Antaŭ kelkaj monatoj, ĉe Radio Canut, la liona ribela radio, mi aŭdis plurajn kanzonojn kajtitaj en stranga lingvo kiu similis kun la araba, sed ne estis la araba lingvo. Kaj mi malkovris ke tiu ĉi kanzono estas kantita de la fama tamaziĥta kantisto Lwennas Meɛṭub, skribita en la tifinaĥa alfabeto ⵍⵡⴻⵏⵏⴰⵙ ⵎⴻⵄⵟⵓⴱ kaj en la franca Matoub Lounès.

Tiuj kanzonoj vere plaĉis al mi, kaj pro tio mi multe serĉis pri tiu stranga lingvo kaj kiu popolo ĝin parolas.

 

Pri la Tamaziĥta lingvo kaj la Amaziĥta popolo

La tamaziĥta (Tamaziɣt) lingvo estas la lingvo de la Amaziĥoj (Amaziɣ, pluralo: Imaziɣen), kiu estas nomada Nordafrika popolo. La Amaziĥoj estas dividitaj inter pluraj popoloj kies nomojn vi eble jam konas: la Berberoj, la Kabiloj, la Tuaregoj, ktp... Tiu lingvo estas parolita en pluraj lokoj de Nordafriko:

Tamaziĥta Lingvo

 

Tiu popolo, la Amaziĥtoj, ĉeestis antaŭ la arabigo de Nordafrikio. Multaj el ili nun estas nomadoj aŭ loĝas en diversaj apudmaraj urboj de Nordafrikio.

Kun la arabigo venis ankaŭ la islamigo. Eĉ se kvazaŭ duono de ili islamiĝis, multaj ne konvertiĝis kaj gardis ilian antaŭan religion (ĉu Kristanaj, ĉu Judaj, ĉu animista, ĉu sendia).

Sendependiĝa movado

Kabilo (ruĝa makulo ĉe la mapo) luktis en la 1960aj jaroj por sendependiĝo (mi nun ne havas sufiĉe da dokumentoj pri tio do mi faros novan artikolon iam baldaŭ pri tio) kaj nun daŭre deziras sendependiĝon, malgraŭ la granda subpremo kaj persekutoj far la Alĝera registraro.

Pri la kultura movado

Kabila dialekto de la Tamaziĥta movado nun deziras rekonon kaj ke iliaj parolantoj retrovu fierecon paroli ĝin. Multaj laboroj estis faritaj por tiu lingvo: kreado de unuigita alfabeto, relernado de la antaŭa Tifinaĥa alfabeto (Tifinaɣ).

 

Pri la kantisto Lwennas Meɛṭub

Post serĉoj pri la lingvo, mi serĉis pri tiu kantisto kaj eklernis ke li estis la nuntempa simbolo de la renaskigo de la kabila kulturo.

Li naskiĝis en Tawrirt n Musa en la jaro 1956 kaj ekde la juneco li skribis kanzonojn en la kabila lingvo kaj produktas en la jaro 1978 sian unuan albumon, Ay Izen (Ho Leono).

Tuj post tiu unua albumo sekvis pluraj aliaj (25 dum lia tuta vivo) kaj grandan admiradon de la sendependigaj luktantoj kaj de la kabila popolo. Sed samtempe, li tutlaŭte kritikis la cenzuron de la Alĝeria registaro.

En la jaro 1994 li estas kaptita kaj ostaĝita de islamaj teroristoj, sed fortega popola movado en Kabilio permesis ke li liberiĝu rapide.

Ĉiama batalanto por paco, egaleco, solidareco kaj libereco, kaj ĉiama luktanto kontraŭ terorismo kaj militoj, li partoprenis en pluraj movadoj ĉie en la mondo, interalie en la grandega movado kiu okazis en 1996 en Italio, kontraŭ mortpuno.

La 25ª de Junio de 1998, sur la strato de AtDwala li estis pafmurdiga de solduloj verŝajne pagitaj de la Alĝeria Registraro, tuj post la apero de albumo nomita Ayen ayen, Iluhqed zhir en kiu li klare kritikegas la nunan politikon de la Alĝera registaro kaj mokas pri ĝi.

Tiu post la murdo, okazis grandegaj ribeloj en tuta Kabilio.

Lwennas Meɛṭub iĝis granda simbolo de la kabila kultur, sed ankaŭ simbolo de paca rezistado kaj fiereco pri sia kulturo. kaj ĝis nun li estas unu el la plej internacie konata kabila kantisto, kiun ni ĉiam gardos en niaj koroj. Jen tio estis mia homaĝo al tiu famega kaj talenta kantisto.