| May 2012 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sun | Mon | Tue | Wed | Thu | Fri | Sat | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | ||||
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | ||
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | ||
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | ||
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | ||||
|
KaGu:-}'s Blog
119 posts |
|
Viktoro's Blog
280 posts |
|
Forumo de Movado Sen Nomo - komentoj bonvenaj!
26 posts |
|
Andreo Peetermans' blog
|
Published at 01:52PM
(
1 comment
/
44 visits
)
This post is public
PARADOKSO
korpoj raciaj
korporaciaj
mensogas al mondo
kolegoj
si mem
oni dungas ilin
kaj nomas
homrimedoj
Published at 01:09PM
(
2 comments
/
45 visits
)
This post is public
Published at 06:05PM
(
0 comments
/
50 visits
)
This post is public
Rigardante la anasojn konkurantaj senlace pro panpecoj de sur la benko, suferante la malvarmon de l' aero, li ankoraŭfoje sin demandis kial do li vizitu tiun verdejon.
Ekkverelas kelkaj anasoj junaspektaj ĉe la lageta bordo - la spegula ebeno disturbiĝas. La plej granda englutas la paneron.
Li plene konsciis ke la anasoj interbatalas nur pro instinkto, aŭ eble pro kutimo: ili fidas senhezite je li kaj lia pano. Ne estas al ili dubo ke li ĉiam venos tien por nutri ilin, gardi ilin, savi ilin de pereo - konfidas ili siajn vivon kaj bonfarton al homo, estaĵo nekomprenebla por ili, kaj malgraŭ sia profunda malkono de lia fremda menso fidas lin pli ol la anasan gefrataron...
Tiun tagon li longe sidadis sur tiu benko, plena de kompato kaj envio.
Published at 04:55PM
(
2 comments
/
824 visits
)
This post is public
Mi nun havas konton ĉe Twitter: @AndyPeetermans. Mi pepos precipe en la nederlanda, itala, angla kaj en Esperanto.
Published at 09:19AM
(
2 comments
/
215 visits
)
This post is public
"Quaeris", inquit, "quid profecerim? amicus esse mihi coepi." Multum profecit: numquam erit solus. Scito esse hunc amicum omnibus.
(Epistulae morales ad Lucilium, I, 6.7)
Li diris: "Vi demandas pri mia progreso? Jen: mi komencis esti amiko al mi mem." Multe li progresis: li ja neniam estos sola. Sciu ke tiu amiko ekzistas por ĉiu.
Published at 05:53PM
(
0 comments
/
262 visits
)
This post is public
Ipernitiano Raŝi petis al mi enblogigi mian komenton pri transitiveco "ege aplaŭdita" en la grupo Kiel oni dirus ĝin esperante?; mi volonte komplezas kaj aldonas kelkajn aliajn miajn komentojn pri tiu sama temo. (Mi krome akcentas, ke por mi transitiveco estas nur parto de pli granda fenomeno: valento, pri kiu vi trovos kelkajn artikolojn en mia blogo.)
Transitiveco estas samtempe fenomeno simpla kaj malsimpla... Se oni konas la (ne)transitivecon de verbo, estas sufiĉe facile transitivigi aŭ netransitivigi tiun verbon. La problema punkto estas, memevidente, scii ĉu iu verbo estas transitiva aŭ ĉu ne... Por tio bedaŭrinde ne ekzistas simpla, senescepta regulo, do en tiu senco estas tute neeble "klarigi" transitivecon.
Se oni akceptas la ekziston de radikkarakteroj (bonvolu rekonsideri tiun teorion, Ruĝulo, ĝi estas tre valora: ĝi estas tre bone kaj konvinke prezentita en PAG, § 281-284 de la 5a korektita eldono), valoras la sekvaj konsideroj (kiuj estas helpiloj, ne feraj reguloj):
1) Se radiko estas adjektiva (bon, bel, simpl, oft, neces), la derivita verbo estas netransitiva, kun tre malmultaj (kaj ĝenerale senproblemaj) esceptoj. Boni, beli, simpli, ofti kaj necesi estas ĉiuj netransitivaj verboj.
2) Se radiko estas verba (don, far, bol, am, bala), en teorio ekzistas neniu malfacilo: se oni konas la precizan signifon de la verbo, oni konas ĝian transitivecon. En la praktiko tio povas esti pli malfacila, pro influo de la naciaj lingvoj (la plej famaj ekzemploj estas "komenci" kaj "ŝanĝi", kiuj estas verboj nur transitivaj en Esperanto, kaj "boli", kiu estas ĉiam netransitiva).
Ja helpas la regulo ke en Esperanto verbo ne povas esti kaj transitiva kaj netransitiva sen ŝanĝi sian sencon. Kaŭzo kaj efiko de unu sama procezo ne povas esti esprimataj per unu sama verbo. Tio estas tre klara kiam mi diras ke "bati" povas signifi nur "doni baton", neniam "ricevi baton"; pro nacilingvaj influoj, tio fariĝas malpli intuicie komprenebla kiam mi diras ke "ŝanĝi" povas signifi nur "kaŭzi ŝanĝon", kaj neniam "subiri ŝanĝon" (ĉar tio estus "ŝanĝiĝi"!). Tamen ĉiam temas pri la sama mekanismo :-)
3) La plej malfacila situacio ekestas kiam la radiko estas substantiva (patr, verb, nom, martel, bros), ĉar verbo derivita el substantivo povas havi diversajn semantikajn rilatojn kun tiu substantivo... Ekzemploj: "agi per" (brosi, marteli), "agi kiel" (patri); "nomi" signifas "doni nomon, voki iun per nomo", ktp.
Per aliaj vortoj: estas neeble diri apriore ĉu la elsubstantiva verbo estos transitiva aŭ ĉu netransitiva; foje la parolantoj de Esperanto eĉ ne interkonsentas pri specifa okazo. Ja eblas diri, ke en la Zamenhofa lingvouzo ekzistas forta tendenco krei el substantivoj transitivajn verbojn (li emis diri "ori" kaj "akvi" anstataŭ "orumi" kaj "akvumi").
2) La problema verbo "fumi"
Ankaŭ mi iam lernis ke "fumi" estas escepta verbo, kaj mi scias ke tion asertas PAG (5a korektita eldono, Rotterdam 1985, § 119A). Sed honeste mi tute ne vidas diferencon inter fumi kaj bati.
Eble iu diros ke li vidas iun sencan diferencon inter La patro batas la filon kaj Mia koro batas rapide, kaj mi ne povas malkonsenti pri tio: ekzistas iu diferenc(et)o. Sed ĉu simila senca diferenco ne ekzistas ankaŭ por "fumi"? Mi eĉ asertus ke tie ĝi estas pli granda!
(Viktoro fakte jam diris ke "la signifo ŝoke malsamas")
Oni povas fumigi cigaredon ne fumante ĝin; kaj eble, se oni estas tre lerta, fumi ĝin sen ĝin fumigi! Mi povas fumi cigaron, cigaredon aŭ pipon, sed mi ne povas fumi olelampon (mi ja povas fumigi tiun)! La senca diferenco inter La cigaredo fumas kaj Mi fumas la cigaredon tiel fariĝas ege klara...
Verŝajne estas eble trovi aliajn tiajn verbojn.
Kaj pli malfrue dum la diskuto:
(Prologe: el tio kion mi diras en tiu ĉi diskuto neniu deduktu ke mi volus sânĝi la nunan situacion pri "fumi" aŭ "bati" aŭ iu simila verbo. Mia interesiĝo estas pure lingvistika.)
La opinio de Michael ke estus pli bone se "fumi" estus nur transitiva verbo (kun konservo de la nuna signifo) vekas iun reziston en mi, ĉar ĝuste tiu signifo malplej rekte rilatas al la substantivo "fumo".
Kiel mi diris en mia pli frua mesaĝo, "fumi (tr)" ne signifas 'igi ion eligi fumon', t.e., ĝi ne estas la transitiva versio de la netransitiva signifo de "fumi" ('eligi fumon'). La neeskapebla konsekvenco estas ke oni ne povas sen kulpi mallogikaĵon ricevi la sencon de "fumi (netr)" aldonante -iĝ- al "fumi (tr)".
La nuna sistemo:
'eligi fumon'=fumi (netr)
'uzi fumilon'=fumi (tr)
'igi ion eligi fumon'=fumigi (netr + -ig-)
'uzigi al iu fumilon'=fumigi (tr + -ig-)
'esti fumata'=fumiĝi (tr + -iĝ-)
Estas rimarkinde ke, pro la duobla signifo de "fumi", ankaŭ "fumigi" ricevas duoblan signifon. Io simila okazas ĉe la verbo veturi.
La sistemo de Michael:
'uzi fumilon'=fumi
'eligi fumon'= ??? (propono "fumiĝi", sed ĉu tio estas logike ebla?)
'igi ion eligi fumon'= ??? (ĉu fumiĝigi aŭ ĉu eble fumigi?)
'uzigi al iu fumilon'=fumigi
'esti fumata'=fumiĝi
Per si mem la sistemo de Michael ne estas malpli logika aŭ uzebla ol la nuna, sed ĝi nek estas pli logika aŭ uzebla. Ĝi nur ŝanĝas la lokon de la nelogiko. Se oni volus krei vere logikan sistemon, oni devus akcepti tion kion diris Viktoro por ricevi tian ĉi sistemon:
La logika sistemo:
'eligi fumon'=fumi (netr)
'uzi fumilon'=smoki (tr)
'igi ion eligi fumon'=fumigi
'uzigi al iu fumilon'=smokigi
'esti smokata'=smokiĝi
Published at 12:10PM
(
13 comments
/
838 visits
)
This post is public
Voor hen die niet echt thuis zijn in de materie: Genesis is het eerste boek van het Oude Testament en daarmee het begin van de Bijbel :-) Het eerste hoofdstuk presenteert de schepping van de wereld in zes dagen, het tweede hoofdstuk zoomt in op de schepping van 'de mens en zijn vrouw', het derde hoofdstuk brengt het verhaal van de zogenaamde zondeval en de verdrijving uit het Paradijs, het vierde het verhaal van Kaïn en Abel, enzovoort. In dit artikel bekijken we de eerste twee hoofdstukken.
1) Wie was er het eerst?
Volgens het eerste hoofdstuk schept God op de zesde dag eerst de landdieren en daarna de mens.
En God zei: 'Het land moet levende wezens voortbrengen van allerlei soort [...] Zo gebeurde het. God maakte de wilde beesten op het land [...] (1, 24-25)
En God zei: 'Nu gaan Wij de mens maken [...] hij zal heersen over de vissen van de zee, over de vogels van de lucht, over de tamme dieren, over alle wilde beesten en over al het gedierte dat over de grond kruipt.' (1, 26)
23 verzen verderop, naar het einde van hoofdstuk 2 toe, lezen we het volgende:
De HEER God sprak: 'Het is niet goed dat de mens alleen blijft. Ik ga een hulp voor hem maken die bij hem past. Toen boetseerde de HEER God uit de aarde alle dieren op het land en alle vogels van de lucht, en bracht die bij de mens, om te zien hoe hij ze zou noemen [...] (2, 18-19)
Zover ik heb kunnen ontdekken, is dit het vroegste punt waarop de Bijbel zichzelf duidelijk en overmijdelijk tegenspreekt (een beetje googelen levert er nog veel meer op). De tekst is volkomen ondubbelzinnig: volgens het eerste hoofdstuk van Genesis en de Bijbel werd de mens na alle andere dieren geschapen, en vlak daarna ontkent het tweede hoofdstuk dat staalhard. Er is nog een ander punt waarop deze twee hoofdstukken elkaar lijken tegen te spreken, zij het op minder dwingende wijze.
2) De vrouw
Het 27ste vers van het 1ste hoofdstuk vertelt ons:
En God schiep de mens als zijn beeld; als het beeld van God schiep Hij hem; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen [...]
Dit lijkt te suggereren dat man en vrouw tegelijkertijd geschapen werden. In hoofdstuk 2 vinden we echter in de verzen 20-25 het beroemde verhaal volgens hetwelke de vrouw geschapen werd uit een rib van de man. Ik geef toe dat dit geen ondubbelzinnige tegenspraak is, maar het maakt de tekst wel enigszins verdacht.
3) Verdacht?
Wat bedoel ik met verdacht? Dat de bijbeltekst het slachtoffer is geworden van grootschalige vervalsingen, een soort complot? Allerminst.
Wat ik wel bedoel, is het volgende: de bijbel is duidelijk een complex geschrift, dat onmogelijk door één auteur geschreven kan zijn. Dat is onder andere duidelijk door verschillen in aanpak, stijl en mentaliteit, en ook, zoals we zagen, door de overvloedige aanwezigheid van innerlijke tegenspraken. Het is een dogma van de islam dat de Koran in zijn geheel werd opgeschreven door Mohammed volgens het dictaat van God zelf; daar kan ik maar weinig goedgefundeerde uitspraken over doen (hoewel ik zo mijn gedachten heb), maar het is wel heel duidelijk dat het voor de Bijbel niet kan gelden.
Dat de Bijbel meerdere auteurs gekend heeft, is al sinds oudsher een aanvaard feit, bij joodse geleerden zowel als bij christelijke. De middeleeuwer geloofde dat de bijbelboeken Genesis en Exodus in hun geheel neergeschreven werden door Mozes (daarbij rijst natuurlijk de vraag hoe Mozes erin slaagde zijn eigen dood te beschrijven), en sommigen houden ook vandaag nog aan dit denkbeeld vast.
Maar de aanname dat de verschillende bijbelboeken door verschillende auteurs geschreven zijn lost de problemen niet op: zoals we zagen kunnen zelfs twee opeenvolgende hoofdstukken van hetzelfde boek elkaar regelrecht tegenspreken! Bovendien zijn de meeste bijbelboeken vrij slordig van opbouw en bevatten ze vele onnodige herhalingen (Genesis is hier een goed voorbeeld van, dat wordt al duidelijk als je de eerste elf hoofdstukken naast elkaar legt). Dit alles doet een veelheid aan auteurs vermoeden en brengt ons ertoe de Bijbel en de aparte bijbelboeken (vaak zelfs aparte hoofdstukken) te bekijken als een compilatie van oorspronkelijk gescheiden teksten van een groot aantal verschillende auteurs uit vaak erg verschillende periodes.
4) De Bijbel als mensenwerk
En dat is iets dat onvermijdelijk botst met de opvattingen van het traditionele joden- en christendom. Dit zijn immers openbaringsgodsdiensten: ze kunnen niet bestaan zonder een goddelijke openbaring, een heilig (en onfeilbaar) boek. Zonder heilig geschrift verliezen ze elk fundament. Om aan de traditionele opvattingen over de Bijbel als Woord van God te kunnen vasthouden, is het noodzakelijk met dogmatische zekerheid te kunnen zeggen dat elk hoofdstuk en elk vers een trouwe afspiegeling is van de wil van God, dat de Bijbel geen menselijke fouten bevat.
En dat is een stelling die onder invloed van de hedendaagse bijbelkritiek steeds onhoudbaarder wordt: alles aan de tekst en zijn overlevering wijst weg van de sturende hand van de Ene God, en in de richting van een heel leger aan auteurs, kopiisten, correctoren en compilatoren. De hedendaagse "verlichte" christen aanvaardt het bestaan van deze complexe traditie, maar stelt dat achter het hele eeuwenlange proces steeds de corrigerende hand van God werkzaam was, en dat de Bijbel in zijn huidige vorm daarbij het einddoel was: God heeft de Waarheid in stukjes en beetjes prijsgegeven.
5) God als postmodernist
Als dat waar is, dan heeft die Waarheid wel een erg rare vorm. De slordigheid en het gebrek aan eenheid kunnen nog op allerlei manieren verexcuseerd worden, maar dat geldt niet bepaald voor innerlijke tegenspraken als degene die we in paragraaf 1 zagen (en er zijn er nog veel en veel meer, verspreid over de hele Bijbel)! De Ene Waarheid die zichzelf ongegeneerd tegenspreekt, het lijkt nogal paradoxaal.
Men zou kunnen zeggen dat God met dit dikke, complexe en contradictorische boek niets anders beoogd heeft dan zijn vereerders duidelijk te maken dat er niet zoiets als de Ene Waarheid bestaat. Dan is hij daar jammerlijk in gefaald, lijkt me: bijbels fundamentalisme is al eeuwen een plaag (vroeger nog veel erger dan vandaag, met alle mogelijke soorten censuren en vervolgingen en andere schandelijkheden) en heeft al ontelbare slachtoffers gemaakt.
Wat een verspilling van Goddelijke Almacht! Wat een verspilling ook van manuren en schrijfstoffen... En vooral: wat een verspilling aan mensenlevens.
Als onze verlichte christen gelijk heeft, ziet het ernaar uit dat God een erg rare gozer is met een nogal morbide gevoel voor humor. En de rest van het Oude Testament lijkt onze christen daarin gelijk te geven, te beginnen met Genesis hoofdstuk 3! Later meer daarover...
Published at 06:46PM
(
0 comments
/
294 visits
)
This post is public
www.youtube.com/watch Rob DE NIJS, Het werd zomer
www.youtube.com/watch Peter MAFFAY, Und es war Sommer
Published at 08:42PM
(
4 comments
/
378 visits
)
This post is public
Published at 06:29PM
(
0 comments
/
261 visits
)
This post is public
Jamaj legantoj de mia blogo verŝajne scias ke mi verkis kelkajn artikolojn pri la sintaksa teorio kiun oni kutime nomas valenta gramatiko. Mi tre scivolas kiaj estas viaj impresoj pri tiu teorio (kiel mi prezentis ĝin). Ĉu vi trovis en ĝi ion novan? Ĉu ĝi plaĉas al vi, aŭ ĉu vi rilatas kritikeme al ĝi? Ĉu estas malfacilaj aŭ ankoraŭ ne pritraktitaj facetoj pri kiuj vi dezirus klarigojn?
Mi esperas ke viaj reagoj helpos min decidi ĉu mi verku pliajn artikolojn kaj, se jes, kiaj estu ties temoj.
Bonvolu rakonti 
Published at 09:37AM
(
4 comments
/
539 visits
)
This post is public
En la unua artikolo mi montris ke la frazon peras kaj regas ĝia predikato kaj ke predikato diras ion pri siaj argumentoj (ankaŭ nomataj "kernaj komplementoj"). Se tio ne estas klara al vi, bv. relegi tiun artikolon :-)
1) Iom pri unuvalentaj predikatoj
Ni vidis ke ekzistas t.n. nulvalentaj predikatoj, kiuj peras neniun argumenton. Ekzemplo estas la verbo "pluvi": la predikato/frazokerno Pluvas estas jam per si mem kompleta frazo. Same por ekzemple Estas malhele.
Nun mi prezentos kelkajn unuvalentajn predikatojn:
Mi dormas. La instruisto krias. Nia frato malsatas. La knabino estas bela. Rozo estas floro. Vivi evidentiĝis danĝere.
"Dormas", "krias" kaj "malsatas" estas verbaj predikatoj; "estas bela", "estas floro" kaj "evidentiĝis danĝere" estas nomenaj predikatoj (mi klarigis la diferencon en la dua artikolo).
Ĉiuj ĉi predikatoj havas specifan rilaton al sia argumento: ili priskribas ĝin, karakterizas ĝin. Se mi diras La instruisto krias, mi parolas pri instruisto kaj karakterizas tiun per la ago 'kriado'; se mi diras La knabino estas bela, mi parolas pri knabino kaj atribuas al ŝi certan kvaliton, nome belecon.
Kontraste al la plurvalentaj predikatoj, traktotaj ĉi-sube, unuvalenta predikato ne esprimas rilaton inter pluraj argumentoj: anstataŭe ili atribuas ion (econ, agon) al sia unika argumento. Oni povus diri ke unuvalenta predikato esprimas rilaton inter la argumento kaj iu alia "kaŝita" elemento kiu troviĝas ene de la predikato mem. Nomena predikato vorte mencias tiun elementon (bela, floro, danĝere), unuvalenta verba predikato nur sugestas ĝin pere de sia signifo.
Se vi pensas pri la ecoj kiujn mi atribuis al nomenaj predikatoj en la dua artikolo, vi komprenos ke multaj el tiuj ecoj estas fakte la ecoj de ĉiuj unuvalentaj predikatoj, ne nur de nomenaj predikatoj!
2) La subjekto
Post tiu senbrida teoriumado mi venu al la esenco: mi volas iom paroli pri la argumento (grase presita) de la supre cititaj frazoj. Ĝia nomo estas bone konata: subjekto. Mi dubas ĉu necesas klarigi kio estas subjekto, sed mi tamen diros kelkajn vortojn.
La subjekto de frazo plenumas specifan rolon rilate al la predikato: tiun rolon oni kutime nomas agento (mi nun nur parolas pri aktivaj frazoj, por ne tro komplikigi la aferojn). La predikato esprimas iun agon (bati) aŭ staton (esti bela, blui), kaj la subjekto plenumas tiun agon aŭ staton. Ekzistas facila maniero por trovi la subjekton de frazo:
La instruisto krias. Kiu krias? La instruisto.
Rozo estas floro. Kio estas floro? Rozo.
La instruisto plenumas la kriadon => la instruisto estas la subjekto.
Rozo plenumas la flor-estadon => rozo estas la subjekto.
Predikatojn kiuj ne peras subjekton oni nomas senpersonaj. Ĉiuj nulvalentaj verboj estas senpersonaj, sed ni vidos ke ekzistas ankaŭ senpersonaj predikatoj unuvalentaj.
Ĉiujn argumentojn (kernaj komplementoj) escepte de la subjekto oni nomas objektoj (kompleta nomo: objektaj komplementoj). Ekzistas tri tre gravaj objekto-specoj; ilin mi baldaŭ pritraktos. Temas pri la rekta, nerekta kaj predikativa objektoj.
Published at 10:00AM
(
7 comments
/
587 visits
)
This post is public
1) Verbaj kaj nomenaj predikatoj
La multego da eblaj predikatoj sufiĉe nete disfalas en du grupojn:
A)Nomenaj predikatoj ĉiam peras nur unu argumenton. La kerno de nomena predikato estas nomeno: substantivaĵo (ekz.:Johano, floro, ĝojo, tio, tiu, mi) aŭ adjektivaĵo (ekz.:bela, kluba, mia, tiu, tia) . En multaj lingvoj tiu nomeno konsistigas la tutan predikaton (rozo floro; la knabino bela), sed en aliaj (Esperanto!) necesas intermeti ligan elementon. Tiu liga elemento estas verbo kiun ni nomas kopulo.
En Esperanto la plej tipa kopulo estas esti. La verbo esti tiam ne havas propran signifon sed nur indikas ke komenciĝas nomena predikato, ĝi estas nura liga elemento.
Rozo estas floro. La knabino estas bela.
"Rozo" kaj "la knabino" estas la argumentoj, "estas floro" kaj "estas bela" estas la (nomenaj) predikatoj. Ni vidas ke "estas" funkcias nur kiel ligoverbo kaj ke la signifa valoro de la predikato kuŝas en la predikat-nomeno (la substantivo "floro", la adjektivo "bela"). Ekzistas ankaŭ kelkaj aliaj kopulaj verboj, el kiuj la plej gravaj verŝajne estas (far)iĝi, montriĝi/evidentiĝi kaj ŝajni.
Nomenaj predikatoj ne estas tre interesaj el nia vidpunkto, ĉar ilia valento estas ĉiam la sama: ili estas (t.e. laŭ mia scio) senescepte unuvalentaj. La kaŭzo kuŝas en tio, ke ĉiuj nomenaj predikatoj esprimas la saman rilaton (ni jam antaŭe vidis, ke predikatoj esprimas rilaton, ke ili diras ion pri siaj argumentoj): la predikato esprimas ke la argumento estas identa/simila al la nomena elemento kiu konsistigas la kernon de la predikato. Se ni - parolante pri knabino - volas esprimi ke karakterizas ŝin beleco, ni diras ke la knabino estas bela. Ni faras tion ligante la karakerizon "bela" al la knabino, kreante 'novan' predikaton surbaze de la adjektivo "bela".
Oni povus multe teoriumi pri tio ĉi, do mi pasos al la alia kategorio.
B) Verbaj predikatoj estas multe pri interesaj el valenta vidpunkto. Kiel diras la nomo, verbaj predikatoj konsistas el verbo; kaj kiel ni jam vidis en la unua artikolo, verboj povas esti nul-, unu-, du- aŭ trivalentaj. Tio donas 4 bazajn eblecojn, kaj ni vidos en postaj artikoloj ke fariĝos multe pli komplike. Interne de la grupo de verbaj predikatoj ekzistas do multe pli da varieco ol en tiu de la nomaj predikatoj.
Mi diras malmulte pri verbaj predikatoj ĉi tie, ĝuste pro tio ke ekde nun ni parolos preskaŭ nur pri ili ;-p Mi nur donos kelkajn ekzemplojn pri verbaj predikatoj por ilustri la diritaĵojn. Bone atentu la tipografion: mi plene klarigos miajn tipografiajn elektojn en la sekva artikolo.
Pluvas. Tagiĝas.
Mi dormas. Johano enuas.
Johano batas Petron. La hundo forpelas la katojn.
Mi donos katon al mia fianĉino. La generalo sendas leteron al sia edzino.
La junulo farbis sian domon flava. Li opinias ŝin bela.
2) Duboj
En sia reago al la unua artikolo, Viktoro uzis la vorton leciono, kvazaŭ mi estus instruisto. La tono de la ĝisnunaj artikoloj estas certe grandparte instrua, sed mi devas konfesi ke ankaŭ mi ne scias ĉion, ke ankaŭ mi havas multajn dubojn. Kvankam mi (kaj kun mi tre multaj lingvistoj) kredas ke la valenta gramatiko estas tre bona sintaksa teorio - eĉ la plej bona -, ankoraŭ ekzistas ombraj punktoj. Estas multa spaco por interpretado, kaj ofte eblas diversaj interpretmanieroj, kiuj foje estas same taŭgaj, foje same sentaŭgaj. Ĉiu lingva teorio devas havi tiajn malfacilajn diskutpunktojn, ĉar lingvo estas ege kompleksa fenomeno.
Krom tio mi havas ankaŭ alian handikapon: mi nenion scias pri antaŭaj aplikoj de la valenta gramatiko al Esperanto. Parolante pri la gramatiko latina, mi estas apogata de diversaj jaroj da sperto de granda nombro da lingvistoj; sed por Esperanto mi ne disponas pri tia "akumulita saĝo" (se ĝi tamen ekzistas, mi volonte lernos pri ĝi).
Jam nun, en tiu ĉi dua "leciono", mi devas konfesi ke mi renkontas malfacilajn barojn. Kelkaj baroj estas nur ŝajnaj kaj rapide forsolviĝas post ioma pensado, aliaj estas pli obstinaj kaj ankoraŭ ne ricevis kontentigan solvon. Hodiaŭ mi pritraktos nur la unuan kategorion; estas ankoraŭ tro frue por diskuti vere problemajn punktojn.
3) Ĉu verba? Ĉu nomena?
Foje oni vidas predikatojn pri kiuj oni ne tuj certas, ĉu ili estas verbaj aŭ nomenaj. Temas precipe pri predikatoj kiuj enhavas la verbon esti.
- A) Foje la verbo esti ne estas kopulo, sed helpoverbo ĉe participo. Tiam ni havas verban predikaton:
Mi estas konstruanta la domon. Li estis naskita antaŭ dudek jaroj. Li estas konfesonta sian kulpon.
Tian verban predikaton konsistantan el pluraj vortoj ni nomas kompleksa verba predikato.
- B) Dum la frazo la ĉielo estas blua havas nomenan predikaton, la sinonima frazo la ĉielo bluas havas verban predikaton. Tio eble estas iom konfuza, sed mi ne vidas problemon en ĝi: ĝi nur emfazas la fakton ke eblas diri unu saman aferon uzante diversajn sintaksajn rimedojn (pri tiu fakto mi ankoraŭ multe devos skribi!).
- C) !! Fariĝas pli malfacile kiam la verbon esti (aŭ alian kopulo-verbon: iĝi, fariĝi, montriĝi, evidentiĝi, ŝajni ks.) oni kombinas kun e-vorto en frazoj kiel:
Estas bone ke vi venis. Estis neeble veni pli malfrue.
En tiaj ĉi frazoj mi dirus ke la predikatoj "estas bone" kaj "estis neeble" estas nomenaj predikatoj. Ni tamen vidas ke la kernon konsistigas nek substantivaĵo, nek adjektivaĵo; mi proponas modifi la difinon pri nomenaj predikatoj tiel ke en certaj antaŭdifinitaj okazoj (se la argumento estas ke-frazo aŭ infinitivo) oni uzas Esperante en nomenaj predikatoj la adverban formon anstataŭ adjektiva. Bv. rimarki, ke tio ĉi estas solvo-propono kiun mi mem elpensis por specifa problemo de la Esperanta situacio, kaj ke ĝi (laŭ mia kono) ne estas ĝenerale agnoskita ero de la valenta teorio. Mi nepre devos denove tuŝi la problemon en iu estonta artikolo.
- Ĉ) ! La konstruo "kopulo-verbo + e-vorto" foje kondutas kiel nulvalenta verbo: en frazoj kiel Estas danĝere, Estas frue aŭ Estas hele. El tio mi verŝajne devas konkludi ke en Esperanto nomena predikato ne ĉiam estas unuvalenta, sed en malmultaj okazoj povas esti nulvalenta.
Ĉu iu scias kiel oni traktas tiun problem(et)on en aliaj lingvoj en kiuj estas same (ankaŭ "estas same" ŝajnas bona ekzemplo)? Mi pensas ekzemple pri la itala: è presto, è tardi.
En la sekva artikolo mi verkos pri la diversaj fraz-argumentoj: pri la subjekto kaj la objektoj. En tiu diskuto, valento ludos tre gravan rolon.
Published at 02:19PM
(
24 comments
/
1173 visits
)
This post is public
En tiu ĉi artikolaro mi provos prezenti la manieron en kiu (laŭ moderna lingvistiko) frazoj estas organizitaj, donante kiel eble plej taŭgajn nomojn al ĉiuj frazopartoj. La bazo de tiu ĉi priskribo estas la valenta gramatiko, kiel oni instruis ĝin al mi dum la lecionoj pri latina lingvistiko.
Ĉi tie mi provos prezenti nur kelkajn bazajn aferojn kiuj estos klarigitaj kaj ampleksigitaj en postaj artikoloj.
1) Frazokerno
Frazoj havas hierarkian strukturon, kies bazo estas la predikato. La predikato priskribas la rilaton kiu ligas la kernajn elementojn (argumentojn) de la frazo.
Predikato + argumentoj = frazokerno.
2) Graveco de la predikato
Johano brakumas Petron.
"Brakumas" estas la predikato de la frazo: ĝi ligas la du argumentojn "Johano" kaj "Petro" kaj priskribas ilian rilaton. La ĉeesto de la predikato permesas ke la instancoj Johano kaj Petro havas rilaton en kiu Johano brakumas Petron kaj Petro estas brakumata de Johano; ni ankaŭ povus diri ke la predikato peras siajn argumentojn. La predikato krome regas siajn argumentojn kaj tiel determinas la tutan gramatikan karakteron de la frazokerno.
Mi provos pli firme pruvi tion disponigante ankaŭ kelkajn aliajn frazokernojn:
Pluvas. La predikato "pluvas" havas neniun argumenton kaj formas per si mem kompletan frazokernon.
Johano dormas. 1 argumento: Johano
Johano donas libron al Petro. 3 argumentoj: Johano, libro, Petro
Estas neeble diri *Johano pluvas aŭ *Johano dormas Petron aŭ *Johano brakumas libron al Petro. El tio ni povas konkludi ke la predikato plenumas tre gravan rolon en la frazo: ĝi determinas la tutan strukturon de ĝia kerno.
3) Valento
Ni ĵus vidis ke diversaj predikatoj povas peri diversajn nombrojn da argumentoj. "Pluvi" povas peri nul argumentojn, "doni" tri. La lingvistika ĵargono diras ke verboj havas diversajn valentojn. La valento de verbo estas priskribo de ĝia kapablo peri argumentojn (kaj ankaŭ de la maniero en kiu ĝi ordigas tiujn argumentojn: pri tio mi verkos pli malfrue).
"Pluvi" povas peri nul argumentojn; ni nomas ĝin nulvalenta predikato.
"Dormi" povas peri unu argumenton; ni nomas ĝin unuvalenta predikato.
"Brakumi" povas peri du argumentojn; ni nomas ĝin duvalenta predikato.
"Doni" estas trivalenta predikato.
Pli bone konataj estas la tradiciaj terminoj transitiva kaj netransitiva: pri tiuj mi verkos pli malfrue.
4) Preter la kerno
La frazokernon konsistigas la predikato kaj la argumentoj. La argumentoj dependas de la predikato, ili estas ĝiaj komplementoj. Sed predikato povas peri kromajn komplementojn:
Pluvas. Hodiaŭ pluvas.
Johano brakumas Petron. Johano brakumas Petron pro subita amsento.
"Hodiaŭ" kaj "pro subita amsento" ne estas argumentoj de "pluvas" kaj "brakumas", sed ja dependas de ili kaj plikonkretigas ilin: ankaŭ ili estas komplementoj ĉe la predikato.
En la frazo Johano brakumas Petron pro subita amsento ni diras ke "brakumas" estas la predikato; "Johano" kaj "Petro" (la argumentoj) estas kernaj komplementoj ĉe la predikato; "pro subita amsento estas cirkonstanca komplemento ĉe la predikato.
predikato+kernaj komplementoj=frazokerno
frazokerno+cirkonstancaj komplementoj=frazo
5) Resuma terminaro
frazokerno (predikato+argumentoj)
argumentoj=kernaj komplementoj
cirkonstancaj komplementoj
la predikato peras kaj regas siajn komplementojn
valento: nulvalenta, unuvalenta, duvalenta, trivalenta
transitiva-netransitiva (ne klarigitaj en la teksto)
Kelkaj aferoj pri kiuj mi nepre devos baldaŭ verki:
*La diversaj specoj de predikatoj: verba/noma predikato ktp.;
*La diversaj specoj de argumentoj: subjekto kaj objektoj (rekta, nerekta, predikativa, aliaj);
*Pli profunda diskuto pri "valento";
*Transitiva-netransitiva (tikla punkto en Esperantujo);
*Diversaj formoj de la frazopartoj (vorto, vortgrupo, subfrazo, citaĵo)
Published at 10:02AM
(
4 comments
/
685 visits
)
This post is public
http://www.liberafolio.org/2010/nikola-rasic-esperantistoj-tro-kontentas-pri-si-mem
Lingvo -- Komunumo -- Movado
Ĉu necesas pli klara distingo?
Published at 06:22PM
(
1 comment
/
461 visits
)
This post is public
Published at 07:55AM
(
0 comments
/
430 visits
)
This post is public
Mi ĵus legis ĉapitrojn 1-3 de Genezo; jen kelkaj impresoj.
*En ĉ. 1, Dio kreas la bestojn antaŭ ol li kreas la homon. En ĉ. 2, Dio kreas la homon kaj nur poste kreas la bestojn por akompani lin. => kontraŭdiro
*Ĉ. 1 sugeras ke viroj kaj inoj estis kreitaj samtempe (verso 27a), dum ĉ. 2 asertas ke la ino estis kreita post la homo (el ripo). => kontraŭdiro
*Kaj plej grave:
En ĉapitro 3, Dio sin montras aĉulo: kolerema, malpardonema, severa (kruela?!), sed ankaŭ hipokrita, egoisma, ĵaluza.
Published at 08:51AM
(
4 comments
/
861 visits
)
This post is public
http://en.wikipedia.org/wiki/Freedom_of_religion_in_the_United_States#Situation_of_atheists
Situation of atheists
According to Mother Jones, 52% of Americans claim they would not vote for a well-qualified atheist as president.[39] More recently a 2007 Gallup poll produced nearly identical results.[40] A 2006 study at the University of Minnesota showed atheists to be the most distrusted minority among Americans. In the study, sociologists Penny Edgell, Joseph Gerties and Douglas Hartmann conducted a survey of American public opinion on attitudes towards different groups. 40% of respondents characterized atheists as a group that "does not at all agree with my vision of American society", putting atheists well ahead of every other group, with the next highest being Muslims (26%) and homosexuals (23%). When participants were asked whether they agreed with the statement, "I would disapprove if my child wanted to marry a member of this group," atheists again led minorities, with 48% disapproval, followed by Muslims (34%) and African-Americans (27%).[41][42] Joe Foley, co-chairman for Campus Atheists and Secular Humanists, commented on the results, "I know atheists aren't studied that much as a sociological group, but I guess atheists are one of the last groups remaining that it's still socially acceptable to hate."[43] Nevertheless, atheists are legally protected from discrimination in the United States. They have been among the strongest advocates of the legal separation of church and state.
Several private organizations, the most notable being the Boy Scouts of America, do not allow atheist members.[44] However, this policy has come under fire by organizations who assert that the Boy Scouts of America do benefit from taxpayer money and thus cannot be called a truly private organization, and thus must admit atheists (along with homosexuals, and others currently barred from membership). An organization called Scouting for All, founded by Eagle Scout Steven Cozza, is at the forefront of the movement.
Published at 03:36PM
(
1 comment
/
266 visits
)
This post is public
Latest posts
-
Subscribe to the latest posts of Andreo Peetermans
This form is secure
Send a message
Search for a member