Listo de neologismoj kiujn mi ŝatas

Jam konataj neologismoj

  • Riismo

Riismo estas tiome bone konata ke ĝi ne bezonas eksplikadon.

  • Untismo

Untismo signifas la uzadon de la sufiksoj -unt- kaj -ut- analoge kiel -int-/-ant-/-ont- kaj -it-/-at-/-ot-. Do, xunta estas tiu kiu xus, kaj xuta estas tiu kiu estus xata.

  • Naismo

La akuzativo de x estas kutime xn, sed tio ne ĉiam eblas. En tiuj kazoj, la akuzativo de x estu na x: Oni “uzu na na”.

Aliies neologismoj

  • tabasam-

“Rideti” estas tute malsama koncepto ol ridi. Do, oni anstataŭe uzu la sŭahiloriginan verbon tabasami.

  • asron-

La koncepto de kolektiva manĝetumado kaj trinkumado (kutime pri kafo aŭ teo) mankas en la esperanta lingvo. Do, oni uzu la persoriginan verbon asroni.

Miaj neologismoj

  • ub-

El Vikipedio:

La nomo Ubuntu venas el la zuluaj kaj ksosaj lingvoj kaj signifas “Mi estas, ĉar vi estas”. La devizo de Ubuntu, “Linukso por homoj”, montras unu el ties ĉefcelojn: igi Linukson pli disponebla kaj facile uzebla.

Se oni havus la radikon ub-, ubuntu estus esperanta vorto signifanta estu tia kia ubus. Do, kio estas ubi?

Laŭ mi, ubi nun signifu helpi aŭ disdoni ion sen poste havi malpli. Do, ubuntu estus la devizo: “Kiam ajn vi povas plibonfartigi aliajn sen perdi mem, faru tion!” Tio bone kongruas kun “Mi estas ĉar vi estas”. Plue, la liberkodaj programistoj ubantas per disdoni siajn programojn senkoste (la perdado de untaj monaj profitoj ne validas kiel vera perdo). Multaj uzantoj ankaŭ farus tion se ili programus: Ili ubuntas.

  • -anc-

Esperanto bezonas sufikson por esprimi numerajn kvantojn de io, ĉar tiaj vortoj alie estas ambiguaj:

grando → grandanco
longo → longanco
areo → areanco
pezo → pezanco
forto → fortanco
rapido → rapidanco
denseco → densanco
angulo → angulanco
kvanto → anco.

“La tuta areo estis plena.” / “La areanco estis ses hektaroj.”

  • -ob-

Ĉi-tio celas kompletigi la esperantan sistemon por esprimi gradojn de parenteco. Unue, mi konstatas ke laŭ mi oni uzu la prefikson bo- nur pri parentecaranoj de la edzo. Do, bofrato nur signifu na frato de la edzo, ne na edzo de la frato. Due, mi konsilas kombini parentecvortojn: fratobofrato estu la bofrato de la frato, do la frato de la edzo de la frato. Nun, logike eĉ la fratobo estas la edzo de la frato. Do, anstataŭ bofrato oni povus ekzakte uzi na unu el la sekvantaj vortoj: bofrato, bofratino, bofratiĉo, fratobo, fratobino/fratiĉobo, fratobiĉo/fratinobo, fratobofrato, …, bofratobo, …. Nun, mi prezentas regularan esprimon por parentecvortoj:

(bo)?(((duon)?frat|patr|(pra)*(nep|av|(duon)?(kuz|onkl|nev)))(iĉ|in)?(ob(iĉ|in)?)?o)+

Do, bopranevinobinoprapraduonkuzobiĉo estas la edziĉo de la pranepino de la duonfrato de la praavo de la edzino de la nepino (!) de la frato de la edzo.

  • tabas-

Oni povas simple pliĝeneraligi na tabasami (vidu pli supre) per difini na tabaso kiel mimiko. Tiel, tabasami estas ami per tabaso.

  • ĉi-

Laŭ mi en la esperanta lingvo mankas bona traduko de la diverslingvaj esprimoj “hay / il y a / there is / det finns / es gibt / 有 / …” signifantaj na ĉeestashaviĝas. Mi konsideras ekuzi la verbon ĉii anstataŭe: “Pli da kukoj ne ĉias.”