Marius Dyglys's blog

Unuan foton en Ipernity mi alŝutis la 6a Februaro 2008. De tia tempo eltute en mia galerio nun estas 48 artikolojn kaj 790 fotojn. Sed venas tre agrabla konstato: jam 41 111 vizitintoj ĉe mia paĝaro..

Sinceran dankon al ĉiuj kiuj vizitas mian paĝaron.

Kur tik ėjau, kur tik keliavau, savo mintis užrašiau. Ir tau jas dovanoju. Iš keliautojo užrašų.

Skruzdė ir didelis šapas.

Eina keliu skruzdėlė, tempia didelį šapą ir galvoja, kai buvau maža tempiau šapą, kai užaugau, irgi tempiau šapą, o dabar, kai pasenau, taip pat tempiu didelį šapą. Dieve, kodėl man davei tokią sunkią naštą? Ir Dievas jai atsakė: „Sustok, skruzde. Skruzdėlė sustojo. „Padėk šapą ant žemės“. Skruzdėlė padėjo. Matai skruzde, kai padėjai šapą ant žemės iš karto lengviau pasidarė, juk labai paprasta palengvinti sau naštą. Reikia nepamiršti ilsėtis. Bet skruzdėlė paprieštaravo – Aš kasdien padedu šapą ant žemės, bet dėl to, mano našta nepalengvėja. Mano mažasis sutvėrime, skruzde, net ir ilsėdamasi tu galvoji apie savo šapą. Tai bereikalingas rūpestis. Tu keliesi su saule, be poilsio dirbi iki sutemų, tada užkandi ir be jėgų krenti į lovą. Ir šitaip diena iš dienos, metai iš metų. Tarp tavo darbo ir poilsio nėra harmonijos.

Tai ką gi man daryti, susirūpino skruzdė. Apie savo šapą galvok tik tada, kai jį neši. Kai padedi ant žemės ir nori pailsėti, nebesirūpink savo našta, galvok apie poilsį, ilsėkis. Poilsis, suteikia naujų jėgų. Tai kas gi yra tas poilsis,-paklausė skruzdėlė. Poilsis – kai sustoji, padedi savo naštą ant žemės, ir pamatai baltus avinėlius danguje, pastebi gėles pakelėje, ir kaip žydintys kaštonai stiebiasi į saulę, matai kaip pienės pūkas skrenda į dangų, kaip vėjyje siūbuoja žalios medžių šakos, o atrodo kad medžiai tau mojuoja, ir tik su tavimi sveikinasi. Veiklos pakeitimas – tai ir yra poilsis.

Skruzdė apsidairė, pakėlė galvą į dangų, pasiklausė kaip šnara medžių lapai, ir pakėlusi nuo žemės savo didelį šapą patraukė įprastu takeliu į skruzdėlyną.

Kažin ar ji suprato, ką jai Dievas kalbėjo...

Kai girdžiu ką nors dūsaujant, kad gyvenimas sunkus, visada norisi paklausti: „Palyginus su kuo?“
Sydney J. Harris
Apie gyvenimą mes tikriausiai girdėjome visus neigiamus posakius. Kažkada visais jais tikėjome. Turint omeny mūsų tuometinę padėtį, greičiausiai nenuostabu, kad gyvenimas mums buvo sunkus ir atšiaurus.
Žinoma, yra daug baisių ir žiaurių dalykų – mes apie tai kasdien skaitome laikrasčiuose. Tačiau yra ir nuostabių. Mes paprasčiausiai buvome priversti tikėti ne stebuklu, o siaubu.
Ši diena galbūt buvo ilga, varginanti ir nuobodi. Bet tai nereiškia, kad jos visos bus tokios. Gyvenime yra daug gėrio, ir jei tik sau leisime, galime tai pamatyti. Galime palikti savo “gyvenimas yra sunkus” nuostatą ir išgirsti humorą, pamatyti šypsenas bei pajusti rūpestingumą. Kartais gyvenimas gali būti sunkus, bet jis yra ir pakankamai neblogas.
Šiąnakt man reikia pajusti, kad gyvenimas yra geras. Koks šios dienos įvykis gali man patikti? Kas šiandien man pragiedrino nuotaiką?
Ištrauka iš: Amy E. Dean „Nakties šviesa. Vakaro meditacijos“

šventimai

Vyskupas Eugenijus Bartulis Kunigystės
sakramentą suteikia Mariui Dygliui

šventimai

šventimai

Šiauliai. Birželio 28–29 dienomis Šv. apaštalų Petro ir Pauliaus atlaidai buvo švenčiami Katedroje, pavadintoje šių didžių apaštalų vardu. Pirmoji atlaidų diena – sekmadienis, buvo ypač svarbi dviems diakonams, priėmusiems kunigų šventimus, ir dviems seminaristams, paskirtiems diakono tarnystei. Iškilmės prasidėjo 12.30 val. iškilminga liturgine procesija per bažnyčios vidurį. Šv. Mišias Šiaulių vyskupas Eugenijus Bartulis ir vyskupijos kunigai aukojo už visą vyskupiją. Ganytojas kvietė tikinčiuosius melstis už keturis šventimus priimančius vyrus, kad jie būtų pagal Dievo širdį ir Dievo dvasią.

Kunigystės šventimus Šiaulių vyskupas suteikė Vidmantui Kapučinskui, pastoracinę praktiką atlikusiam Radviliškyje, ir Mariui Dygliui, pastoracinę praktiką atlikusiam Šiaulių Švč. M. Marijos Nekaltojo Prasidėjimo parapijoje. Diakono šventimai suteikti Dariui Valančiui, baigusiam Telšių seminariją, ir Sauliui Sausdravui, baigusiam Kauno kunigų seminariją. Apie jų vertumą priimti šiuos įsipareigojimus paliudijo Šiaulių vyskupijos kancleris kun. Evaldas Alūza.

Ganytojas kreipėsi į naujai įšventintuosius, vadindamas juos mielais broliais ir kreipdamas jų žvilgsnį į nepaprastai išaukštintus apaštalus Petrą ir Paulių, ragindamas sekti jų pavyzdžiu. Vyskupas pabrėžė, kad jų pasirinktame kelyje reikalinga Dievo palaima. „Šių dienų pasauliui reikia ištikimų tarnų“, – sakė Ekscelencija ir ragino būti švyturiais Lietuvos padangėje, kad „kiekvienas juos sutikęs žmogus taptų geresnis“. Ypatingą padėką vyskupas išsakė įšventintųjų tėveliams, broliams ir seserims, ragino nenustoti už juos melstis.

Antrosios atlaidų dienos – pirmadienio iškilmės buvo skirtos Šv. apaštalo Pauliaus jubiliejinių metų užbaigimui ir kunigams skirtų metų pradžiai. Taip pat buvo minimos Šiaulių vyskupo Eugenijaus Bartulio dvyliktosios konsekracijos metinės.

Švęsti iškilmingų šv. Mišių drauge su ganytoju susirinko 32 vyskupijos kunigai, prie altoriaus atėję įspūdinga procesija. Kunigų metai pradėti valandų liturgija, vadinama Rytmetine.

Pamokslą ganytojas skyrė apaštalo Pauliaus prisiminimui bei pamąstymams apie pradedamus kunigų metus. Vyskupas aiškino, kad kunigo tarnystės sėkmė priklauso ne nuo to, kiek jis bus baigęs mokslų ar turi išminties, bet nuo to, kaip sugebės skleisti Dievo malonę. „Mūsų misija žemėje, – sakė ganytojas, – yra parodyti kelią į dangų kiekvienam sutiktam žemės keleiviui“. Svarbu, kad į kiekvieną žmogų kunigas žvelgtų su nepaprasta meile ir matytų jame Kristų. Ganytojas ragino kunigus darbuotis neskaičiuojant valandų, su šypsena iš meilės Dievui. Vienas pavyzdžių šiame kelyje – šventasis Jonas Marija Vianėjus, buvęs paprastu klebonu, tačiau savo šventumu išgarsinęs Arsą visame pasaulyje. Minėdamas popiežių Benediktą XVI, vyskupas kreipėsi į tikinčiuosius, ragindamas melstis už kunigus: „Pasirinkit po vieną kunigą iš mūsų vyskupijos ir iš meilės Dievui melskitės už jį. Tai bus didžiausia ir brangiausia dovana vyskupijai per šiuos kunigų metus“, – sakė ganytojas ir palinkėjo kunigams, kad šie kunigų metai būtų šventėjimo metais.

Inesė Ratnikaitė

Jaroslavo PROSCEVIČIAUS nuotraukos

© 2009 „XI amžius“

Draugystės ikona

Tai senovinė koptų ikona. Ji buvo rasta XIX a. Baueino koptų vienuolyno griuvėsiuose, Egipto dykumoje. Spėjama, kad asmuo Jėzaus dešinėje yra vienuolyno abatas Menas. Šios ikonas originalą galima rasti Luvro muziejuje, Paryžiuje. Tai viena seniausių išlikusių VI-VII a. ikonų. Nepaprastai įspūdingi šilti oranžiniai koloritai. Tai beveik moderni ikona! Dvi figūros mus liečia savo artumu ir žmogiškumu. Jos žymiai mažesnės ir žmogiškesnės už tas, kurias esame įpratę matyti ikonose.

Abatas Menas

Manoma, kad ritinys, kurį abatas Menas laiko rankoje, yra vienuolių regula. Jis yra asmuo taip patrauktas savo draugo, kad jis pats tapo broliu kitiems žmonėms. Jo stiprus žvilgsnis nukreiptas į žmones. Dešiniąja ranka jis laimina: kas tik eina savo keliu per gyvenimą su Jėzumi, tampa Dievo palaiminimu kitiems žmonėms.

Jėzus eina šalia mūsų

Tačiau asmuo, esantis šalia Jėzaus, yra ir kiekvieno iš mūsų simbolis. Jėzus ir Jo draugas yra nematomi vienas kitam. Jie nežiūri vienas į kitą. Tai ne „sentimentalus“ santykis. Jėzus nėra atsisukęs į draugą, bet eina greta jo. Jis mus lydi net tuomet, kai Jo nejaučiame, neprimesdamas mums savęs, tarsi eitų šalia savo mokinių keliu į Emausą (Luko 24, 15-16). Jėzus lieka šalia mūsų kaip Nuolankusis, net kai Jo neatpažįstame. Jo buvimas yra besąlygiškas, nepriklausomai nuo to ar mes Jį jaučiame, ar ne.

Atsigręžę į ateitį

Ir Jėzus, ir Jo draugas atsigręžę į tai, kas jų laukia. Jie keliauja kartu. Ikonoje tai pabrėžiama skirtingais spalvos tonais. Visa praeitis yra jiems už nugaros, net praėjusi minutė. Tamsi vidurinė ikonos dalis yra tarsi tolimas už jų besidriekiantis kelias. Per Krikštą, mūsų praeitis paskandinama neišmatuojamame Dievo atleidime (Romiečiams 6, 3-4). Atrodo, tarsi uždėjęs ranką savo draugui ant peties Jėzus jį švelniai pastūmėtų į tai, kas jo laukia, sakydamas: „Nebijok, aš esu su tavimi.“ (žr. Izaijo 43, 1-5a)

„Daugiau nebesiremkite tuo, kas buvo, nebemąstykite apie tai, kas seniai praėjo. Štai aš kuriu naują dalyką! Jis dabar jau reiškiasi, negi nematote? Net per dykumą tiesiu kelią, net tyruose atveriu upes.“ (Izaijo 43, 18-19) Visa, kas už tavęs, jau praeitis ir užbaigta. Aiškus tik kelias priekyje. Tačiau tas kelias yra labai siauras. Atrodo, kad Jėzus ir Jo draugas ką tik pradėjo naują kelią. Svarbus tik šiandienos kelias. „Nesidairyk atgal…“ (plg. Luko 9, 62)

Jėzaus ranka

Jėzus ir Jo draugas nežiūri vienas į kitą, bet jų santykis anaiptol nėra tolimas ar šaltas. Jėzaus artimumas išreikštas ranka, kuria Jis per pečius apkabinęs savo draugą. Ranka, kuri neatrodo prislegianti draugą. Atvirkščiai, atrodo, kad Jo ranka neša jį pirmyn, per viską, ką jam tenka patirti.

Jėzaus ranka yra tas lengvasis jungas, apie kurį Jis kalbėjo: „Imkite ant savo pečių mano jungą ir mokykitės iš manęs, nes aš romus ir nuolankios širdies, ir jūs rasite savo sieloms atgaivą. Mano jungas švelnus, mano našta lengva.“ (Mato 11, 29-30)

Evangelija ir kryžius

Kairėje rankoje Jėzus laiko prabangiai dekoruotą knygą, panašią į Evangelijų knygą, naudojamą iškilmingam Gerosios Naujienos skelbimui liturgijoje. Jėzus neša Gerąją Evangelijos Naujieną (žr. Luko 4, 17-19). Jėzus yra draugas, tačiau kaip draugas Jis lieka mūsų „Mokytojas“ ir „Viešpats“.

Jėzaus Evangelija išsipildo ant kryžiaus. Ikonos viduryje, viršuje, galima įžvelgti nedidelį kryželį. Tačiau ikonoje yra ir nematomas kryžius. Jo vertikalė eina ikonos viduriu, tarp Jėzaus ir Jo draugo. Kryžiaus horizontalė eina per jų abiejų pečius, ir iš dalies ją sudaro Jėzaus ranka ant draugo peties.

Jėzaus santykis su savo draugu paženklintas kryžiumi, Jėzaus ištikimos meilės iki galo, meilės, nesiliaujančios tarti „taip“ net tuomet, kai mes sakome „ne“.
„Nors kalnai imtų kilnotis ir kalvos – svirduliuoti, mano meilė niekada nuo tavęs nesitrauks, mano ramybės sandora nesusvyruos“ (Izaijo 54, 10).

Dabar lengvuoju Jėzaus jungu tampa Jo kryžius. Jis „lengvas“, nes pats Jėzus stovi po jungu greta mūsų: Jis neša kryžių su mumis.

Jėzaus akys

Pažvelkime į Jėzaus akis. Jos plačiai atmerktos, draugiškos ir skvarbios. Daug kartų Evangelija atkreipia dėmesį į Jėzaus žvilgsnį (žr. pvz. Morkaus 1, 16-20; Luko 19, 5; Morkaus 10, 21; ir t.t.). Atrodo, tarsi Jėzaus akys norėtų mums pasakyti du dalykus:

· J Jėzaus akys nukreiptos į Dievo ateitį, į Dievo karalystę. Jis mus kviečia daryti tą patį. Žvelgti ta pačia kryptimi kaip ir Jis, nepaisant dabartinių savo abejonių ir prieštaravimų.

· Tuo pačiu metu Jėzaus akys žvelgia į kiekvieną, besimeldžiantį prie šios ikonos. Tarsi jos sakytų: „Leisk man pažvelgti į tave. Lik čia ir melskis. Nesitrauk, nebėk nuo savęs. Būk kur esi, net jei dabar ir negali melstis. Leisk man melstis ir žvelgti į tave.“

Vidinis tikrumas

Malda su šia ikona duoda mums vidinį tikrumą: „Juk tai ir mano istorija, Jėzaus draugystės su manimi istorija.“ Mes buvome pastebėti ir pašaukti Jėzaus. Mes ėjome su Juo kaip Jo mokiniai. Pažvelgę atgal suvokiame kiek daug nesėkmių, skausmo ir kančios galėjo būti mūsų gyvenime. Ir vis dėlto, kadangi Jėzus laiko mus prie savęs, stiprioje savo meilėje, galime išgirsti Jį sakantį ir mums: „Jau nebevadinu jūsų tarnais…; jus aš draugais vadinu.“ (Jono 15, 15) Jo ranka ant mūsų peties, Jo ištikimas artumas, Jo jėga ir Jo meilė yra vienintelė dėmesio verta tikrovė. Patikėti Jam save kaip draugui, žengti su Juo per gyvenimą link Tėvo būnant palaiminimu kitiems: tai yra tikras gyvenimas!

Pasitikėjimo piligrimystė

Ši ikona mums gali padėti vykdyti mažytes „pasitikėjimo piligrimystes“ iš vienos parapijos į kitą, ligoninėse, vaikų namuose, ar vietose, kur žmonės kenčia. Tai mums padės perduoti Gerąją Evangelijos Naujieną paprastu būdu.

Malda

Kristau, tu myli kiekvieną žmogų amžina meile.
Tu eini šalia kiekvieno mūsų gyvenimo keliais.
Evangelijoje mus užtikrini: „Aš esu visada su jumis, iki pasaulio pabaigos.“
Ir tari mums: „Dievas jums duoda Šventąją Dvasią – Guodėją, kuri gyvena jūsų širdyse.“
Dėl šios priežasties mes savo ruožtu norime rinktis meilę ir viltį.

(Brolio Aloiso malda)

Informacija iš http://www.taize.fr/lt_article4377.html

The Oldest Church of Žagare

July 6 th, 2006

Everbody, who is at least a little bit interested in the history of their country, should visit Zagare, a small town in the North of Lithuanian. At first sight, Zagare is a quite town, but at the same time it is full of interesting things. Even travelling pilgrims can find solace here, as Zagare is the birthplace of Servant Of Gold Barbora Umiastovskaite, known as a miracle worker.

The local people of Zagare reffered to Barbora Umiastovskaite (sometimes written as Umiastovkyte) as “Saint Barbora” and could not stop wondering at her mercies, According to one well-educated person from Joniskis region, all hopes of suffering people came true if only they prayd to St. Barbora sincerelly.

Barbora Umiastovskaite (St. Barbora was born in 1628)

Dalia Byčienė, Respublika. 2008 m. gruodžio 11 d.

Regina Stumbrienė, 2008 m. gruodžio 12 d., ,,XI amžius” - priedas jaunimui - Žvilgsniai, Nr. 12 (109).

Lapkričio 26 dieną Panevėžio Kazimiero Paltaroko gimnazijoje lankėsi VPU katalikų tikybos katedros ir ŠU profesorė Aldona Vasiliauskienė.

Dr. Aldonos Vasiliauskienės tyrinėjamos temos: 1.,, II-ojo Lietuvos Statuto nuorašai” (iš šios temos apginta disertacija ir 2004 m. išleista knyga ukrainiečių kalba Lvovo Nacionaliniame Ivano Franko universitete). 2.Lietuvių katalikiškas intelektualinis sąjūdis ir jį vienijanti pagrindinė institucija – Lietuvių Katalikų Mokslų Akademija. 3.Lietuvių, ukrainiečių istoriniai, kultūriniai ryšiai, šv. Bazilijaus Didžiojo ordinas. Dr. Aldonai Vasiliauskienei įteikti net du Šventojo Tėvo Benedikto XVI – ojo palaiminimo raštai (už nuopelnus Lietuvai ir Ukrainai), ji apdovanota gausybe padėkos raštų, apie 50 garbės raštų Lietuvoje ir Ukrainoje, įvairiais medaliais.

Ukrainiečiai mokslininkę už istorinius tyrinėjimus apdovanojo Aukso žvaigžde ir kunigaikštienės Olgos 3-ojo laipsnio ordinu (šis ordinas profesorei labai brangus, nes kunigaikštienė Olga pradėjo krikštyti Kijevo Rusią. Tai - kaip dr. Aldonos Vasiliauskienės katalikiškos veiklos įvertinimas).

Garsi istorikė išrinkta Lietuvos Katalikių moterų sąjungos garbės nare, pažymėjimas įteiktas lapkričio 8 dieną Šiaulių katalikių moterų Sąjungos 80-mečio minėjime.

Istorijos mokslų daktarė Aldona Vasiliauskienė paaiškino 8, 11, 12 klasių mokiniams apie beatifikacijos bylas. Lietuva turi šventąjį Kazimierą ir palaimintąjį Jurgį Matulaitį. Iki 2008 metų Lietuva pradėjo beatifikacijos bylas 8 asmenims (4 moterims ir 4 dvasininkams). Viena iš jų – Barbora Žagarietė – Umestauskaitė. Lektorė plačiai apžvelgė Barboros Žagarietės gyvenimo kelią, laikotarpį, kuriuo ji gyveno, unikalų jos atminimo saugojimą ir garbinimą. Profesorė pasakojo: ,, 17 a. pabaigoje 1604 metais į Vilnių atvežama bulė, kad Karalaitis Kazimieras paskelbiamas šventuoju. Bulės pasirodymas, spektakliai, liudijantys Kazimiero kelią į šventumą, skatina katalikišką judėjimą.
1608 m. Šiluvoje pasirodė Mergelė Marija. Tai pirmas apsireiškimas Europoje. (Šiemet minėjome šv. Mergelės Marijos apsireiškimo Šiluvoje 400 metų jubiliejų).

1628 m. Žagarėje turtingų žemvaldžių Umestauskų šeimoje gimė Barbora. (Ją lietuviai laiko šventąja). Šeima – labai religinga. Mergaitę paveikė mamos gerumas: Ji lankydavo sergančius valstiečius, baudžiauninkus. Barborą vaikystėje ištiko baisi nelaimė: mirė motina. Pamotė jos labai nekentė. Barbora norėjo būti vienuole, bet tam nebuvo lemta išsipildyti. Mergaitę, einančią 20– uosius metus, buvo kėsintasi išprievartauti. Barbora, norėdama bet kokia kaina išsaugoti savo garbę, šoko pro antro aukšto langą ir žuvo.

1655 m. Prasidėjo antrasis karas su švedais. Užpuolikai ieškojo brangenybių kriptose, kapuose, kur buvo palaidoti turtingieji. Išdraskė karstus, viską išvartė, po to sumetė į krūvas ir uždegė. Po 7 metų žmonės tvarkė kapavietes, laidojo rastus palaikus. Visų nuostabai rado laiko nepaliestą Barboros kūną. Tada liaudis Barborą pradėjo laikyti šventąja. (Unikalu, kad ji iki šiol yra tebegarbinama). Tada Barboros kūnas buvo patalpintas į stiklinį karstą ir padėtas Žagarės bažnyčios rūsyje. Drabužiai pelijo, o kūnas išliko.

Po 1853 – 1864 m. sukilimo prasideda didžiulė rusifikacija: uždrausta lotyniška abėcėlė, įvedama slaviška, uždarytos lietuviškos mokyklos, uždrausta lietuviška spauda. Po daugelio metų atidarius senosios Žagarės bažnyčios rūsį, karste Barboros palaikų jau nebebuvo. Čia žmonės keliais eidavo prašyti pagalbos, įvairių malonių. Tai liudija nuzulintas akmuo.

Jau daug metų Žemaitijoje vyksta ekspedicijos, užrašomi Žagarės krašto žmonių prisiminimai, kaip garbinama skaisčioji mergelė Barbora Žagarietė, ką suteikė maldos. Dabar vykstančių ekspedicijų dalyviai domisi, galbūt pasisektų sužinoti, kur yra Barboros palaikai. Girdėta pasakojimų, kad Barbora buvo slapčia palaidota Žagarėje. Labai reikia jūsų - jaunų, tyrų mergaičių ir jaunuolių maldų. O gal įvyks stebuklas ir bus surasti Barboros palaikai ” – su viltimi pasakojimą baigė dr. Aldona Vasiliauskienė. Apie Barborą Žagarietę klausėsi ir Panevėžio Marijos tarnaičių bendruomenės seserys.

The Chronicle of the Lithuanian Catholic Academy of Sciences (Volume XVI) has written about the book, found in 1938, registering the miracles which occurred through the intercession of Barbora Zagariete. Bishop MotiejusValancius gave the order to begin the registration. We have also discussed the attempts by the Russian tsarist authorities in 1876 to conceal from the believers the relics of Barbora Zagariete. This time we are publishing the documents found along with the book registering the miracles by Barbora Zagariete. After the closure of the Old Zagare church in 1963 by the Soviet authorities and the taking away of the relics of Barbora Zagariete these documents as well as the mentioned book were saved by the then pastor of thechurch, now Monsignor Pranciskus Scepavicius. The documents are letters written in Polish in 1937–1938 at the request of Margravine Janina z Ostrogow Sadowskich Umiastowska by Rector of the Papal Polish Collegium Wladislaw Kviatkowski to the pastors of New Zagare and Old Zagare K. Jazdauskis and K.Gedvila asking for help to collect materials for the beatification of Barbora Umiastauskaite-Zagariete. In addition to these letters there is an article in Lithuanian about Barbora Umiastauskaite-Zagariete by the archivist of the Kaunas Archdiocese Curia, the Reverend Petras Veblaitis, which, apparently, was written in response to Kviatkowski’s request and sent to Rome. As can be seen from the published documents, the Lithuanian Marians in Rome translated this article for Kviatkowski into Polish (or maybe into Italian?).

These documents show the efforts throughout centuries to legalize the cult of Barbora Zagariete as a saint beloved by the common people. Even though thecase may not entirely hopeless, the lack of historical data on the personality and life of Barbora Zagariete would make it very difficult. Dr. bishop Jonas Boruta SJ

See also: http://lkma.w3.lt/annuals/19annual_en.html#boruta2

Markgrafienės Janinos Umiastovskos pastangos pradėti Barboros Žagarietės kanonizacijos bylą 1937–1938 m.

LKMA Metraštyje jau esame pristatę 1938 m. surastą vysk. M.Valančiaus įsakymu pradėtą rašyti Barboros Žagarietės užtarimu įvykusių stebuklų registracijos knygą. Taip pat esame aptarę analogiškų įvykių kontekste 1876 m. Rusijos caro valdžios pastangas paslėpti nuo tikinčiosios liaudies Barboros Žagarietės relikvijas. Šį kartą skelbiame dokumentus, rastus kartu su Barboros Žagarietės stebuklų knyga. Juos, kaip ir minėtą knygą, po 1963 m. sovietinės valdžios įvykdyto Senosios Žagarės bažnyčios uždarymo ir Barboros Žagarietės relikvijų paslėpimo išsaugojo tuometinis bažnyčios klebonas, dabar monsinjoras Pranciškus Ščepavičius. Tie dokumentai – tai 1937–1938 m. Popiežiškosios lenkų kolegijos rektoriaus kun. Vladislavo Kviatkovskio (Wladislaw Kviatkowski) CR, markgrafienės Janinos iš Ostrogų Sadovskių Umiastovskos (Janina z Ostrogów Sadowskich Umiastowska) prašymu to meto Naujosios Žagarės klebonui K.Jazdauskiui ir Senosios Žagarės klebonui kunigui Kazimierui Gedvilai lenkų kalba rašyti laiškai siekiant surinkti medžiagą Barboros Umiastauskaitės-Žagarietės beatifikacijos procesui. Prie šių laiškų pridėtas lietuvių kalba rašytas Kauno arkivyskupijos kurijos archyvaro kun. Petro Veblaičio straipsnis apie Barborą Umiastauskaitę-Žagarietę, kuris, matyt, buvo parašytas atsiliepiant į kun. V.Kviatkovskio prašymą ir pasiųstas į Romą. Kaip matyti iš publikuojamų dokumentų, Romoje lietuviai marijonai tą straipsnį kun. V.Kviatkovskiui išvertė į lenkų (o gal ir į italų?) kalbą.

Šie dokumentai liudija šimtmečius besitęsiančias pastangas legalizuoti Barboros Žagarietės, kaip liaudies numylėtos šventosios, kultą. Nors tai ir ne beviltiška, bet dėl istorinių duomenų apie Barboros Žagarietės asmenį ir gyvenimą stygiaus tokia byla būtų tikrai nelengva.

Prieiga per internetą: http://www.lrytas.lt/?data=20090131&id=sos31_a6090131&p=1&sk_id=&view=2 , [žiūrėta 2009 03 13].

First beatification process in the Diocese of Šiauliai was presided by the Bishop Eugenijus Bartulis.

Barbora Umiastauskaitė (popularly called Žagarietė), who lived in the 17th century in Žagarė (town in the Northwest of Lithuania) was venerated by people, but never officially canonized. From ancient times people came to pray for her intercession to the church in Žagarė. Her body remained undamaged by the fire in the church. In 1755 Samogitian Bishop Antanas Tiškevičius reported to Rome seven miracles attributed to the girl Barbora. Since 1833 miraculous healings have been registered at the altar of St Barbara in the church of Žagarė. During the Soviet occupation in 1940 the coffin with her body was destroyed. In 1963 the remains of Barbora Žagarietė have disappeared, presumably being secretly confiscated by Soviet authorities.

Catholic Internet Service

2005 m. rugsėjo 24 dieną Šiaulių Katedroje iškilmingu Eucharistijos šventimu buvo oficialiai pradėtas Dievo Tarnaitės Barboros Žagarietės - Umiastauskaitės beatifikacijos procesas. Jam vadovavo Šiaulių vyskupas Eugenijus Bartulis. Bylai vesti paskirti tribunolo nariai: teisingumo delegatu – kun. Egidijus Venckus, teisingumo gynėju – kun. Saulius Paliūnas, notaru – kun. Tomas Kedušis, vicepostulatoriumi – kun. Kazimieras Ambrasas SJ, postulatoriumi – kun. Evaldas Alūza. Tai pirmoji beatifikacijos proceso byla Šiaulių vyskupijos istorijoje. Ji pradėta dėl tokių priežasčių:

1. Nenutrūkstantys jau daugiau nei pustrečio šimtmečio trunką atsiliepimai daugelio Bažnyčios hierarchų ir įžymių pasauliečių apie DT Barboros Žagarietės užtarimu įvykusius pagijimus, apie jos pamaldų norą tapti vienuole ir jos tragišką mirtį ginant skaistybę. Barboros negendančio kūno istorines aplinkybes ir prie to kūno patirtas Dievo malones pirmasis 1755 metais pagarsino vyskupas Antanas Tiškevičius savo lotyniškoje ataskaitoje „Relationes status diecesium in Magno Ducatu Lituania“. Šiuo dokumentu domėjosi, suredagavo ir jį 1971 metais išspausdino Romoje gyvenęs ir Grigaliaus universitete dirbęs lietuvis prof. Paulius Rabikauskas, SJ. Apie Barborą Žagarietę rašė vysk. Motiejus Valančius, kunigai – J. Tumas - Vaižgantas, P. Veblaitis, J. Totoraitis, įžymus mūsų istorikas Zenonas Ivinskis, Romualdos Vaitkienės palankus atsiliepimas apie Barborą monografijoje „Žagarė“ ir kt. Taip pat daug kitų autorių, pavyzdžiui, slapyvardžiu pasirašiusi Vaidilutė (Nijolė Cicėnaitė, sesuo Tercizija) sovietmečiu yra parašiusi ne tik trumpą studiją apie Barborą Žagarietę, bet ir poemą „Mergelė iš Žagarės“.

2. Barboros asmenybe ir jos įvairiomis formomis pasireiškiančiu šventumo garsu anksčiau ir mūsų dienomis tebesidomi mokslininkai. DT Barbora buvo susidomėjęs Kauno tarpdiecezinės kunigų seminarijos Teologijos fakulteto diplomantas, dabartinis Kauno II dekanato dekanas, Raudondvario klebonas kun. A. Paulauskas. Savo diplominius darbus šiai temai skyrė ir juos apsigynė E. Matulytė, E. Karoblytė, V. Margevičiūtė, J. Stupelytė ir kt. Minėtų autorių mokslo darbuose vieningai laikomasi bendros išvados – Barbora verta altoriaus garbės. Yra žinių, kad ateityje dar atsiras naujų mokslo darbų apie šią Dievo Tarnaitę.

3. Žemaičių vyskupijos vyskupai Jurgis ir Antanas Tiškevičiai, Kazimieras Pacas, Steponas Giedraitis, Juozapas Arnulpas Giedraitis, Motiejus Valančius, Mečislovas Leonardas Paliulionis, Žemaičių vyskupijos valdytojas vyskupas Aleksandras Beresnevičius ir arkivyskupas Julijonas Steponavičius palaikė šio krašto meilę Barborai Žagarietei. Mūsų dienomis ir Telšių vyskupas vysk. Jonas Boruta SJ prisidėjo prie šių tyrinėjimų paskelbęs Lietuvos Katalikų Mokslo akademijos metraščiuose mokslinius straipsnius apie neseniai surastą Barboros Žagarietės užtarimu patirtų Dievo malonių registracijos knygą ir markgrafienės Janinos Umiastovskos mėginimą prieš karą pradėti Barboros Žagarietės beatifikacijos bylą.

4. Ne kartą apie Barboros šventumo garsą, atsispindintį maldose, giesmėse, litanijose, tiek ir kituose muzikos kūriniuose yra rašęs dr. Alfonsas Motuzas, kuris pastebėjo ypatingą vyresniosios kartos tikėjimą Barboros Žagarietės šventumu. Toks tikėjimas Barboros Žagarietės šventumu pasėjo sėklą tarp vietos gyventojų, moksleivių ir jaunimo, kuris ypač prieš egzaminus lankydavo jos palaikus ir prie jos melsdavosi. Tarp Žiemgalos žmonių paplitęs įsitikinimas Barboros Žagarietės šventumu ir Žemaičių Kalvarijos Kryžiaus kelias žymi šiaurinę katalikiškosios kultūros ribą, skiriančią šiaurės protestantiškąsias ir šiaurės rytų stačiatikiškąsias žemes. Šie veiksniai neprarado reikšmės nei carinės Rusijos, nei sovietinio buldozerinio ateizmo priespaudos metais. Šiandien Barboros Žagarietės garbinimo tradicija vėl iš naujo atgyja kaip mūsų tautos istorijos, bažnytinės kultūros ir tikėjimo dalis. Todėl būtų gera, kad naujas mūsų tautai dvasinis akstinas būtų jos beatifikacija.

5. Dauguma tyrinėtojų savo raštuose mini, kad Barbora Umiastauskaitė gimusi prieš daugiau nei pusketvirto amžiaus (1628 m.) turtingoje žemvaldžių Umiastauskų šeimoje, kurios nariai iki XVI a. pabaigos Lietuvoje užėmė įvairias valstybines pareigas, ji iš mažens buvo auklėjama religingos ir pavyzdingos motinos, mažajai dukrelei įskiepijusios tvirtą pamaldumą. Deja, B. Umiastauskaitės motinai anksti mirus, jos tėvas vedė kitą moterį. Vienturtė duktė buvo labai geros širdies, pamaldi, mylėjo vargšus ir ligonius, užtardavo baudžiauninkus, dalijosi duonos kąsniu su pavargėliais, todėl pamotės ir rūstoko tėvo nebuvo mėgiama. Greičiausia ankstyva motinos mirtis, tvirtas tikėjimas ir priešiška namų aplinka paskatino Barborą įstoti į benediktinių vienuolyną Rygoje. Pačios Barboros Žagarietės vienuolinio gyvenimo pažinimas turėjo įtakos jos šventumo plitimui. Prieštaringam tėvui pageidaujant, ji buvo sugražinta į Žagarę ir būdama tik dvidešimties metų, trokšdama išsaugoti skaistumą ir gelbėdamasi nuo tėvo agresijos, žuvo 1648 metais. Barborai Žagarietei pagarsėjus šventu gyvenimu ir teikiamomis malonėmis, po jos mirties vietos gyventojai pradėjo lankyti jos palaikus, palaidotus Umiastauskų giminės kriptoje prie Švėtės upės ant Senosios Žagarės bažnyčios kalnelio, dar vadinamo Barboros vardu. Anot garsaus istoriko Zenono Ivinskio, „Žagarės Barborą žmonės nuo neatmenamų laikų laikė šventąja. Per atlaidus prie jos karsto susirinkdavo dideli būriai iš tolimų parapijų. Barboros prašydavo užtarimo, malonių, melsdavosi, darydavo apžadus, keliais prie karsto eidavo. Jos kūnas buvo laikomas negendančiu.“ Atpasakodamas istoriją, Z. Ivinskis rašo, kad „iš požemių į šventorių ištraukti karstai buvo sukrauti į krūvą ir sudeginti“, bet juos po gaisro pelenuose buvo rastas Barboros kūnas, šiek tiek pajuodęs nuo ugnies, bet visiškai sveikas. Ši nuomonė atėjo iš senų senovės. Todėl jis, remdamasis per gaisrą nesudegusio kūno atradimo faktu, manė, kad Barbora gyvenusi XVII a. pirmojoje pusėje, jos giminaičio jėzuito Umiastausko (Umiastovskio) laikotarpiu, o stebuklingai jos kūnas galėjo nesudegti praėjus daugiau negu septyneriems metams po mirties, t. y. ne anksčiau kaip 1655 m., kai Vilniaus vaivada Jonušas Radvila Kėdainiuose buvo sudaręs sutartį su Švedijos atstovais ir pradėjęs Žemaitijos puldinėjimus, kurių metu Žagarės miestelis buvo sudegintas. Po šio įvykio žmonės dar gausiau pradėjo lankyti Barboros Umiastauskaitės palaikus. Tarp vietos gyventojų pasklidus garsui netrukus ja susidomėjo ir vyskupai. Nuo tada ir prasidėjo formuotis Barboros Žagarietės gerbimas. Per tą laiką nepaliaujamai sklido garsas apie jos dorybes ir gerus darbus liaudžiai, kuri ir pradėjo reikalauti didesnės pagarbos Barboros palaikams. Jau XVII a. pradžioje žmonės prašė bažnytinės vyriausybės, kad perkeltų jos karstą į tinkamesnę jos garbei vietą. 1712 m. Kazimieras Umiastauskas įrengė rūsį ir jos palaikai buvo perkelti į bažnyčią. Iš kitų šaltinių žinoma, kad tais pačiais metais ar anksčiau bažnyčiai sudegus naująją mūrinę fundavo Kazimieras Albrechtas Umiastauskas. Tai liudija išrašas iš XVII a. Žagarės bažnyčios vizitacijos akto: „1711 metais S. Žagarės bažnyčioje buvo Sofijos Umiastovskos pastatytas altorius, kainavęs 60 muštinių talerių. Tais pačiais metais Kazimieras Umiastovskis, Pišatos seniūnas (Capitancus Pyszatensis), pamūrijo rūsį po tos bažnyčios koplyčia.“ Visus nustebino tai, kad ir po 100 metų jos kūnas tebebuvo sveikas ir toks išliko iki to laiko kai 1963 m. gegužės 10 d. slapčiomis buvo išgabentas iš Žagarės. Tuometinio LTSR LKP CK paskirtos komisijos jie buvo apžiūrėti, išmatuoti, nufotografuoti, po to visiškai dingo ir iki šios dienos nesurasti, o dokumentai ir visas įvykis, nors ir labai buvo stengtasi sužinoti, nesurasti. Dingimo mįslė neatspėta ir iš ano meto likusių gyvų valdžios atstovų itin slepiama.

6. Apie įvykusias Dievo malones, užtariant Barborai Žagarietei, paskelbta nemažai straipsnių, kuriuose, be skaistumo ir kūno nedegumo bei prie jos kūno įvykusių stebuklų, būdavo pabrėžiamas šventumas, bet, nepaisant daugkartinių prašymų, Katalikų Bažnyčia iki šios dienos nėra paskelbusi jos nei palaimintąją, nei šventąja, nors jos užtarimu nutikusių stebuklų buvo užregistruota nemažai. Jų žinoma nuo XVII a. vidurio bemaž lig mūsų dienų. Barboros Žagarietės paskelbimas palaimintąja ir šventąja nebūtų koks nors naujas dalykas, bet tiktai daugelio kelių šimtmečių Bažnyčios atstovų ir pasauliečių mėginimų ir pastangų pelnytas apvainikavimas. Paskelbus Barborą Žagarietę palaimintąja ir šventąja, būtų ne tik ištaisyta pernelyg didelė gaištis ir žala Lietuvai, susidariusi dėl sunkių istorinių kontrreformacijos, švedų okupacijos, carinės valdžios, paskui per penkiasdešimt metų sovietinės valdžios brutalių ir klastingų veiksmų kada visaip trukdė skleistis Barboros Žagarietės gerbimui. Šiuo metu atnaujintas Dievo Tarnaitės karstelis, nors ir be palaikų, tebelankomas įvairaus amžiaus vietinių, ypač latvių ir kitų tautybių maldininkų. Tyrinėti iki šios dienos nenutrūkstančius pagijimus ir kitus stebuklus, 2006 m. rugpjūčio 6 - 10 d. d. ir 2007 m. liepos 30 – rugpjūčio 6 d. d., surengtos mokslinės ekspedicijos. Be to, sudaryta speciali duomenų rinkimo anketa, nutapytas Dievo Tarnaitės Barboros Žagarietės paveikslas, leidžiama literatūra, parengta giesmė, daugėja apie ją straipsnių spaudoje, pagamintas specialus žagariečių rūpesčiu muzikinis diskelis. Ne kartą Lietuvoje ir svetur įvairių chorų atliktas pagal Anglijoje gyvenančiųjų užsakymą komp. Kristinos Vasiliauskaitės mišriam chorui sukurtas neliturginis kūrinys. Popiežiaus Jono Pauliaus II žodžiais tariant, „juk Bažnyčiai visada, ypač šiais laikais reikia šventųjų, kurie, niekada nepasensta ir netampa „atgyvenomis“, jie yra nuolatiniai Bažnyčios jaunystės požymiai.“ Tuo labiau tai svarbu Lietuvai, kuri, 50 metų kentusi priespaudą, prievartą ir nelygiuose mūšiuose dėl tikėjimo ir laisvės netekusi ketvirčio milijono žmonių, dar labai sunkiai žengia atsivertimo keliu. Todėl toks didvyriško skaistybės gynimo pavyzdys, kurį parodė Barbora, būtų kaip naujas ir ryškus švyturys dažnai skaistybės supratimą praradusiems vaikams ir jaunimui. Barbora Žagarietė padėtų mūsų tautai per Mariją išmelsti iš savo Sūnaus Jėzaus Kristaus daug malonių, pagelbėtų mūsų žmonėms priartėti prie Bažnyčios skelbiamų tiesų, subrandintų žmonių širdyse gilesnį pasitikėjimą ir sužadintų ryžtą siekti šventumo, kurio šiandien trūkstamo visame pasaulyje.

Jei kas žino apie jų palaidojimo ar sunaikinimo vietą, apie tos komisijos asmenis, taip pat apie pačius pagijimus ir kitus stebuklingus reiškinius, patirtus Dievo Tarnaitės užtarimu, prašome pranešti žemiau nurodytu adresu. Iš anksto už kiekvieną maldą, bet kokią žinią apie stebuklingus reiškinius, už aukas, pranešimą ar parašytą šia tema straipsnį spaudoje, per radiją ar TV nuoširdžiai dėkojame.

MALDA

VISAGALI DIEVE, nuoširdžiai meldžiame, kad kankinė Mergelė BARBORA ŽAGARIETĖ, gilaus tikėjimo įkvėpta uoliai globojusi vargdienius, žuvusi gindama savo skaistybę ir po mirties pagarsėjusi gausiais stebuklais, būtų Bažnyčios paskelbta palaimintąja. Jos didvyriškas pavyzdys tepaskatina visus, ypač jaunus krikščionis, susiduriančius su šiandienio pasaulio išmėginimais, ugdyti savyje drąsą ir ištikimybę. Prašome per Kristų, mūsų Viešpatį. Amen.

Šiaulių vyskupijos kurija, Barboros Žagarietės beatifikacijos byla,

Žvejų skg. 2., LT - 76294, Šiauliai – ACP, LIETUVA – LITHUANIA.

Tel. (8 41) 52 11 10, fax. (8 41) 52 11 14;

el. paštas: zagariete@takas.lt, kazambra@hotmail.com.

Norinčius paremti beatifikacijos bylos eigą, galima siųsti savo aukas banko sąskaita.

Nr:LT177180000000071274, Identifikacijos kodas 192072230.

Pagal kun. dr. BŽbb vicepostulatoriaus Kazimiero Ambraso SJ straipsnį, Dievo tarnaitės Barboros Žagarietės beatifikacijos byla, - Bažnyčios žinios. 2005, Nr. 18. (234). P. 10 - 11.

Kiam iu preteriranto alproksimiĝadis, la virino levadis la kaĝeton kaj proponadis aĉeti birdon, kiu sidis ene sur vergeto.

Apud ŝi haltis du junuloj. Ili estis fratoj el montoj de Kalabrio, venintaj viziti sian onklon kardinalon kaj okaze de Sankta Semajno vizitinte Romajn bazilikojn ricevi indulgencon. Nun ili paŝis el preĝejo de San Pietro di Montori al Vatikano.

- Kia silenta birdo! - ekparolis la pli aĝa frato.

- Jes, vere, - konsentis la pli juna.

Momenton ili staris ĝuante. De malsupre venis trankvila urba bruo, kiun iam obtuzigis laŭtaj voĉoj ĉe la pordego.

- Kion vi dims, se ni aĉetus ĉi tiun birdon?

- Sed kion ni faros kun ĝi?

- Mi jam scias kion fari.

- Do kion?

- Ni donacus ĝin al nia onklo kardinalo.

- Kaj post nelonga marĉandado ili aĉetis la birdon kaj ekpaŝis al Vatikano.

Gardistoj, ekvidinte ilin kun kaĝo kaj polvokovritajn de longa promenado tra stratoj de Romo, ne volis enlasi. Interkrucinte halebardojn ili staris ĉe pordego en siaj striitaj uniformoj, kun pendantaj franĝoj de la ĉapoj kaj brilaj bukoj sur la ŝuoj.

- Ni volas viziti nian onklon, - diris pli aĝa frato. Li sentis, kiel lia kuraĝo degelas kaj ne sciis kiel teni tiun kaĝeton. Kaj la birdo tiutempe ekbaraktis, svingis la flugilojn kaj ekpepis.

Estro de la gardistoj diris:

- Kial vi tiun birdon kunportas? Vi ja iras ne en zoologian ĝardenon.

- Jes, eble ne tre bone, sed ni volis donaci ĝin al nia onklo kardinalo.

Ekaǔdinte nomon de la kardinalo la gar­distoj disigis la halebardojn kaj enlasis tiujn du kalabrianojn.

Laǔ senhoma ŝtuparo ili grimpis supren, poste iris tra longaj koridoroj ĝis ili venis en grandan ĉambron tegitan per ruĝa damasko. La muroj ĉi tie estis borderitaj per oritaj kornicoj kaj sur ili pendis portretoj de papoj kaj kardinaloj. Tio estis atendejo de ilia onklo, kie tage kolektiĝadis ambasadoroj, episkopoj, dukoj, grandaj pentristoj kaj arkitektoj. Sed nun en antaǔvespera horo ĉi tie regis silento, ĉio aspektis mistere, kvazaǔ tiuj granduloj de la mondo sin kaŝis ie kaj interflustras tiel silente, ke ne eblas ilin ekaǔdi.

Eksonoris sonoriloj de baziliko de S-ta Petro kaj eksilentis longe vibrigante la aeron. La birdo en la kaĝeto, kiu jam dormetis, ekaǔdinte la sonoron, malfermis la okulojn kaj ekkantis saltante de unu vergo sur la alian.

- Eble ĝi estas malsata, - ekflustris la pli juna frato.

- Povas esti.

- Ĉu ni ankoraǔ longe atendos?

- Mi mem ne scias... Se venus iu servisto...

- Ankaǔ mi ne kuraĝas tiel rekte iri al la onklo.

- Sed kion ni faros, se neniu venos?..

Ĉi-momente malfermiĝis pordo el ĉambro de la kardinalo kaj aperis alta viro kun barbo kaj longaj lipharoj. Lia vesto estis abunde ornamita, glavingo estis tegita per oro kaj sur tenilo de la glavo brilis diamanto. La viro forirante kliniĝadis al ĉiuj anguloj, kvazaǔ la salono estus plena de homoj. Li kliniĝis eĉ antaǔ kalabrianoj. La fratoj konsterniĝinte rigardis liajn orajn galonoj, trikaĵojn sur liaj manumoj kaj ĉapon similan al boateto.

Rekonsciiĝinte ili ekvidis en la pordo sian onklon kardinalon.

- Kion vi faras ĉi tie, miaj infanoj? - ekdemandis li.

Ĝis kiam ili pensis kion respondi, la onklo klarigis:

- Li estas ambasadoro de Aǔstrio. Li malbone vidas, tial li kliniĝas ĉiudirekten. Malfa­cilaj tempoj venis, tre malfacilaj. Muzulmanoj jam atakas Vienon kaj sultano fanfaronas, ke baldaǔ li nutros siajn ĉevalojn en kortoj de Vatikano.

La junuloj rigardis mirigite. Ilia onklo aspektis tia neordinara, potenca, kaj samtempe ankaǔ trista... Ili ne kuraĝis alproksimiĝi, ne sciis kion fari kaj atendis.

- Tamen iru en mian cambron... Mi esperis, ke vi ne forgesos min maljunulon kaj hodiaǔ vizitos min.

Enlasinte la junulojn li sidigis ilin kaj gaje ekkrietis:

- Kaj kion vi ĉi tien kunportis? La fratoj ruĝiĝis.

- Ĉu vi donace tion ricevis?

- Ne, sed ni volis tiun birdon donaci al vi, - respondis kaj ambaǔ ankoraǔ pli ruĝiĝis. - Eble tio estis tre stulta penso...

La kardinalo prenis la kaĝeton kaj rigardis al la birdo. Ĝi pufigis kropon, per piedo ordigis la plumojn kaj fermetis la okulojn kvazaǔ pro dormemo.

Metinte la kaĝeton apude kaj eksidinte la kardinalo demandadis pri montoj de Kalabrio, pri naskiĝurbo, pri konataj homoj kaj pri ilia vojaĝo. Poste li rakontis pri maltrankvila tempo en la mondo, pri militoj kontraǔ turkoj kaj pri danĝero al ĉiuj kristanoj. Ankaǔ pri tio, kiel la papo tage-nokte preĝas kaj fastas zorgante, ke sanga eksterma tempesto foriĝu kaj malaperu.

Kalabrianoj diris:

- Ĉie dum la vojaĝo kaj en Romo ni vidis homojn gajaj, senzorgaj, kaj estas malfacile
kredi je tiaj teruraĵoj sur la tero.

Ĝis nokta krepusko ili interparolis pri Romo, pri la mondo, pri homoj kaj pri printempo en Kalabriaj montoj. Restinte sola la kardinalo prenis la kaĝeton, levis ĝin kaj ekpensis: kien meti ĝin. La birdo ŝajne havis neniajn zorgojn. Ĝi entiris la kolon, siajn oku­lojn ĝi kovris per blanka membrano kaj estis preta ekdormi.

Metinte la birdon sur la tablon, la kardi­nalo ekiigardis al la kupolo de la baziliko potence elstarinta super muroj de Vatikano, super la urbo kaj super la mondo. Malsupre ankoraǔ estis homoj kaj bralis lumiloj.

"Oni preparas sin por morgaǔa solenaĵo", ekpensis la kardinalo.

Subite al li venis ideo. Li ekrigardis al la kaĝeto kaj diris al si:

- Ja morgaǔ dum sankta Meso oni portos al la papo oferdonojn: panbulojn, bareletojn
da vino, diversajn birdojn. Kial inter ili ne povus esti ankaǔ mia birdo?

Vokinte serviston, la kardinalo donis al li la kaĝeton kaj ordonis porti ĝin al tiuj birdoj, kiuj estos oferdonataj al la papo.

Morgaǔ matene ekde sunleviĝo homoj komencis kolektiĝi en la baziliko. Ili venis ĉi tien el ĉiuj urboj de Italio, el malproksimaj landoj kaj ŝtatoj. Ankaǔ ambaǔ kalabrianoj estis en la homamaso, en la unuaj vicoj, por ke ili povu ĉion vidi kaj aǔdi plej bone. Ili vidis, kiel ĉe la altaro kunvenis grandaj sinjoroj, ambasadoroj, episkopoj kaj abatoj. Tie sidis dukoj kaj kelkaj parencoj de la papo. Pli proksime estis lokoj por kardinaloj kaj kelkaj jam tie atendis, legante brevierojn.

La pli aĝa kalabriano, staranta en la unuaj vicoj, mallaǔte diris al la frato:

- Ho, kiom multe da birdoj!

- Mi vidas, vidas, - respondis la pli juna. - Diversaj ili estas: kolomboj, turtoj, kanarioj.

- Sed mi povas ĵuri, ke tie ĉe la rando staras la sama kaĝeto kun nia birdo.

- Ankaǔ mi povas ĵuri je Sankta Antono, ke vi diras veron.

Tiutempe eksonoris arĝentaj blovmuzikiloj, la homoj ekondis kiel maro kaj ĉiuj rigardis al pordo de la baziliko: de tie oni portis la papon alte levitan, ĉe flankoj svingis grandaj ventumiloj. Post la papo iris kardinaloj, episkopoj kaj prelatoj. Hi ĉiuj iris malrapide, kun seriozaj kaj sanktaj mienoj, paŝante en takto de muziko.

Ĉio tio aspektis tre bele kaj solene. Sed ankoraǔ pli bele estis, kiam la suno pli alten leviĝinta ĵetis tra bazilikaj fenestroj faskojn da lumo al la homoj, al kolonoj, al kardinaloj kaj al la papo, kiu Celebris la sanktan meson. Tiuj lumfaskoj, invadintaj tra fenestroj, portis al homaj koroj ian foran kvietecon kaj ĝojon de bluaj ĉielspacoj. Ĉiuj sentis trankvilon en animoj, kvazaǔ ili forflugis ien kaj forgesis pri mizero, sango, ĝemoj, malkonkondo kaj morto. Eĉ la birdoj en kaĝetoj kvazaǔ duonsvenis de tiu lumo, muziko kaj kantado. Nur du kolomboj memŝate pufigis la kropojn, ĉar ili sciis, ke aliaj tiaj neĝblankaj kolomboj ne estus troveblaj en Romo nek en ĝiaj ĉirkaǔaĵoj. Ili ec iomete de supre rigardis al tiu birdo, kiu estis aĉetita far la fratoj kalabrianoj: ĝi sidis mizera, la kapeton entirinte, kaj aspektis enpensiĝinta, kortuŝita aǔ kaptita de granda ĝojo. Ĝi ne povis egali kolombojn, nek kanariojn, nek turtojn, nek aliajn birdojn, ornamintajn sin per flavaj, ruĝaj aǔ verdaj plumoj, aǔ tiel buntajn, ke ne eblis de ili la okulojn deturni.

Proksimiĝis tempo de oferado. Preĝkantoj kaj muziko eksilentis. En inundo de sunradioj tra fenestroj ekregis tia silento, ke eĉ malgrandaj beboj sur manoj de patrinoj ĉesis plori. Kaj en tiu silento subite eksonis sonora, serena kaj samtempe sopira voĉo. Ĝi sonis en la tuta baziliko tiel klare kvazaǔ la birdo trilus apude ĉe via orelo. Ĉiuj ekmiris kaj rigardis, de kie tiu kanto sonoras. Tiam kardinaloj, episkopoj, abatoj, ankaǔ du fratoj el Kalabrio ekvidis, ke kantas tiu birdo, kiu estis aĉetita ĉe pordego de Sankta Pankracio. Retrofleksinte la kapeton la plej malgranda kaj griza birdeto, ĉion forgesinta, preskaǔ duonsveninta de granda doloro aǔ de ne eldirebla feliĉo, ĝi kvivitis el tuta koro, ke la homoj rigardis al ĝi konsole kaj ankaǔ gaje. Ili pensis, kio nun okazos: ĉu tiun birdon oni forportos aǔ alimaniere silentigos aǔ restigos ĉi tie.

Ĉirkaǔrigardante la homoj ekvidis, ke dekano de la kardinaloj, jam tre maljuna sa­ĝa kaj sankta viro, kovris la vizaĝon per breviero kaj mallaǔte ridis. Ankaǔ aliaj kardinaloj ne povis deteni ridetojn, nur forturnis la vizaĝojn - ja ne decas grimaci ĉi tie ĉe la tombo de Sankta Petro. Eĉ tiuj, kies vizaĝoj dum multaj jaroj fariĝis tre severaj kaj piaj, eĉ ili sereniĝis de birda trilado. Kiuj staris pli proksime poste rakontis, ke ankau vizago de la papo, malgaja, turmentita de fastoj kaj pregoj, ke ankaǔ ĝi sereniĝis kaj apenaǔ detenis rideton. Sed la papo sinreĝis, kaj kiam li returniĝis de altaro al homoj, lia vizaĝo estis serioza, nur iomete pli hela kaj malpli dolora.

Li returniĝis por akcepti la oferojn.

Oni portis al li panbulojn, kaj li benis ilin; alportis bareleton da vino, kaj li benis ĝin. Dume la birdo kantis kaj kantis el tuta koro, kvazaǔ forgesinta ĉiujn kardinalojn, monaĥojn kaj gardistojn kun halebardoj.

Venis vico porti la birdojn. Kolomboj, ki­el decas al tiu serioza momento, gracie etendis la kolojn kaj sidis flanken ne rigardante, ne kveris kaj ne ordigis la plumojn. Simile kondutis ankaǔ turtoj, piroloj kaj kardeloj. Kvazaǔ ili estis instruitaj kiel konduti. Nur la birdo de Kalabriaj junuloj ne ĉesigis sian kanton eĉ kiam la papo benis kolombojn kaj turtojn. Ĝi sidis en la kaĝeto kaj kvazaǔ ne vidis, ke oni jam alportis ĝin al la papo. Nur kiam la papo benante metis la manojn sur la kaĝeton, ĝi subite eksilentis kaj jam ne plu trilis.

La homoj, kiuj tiutage estis en la baziliko, poste parolis:

- Rigardu, kvazaǔ ĝi havus menson. Apenaǔ la papo surmetis la manojn, la birdo eksilentis.

Novaĵo pri la birdo disvastiĝis en Romo, en Italio, atingis ankaǔ aliajn landojn.

Jen kardinalo Radvila (1556-1600, la unua litova kardinalo), reveninte al Vilnius, rakontis pri la evento al analisto de Litova Grandduko kaj tiu priskribis okazintaĵon en libroj, sed ili poste forbrulis dum incendio de la kastelo.

Kaj la birdon kune kun kolomboj, kardeloj kaj turtoj post la diservo oni portis tra koridoroj de Vatikana palaco kaj okazis, ke tie oni renkontis la papon iranta kun akompanantaro. La Sankta Patro diris:

- Alportu ĉi tiun birdon al mi.

- Jes, Via Sankteco! - kliniĝis la kardinaloj kaj ĉiuj ĉeestantoj.

Estis profunda nokto. En Vatikanaj palacoj ĉiuj dormis, krom gardistoj starantaj ĉe pordegoj. Jam post noktomezo en unu fenestra aperis lumo kaj prilumis blanke vestitan maljunulon. Li estis la papo, kiu ankoraǔ preĝis vokante sian Dion, ke tiu metu en homajn korojn veron, amon kaj paeon, ke forigu danĝeron de invado de paganoj en la Sanktan Urbon kaj kristanajn terojn.

- Ho Dio, - parolis li, - donu al la homoj paeon, revenu ĝojo en iliajn korojn; haltigu incendiojn, sangoverŝadon kaj masakron de senkulpuloj. Aǔskultu mian voĉon, prenu min kiel oferon por ĉiuj kiuj suferas, redonu lumon en homajn mensojn kaj venigu ilin sur vojon de trankvilo, justeco kaj amo...

Tiel li preĝis levinte la manojn kaj faltoj en lia vizaĝo respegulis doloron kaj zorgon pri la tuta mondo. Kaj subite li eksentis tian ĉagrenon kaj malgajecon en la koro, kia ĝis nun neniam tunnentis lin. Li ĉirkaǔrigardis en malplena sia ĉambro, direktis la rigardon al la fenestra, kie estis videbla kupolo de la baziliko kaj kie dormis la granda urbo Romo. Poste lian atenton altiris kaĝeto kun la birdo. La birdo ne dormis. Ĝi trankvile rigardis al tiu blanka maljunulo kaj ne ektimis, kiam li aliris, prenis la kaĝeton kaj metis ĝin sur fenestrobreton. Kvazaǔ forgesiĝinte li karesis stangetojn de la kaĝeto rigardante al tiu eta griza birdeto.

Kaj tiam la birdo denove ekkantis same sopire kaj serene, kiel hieraǔ en la baziliko. La Sankta Patro aǔskultis kliniĝinte la grizan kapon kaj al li ŝajnis, ke en la kanto sonas ĝis nun ne aǔditaj voĉoj. Tiuj voĉoj parolis pri belaj mondoj, pri trankvilo, pri konkordo kaj amo, en ili ne estis kolero, nek ĵaluzo, nek murdoj kaj venĝoj. La kanto leviĝis ĉiam pli kaj pli alten. Ŝajnis, ke tiu trilado plenigos la tutan palacon, la placon malsupre, la urbon kaj rutan teron. La papo meditis:

- Jen la birdeto krias vortojn de sopiro kaj samtempe el ĝia gorĝo eliĝas ĝojo.

Kaj li aǔskultis ĝis en oriento aperis matenruĝo kaj ekvekigis la homoj. Tiam li eksen­tis certecon en sia animo, ke ankaǔ lia preĝo estos aǔskultita, kordoloro mildigita kaj sangonubo retenita.

La birdo eksilentis. Ĝi sidis en la kaĝeto kuntiriĝinta, trankvila kaj rigardis tra kradoj al oriento, kie la suno jam leviĝis kaj al ĉielo impetis potencaj kolonoj de lumo. La Sankta Patro malfermis la kaĝeton kaj, preninte la birdeton en la manon, malfermetis la fenestron.

La birdo ankoraǔ ne flugis. Per ungetoj ĉirkaǔpreninte fingron de la maljunulo ĝi sidis, kvazaǔ al ĝi estas bone ĉi tie kaj ĝi ne scias kien flugi. Poste ĝi etendis flugilojn, eksvingis kaj forflugis tien, kie malantaǔ domoj kaj arboj levigis la suno. Ĝi flugis rekte kaj baldaǔ malaperis en fajra disko, kiu malrapide grimpis alten super tegmentoj de la eterna urbo.

Homoj, kiuj tiumatene frue iris tra placo de Sankta Petro, rakontis, ke ili vidis, kiel el la fenestra de la papo elflugis tre bela birdo, kvazaǔ blanka kolombo, simila al Sankta Spirito, kiel oni pentras ĝin en bildoj.

Esperantigis Marius DYGLYS

Sur alta kruta monto aperis mirinda lumigilo. Ĝi brilIs, kiel stelo, ĉirkaǔlumigita per hela rondo, el oraj literoj. Ĝin ekvidinte homoj iris al la monto, miris je lumigilo, sed nepovante surgrimpi la monton, ne povis ankaǔ tralegi la orajn literojn.

Fine troviĝis junulo, kiu tralegis al la kolektiĝinta homamaso: „Feliĉo de la homoj“.

Famo pri tio disvastiĝis en la tuta ĉirkaǔaĵo: ĉie sole nur pri tio oni parolis. Sed neniu povis bone kompreni, kaj al aliaj klarigi, kion signifas tiuj vortoj. Dum tutaj tagoj kaj noktoj homamasoj deĵoris apud la monto, unuj forirante, aliaj alvenante, kaj atendis novan, ankoraǔ pli grandan miraklon, aǔ klarigon de la malnova...

Kaj la lumigilo ne nur ne estingiĝis, sed ĉiam pli lumis kaj la oraj literoj ĉiam pli brilis...

Kaj unu nokton venis al tiuj homoj griza maljunulo, kaj demandis ilin:

- Por kio vi tien ĉi kolektiĝis kaj kion vi atendas?

La amaso respondis:

Jen, sur la monto aperis lumigilo kun mirinda surskribo, kiun ni ne komprenas.

- Mi al vi klarigos, — respondis la maljunulo: — tiu ĉi lumigilo estas ja via feliĉo; tiu, kiu surgrimpos la monton kaj ektuŝos lumigilon, li ĉiujn homojn faros feliĉaj...

Ekĝojis la amaso kaj ekmoviĝis kiel maro. Kvankam la monto estis alta kaj kruta, tamen plenegaj je ĝojo homaj okuloj rigardis ĝian pinton, kiel sunon, kaj multaj jam sin preparis por grimpi.

- Haltu, mi ankoraǔ ne finis! Ne tiel estas faĉile, kiel vi opinias, atingi la pinton de la monto; tiujn, kiuj grimpos, de ĉiuflanke timigos abomenegaj fantomoj, krios kaj ĝembojos per diversaj voĉoj, vokos ilin returnen. Kaj tiuj, kiuj ektimos, sin returninte ekrigardos malsupren, aǔ pro nesingardemo deglitos iliaj piedoj, momente aliiĝos je ŝtonoj. Kaj eĉ tiuj, kiuj surgrimpos poste la monton kaj ektutos la mirindan lumigilon, tuj aliiĝos je ŝtonoj kaj nur per sia morto faros aliajn feliĉaj...

Tiel dirinte, la maljunulo malaperis.

Ekmalĝojis la amaso, aǔdinte tiujn liajn vortojn; ekspiris la tuta amaso kiel unu homo, kaj malalten ekklinis siajn kapojn. En iliaj okuloj estis jam ne ĝojo, sed disreviĝo; nun ili ne proksimiĝis al la monto, sed komencis de ĝi malproksimiĝi... Neniu volis oferi sian vivon. Kaj ne nur sian vivon ne volis oferi, ankau aliajn de tio admonadis. Gepatroj bedauris siajn infanojn, junulinoj siajn junulojn, junuloj siajn amatinojn, fratinoj fratojn: unuj gardis la aliajn, tremis unu pri la alia.

Tamen troviĝis kuraĝuloj. Ne multe da tiaj estis, sed ilia nombro ĉiam kreskis.

Gefiloj kaŝe de ĉiuj forkuradis el gepatraj domoj, tre malofte benataj de ili; enamiĝintaj gejunuloj disiĝadis, unuj riproĉante la aliajn, kaj nur malofte iuj iris kun forte kunplektitaj manoj... Kaj iris tiuj ĉi ĉiuj kuraguloj al la monto por oferi sian vivon por feliĉo de la homoj, forgesante sin mem, siajn amatojn...

Malfacila estis ilia vojo. La monto estis tiel kruta kaj glita, ke sufiĉs la plej malgranda nesingardemo, kaj la malfeliĉuloj glitis malsupren kaj aliiĝis je ŝtonoj. Kaj diversaj fantomoj, kvazaǔ spiritoj de infero flugadis ĉirkaǔe, kiel teruraj neekzistantaj bestoj timigadis de ĉiuflanke, ĝembojis kiel lupoj, siblis kiel serpentoj, bojis kiel hundoj. Pro diversaj voĉoj kaj teruraĵoj al la kuraĝuloj fariĝadis kapturniĝo, suferis la korpo, kaj malfortiĝinte ili faladis malsupren, aliiĝante je ŝtonoj.

Sed anstataǔante la pereintojn iris novaj amasoj da kuraĝuloj kaj grimpis sur la monto. La tutan montbazon ĉirkaǔis alta ŝtona muro: tio ja estis kadavroj de la pereintoj.

La loĝantaro nun malproksimiĝis de tiu monto,

Mallonga skizo de litova katolika

Esperanto-movado

Kristo ja diris: Jen mia ordono -

Kiel mi agis, vi tiel agadu,

Unu alian korege amadu,

Ĉar la malamo venas de malbono...

A. Dambrauskas (A. Jakštas)

La historio de la internacia katolika movado estas preskaǔ samaĝa kiel la lingvo mem. Unu el pioniroj de tiu movado estis litova pastro Aleksandras Dambrauskas (1860 - 1938), kiu ankoraǔ studante en Sankt-Peterburga akademio eksciis pri la apero de Esperanto. Laǔ onidiroj estis li, kiu la unua skribis poŝtkarton al L. Zamenhof en Esperanto. A. Dambrauskas en 1890 verkis la unuan lernolibron de internacia lingvo por litovoj. En 1893 li jam komencis verki originalajn poemojn en Esperanto, pre­cipe pri religiaj temoj. Samtempe A. Dambrauskas komencis la publikan animzorgadon inter esperantistoj. La 26an de decembro 1896 en Smolensk li Ce­lebris latine la unuan Sanktan Meson por esperantistaro, sed la homilio kaj kantoj estis en internacia lingvo. En la diservo partoprenis L. Zamenhof. A. Dambrauskas postlasis por ni malgrandan kantareton de ekleziaj kantoj. Esperantigi ilin helpis L. Zamen­hof mem. En 1893 okaze de la 50-jara episkopeca jubileo de Lia Sankteco la papo Leono XIII aperis longa E-poemo de A. Dambrauskas "Estu, estu".

En 1903 komencis sian ekziston la revuo "Espero Katolika", kiu ĝis nun, dum 100 jaroj, proklamas la ideojn de frateco lau evangelia spirito. Sur la unua paĝo de la menciita revuo (n-ro 1, oktobro 1903) estis publikigita poemo de A. Dambrauskas "Al Lia Plej Sankta Moŝto Papo Pio X". En 1905 pastro, poeto, sciencisto kaj tradukisto A. Dambrauskas partoprenis en la unua tutmonda Esperanto-kongreso en Bulonjo-sur-Maro. Ĝin ĉeestis multaj pastroj kaj la epizodojn de tiu-ĉi kongreso beletre priskribas itala verkisto Vitaliano Lamberti en sia libro "Una voce per il mondo" (litova traduko el itala, 2002). En paĝo 327 de litova versio ni legas:

- Ĉi tie estas multaj pastroj, - klarigas Michaŭ. Jen ili... ĉiuj kune. Pastro Dambrauskas, pastro Rousseau... Vidu, kiel ili babilas kun tiuj du... Maldekstre estas abato Peltier kaj tiu alia - la altranga sacerdoto el Romo Luigi Giambene. Ili ridetas. Amiko, tio jam estas bona signo..."

En 1906 la papo Pio la X akceptis pastron Luigi Giambene, kiu donacis al la papo la unuan jarkolekton de "Espero Katolika". Rigardo de la papo, laǔ rememoroj de L. Giambene, falis sur la poemon de A. Dambrauskas. Pio la X provis legi, ridetis kaj poste diris: "Mi ne povas legi, sed mi bone komprenas". En tiu kolekto de la revuo estis publikigita ankaǔ alia poemo de A. Dambrauskas "Dio". La aǔdienco de Pio la X al L.Giambene rezultigis la unuan papan benon al "Espero Katolika" kaj al tuta esperantistaro.

En 1910 fondiĝis la Internacia Katolika Unuigo Esperantista (IKUE). A. Dambraus­kas energie subtenis ĝin kaj klopodis anigi al ĝi litovajn esperantistojn. Tamen pro ekzistantaj tiamaj politikaj kaǔzoj tio ne eblis. En 1910 sub iniciato de A. Dambrauskas estis fondita Kovna Esperantista Societo. En 1919 ĝia aktiveco plivigliĝis, ĉar Litovio tiam jam estis sendependa ŝtato, kaj tiu ĉi societo transformiĝis en Litovan Esperanto-Asocion. La l0an de septembro 1920 pastro A. Dambrauskas fondis litovan sekcion de IKUE, kies anoj renkontiĝadis unufoje semajne komence en loĝejo de aktivulo P. Medemas, poste ĉe la pastro A. Dambrauskas. Pri tio detale skribas P. Enskaitis en sia artikolo "Kaunas sub la verda flago" (LS, 1938, n-ro 3, pg. 10). Pastro A. Dambrauskas propagandis Esperanton inter sacerdotoj kaj seminariistoj de Kaunas. Bedaǔrinde niaj scioj pri tiu agado estas ege mizeraj.

Alia entuziasmulo de Esperanto estis la beata arkiepiskopo (1987) Jurgis Matulaitis (1871-1927). Neniu povas atesti, ke li scipovis la internacian lingvon, tamen li ege subtenis la movadon kaj en ĝi vidis grandan estontecon. En 1926 en pollingva katolika gazeto "Gazeta Koscielna" (n-ro 33) la beatulo publikigis ampleksan artikolon sub titolo "Esperanto en servo al la Eklezio". En ĝi interalie ni legas jenon: "Estas ĝenerate konata, ke inter provoj de la internacia lingvo - Esperanto plenumis plej bone sian rolon kaj nun ĝi estas ĉie konata. (...) Plej efike uzadas ĝin komunistoj, socialistoj, senkreduloj, liberpensuloj, masonoj, judoj kaj sektantoj. (...) Teroristoj uzadas Esperanton efike al siaj celoj, kaj la katolikoj plej ofte atendas, kvazaǔ ili timus malpuriĝi per Esperanto. (...) Tamen estus malprudente ne uzi la lingvon pro tio, ke verkis ĝin judo. Al ni pleje gravas,' (...) ke Esperanto povas alporti profiton al la katolikismo".

Ni ne scias, ĉu tiu artikolo estis legata en Litovio aǔ ne, sed ne diskutinda fakto, ke nia beata J. Matulaitis, perfekte scianta latinan lingvon, estis por disvastigo de Esperanto en katolika medio.

Dum soveta regperiodo la ateisma agado enradikiĝis kaj atingis sian kulminon. Tiam eĉ ne rajtis paroli pri esperantistoj-katolikoj. La esperantista movado mem entute ne estis tolerata kaj ofte persekutata. Tamen en tiuj nigraj jaroj kelkaj esperantistoj-katolikoj kaŝe penis apostoli, agi, rilati kun ĉeĥaj, polaj, hungaraj gefratoj en Kristo. Oni devas mencii la poetinon kaj tradukistinon A. Judickiene (1934-1991), samideanon J. Tamosiūnas kaj precipe pastron V. Rudzinskas, kiuj dank' al kontribuo de poloj kaj ĉeĥoj kun ega risko disvastigadis religiajn librojn en Esperanto, la revuon "Espero Katolika" k.a. Tre koraj renkontiĝoj de litovaj esperantistoj-katolikoj B. Aukštikalnienė kaj L. Skūpas okazis dum jubilea UEA kongreso en Varsovio. Donace ricevitaj rozarioj, materialoj pri 600-jara jubileo de Bapto de Litovio, grandformata Krucifikso donacita de belga frato, estis subĉemize transportitaj en Litovion. Similaj faktoj multas.

Nur litovaj pastroj, kiuj loĝis eksterlande, agis libere. En Brazilo la pastro saleziano P. Urbaitis preskaǔ ĝis sia morto en 1993 gvidis kursojn en litova paroĥo de Vila Zelina en San-Paulo, estis redaktoro de E-gazeto "Brazila Katoliko". Alia pastro saleziano P.Gavėnas (1918-2002) komence en Italio, poste en Brazilo aktivis por Esperanto, verkis libreton "Sankta Kazimiro".

En 1994 estis restarigita litova sekcio de IKUE. Ĝin gvidis samideano Vl. Viršila. La sekcianoj organizis katolikajn renkontiĝojn en Šiluva, Kretinga, Panevežys, partoprenis en la internaciaj IKUE aranĝoj. Tamen la movado pro subjektivaj kaǔzoj iom post iom komencis stagnadi. Same ege mankis pastroj-esperantistoj, la junularo preskaǔ ne aktivis. Sed dank' al iniciatoj de litovaj luteranoj en 1995 en Kaunas okazis la 11a ekumena kongreso de esperantistoj. En la jaro 2000 litova sekcio de IKUE denove renaskiĝis. Ĝiaj gvidantoj estas pastro L.Vaičiulionis kaj doc. L. Skūpas. La anoj de la sekcio legas revuojn "Espero Katolika" kaj "Dio benu", partoprenas en la internaciaj kaj naciaj aranĝoj, esperantigas litovajn religiajn kantojn, aǔskultas E-elsendojn el Vatikano, popularigas la internacian lingvon inter pastroj, organizas celebradon de Sankta Meso en Esperanto dum BEToj aǔ aliaj tradiciaj aranĝoj, spektas religiajn videofilmojn. Multaj ne IKUE-anoj ankau partoprenas en la menciitaj aranĝoj. Jam estas kelkaj pastroj-entuziasmuloj de Esperanto: S. Keras, G. Pušinaitis, P. Sabaliauskas, T. Skrudupis, K. Balsys. Aktivas la seminariisto el Telšiai M. Dyglys.

La plej grava tasko nuntempe estas bone organizi la 57an IKUE-kongreson en Kre­tinga, okazonta la 3-10an de julio 2004. En la kongreso partoprenos multaj gefratoj el diversaj landoj, kiuj ne nur kunsidos kaj preĝos, sed ankaǔ vizitos litovajn pilgrimlokojn Šiluva, Tytuvėnai, Monteto de Krucoj, Palanga k. t. p. La temo de nia internacia kongreso estas "Malbonon venku per bono" (Rom. 12, 21). Tiu ĉi frazo estis same la slogano de nia beatulo Jurgis Matulaitis, protektanto de Esperanto. Ni petu lin beni ne nur nian estontan kongreson, sed ankaǔ tutmondan kristanan esperantistaron.

Docento Laurynas SKŪPAS

estrarano de IKUE

Antaǔ naǔdek jaroj unu fama ruso M. GORKIJ pensis pri Esperanto, ĉu ĝi estas utopio? Kiam ekvidis kaj pripensis tian aferon, faris respondon, ke Esperanto estas realeco. Sed nun denove multe da homoj pensas, ke Esperanto estas utopio, aǔ lingvo de stranguloj. Pli multe da esperantistoj estas strangaj homoj aǔ fanatikuloj. Sed tio estas vero? Ĉu ni denove konstruas Babelturon? Ho ne, ĉu ni rekonstruas Babelturon?! Ne ni, sed tiuj homoj, kiuj havas en la koro ŝtonon kaj diras, ke nur ili apartenas al plej granda nacio. Ekzistas hipotezo, ke Eǔropa parlamento kun la ŝtatunio konstruas novan Babelturon. Ĉu ĉiuj 27 landoj bone kontaktas inter si ? Verŝajne, ke ne! Trairis cent da jaroj, kaj Esperanto ne estas la plej aktuala lingvo en mondo. Ĉu ĝi estos? Ni havu esperon kaj kreu pacon en la mondo, kaj ni detruu la limojn kaj konstruu novan Babelturon inter la landoj.

ĈU ESPERANTO ESTAS UTOPIO?

La konservativa penso obstine pruvas, ke Esperanto estas Utopia projekto. La vivanta, leĝkonforme evoluanta realaĵo, ne rapidante, sed ĉiam pli decide, refutas la konservativulojn.

Antaǔ kvardek jaroj la plej multo de la homoj konsideris la elektro-energion je eretika elpensaĵo kaj freneza utopio; antaǔ dudek jaroj oni konsideris la aernavigadon je utopio; la telefono estas ankaǔ unu el la „utopioj", realigitaj de la homa menso; la sendrata telegrafado estis ankaǔ konsiderata frenezaĵo.

Sed, gajnante en la batalo kun la sekretaj naturfortoj venkon post venko, nia senlaca menso fariĝas ĉiam pli kuraĝa kaj starigas por solvado ĉiam pli „utopiajn", ĉiam pli „frenezajn" projektojn kaj problemojn.

La mezepokaj utopioj pri la „filozofia ŝtono" kaj la „viveleksiro" nun estas prilaborataj en la laboratorioj de la plej grandaj scienculoj de la mondo.

La plej bonaj homoj de Rusio penas efektivigi la plej frenezan „utopion" — la starigon de la socia justo en la mondo, kaj jam oni ne povas diri, ke iliaj penoj estas senrezultaj.

La historio de la kulturo elokvente parolas al ni, ke la plej sentimaj gvidantoj de la homaro sukcesis efektivigi ne malmultajn utopiojn kaj ĉiam pli ofte tiuj ĉi frenezaj revoj fariĝas laborhipotezoj de la scienco.

Nun al la efektivigo de la utopio aliĝas multe da miloj kaj milionoj da homoj, kaj nun la unueca, internacia lingvo estas pli ol iam ajn necesa al la homaro.

Se ni nur dezirus, ni povus multon fari. La neceseco de unueca lingvo por la internacia proletaro venas de la unueco de la klasaj deziroj kaj celoj de la proletaro.

Laǔ mia opinio Esperanto estas sana kaj tute kapabla pluevolui ĝermo de lingvo internacia. Jam nun Esperanto havas sufiĉe vastan literaturon kaj ĝi estas tre sukcese prilaborata teorie. Tiu ĉi laboro ekmarŝus multe pli sukcese kaj pli rapide, se al ĝi estus altirataj scienculoj-filologoj inter tiuj, kiuj estas konvinkitaj pri la neceseco de la unuigo de la homaro.

Oni diras: „La lingvo ne disvolviĝas artefarite".

Mi ne estas esperantisto, sed mi scias, ke tiu ĉi artefarita lingvo, evoluante sufiĉe rapide, fariĝas tute natura fenomeno, ĉar ĝi respondas al la neceso ankaǔ por la nuntempuloj trovi, krei komune komprenatan lingvon.

En 1910 j. mia konatulo Aleksej Semenoviĉ Jakutskij traveturis tutan Eǔropon, konante eĉ ne unun eǔropan lingvon kaj parolante nur Esperanton, sed li tion faris por persone kontroli, en kioma grado estis disvastigita la „artefarita" lingvo.

Mi estas profunde konvinkita, ke la organizita volo de la amasoj estas plene kapabla transformi la „artefaritan" lingvon en naturan.

Ja, ĉu nia tuta kulturo ne estas fenomeno ,,artefarita"?

Tamen, jen ni ĝisvivis la tempon, kiam la nekultura homo ŝajnas al ni fenomeno malamika al niaj celoj, malhelpo en la progreso de plua kresko de la kulturo.

Por la triumfo de la kulturo ni faras revolucion, elspezas ĉiujn fortojn de nia menso, por nia celo ni oferas nian personan liberecon, nian vivon.

Ĉu oni povas nei, ke lingvo, unueca por ĉiuj, donos potencan impulson al la progreso de la kultura evoluo?

Oni ne povas. Do oni devas rekoni, ke estas necese krei kaj evoluigi tian lingvon.

1919 jaro.

(El “Kurso de Esperanto”, Sofia, 1957)

Šiemet sukanka 400 metų, kai karalaitis Kazimieras - Lietuvos globėjas - pradedamas garbinti su derama iškilme. 1604-ųjų gegužę vilniškiai ir sostinės svečiai džiaugsmingai šventė didžiulę šventę, iškilmingai žingsniuodami triumfo eisenoje Vilniaus gatvėmis dangiškojo užtarėjo garbei. Buvo iškilmingai pašventintas pirmosios Šv. Kazimiero titulo šventovės kertinis akmuo.

Minint šią gražią iškilmę, Vilnius šiemet pasirengė deramai prisiminti to laikotarpio įvykius: iškilmingomis šv. Mišioms Arkikatedroje Bazilikoje prie šventojo karsto, tauria muzika, teatralizuota eisena Vilniaus gatvėmis ir renginiais, nusitęsiančiais visus metus. Todėl šie metai skelbiami šventojo Lietuvos globėjo Kazimiero jubiliejiniais metais.

Visai atsitiktinai, vartydamas savo gausią pašto ženklų kolekciją, aptikau keletą su šv. Kazimieru susijusių ženklų. Tai mane padrąsino plačiau pasidomėti šia tema.

Tačiau likau nuviltas, nes neradau nė vieno Lietuvoje išleisto pašto ženklo - nei Nepriklausomos Lietuvos 1918-1940 metų, nei Lietuvos Respublikos 1990-2002 metų pašto ženklų kataloguose.

O 1959 metais Vatikane, minint šv. Kazimiero 500-ąsias gimimo metines, ir 1984 metais, minint 500-ąsias mirties metines, buvo išleista po du pašto ženklus. Šių Lietuvos okupacijos metais sukurtų pašto ženklų autoriai yra lietuvių dailininkai V. K. Jonynas ir R. Viesulas. Šiandien retas kolekcininkas gali pasidžiaugti tais ženklais, kurių priespaudos metu nedaug patekdavo į Lietuvą. Tačiau jie visame pasaulyje garsina Lietuvos globėjo vardą.

O gal Lietuvos pašto vadovai tiesiog pamiršo šv. Kazimierą ir galimybę tokiu būdu jį pagerbti? Tad noriu priminti, kol ne vėlu, nes pašto ženklas tik iš pirmo žvilgsnio paprastas popieriaus gabalėlis, tačiau laikomas geriausia šalies vizitine kortele, kuria, vertinant ir mokant skaityti, galima papildyti savo žinias net ir apie tolimiausią pasaulio šalį. Jis tapo istorijos pasakotoju mūsų kartos žmonėms. Tačiau šiandien Lietuvoje liko nedaug mylinčiųjų tuos mažus paveikslėlius, nors jie, kaip tikrosios civilizacijos dokumentai, aistringai tebededami į rinkinius, kurie tampa tikromis meno vertybėmis.

Manoma, kad tarp mūsų iš naujo įsižiebs vilties kibirkštėlė ateinančioms kartoms, kurios mokės įvertinti ir deramai įamžinti istorijai brangius įvykius ir Lietuvos istoriją veikusius asmenis.

Marius DYGLYS

Rememoroj de Marius Dyglys

Jam plu ol cent jaroj egzistas kristana filatelio post aperiĝo de unua poŝtmarko 1840 jare en Britio. Usonaj filatelistoj asertis, ke unuaj poŝtmarkoj kun religiaj motivoj estis eldonitaj en lia lando 1893 jare celebrante 400 jarojn de kiam estis trovita Ameriko. Eǔropaj filatelistoj opinias, ke la unuaj estis serio el 15 markoj eldonitaj 1895 jare en Portugalio, solenante 700 jarojn de naskiĝo de sankta Antonio el Paduvo. Sed nur malmulto scias, ke jam 1852 jare egzistis papa ŝtato, en kia estis eldonita unua poŝtmarko en religia temaro - ŝlosiloj de sankta Petro. Poste, 1867 kaj 1868 jare ili estis reprintitaj denove. Ili iĝis grandegaj raraĵoj. 1929 jare establinte ŝtaton Vatikano, tuj oni komencis eldoni unuajn poŝtmarkojn, kiel signojn de „centro de kristana mondo", aperintajn ĝis nunaj tagoj. Laǔ informacio de filatela asocia bulteno de Sankta Gabrielo, jam estas eldonitaj pli ol 6 miloj poŝtmarkoj en religia temaro, komuna eldonkvanto estas 10 miliardoj. Estas eldonitaj ankaǔ milojn de kovertoj kaj poŝtkartoj. Fine de pasinta jarcento kaj komence nuna religia temaro en poŝta eldonado evoluis sufiĉe epizode. Pli multiĝas kvanto de poŝtmarkoj, en kiuj estas reprodukataj kreaĝoj de religia arto, kiuj serion oni eldonas en tuta mondo.

Por mi tiaj poŝtmarkoj estis kiel nemalfermita sekreto, kiam preninte pligrandigantan vitron, estus deziro ekscii, en kiu lando ili estas eldonitaj, kaj trovinte nekonatan surskribon, mi prenas enciklopedion, ke ĉion detale ekscius. Por via miro, troviĝinte religian poŝtmarkon, ne el ĝojo nepovas deŝirigi okulojn de ĝi. Tiamaniere komencis mia enprofundiĝo en tiu ĉi sfero de arto.

Filatelistoj de la mondo unuiĝas en asocioj. Jam multaj jaroj egzistas Monda Fratio de Sankta Gabrielo, latine - Unio Mundialis Sancti Gabriel Archangeli. Frateco estas nomita per tiu sankta arhanĝelo, ĉar li estas „portanto de bona novaĵo", poste iĝinta protektanto de poŝto kaj filatelio.

Komence de Fondigo de asocio plej aktiva estis germana frateco de sankta Gabrielo. Tamen, la same kiel nun en Litovio, oni mankas kontaktojn inter filatelistoj kolektantoj por poŝtmarkojn en tiu ĉi temo. Nur 1946 jare, kiam en franclingva revuo eldonata en Romo „Akta Ordinis Fratrum Minorum" aperis artikulo de patro fransiskano Klemens Anheuser „De filatelia Christiana", kaj 1947 jare, kiam en Kelno en ekspozicio „Rheiposta" oni demonstruis kolekton „Beatlejo" de Gabrielo Ŝidt (1887-1965), kontaktoj aktiviĝis.

Tiamaniere fratecoj fondiĝis en Aǔstrio, Belgio, Pollando, Svislando, Francio, Italio, Vatikano, Brazilio, Usono, Rumunio, Hungario, Hispanio, Liuksemburgo, Finlando, Irlando, Svecio, Aǔstralio kaj alie. 25-an de majo, 1953 j., en Zalcburgo okazis kongreso de reprezentantoj de fratioj kaj estis otablita Monda Federacio de Fratioj de St. Gabrielo (Unio Mundialis Sancti Gabriel Archangeli). Ĝin gvidis patro franciskano Klemens Arheuser kaj senjoro Jozef Aumann. En 1960 j. Estis elvokita unua monda kongreso. Nuntempe kongresoj okazadas ĉiu kvaran jaron en diversaj landoj.

1951 jare papo Pijus la XII eldonis apoŝtolan buleon, en kiu St. Gabrielo estis anoncita kiel protektanto de informa servo.

1953 jare estis establita monda filatelista federacio de St. Arkangelo Gabrielo.

1959 jare papo Johano XIII, bedante novan radion de Vatikano, certigis tian ĉi sanktulon kiel protektanton de radio.

Per buleo de papo Paǔlo VI arkangelo Gabrielo 22-an de decembro, 1972 j., iĝis protektanto de poŝto, telekomunikiloj kaj filatelio.

Ĉio tio instigis kurion de Vatikano 1987 jare establi muzeon de filatelio kaj numizmatiko. En kclkaj landoj antaǔ tage de St. Kristnasko estas eldonataj poŝtmarkoj por St. Gabrielo, sed pli ofte oni uzas artajn sigelojn.

1983 jare Hans Ŝonen eldonis katalogon de poŝtmarkoj en religia temaro “Christiche Motive of Briefmarken”, kiu enhavis 420 paĝoj kaj priskribis preskaǔ 30 milojn de poŝtmarkojn.

Unu problemo en nuntaga kolektado kaj tiu ĉi hobio estas manko de subteno. Alveninte studi en Telšiai, mi trovis samideanojn, kiujn ne estis en mia naskiĝurbo Naujoji Akmenė. Se ne ili, eble tiu ĉi sfero de mia interesiĝo mortiĝus. Tie mi trovis jam agantan klubon, en kiu oni povas interŝanĝi per pensoj, atingaĝoj kaj gajnoj. Ne gravas, ke mi estas ankoraǔ pasia filatelisto, sed dank' al unu esperantisto Johannes Jankowski el Dortmund en Germanio, ke unua homo, kiu antaǔ  dek jarojn sendis sian belan koverton al unu infano, kiu loĝas ie en ekssovietǔnia lando kaj nehavas kontaktoj kun la mondo. Nur li donis al mi esperon kolekti belajn poŝtmarkojn kaj eklerni esperanton. Kvazaǔ li havis ŝlosilon kaj vidante, ke ion belon, transdonis ĝin al mi. Al mi sukcesis atingi bonajn rezultojn. Antaǔ mi povas esti tre laca post malfacila labortago aǔ nesufiĉe dorminta, sed kun poŝtmarkoj mi perdas senton de tempo. Tiaj momentoj estas plej ĉarmaj en juneco. Tempo tre rapide venas kaj post kelkdek jarojn mi devos prizorgi eblecon transdoni tion “ŝlosilon” al junan, sen spertan junulo. Per tiu maniere vivo rivoluas kaj denove revenas. Estas agrable malfermi libron de respondoj de miaj ekspozicijoj kaj en ĝi tralegi impresojn. Homoj dankas, ke egzistas tia beleco por religiaj poŝtmarkoj. Jen kelkaj vortoj:

„Ŝajnas, ke poŝtmarkoj neniam povas interisigi, sed ni estis profunde emociigitaj, ke ĉie oni povas trovi belecon. Beleco estas eterna mondo de homo, percepto de ĝia bono".

„Aǔtenta estetiko ĉiam montras vizaĝon de Dio - Eternan Belecon. Ĉiu alproksimiĝo al beleco, se oni tion komprenas, estas alproksimiĝo al Dio".