http://www.demszky.hu/blog/349296.html


Hungaroj scias, ke en la jaro 2008, do antaŭ-ne-longe, aperis libro de la nuna Budapeŝtestro,

(urbestro de la ĉefurbo de Hungarujo), Gábor DEMSZKY (elp. demski, ne demŝki ks.),

kun titolo Orienta Edeno (hungare: Keleti Éden). La verko estas, mi diru, historio de la dinastio

Demszky, sed memkompreneble interesa ankaŭ pro multaj indikoj pri la historio de la 20a

jarcento. En la ĉapitro A nagy utazás (La granda vojaĝo) estas rakontate, kiel la avo de Gábor

Demszky aliĝas al grupo de laboristoj, kiuj en Ĉeĥoslovakio decidas ekvivi en internacia

komunumo en Sovetia Kirgizio, volante vivigi, eble aŭ parte, samtempe la lingvon Ido. La vojaĝo

estis organizata en la kadroj de kooperativo "Interhelpo", fondita en urbo Zxilina (elp. ĵilina,

hungare: Zsolna, elp. ĵolna), kun partopreno de la Ido-klubo (aŭ ĉu temis pri klubo kun diskutoj pri

internacia lingvo?) Per Interhelpo venis al Sovetio 1078 personoj el Ĉeĥoslovakio... Ilia sorto certe

estis pli komplika, ol ili estis imagintaj. Laŭ Demszky (elp. demski) kaj liaj fontoj elformiĝis

speciala lingvo de Interhelpanoj, kiu ne (plu, ĉu) estis Ido, sed pera lingvo el la elementoj kirgizaj,

rusaj, ukrainaj, slovakaj, hungaraj, kazaĥaj.

Kvankam Interhelpanoj estis maldekstruloj (aŭ malriĉuloj) venintaj al Sovetio kun esperoj,,

poste ili (laŭ Demszky) estis suspektataj kiel "okcidentanoj" ktp.



La kooperativo, kiu pli frue ricevis agron kultivotan, fine iĝis likvidita, la kooperativanoj

devis eklabori en fabrikoj difinitaj. Interhelpo disfalis (en 1928). Multaj personoj iĝis ministoj. Post

1938 tiuj ministoj plejparte revenis al Ĉeĥoslovakio.


Mi aŭdis de Árpád MÁTHÉ (elp. ma:te:), ke Interhelpo estis ne je Ido, sed je Esperanto.

Laŭ Vikipedio ĝi estis kun esperantistoj kaj idistoj. Mi mem supozas, ke estis inter la

Interhelpanoj homoj kiuj bone regis nek Esperanton, nek Idon, tamen aŭskultadis opiniojn de aliaj

en tempo, kiam supozeble la diskutoj pri Esperanto kaj Ido estis pli oftaj, ol nun.



http://eo.wikipedia.org/wiki/Interhelpo



(Eble nun la paĝo estas riparata/evoluigata)

dank'al helpa atentigo de Francisko (Frantiŝek Horáĉek, padonon pro la misa literuzo) mi povas,

provos meti ligilon al prezento de libro de Stanislav Kamaryt. La libro pritraktas interalie ankaŭ

la historion de Interhelpo, en Esperanto:

http://eo.wikipedia.org/wiki/Historio_de_la_Esperanto-movado_en_%C4%88e%C4%A5oslovakio


Simile, uzanante helpon de Fracisko, mi trovis retpaĝojn de Ĉeĥa Televido, kie oni povas

trovi filmon pri la vojaĝo je Interhelpo.

Eblas viziti retpaĝojn de Ĉeĥa televido kaj tie trovi la filmeton pere de helpilo:

http://www.ceskatelevize.cz/hledani/

Serĉindaj vortoj:

interhelpo

historie

Historie

iluze



En la filmo parolas ankaŭ Jan Werner, la konata terminologo de Esperanto.

Mi provu komplete kopii la urlon (ligilon):

http://www.ceskatelevize.cz/ivysilani/30729535042-interhelpo-historie-jedne-iluze/.


Dankon al Francisko!