Dekomence la maniero disvastigi Esperanton ŝanĝis iom post iom kaj evoluis kun la paso de la tempo. La unuajn pionirojn de nia lingvo internacia ligitajn al la personeco kaj la ideologio de Zamenhof sekvis la baldaûa naskiĝo de kluboj kaj asocioj tra la tuta mondo kun diversaj ideoj kaj interesoj kelkfoje kontraûaj inter si mem.

Esperanto baldaû ne nur estis la komuna lingvo de centoj da regionaj kaj urbaj asocioj kiuj trovis en ĝi ian interesan novan ilon en la kampo de la lingvistiko, la internacia komunikado, la sciencoj kaj en la tuta kulturo. Nia lingvo ankaû interesis diversajn sociajn kaj religiajn movadojn kiuj trovis en la lingvo internacia grandan utilecon por siaj respektivaj celoj.

Esperanto restis neŭtrale kaj vive, ĉiuj povis uzi ĝin por la plej diversaj celoj. Tamen unu el la plej gravaj problemoj eltenitaj de nia lingvo ekde ĝia naskiĝo estis la transigado de la lingvo al la sekvonta generacio.

Tra la jarcenta historio de Esperanto, miloj da personoj en la tuta mondo lernis kaj uzis Esperanton, tamen nur malmultaj esperantistoj transigis ĝin al siaj gefiloj. Se kontraŭe, hodiaû la nombro da homoj kiuj parolus Esperanton eble estus la trioblo aû la kvaroblo de la nuna nombro da parolantoj. Estas malfacile trovi ian racian klarigon al tiu realo kaj oni bezonus karesan esploradon, tamen ni povas proponi kelkajn demandojn aû hipotezojn. Eble Esperanto estis por siaj estintaj parolantoj nur ilo aû hobio taŭga por amuziĝi dum la libertempo kaj ne estis por ili kultura havaĵo transigenda al la gefiloj samkiel kaze de denaska nacia lingvo, religio aû ideologio.


Do la normala vojo por disvastigi Esperanton kutime estis la bonvola lernado en malgrandaj klubetoj kaj asocioj aû la memlernado. Tiel Esperanto estas lingvo sen politika aû ekonomia subteno, lingvo bonvole lernita pleje de kleraj kaj adoltaj personoj kiujn interesis ĝi. Esperanto normale ne vivas generacion post generacio en ĉiu familio aû regiono, male Esperanto estas lernata generacion post generacio en malsamaj landoj kaj familioj. Tiu ĉi fenomeno mi nur trovis en la lingvo internacia, ne en alia.

Laŭ tia formulo ni atingas lingvon parolatan de kleruloj, kuriozuloj kaj personoj kiujn interesas la kulturo, la lingvoj, kaj ĝenerale la “strangaj aferoj”. Ĉiujn allogis kulturo naskita de lingvo tute malkonata de la plimulto de viroj kaj virinoj. Iom post iom, generacion post generacio, Esperanto estis pli kaj pli stranga kaj malkonata de granda nombro da homoj, ĝis Esperanto iĝis ferma lingvo.


Aliaj trovas Esperanton voje de diversaj ideologioj, aû kredoj kiuj historie uzis ĝin kaj simpatiis kun la internacia lingvo kaj poste preskaû ĝin forgesis. La esperantistaro estas do ĉiam diversa kaj pentrinda, ĉiam nova, ĉiam senradika, diaspora, sen klara estinto nek rekta transigo al la estonto, la eterna semo kiu nur vidas sin mem, kaj ne zorgas pri kio okazas ekstere. Tiu generacio de esperantistoj nenion rilatas al Zamenhof nek al origino mem de la lingvo kiu celis esti komunikilo por internacia kompreno inter ĉiuj popoloj de la homaro kaj ne ludilo por aro da homoj kiuj uzas ĝin dum sia libertempo.



Esperanto ne estas pro tio; tio ne estas ĝia celo. Esperanto naskiĝis por esti internacia lingvo inter ĉiuj popoloj, lingvoj kaj kulturoj. Certe estas ke Esperanto kreis sian propran kulturon, sed ne estas celo de Esperanto nek de esperantistoj centriĝi je si mem. Esperanto ne naskiĝis por krei novan popolon nek nacion sur la Tero sur komuna lingvo. Esperanto ĉiam serĉis la dialogon kaj la komunikon inter la jam estintaj nacioj kaj popoloj.

Ĝis antaŭnelonge la falo de esperoj, kaj la granda malproksimeco de la esperantistoj favoris la emon al la centriĝo sur la esperantistaro mem kaj ties historio kaj kulturo kaj ni preskaû forgesis la laboron de disvastigado al la ekstera mondo ĉirkaûanta nin. Tamen Interreto kaj la evoluo de la novaj teknologioj konsistigas grandan revolucion ĉie kaj, kompreneble, ankaû en la esperanta komunumo.


Ĉiutage miloj da personoj malkovras esperanton rete, la ekzisto de lingvo neutrala, de neniu, per kio oni povas komuniki senprobleme kun centoj da miloj da homoj ĉiulande, lingvo ebliganta vojaĝi kaj vidi novajn mondojn ĝis tiam kaŝitaj kaj nekonataj. Tiuj novaj esperantistoj lernas kaj studas la lingvon sen ligiĝi al nenia klubo aû asocio, ili naskiĝas rekte de la originala esperanta movado, tio estas, ili vidas en esperanto veran universalan lingvon de ne nur kelkaj homoj sed de ĉiuj kiuj volas partopreni ĝin.

La novaj esperantistoj pensas ke Esperanto estas alternativa kaj farebla elekto, bona alternativo al la kultura kaj lingvistika diskriminado okazanta kiam kelkaj, malmultaj lingvoj, regas super la aliaj, aû eble pli ekzakte kiam “nur unu lingvo regas super la aliaj”.


Tiu ĉi nova generacio naskiĝita en la reto apenaû scias pri la esperanta historio, la kluboj, aû la malsimplaj politikoj de multaj asocioj plenaj de teknikaĵoj kaj malfacila terminologio malkomprenebla por kiuj nur kaj simple parolas la lingvon internacian. Neniu scias kiom da ili estas, sed ilia malvidebla kreskado ne ĉesas. Ili ne havas klubokarton, sed ili parolas kaj uzas la lingvon.



Se alia mondo estas ebla, ia nova komunikadmaniero pli justa kaj demokratia ankaû eblas. Tio estas la konvinko de tia nova generacio ĵus naskita rete en Esperantujo. La esperantistoj devas labori kune, novaj kaj malnovaj ni devas lerni unu de la aliaj, rekapti la verdan animon de la originoj de Esperanto valorante la spertojn de kiuj antaûestis, Nur tiel ni povos savi la verdan esperon en mondo pli kaj pli malgranda kie, samtempe, ni sentas nin pli kaj pli malproksimaj de la ceteruloj.

Nur tiel ni povos solvi la problemojn kaj la ĝenaĵojn de ĉi tiu ĵus naskita jarcento.

Ni klopodu por la normalizado de Esperanto kiel lernebla lingvo en la Eûropa edukosistemo.

Ni faru de nia lingvo havaĵon doneblan al niaj gefiloj, kaj de nia kulturo universalan hereditaĵon malferman al kiuj volas/os partopreni ĝin. Ni faru de Esperantujo ian internacian komunumon kie la tuta homaro bonvenu.

A. Fabián Jiménez