Prezados:

Esta semana o escritor GRACILIANO RAMOS está sendo homenageado pela famosa FLIP (Feira Literária de Paraty), que está ocorrendo nesta semana nessa cidade fluminense.

Como é sabido, GRACILIANO RAMOS foi esperantista e este fato foi por mim evidenciado num artigo que escrevi intitulado LA BRAZILAJ INTELEKTULOJ KAJ ESPERANTO e publicado no meu livro SALUTON, SAMIDEANO!, disponibilizado virtual e gratuitamente na "home page" de Kultura Kooperativo de Esperantistoj.

Um dos subitens do artigo intitula-se GRACILIANO RAMOS KAJ ESPERANTO, que vai abaixo transcrito, para conhecimento daqueles que ainda não o leram.

Aloísio Sartorato
Rio, Brazilo

GRACILIANO RAMOS KAJ ESPERANTO

La unua informo, kiun mi havis pri la esperantisteco de Graciliano
Ramos, okazis kiam mi estis estrarano de Brazila E-Ligo, en Rio.
Iam, en la 80-a jaroj, Fernando Marinho, la tiama Prezidanto de
BEL, montris al mi malnovan numeron de Brazila Esperantisto, kiu
enhavis mallongan funebran noton, en kiu oni informas pri la morto
de Graciliano Ramos, kiu iam studis Esperanton en Palmeira dos
Índios, ŝtato Alagoas.

Jaroj pasis kaj en 1992 mi ĉeestis prelegon ĉe Urba Biblioteko, en
kvartalo Botafogo, en Rio. En tiu jaro oni festis la centjaran
naskigon de Graciliano kaj bonŝance la preleganto estis guste lia
filino, Clara Ramos, kiu parolis pri la vivo kaj verkaro de sia patro.
Dum la prelego ŝi interalie asertis, ke ŝia patro estis profunda
konanto de mitologio, historio kaj de diversaj lingvoj. Ĉe la fino de
la prelego mi alproksimiĝis al ŝi kaj starigis la jenan demandon: “S-ino
Clara, mi havis informon, ke via patro iam studis aŭ interesiĝis
pri Esperanto. Ĉu tio estas vera?” Kaj por mia feliĉo ŝi diris, ke tiu
informo estas tute ĝusta, aldonante ke tiu detalo aperis en libro,
kiun ŝi verkis pri sia patro. Post kelke da tempo mi kontrolis la
informon kaj konsultis la cititan libron (Mestre Graciliano –
Confirmação Humana de uma Obra). Kaj sur la paĝo 56-a mi trovis
la tiom atendatan informon:

"Para efeito externo, Graciliano é o
comerciante da Loja Sincera, o professor que prepara inclusive as
irmãs para os internatos de Maceió. Mas chega o dia em que os
fardos da fazenda ou a História, o Português, a Sociologia
Criminal, o Francês, o Inglês, o Italiano, o Latim estudado com o
padre João Guimarães e o Esperanto em conjunto com um grupo
de amigos, não fazem o que Eça de Queiroz e Anatole France
conseguem sozinhos”.

Konsiderante ke, laŭ la “Deklaracio pri Esperantismo”, aprobita en
la Unua Universala Esperanto-Kongreso, okazinta en Boulogne-sur-
Mer, en Francio, en 1905, “Esperantisto estas nomata ĉiu
persono, kiu scias aŭ uzas la lingvon Esperanton tute egale, por
kiaj celoj li gin uzas”, ni kun fiero povas proklami, ke ankaŭ
GRACILIANO RAMOS ESTIS ESPERANTISTO!