Sur alta kruta monto aperis mirinda lumigilo. Ĝi brilIs, kiel stelo, ĉirkaǔlumigita per hela rondo, el oraj literoj. Ĝin ekvidinte homoj iris al la monto, miris je lumigilo, sed nepovante surgrimpi la monton, ne povis ankaǔ tralegi la orajn literojn.
Fine troviĝis junulo, kiu tralegis al la kolektiĝinta homamaso: „Feliĉo de la homoj“.
Famo pri tio disvastiĝis en la tuta ĉirkaǔaĵo: ĉie sole nur pri tio oni parolis. Sed neniu povis bone kompreni, kaj al aliaj klarigi, kion signifas tiuj vortoj. Dum tutaj tagoj kaj noktoj homamasoj deĵoris apud la monto, unuj forirante, aliaj alvenante, kaj atendis novan, ankoraǔ pli grandan miraklon, aǔ klarigon de la malnova...
Kaj la lumigilo ne nur ne estingiĝis, sed ĉiam pli lumis kaj la oraj literoj ĉiam pli brilis...
Kaj unu nokton venis al tiuj homoj griza maljunulo, kaj demandis ilin:
- Por kio vi tien ĉi kolektiĝis kaj kion vi atendas?
La amaso respondis:
Jen, sur la monto aperis lumigilo kun mirinda surskribo, kiun ni ne komprenas.
- Mi al vi klarigos, — respondis la maljunulo: — tiu ĉi lumigilo estas ja via feliĉo; tiu, kiu surgrimpos la monton kaj ektuŝos lumigilon, li ĉiujn homojn faros feliĉaj...
Ekĝojis la amaso kaj ekmoviĝis kiel maro. Kvankam la monto estis alta kaj kruta, tamen plenegaj je ĝojo homaj okuloj rigardis ĝian pinton, kiel sunon, kaj multaj jam sin preparis por grimpi.
- Haltu, mi ankoraǔ ne finis! Ne tiel estas faĉile, kiel vi opinias, atingi la pinton de la monto; tiujn, kiuj grimpos, de ĉiuflanke timigos abomenegaj fantomoj, krios kaj ĝembojos per diversaj voĉoj, vokos ilin returnen. Kaj tiuj, kiuj ektimos, sin returninte ekrigardos malsupren, aǔ pro nesingardemo deglitos iliaj piedoj, momente aliiĝos je ŝtonoj. Kaj eĉ tiuj, kiuj surgrimpos poste la monton kaj ektutos la mirindan lumigilon, tuj aliiĝos je ŝtonoj kaj nur per sia morto faros aliajn feliĉaj...
Tiel dirinte, la maljunulo malaperis.
Ekmalĝojis la amaso, aǔdinte tiujn liajn vortojn; ekspiris la tuta amaso kiel unu homo, kaj malalten ekklinis siajn kapojn. En iliaj okuloj estis jam ne ĝojo, sed disreviĝo; nun ili ne proksimiĝis al la monto, sed komencis de ĝi malproksimiĝi... Neniu volis oferi sian vivon. Kaj ne nur sian vivon ne volis oferi, ankau aliajn de tio admonadis. Gepatroj bedauris siajn infanojn, junulinoj siajn junulojn, junuloj siajn amatinojn, fratinoj fratojn: unuj gardis la aliajn, tremis unu pri la alia.
Tamen troviĝis kuraĝuloj. Ne multe da tiaj estis, sed ilia nombro ĉiam kreskis.
Gefiloj kaŝe de ĉiuj forkuradis el gepatraj domoj, tre malofte benataj de ili; enamiĝintaj gejunuloj disiĝadis, unuj riproĉante la aliajn, kaj nur malofte iuj iris kun forte kunplektitaj manoj... Kaj iris tiuj ĉi ĉiuj kuraguloj al la monto por oferi sian vivon por feliĉo de la homoj, forgesante sin mem, siajn amatojn...
Malfacila estis ilia vojo. La monto estis tiel kruta kaj glita, ke sufiĉs la plej malgranda nesingardemo, kaj la malfeliĉuloj glitis malsupren kaj aliiĝis je ŝtonoj. Kaj diversaj fantomoj, kvazaǔ spiritoj de infero flugadis ĉirkaǔe, kiel teruraj neekzistantaj bestoj timigadis de ĉiuflanke, ĝembojis kiel lupoj, siblis kiel serpentoj, bojis kiel hundoj. Pro diversaj voĉoj kaj teruraĵoj al la kuraĝuloj fariĝadis kapturniĝo, suferis la korpo, kaj malfortiĝinte ili faladis malsupren, aliiĝante je ŝtonoj.
Sed anstataǔante la pereintojn iris novaj amasoj da kuraĝuloj kaj grimpis sur la monto. La tutan montbazon ĉirkaǔis alta ŝtona muro: tio ja estis kadavroj de la pereintoj.
La loĝantaro nun malproksimiĝis de tiu monto, kiel de la plej terura malsano kaj pesto. Kaj tiuj, al kiuj tie pereis karaj homoj, — al gepatroj infanoj, al junulinoj junuloj, al junuloj iliai amatinoj, forŝirante la harojn de siaj kapoj kaj verŝante la larmojn, malbenis tiun lumigilon, dronante en malfeliĉegoj... La monto fariĝis la plej terura loko de malfeliĉoj kaj malbenoj.
Tamen tio ne detenis la novajn amasojn da kuraĝuloj de la oferoj kaj sindediĉoj. La spiritoj de la pereintaj kolegoj naskis en iliaj koroj neprirakonteblan mirindan eblecon: ili necedante iris al la monto unu post la alia.
El la homaj kadavroj, aliiĝintaj je ŝtonoj, ĉirkaǔ la malnova monto fariĝis alia monto, kies pinto ĉiufoje pli kaj pli proksimiĝis al la lumigilo. Al la pli lastaj amasoj da kuraĝuloj ĉiam estis pli facile supreniri...
Kvankam jam pli ol unu jaro da oferoj kaj sindediĉoj pasis, kaj tamen ankoraǔ nek unu el la suprenirantoj alproksimiĝis al la monta pinto, ektuŝis la mirindan lumigilon. La loĝantaro de la ĉirkaǔaĵo nomis ilin jen revuloj kaj frenezuloj, jen ploris ilin bedaǔrante; multe ankoraǔ estis da tiaj, kiuj je ili nur ridis, mokis kaj ĝojis, ke ili pereas.
Sed, jen, unu belan printempan tagon sennombra amaso da kuraĝuloj — gejunuloj, infanoj kaj maturaj viroj, palaj kaj lacaj — denove alproksimiĝis al la monto. En la okuloj de ili ĉiuj lumis espero kaj kuraĝo, amo kaj sindediĉo. Ekkriegis ĉiuj per potenca voĉo kaj, kiel ondoj de ckmoviĝinta maro, sin ĵetis al la monto, de ĉiuflanke timigitaj kaj persekutataj de fantomoj, ili grimpis kaj grimpis trans la ŝtonaro supren, surkovrante la tutan vojon per novaj kadavroj de siaj pereintaj kolegoj. Ju pli supren ili grimpis, des pli maldensa fariĝis ilia nombro. Jen jam nur iomete da ili restis. Sed ili jam tre, tre proksime estis de la pinto. Aǔdis ili jam nek kriegon de fantomoj, nek vidis iliajn terurajn vizaĝojn; iliaj brilantaj okuloj estis streĉitaj al la lumigilo, kaj de ĝi ili ne povis jam sin detiri, tio ja estis fino de ilia malfacila vojo, tie ja feliĉo de la homoj staris antaǔ iliaj okuloj...
Ankoraǔ du, tri kolegoj falis kaj la restintaj atingis la pinton... Ekkriis ili per la ĝojega potenca voĉo de la venko, kaj ĉiuj, kiel unu ekkaptis per siaj manoj la lumigilon. Ĉiuj unumomente aliiĝis je ŝtonoj...
Kaj fariĝis miraklo! Ĉiuj fantomoj malaperis, kaj la ektuŝita lumigilo dispeciĝis je sennombra multego da lumigiletoj, kaj, kiel falantaj steloj da la ĉielo, deiĝis de la monto malsupren eklumigante la tutan ĉirkaǔaĵon. La homoj de tiu ĉirkaǔaĵo subite eksentis en siaj kampoj, domoj kaj loĝejoj agrablan lumon, en siaj koroj kaj kapoj neprirakonteblan kvietecon. Momente dispeciĝis katenoj de la mallibereco, malaperis inter la homoj mnlamo kaj diversaj ofendoj kaj maljusteco; ĉiuj sin eksentis estantaj egalaj kaj feliĉaj, ĉiuj estimis la proksimulon kaj liajn rajtojn.
Aperis fcliĉo inter la homoj...
Ekvidinte sin kaj aliajn tiel aliiĝintajn, la homoj divenis ankaǔ la kaǔzon de la ŝanĝo. Rememoris ili la mirindan lumigilon, kaj ĉiuj, kiel unu, kuris al la malbenita monto por ekrigardi. Sed kolektiĝintaj homamasoj jam ne trovis la lumigilon. Eĉ la malnova monto jam ne estis videbla: ĝi tuta estis, de la malsupro ĝis la pinto mem ĉirkaǔita per ŝtonaro.
Ĉion komprenis nun la homoj kaj kun respekto humile ekklinis siajn kapojn teren; tio ja estis la kadavroj de iliaj savintoj, kiuj, mem mortante, alportis al ili la feliĉon...
Kaj de tiu tago la antaǔe malbenita monto estis nomita loko de gloro kaj feliĉo; de tiu tago ĝi fariĝis historia monumento de la vivo de la homoj. Nun la loĝantaro ne nur de ĝi ne kuris, kiel de malsano kaj pesto, sed kun respekto kaj amo humile klinis teren siajn kapojn, rememorante la pereintajn savintom de la lando.
Esperantigis V. Bartusevičius.
This form is secure
Send a message
Search for members
This post is public
