de kulturo kaj

instruado. Nia unua subcelo estas, nin klerigante, prepari nin por efika

kunlaborado.


La Hungarlanda asocio Eŭropo – Demokratio – Esperanto regule

organizis kaj efektivigis subĉielan informadon pri siaj celoj kaj pri

Esperanto.
Ni organizis serion da prelegoj pri problemoj de sociaj

grupoj, kiuj havas malfacilaĵojn en la sfero de lingvouzo kaj instruado.

Ni organizis kaj parotprenis renkontiĝojn, kie ĝis nun pridiskutis niajn

taskojn laboron antaŭ ĉio kun Francaj, Germanaj, Polaj, Bulgaraj

organizoj . Ni
observis la agadon de la Pola E-D-E, kun ĝojo ni

konstatis iliajn komencajn atingojn en la mezlerneja instruado.

La estraro de Hungaria Eŭropo –Demokratio –Esperanto havis

siajn kunvenojn ne nur ĉiumonate, laŭ la preskribita ritmo,

sed multe pli ofte. Plurfoje ni renkontiĝis en hejmo de tiu aŭ alia

estrarano, por priparoli aktualajn farendaĵojn.


Ni partoprenadis skajpo-konferencojn kun la alilandaj organizoj de

Eŭropo --Demokratio -Esperanto.
La regulaj kunvenoj por la tuta

membraro okazadis en Budapeŝto, en ĉambroj disponigitaj de

Fondaĵo Esperanto, Kultura Esperanto-Asocio, Hungaria Esperanto-

Asocio. Niaj kunvenoj estis plejparte publikaj. Ni havis kunvenojn kun

celo de organizado kaj planado, tamen la plejparto de niaj kunvenoj

havis kiel celon de nia evoluigo, memformado: ni aŭskulltis laŭplane

prelegojn de invititaj sepcialistoj aŭ mem prelegis, diskutis


Esits grava (kaj ankaŭ edifa) informo, ke oni en Hungario sukcesis

jure agnoskigi kaj efeiktive ebligi la uzadon de Hungara gestolingvo;

surduloj de Hungario iĝis reprezentataj ankaux en Eŭropa Parlamento.

Ankaŭ organizado de formado de instruistoj kaj interpretistoj estas

sukcesa. Ankaŭ en ĉi tiu sfero (keil ankaŭ ĉe fremdlingvo-instruado,

Esperanto ks.) ekzistas streĉoj inter adeptoj de diversaj metodikaj

skoloj.


La 13an de Oktobro 2011a Anna BORBÉLY (borbe:j) prelegis pri la

situacio de la Hungarlanda Rumana minoritato. Malgraŭ deklaritaj

rajtoj, instruado en la gepatra (Rumana) lingvo en Hungario

regresis, lastatempe. Ankaŭ la sistemo de minoritataj aŭtonomioj

ne influis tion pozitive.


La 10an de Novembro 2011a Ottmár JÁREB raportis pri sia

laboro por kolekti subsktibojn helpe al la Germana E-D-E, pri siaj

metodoj kolekti subskribojn, pri rekomendinda maniero organizi

similan laboron en Hungario. Jozefo HORVATH resumis principojn

kaj kondiĉojn de sukcesa laboro (ekz. konvena gvidado de

diskutoj, konvena protokolado, distribuo de taskoj, difino de

limdatoj. ktp.


La 9an de Decembro 2011a Attila KASZÁS (kasa:ŝ), membro de nia

asocio prelegis pri lingva, lingvo-rajta, kultura kaj socia situacioj de

Hungariaj Ciganoj - Romaoj, Romungroj, Bajeŝoj.


Strate ni informadis pri celoj de E-D-E kaj pori Esperanto je la sekvaj

datoj: la 21a de Majo 2011a, la 10a de Junio 2011a, la 10a de

Septembro 2011a, la 9a de Oktobro 2011a, poste, en la sekva (nuna)

jaro: en Aprilo, Majo, Junio, Julio 2012aj. Plejparte ni informadis ĉe nia

stando kun tablo,sed en Julio 2012a ni aplikis metodon de enketado

kun kompletiga informado, promenante


Mi emfazas gravecon de la 11a politika renkontiĝo en Alsóörs (elp.

alŝo:ö:rŝ) - renkontiĝo de membroj kaj interesatoj inter la 27a kaj 29a

de Majo 2011a. La renkontiĝon iniciatis, organizis Jenő (Eŭgeno)

MATYKÓ /mat’ko:/.


La 12an de Januaro 2012a Anna PÁLMAI-ORSÓS (orŝo:ŝ), unu el la

du aŭtoroj de la unua lingvistika priskribo de la Bejaŝa lingvo

prelegis pri la lingva situacio de Ciganoj, pri eduk-situacioj de Bejaŝidoj
en la Hungaria eduk-sistemo.


La 16an de Februaro 2012a. laŭ iniciato de Balázs WACHA (alie Blazio

VAHA) ni pridiskutos homajn lingvajn rajtojn kaj lingvajn kaj kulturajn

rajtojn de infanoj. Ni konstatis, ke ŝtata lingo ne havas internacie

validan difinon, sekve ankaŭ kvalikifo de iu ajn lingvo je ŝtata lingvo

ne estas senproblema. Dum la situacio restos sama, oni ne havas

kondiĉojn por pliformigo de kvalifikoj surbaze de internacia juro.


La eduksistmoj nek en Hungario, nek en pluraj aliaj landoj de Eŭropa

Unio konformas je la postuloj de internacia juro. Traktado de lingvaj

rajtoj de minoritatoj „dependas en aero”, ĉar ankaŭ la lingvaj rajtoj de

majoritatanoj estas klaraj kaj jure fiksitaj.


la 22an de Marto de la jaro 2012a ni pridiskutis, kiel ni havas ŝancon

provi reprezenti niajn lintgajn rajtojn en Eŭropa Unio. Ni parolis pri

ebloj de civitana iniciato ene de Eŭropa Unio. Ni orientiĝis pri agado

de Eŭrop-Unia Linio, kaj ankaŭi ekhavis kontakton kun la Budapeŝta

informejo de ĝi.
La Budapeŝta informejo liveris al ni utliajn informojn:

http://mutat.net/?http://www.euvonal.hu/?op=rolunk

EŭrpopUnia linio evidente ne povas kaj ŝajne ankaŭ ne volas povi

informi pri la aplikoj de Esperanto: ankaŭ ne interesiĝas pri ili, ja la

Budapeŝta informejo evidente skevas centra linion.


La 13an de Majo la jaro 2012a ni strate informadis pri lingvo-

politikaj temoj, pri Esőeramto kaj pri celoj de Eŭropo – Demokratio

– Esperanto.

La 31an de la jaro 2012a ni traktis plurajn temojn:.

1) kiuj estas la taskoj de la jarkunveno. Kiel oni starigu

kandidatojn, kiel oni elektos.


2) Kiaj estas la ĝustaj manieroj de regulado de informado kaj

funkciado de amaskomunikiloj en Hungarujo. Kiel eviti problemojn

de interna partia politiko, samtempe tamen esprimante niajn

postulojn pri senkaŝa kaj demokratia maniero de informado.

Centran kontroladon de informado ni teorie ne aprobas, sed

manke de komuna starpunkto kaj la necesa forto kaj plene

komuna starpunkto ni ne entreprenas partopreni la Hungarian

diskuton, plenan de partipolitikaj implikaĵoj.


3) Ni tuŝis la demandon pri ebloj estigi/fortigi/konservi kaj

evoluigi kontaktojn. Ni havas jan spontaneajn kontaktojn kun

Fondaĵo Esperanto, Kultura Asocio Esperanta, Hungaria

Esperanto-Asocio,), ni bezonas kontaktojn pli firmajn kontaktojn

kun Hungara Esperanto- Junularo, EU-linio kaj aliaj orgnizaĵoj

kaj juraj personoj.


ILEI opupiĝas pri organizado kaj metodiko de instriado, E-D-E

postulas jure stabilan prizorĝon, fundamentadon de instruado

de Esperanto en Eŭropa Unio.


Fondaĵo de Esperanto dekomence subtenis nian agadon, interalie

liverante lokon por niaj konvenoj kaj parte kaj neformale ankaŭ per

esprimo de konsento pri niaj celoj; krome pere de konsiloj pri

manieroj de sukcesa organizado.


Ni praktike kunlaboris ankaŭ kun Hungaria Esperanto-Asocio,

helpanta nian agadon per konsiloj kaj per havigo de loko por niaj

kunvenoj.


Hungarlanda Eŭropa – Demokratio - Esperanto, simile al Hungaria

Esperanto-Asocio, ne partoprenas parti-politikajn diskutojn por la

interna politika potenco, tamen kulturpolitikaj sinesprimoj de E-

D-E entenas kondamnon pri diskiminacioj pri lingvo kaj kulturo

kaj subtenemon kaj aprobon de socia solidaro
: tiasence E-D-E

praktikas politikon. Tio ne malhelpas, ke ĝi kunlaboru kun la

neŭtrala Hungaria Esperanto-Asocio, ja ankaŭ ties statuto ne

malpermesas, ke ĝi havu kaj flegu kontaktojn kaj kunlaboradon

kun aliaj organizaĵoj - eventuale ne evitantaj politikan agadon.

Estas ĝuste la kulturpolitika engaĝo de EDE kaj ĝia pozitiva

kvalifiko de Esperanto. kio ebligas kunlaboradon.


Hungaria Esperanto-Asocio praktike helpas nin disponigante

al ni lokon kaj liverante informojn. La kunlaborado estas spontanea

kaj neformala, tamen utila por Eŭropo – Demokratio –Esperanto.


En pluraj niaj kunvenoj ni traktis la demandon, kiamaniere ni povus

elpaŝi por plifortigi demokratiajn ecojn de la internacia komunikado.

Post kiam aperis kaj iĝis konata la jura formo de Eŭrop-Unia Civitana

Iniciato, ni komencis ellabori la duan paŝon el la necesaj dek:

ni provis formuli la tekston de nia iniciato. Mi sube prezentos

mian nunan version de la teksto, kiun oni post diskuto povos modifi:


EBLA TEKSTO DE CIVITANA INICIATO ĈE EŬROPA UNIO

La Eŭropa Unio konsideras la plurecon de lingvoj kaj kulturoj: valoro - konservenda, fleginda. Ĝi intencas la multlingvan Eŭropan kulturon ne nur konservi, sed ankaŭ ebligi ĝian dislvolviĝon, evoluon. En regionoj de Eŭropa Unio kaj en la tuto de Eŭropa Unio nemalmultaj lingvoj plenumas la funkciojn de 1) nacia lingvo 2) interetna lingvo 3) tiujn du rolojn samtempe (ekzemple en plurlingvaj regionoj aŭ en ĉelimaj regionoj).

Ni rekomendas, ke Eŭropa Unio agnosku siajn lingvojn ne nur kiel la lingvojn de nacioj, naci-minoritatoj, kun diversaj difinoj (ekz. tiu de „ŝtatlingvo”), sed ankaŭ kiel interetnajn lingvojn funkciantajn en la nuna kaj plivastiĝonta Eŭropa Unio. La lingvojn oni agnosku ankaŭ en ĉi tiu ilia rolo a p a r t e, kaj – ankaŭ ĉi-funkcie oni garantiu en institucia maniero la eblojn de ilia funkciado.

Ni rekomendas, ke en la serio de la internaciaj lingvo preter la dufunkciaj naciaj lingvoj (Angla, Germana, Franca, Hungara ktp.) oni agnosku ankaŭ Esperanton kaj la lingvojn Lovaran kaj aliajn, kiuj delonge rolas en la spontanea, interregiona komunikado, sed kiuj ne rolas kiel naciaj lingvoj naciaj ŝtatlingvoj, ŝtatlingoj..

En la serio de la lingvoj de Eŭropa Unio devas roli káj la lingvoj, kiuj servas la komunikadon ene de unuopaj komunumoj, káj la lingvoj, kiuj havas rolon en komunikado inter la komunumoj.

----------------------------------------------------------------------------------------------

La 11an de Oktobro 2012a Zsuzsa SALÁNKI (ŝala:nki, ĵuĵa) prelegis

pri Lingvo-jura situacio de la Ruslandaj Finnugraj popoloj, precipe de

la ĉe-Volgaj.


2012. október 11-én Az oroszországi finnugor népek nyelvi-jogi

helyzete, különös tekintettel a Volga-vidéki finnugor nyelvekre

címmel Salánki Zsuzsa, az ELTE BTK finnugor tanszékének

oktatója tartott előadást.

La 9an de Novembro 2012a prelegis jenő MATYKÓ, vicpredzidanto

de Federacio Eŭropo – Demokratio –Esperanto. kun titolo: "Eŭropo

bezonas internacian demokration kaj internacia demokratio bezonas

internacie demokratan lingvon (Európának nemzetközi demokráciára

van szüksége, a nemzetközi demokráciának pedig nemzetközi és

demokratikus nyelve)". Li klarigis, interalie, ke la antikva Greka

demokratio, moviĝinte kaj moviĝante tempe kaj space, denove

atingas Eŭropon, ke efektiva demokratio longdistanvce ne estas elba

sen vere demokratia kaj efika komunikado. Esperanto enhavas kaj

kunportas tradicion, konforman je ĉi tiu ideo – ĉu ĝi sukcesos tion

aperigi en la ideosfero de Eŭropa Unio? Ni esperas kaj laboras je tio.



El la estraro de Hungarlanda Eŭropo-Demokratio-Esperanto Eŭgeno

(Jenő) Matykó kaj Andrea Ruzicska diskonigis nian agadon en pluraj

eksterlandaj aranĝaĵoj. Ankaŭ en Hungario ni informis

esperantistojn pri nia agado, ekzemple dum renkontiĝoj en Budapeŝto

kaj Kestúc/Kesztölc. Ni informiĝis pri la programo de VBudapesta

konferenco pri lingvaj minoritatoj kaj ni vizitis ĝin.




Ni provis informiĝi pri lingvopolitikaj starpunktoj de distriktaj aŭtonomiaj

centroj en Budapeŝto, jen kun pli, jen kun malpli multe da sukcesoj.

Ni devas kaj intencas daurigi nian laboron.



En Novembro 2012a,


urbo Győr /djö:r) - Budapeŝto


Balázs /bala:ĵ/ WACHA

(alie Blazio VAHA,
1-481003-3533)


demisianta prezidanto

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------