Andreas Kueck's blog

Tvitero (Twitter 2012) estas mikroblogilo, per kiu la uzanto povas afishi tekstmesaghojn (angle: "Tweets"; Esperante: "pepajhoj") de po maksimume 140 signoj; pli: Vikipedio (2012). Tiu chi artikolo prezentas unu relative tempo- kaj monoshparan manieron, kiel tion oni povas utiligi, por reklami por Esperanto. Temas pri speco de gerilo-reklamado; pli: Wikipedia (2012a). Jamaj aliaj iniciatoj rilate la temon Tvitero kaj Esperanto estas priskribitaj en Redakcio de Libera Folio (2009, 2010). En la unue menciita iniciato temas pri tio, jam instrui Esperanton. La dua iniciato celis atingi tion, ke "Esperanto" estu unu fojon inter la (siatempe) aktuale dek plej ofte afishitaj esprimoj (en la sekvo nomataj ankau "furor-esprimoj"). La maniero priskribata en tiu chi artikolo celas atentigi plej eble multajn homojn ne nur pri la ekzisto de Esperanto, sed ankau videbligi ghian konkretan rilaton al almenau unu el la furor-esprimoj.

Maniero por reklami por Esperanto per Tvitero

La maniero bazighas sur jenaj eble ne pruveblaj hipotezoj:

1. Ju pli da atentigoj pri Esperanto estas, des pli da novaj esperantistoj estos. (La eventuala krom-efiko "ankau pli da eternaj komencantoj" estas neglektata chi-kuntekste.)
2. Tviteranoj en Germanujo emas legi tiujn pepajhojn, en kiuj aperas unu el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo ("Deutschland Trends"; la uzanto vidas respondan rangliston kaj povas alklaki la tie listigitajn esprimojn, por vidi priajn pepajhojn)^*).
   ^*) Analoge pri aliaj landoj.
3. Inter la tviteranoj estas tiom da homoj kun mensa malfermiteco al Esperanto, ke, por reklami por ghi, entute indas utiligi Tviteron.

Tial reklamanto por Esperanto afishu pepajhojn, kiuj entenas a) unu el la furor-esprimoj de la germana (au alilanda) Tviterujo kaj b) oportunan rilaton de tia esprimo al Esperanto.

Jen konkreta ekzemplo: En la 18a de Aprilo 2012 unu el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo ("Deutschland Trends") estis: "Letzte Sendung am 7. Juni" (= lasta elsendo en la 7a de Junio). Fono: Antaue estis anoncite, ke en la 7a de Junio 2012 okazos la lasta elsendo el la serio de la televida konversaci-rondo nome "Gottschalk Live". Ties gvidanto Thomas Gottschalk estas eminentulo en Germanujo (Wikipedia 2012b). Tio instigis la autoron afishi jenan pepajhon (en la germana; sekvas la traduko): "#Gottschalk: Lasta elsendo en la 7a de Junio? Chu estos io pli bona en tiu tago? Jes, en Herzberg ekos #Esperanto-kursoj (esperanto-urbo.de/page.php?pid=91295910)"^**). Interesitoj do ekscios, ke estas ech "Esperanto-urbo". Kaj la "pasigo de l' pilko" (germane: "Vorlage") al tio chi venis de tute bagatela, sed en Germanujo evidente furora afero.
^**) La krado (numer-signo) # estas uzata por marki grupojn au temojn.

Pliaj ekzemploj

Jen pliaj ekzemploj; fonto: Tviterejo de Andreas Kueck (2012).

8a de Majo 2012; kvar el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo: "Berliner Flughafen" (= flug-haveno de Berlino), "Eröffnung" (= malfermo), "Mai 2012" (= Majo 2012) kaj "#BER"; pepajho de la autoro (en la germana, sekvas la traduko): "Flug-haveno de Berlino: Chu malfermo prokrastita? Ne gravas: #Esperanto-kongreso chiuokaze estos antaue: #BER 25a-28a de Majo 2012 www.esperanto.de/kek2012/?lang=de".

7a de Majo 2012; unu el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo: "wieeinfahrrad" (= kielbiciklo [en unu vorto!]); pepajho de la autoro (en la germana, sekvas la traduko): "#kielbiciklo Per biciklo chirkau la mondo kaj similo: vojaghoj de #Esperanto-parolantoj: http://eo.wikipedia.org/wiki/Esperantistoj-voja%C4%9Dintoj".

4a de Majo 2012; du el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo: "Mai 2012" (= Majo 2012) kaj "rp12" (t. e. "Re:publica", t. e. konferenco pri blogado kaj interretaj sociaj komunikiloj; la Re:publika de 2012 finighis ghuste en la 4a de Majo 2012); pepajho de la autoro (en la germana, sekvas la traduko): "Post #rp12: Chu kuriozaj, kiel bone #Esperanto funkcias? Komuna Esperanto-Kongreso, Berlino, 25a ghis 28a de Majo 2012 http://www.esperanto.de/kek2012/?lang=de".

23a de Aprilo 2012; unu el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo: "Welttag des Buches" (= monda tago de la libro); pepajho de la autoro (en la germana, sekvas la traduko): "Monda tago de la libro. Kaj tie estas ofertataj libroj en #Esperanto, la kredeble plej facila lingvo de l' mondo: http://www.esperanto-buchversand.de".

23a de Aprilo 2012; unu el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo: "Tag des Bieres" (= tago de la biero); pepajho de la autoro (en la germana, sekvas la traduko): "Tago de la biero: Libro en #Esperanto pri biero estas ofertata en http://www.esperanto-buchversand.de/SchickeHarald--Germanajbierokajbierkulturo---L2111--- ".

20a de Aprilo 2012; du el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo: "LG Hamburg" (= landa tribunalo de Hamburgo) kaj "Musiktitel aus dem Netz" (= muziktitoloj el la reto); temis pri verdikto pri la autorrajto; pepajho de la autoro (en la germana, sekvas la traduko): "Muziktitoloj el la reto (muziko en #Esperanto) estas en http://www.vinilkosmo.com #Künstler #Gema #LG Hamburg #youtube #Urheberrecht".

17a de Aprilo 2012; du el la furor-esprimoj de la germana Tviterujo: "Bayern" kaj "Real"; temis pri la futbala matcho de Bayern München kontrau Real Madrid; pepajho de la autoro (en la germana, sekvas la traduko): "#Bayern #Real #Heynckes: Fakvortlisto #Futbalo de #Esperanto-Klub #München www.esperanto-muenchen.de/Fakvortlistoj/fussball/fussball_unua.htm ".

Jam per tiuj chi malmultaj pepajhoj estis atentigite ne nur pri tio, ke Esperanto ekzistas, sed ankau, ke en ghi estas libroj, muziko, kongresoj kaj futbalterminoj.

Malhelpajhoj

Oni devas atenti pri jenaj malhelpajhoj:

1. La propra pepajho (do tiu kun rilato al Esperanto) estas legata – se entute – kredeble sole en tre mallonga tempofenestro, char sekvos multaj aliaj pepajhoj, kiuj shovas la propran pepajhon malsupren en la tempa sinsekvo de pepajhoj (angle: "Timeline").
2. Legantoj povas elekti unu el du modoj, en kiuj – de supre malsupren – la pepajhoj estas montrataj sinsekve: "Top" (t. e. nur la plej gravaj, iel de la sistemo filtritaj pepajhoj), kaj "Alle" (t. e. chiuj). La modo "Top" estas antauagordita, kio malaltigas la probablon, ke la propra pepajho entute estas rimarkata de aliaj tviteranoj.

Tial: Ju pli da homoj reklamas por Esperanto per lauaj pepajhoj, des pli problable estas, ke ghi estas perceptata.

Resumo

Estas prezentita relative tempo- kaj monoshpara maniero reklami por Esperanto per la mikroblogilo Tvitero (Twitter), do uzi tiun chi por gerilo-reklamado. Per Tvitero la uzanto povas afishi mallongajn tekstmesaghojn ("pepajhojn"). La maniero por per ghi reklami por Esperanto bazighas sur la hipotezoj, a) ke, ju pli da afishoj pri Esperanto estas, des pli da novaj esperantistoj estos, b) ke tviteranoj emas legi tiujn pepajhojn, en kiuj aperas unu el la aktuale dek plej ofte afishitaj esprimoj de la germana (au alilanda) Tviterujo, kaj c) ke inter la tviteranoj estas tiom da homoj kun mensa malfermiteco al Esperanto, ke, por reklami por ghi, entute indas utiligi Tviteron. Tial reklamanto por Esperanto afishu pepajhojn, kiuj entenas a) unu el la aktuale dek plej ofte afishitaj esprimoj de la germana (au alilanda) Tviterujo kaj b) oportunan rilaton de tia esprimo al Esperanto. Ekzemple kiam al tiaj esprimoj apartenas "Welttag des Buches" (= monda tago de la libro), oni povas afishi tian pepajhon (en la germana): "Monda tago de la libro. Kaj tie estas ofertataj libroj en #Esperanto, la kredeble plej facila lingvo de l' mondo: [sekvas ligilo al la libroservo de la landa Esperanto-asocio]". Kvankam povas esti, ke pro la amaso da pepajhoj la propra pepajho rilate Esperanton ne estas perceptata, indas elprovi tiun eblon por reklami: Ju pli da homoj reklamas por Esperanto per lauaj pepajhoj, des pli problable estas, ke ghi estas perceptata.

Referencoj

Redakcio de Libera Folio (2009): Esperantistoj planas inunde pepi. En: Libera Folio. http://www.liberafolio.org/2009/kvitero . 5-a de Majo 2012.
Redakcio de Libera Folio (2010): Anoj de Twitter lernas Esperanton en pecoj de po 140 literoj. En: Libera Folio. http://www.liberafolio.org/2010/esperantistoj-planas-inunde-pepi . 5-a de Majo 2012.
Tviterejo de Andreas Kueck (2012): Andreas Kueck. Esperanto. https://twitter.com/#!/imnej7 . [Necesas alighi.] 5-a de Majo 2012
Twitter (2012): Twitter. https://twitter.com . 5-a de Majo 2012.
Vikipedio (2012): Twitter. http://eo.wikipedia.org/wiki/Twitter . 5-a de Majo 2012.
Wikipedia (2012a): Guerilla-Marketing. http://de.wikipedia.org/wiki/Guerilla-Marketing . 8-a de Majo 2012
Wikipedia (2012b): Thomas Gottschalk. http://de.wikipedia.org/wiki/Thomas_Gottschalk . 5-a de Majo 2012.

Derks (2012a) prezentas interretprogramon, kiu ebligas kalkuli gradojn de la internacieco de vorto. En tiu chi artikolo la interretprogramo estas koncize priskribita kaj la rezultoj de ghia ekzemplodona apliko al malgranda specimeno da vortoj estas komparataj kun la rezultoj de testo rekomendata en Kück (2009) kaj realigita en la vortaro Kück (2012²).

Konciza priskribo de la interretprogramo

En sia interretprogramo proponas Derks (2012a) tri arojn de lingvoj konsiderotaj lau tio, chu ili prenis la koncernan vorton, kies gradoj de internacieco estu kalkulataj: a) aron de sep Europaj lingvoj (lau Derks 2012a tio respondas al la vershajna Zamenhof-a interpreto de internacieco), b) aron de ghis 28 vivantaj Europaj lingvoj kaj c) aron de 51 lingvoj tutmonde.

En la sekvo de tiu chi artikolo nur la procedo per la aro c) estas enfokusigata, char la komparcela testo rekomendata en Kück (2009) bazighas ankau sur lingvoj tutmonde.

La interretprogramo funkcias ne tute automate, sed postulas interaktivadon; tial la esplorado de unu vorto dauras kelkajn minutojn: Por chiu el la 51 lingvoj la uzanto devas marki per au "jes" au "ne", chu la respektiva vorto similas al la esplorata vorto. La plej komforta (sed ne deviga) procedo estas sinsekve alklaki butonojn, por funkciigi la Guglan tradukilon (Google Übersetzer 2012) en aparta fenestro de la komputila ekrano kaj kompari la tradukon rilate similecon al la esplorata vorto. La fidindeco de la tradukoj ne estas pridiskutata en tiu chi artikolo; interesitoj estas resendataj al Derks (2012b). Estas notinde, ke en la komputilo de la autoro la priskribita funkciigado je la Gugla tradukilo fare de la interretprogramo ne bone funkcias okaze de Google Chrome kiel retumilo, sed bone funkcias okaze de Mozilla Firefox kiel retumilo. – Konsileto pri transskribado el ne-latinaj alfabetoj: La plej multaj tradukoj en lingvojn de ne-latina alfabeto povas esti transskribataj en la latinan alfabeton per chi-cela ilo en la Gugla tradukilo mem kaj/au per helpo de My Languages.org (2012).

Post kiam la dirita markado estas finita, la interretprogramo eldonas maksimume tri gradojn de internacieco, el kiuj chiu estas kalkulita surbaze de sia difinita pesado: 1) pesado egala por chiu preninta lingvo, 2) pesado lau la nombro de la gepatraj parolantoj de la preninta lingvo kaj 3) pesado lau la virtuala akademia valoro de la preninta lingvo (klarigo estas en la sekva chapitro).

Krom che la de Derks (2012a) supozita Zamenhofa interpreto de Regulo 15 (Zamenhof 1991¹⁰: 56; 61; 67; 73; 78-79) la interretprogramo ne proponas kriterion (ekzemple sojlvaloron) por tio, ke la vorto estas rigardebla kiel internacia. La chi-cela interpretado de la rezultaj gradoj de internacieco estas do lasata al la uzanto.

La virtuala akademia valoro lau Derks (2012c)

Derks (2012c) klarigas la virtualan akademian valoron de lingvo. Laukomprene de la autoro la virtuala akademia valoro de difinita lingvo estas la nombro de la studentoj*) tutmonde, kies gepatra lingvo estas la koncerna lingvo. Por kalkuli tiun nombron surbaze de datumoj haveblaj el taugaj fontoj, supozas Derks (2012c) jenon (laukomprene de la autoro):

En chiu lando la porcio de la studentoj^*) kun difinita gepatra lingvo ene de la chioma nombro da tieaj studentoj^*) egalas al la porcio de la tieaj gepatraj parolantoj de la koncerna lingvo ene de la tiea chioma loghantaro. (Analoge estas por chiuj aliaj lingvoj.) El tio rezultas por chiu lingvo la virtuala akademia valoro en chiu lando. Sumigado rezultigas por chiu lingvo ties chioman virtualan akademian valoron.
^*) "Studentoj" chi-kuntekste celas studentojn en triagradaj lerninstitucioj.

Ilustra ekzemplo elpensita de la autoro: Kia estas la virtuala akademia valoro de la indonezia en Nederlando (se la autoro ghuste komprenis Derks 2012c)? Lau Ethnologue (2012) loghas tie 16.328.000 homoj, el kiuj de 300.000 la gepatra lingvo estas la indonezia, do de 1,837%. Lau Unesko (2012) la nombro da studentoj en Nederlando estas 618.502 (en 2009). Lau la supra supozo la virtuala akademia valoro de la indonezia en Nederlando estas 1,837% de 618.502, do 11.362.

Estas menciinde, ke la virtuala akademia valoro de lingvo diferencas disde la pri internacieco decida grando uzita en la studajho Derks (2011) en jeno: La dirita grando estas la nombro de studentoj de kiu ajn gepatra lingvo, kiuj en kia ajn studfako tutmonde estas instruataj je la tria nivelo en la preninta lingvo. (Lau Kück 2011 tiu studajho konfirmas la taugecon de la testo rekomendata en Kück 2009.)

Cetere: La autoro opinias la en la studajho Derks (2011) uzitan grandon pli tauga, char ghi konsideras ankau la fremdlingvan konon de la studentoj (pro la instrulingvo). Kontraste al tio la nova kriterio (la virtuala akademia valoro) konsideras nur la gepatran lingvon de la studentoj kaj tial respondas nur al sub-aro de chiuj gepatraj parolantoj de la koncerna lingvo. Oni povus demandi, kial oni konsideru la sub-aron de ghuste la studentoj kaj ne ekzemple de la instruistoj, faklaboristoj, advokatoj, pilotoj k. t. p. Laukomprene de la autoro pravigas Derks (2012c) tion, konsideri la gepatran lingvon de la studentoj kaj ne ties instrulingvon, per tio, ke okaze de konsiderado je la instrulingvo "sendube la angla aperos kiel granda 'venkinto'. Estus ideale, se chiu povus studi en sia gepatra lingvo". Tamen lauopinie de la autoro tio eble estas dezirinda, sed: Se oni volas determini vort-internaciecon kun la premiso konsideri akademiajn kapablojn de parolantoj, tiam malpli taugas tia kriterio, kiu neglektas konon de fremdlingvoj.

Ekzemplodona apliko al specimeno kaj komparo kun la testo rekomendata en Kück (2009)

Derks (2012d) prezentas la gradojn de (tutmondeca) internacieco de nau vortoj. Tabelo 1 resume montras la rezultojn. Krome estas indikite en la kvina kolumno, chu la unuopa vorto estas internacia; kriterio: almenau unu el la tri gradoj estas pli ol 50% (temas pri kriterio difinita ne de Derks, sed de la autoro!). La sesa kolumno indikas internaciecon au ne-internaciecon lau la testo rekomendata en Kück (2009).

Vorto	Grado 1 (lau Derks 2012d)	Grado 2 (lau Derks 2012d)	Grado 3 (lau Derks 2012d)	Chu internacia (kriterio [difinita ne de Derks, sed de la autoro!]: almenau unu el la tri gradoj > 50%)?	Chu internacia lau testo rekomend- ata en Kück (2009)?
ablacio	36/50 = 72,0%	48,9%	64,2%	Jes	Jes (en es id)
abnegacio	10/48 = 20,8%	16,9%	24,0%	Ne	Ne
aborigeno	32/50 = 64,0%	44,0%	59,4%	Jes	Ne
absolvi	13/50 = 26,0%	32,7%	41,3%	Ne	Ne
adjunkto	16/50 = 32,0%	24,3%	32,6%	Ne	Ne
administracio	30/51 = 58,8%	36,8%	52,0%	Jes	Jes (en es id)
administratoro	36/50 = 72,0%	48,0%	60,0%	Jes	Jes (en es id)
aerobia	46/51 = 90,2%	57,5%	70,4%	Jes	Jes (de fr tr)
aerodromo	24/51 = 47,1%	28,4%	32,9%	Ne	Jes (az de es)

Tabelo 1: Por nau vortoj: gradoj de internacieco (1: che pesado egala por chiu preninta lingvo; 2: che pesado lau la nombro de la gepatraj parolantoj de la preninta lingvo; 3: che pesado lau la virtuala akademia valoro de la preninta lingvo); krome: internacieco surbaze de la indikita kriterio kaj – komparcele – surbaze de la testo rekomendata en Kück (2009), en parentezoj: ekzemplaj lingvoj, kiuj prenis la vorton kaj per tio chi konkludigas internaciecon lau la dirita testo (lingvokodoj: lau ISO 639-1:2002)

Kaj la kriterio (kiu utiligas la rezultojn eldonitajn de la interretprogramo Derks 2012a) kaj la testo rekomendata en Kück (2009) rezultigas internaciecon por kvin el la nau esploritaj vortoj. Malsameco estas che du vortoj: "aborigeno" estas internacia lau la dirita kriterio, sed ne lau la dirita testo; che "aerodromo" estas inverse.

Temas ja nur pri malgranda specimeno da vortoj submetitaj al komparo ghis nun, sed ghi permesas supozi plu, ke pri vort-internacieco rezultoj eldonitaj de la interretprogramo (Derks 2012a) kombine kun la dirita kriterio esence akordas kun la relative simpla kaj rapida testo rekomendata en Kück (2009).

Resumo

Estas prezentita koncize interretprogramo, kiun Johan Derks faris, por ebligi la kalkuladon je maksimume tri gradoj de la internacieco de vorto (la gradoj estas difinitaj de la maniero pesi la lingvojn, kiuj prenis la koncernan vorton). Krom che la de li supozita Zamenhofa interpreto de Regulo 15 la interretprogramo tamen ne proponas kriterion (ekzemple sojlvaloron) por tio, rigardi vorton kiel internacian. La chi-cela interpretado de la rezultaj gradoj estas do lasata al la uzanto. Ekzemplodone la tri gradoj de internacieco tutmondeca (t. e. chi-kuntekste per konsiderado je 51 lingvoj tutmonde) estas donitaj por nau vortoj, al kiuj la interretprogramon aplikis ghia farinto. Al chiu el tiuj vortoj estis asignita de la autoro au ne-internacieco au internacieco (kriterio por chi lasta: almenau unu el la tri gradoj estas pli ol 50%). Komparcele al tiuj nau vortoj estis aplikita ankau la testo rekomendata de li ekde 2009. Kaj la dirita kriterio kaj la dirita testo rezultigas internaciecon por kvin el la nau esploritaj vortoj. Malsameco estas che du vortoj (unu vorto estas internacia lau la dirita kriterio, sed ne lau la dirita testo; che la alia vorto estas inverse). Temas ja nur pri malgranda specimeno da vortoj submetitaj al komparo ghis nun, sed ghi permesas supozi plu, ke pri vort-internacieco rezultoj eldonitaj de la interretprogramo de Johan Derks kombine kun la dirita kriterio esence akordas kun la relative simpla kaj rapida testo rekomendata de Andreas Kück ekde 2009.

Referencoj

Derks, Johan (2011): Prunteprenado en Esperanton de vortoj el fremda lingvo. http://home.telfort.nl/derks.esp/ 2-a de Augusto 2011.
Derks, Johan (2012a): La vershajna Zamenhofa interpreto de la 15a regulo kaj forsendo al alternativoj. http://www.esp-evoluo.org/ . 30-a de Aprilo 2012.
Derks, Johan (2012b): Kiom fidinda estas Gugl Translejt [Google Translate]?. http://www.esp-evoluo.org/fidindoGT.html . 30-a de Aprilo 2012.
Derks, Johan (2012c): Ekspliko pri virtuala akademia valoro kun ekzempliga studajho. http://www.esp-evoluo.org/v.a.valoro.html . 30-a de Aprilo 2012.
Derks, Johan (2012d): Vortoj el Simplaj Samsignifaj Vortoj kiuj akiris konatecon en malpli ol ses "gravaj civilizitaj" Europaj lingvoj: abism·o [1oa] ~ profund·eg·o abitur·o ~. Mesagho (25-a de Aprilo 2012) al retforumo la bona lingvo. groups.google.com/forum/?fromgroups#!msg/la-bona-lingvo/k3Q2yQz81z4/OfBbXODijKoJ . 30-a de Aprilo 2012.
Ethnologue (2012): Languages of Netherlands. En: Ethnologue. Languages of the World. www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NL . 30-a de Aprilo 2012.
Google Übersetzer (2012): http://translate.google.de/?hl=de&tab=wT . 30-a de Aprilo 2012.
ISO 639-1:2002 Codes for the representation of names of languages – Part 1: Alpha-2 code.
Kück, Andreas (2009): Internacieco de vorto kaj ties uzebleco lau Regulo 15: rekomendata testo. http://www.ipernity.com/blog/55667/177243 30-a de Aprilo 2011.
Kück, Andreas (2011): Eldiroj pri vort-internacieco: Ekde 2009 de Andreas Kück rekomendata testo akordas ankau kun nova studajho. www.ipernity.com/blog/55667/339687 30-a de Aprilo 2012.
Kück, Andreas (2012²): Praktisches Wörterbuch Esperanto. Esperanto-Deutsch Deutsch-Esperanto. Borsdorf, edition winterwork.
My Languages.org (2012): Character Converter – Romanization. http://www.mylanguages.org/romanization.php . 30-a de Aprilo 2012.
Unesko (2012): Enrolments by broad field of education in tertiary education. stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=168 . 30-a de Aprilo 2012.
Zamenhof, Leyzer Ludwik (1991¹⁰): Fundamento de Esperanto. Pisa, Edistudio.

La Fundamento de Esperanto (Zamenhof 1991¹⁰: 117) donas jenan ekzemplon de tio, kio estas "prefikso": "Aldonante la prefikson 'nen', ni ricevas vortojn neajn: nenia, nenial, neniam, nenie, neniel, nenies, nenio, neniom, neniu." En la Universala Vortaro (Zamenhof 1991¹⁰: 195) la diritaj neaj vortoj aperas sen streketo. En lingva respondo "Pri 'neniigi'" (redonita en Waringhien 2002⁶: 88) Zamenhof klarigas: "Chiuj vortoj de la 'interrilata tabelo' konsistas el du partoj: a) radiko, b) karakteriza finigho (ekzemple ki-al, ki-o, neni-u, neni-a k. t. p.)." La Fundamenta ekzemplo "nen" do supozigas, ke almenau la esprimo "prefikso" (en sia Fundamenta senco) ne chiuokaze egalas al radiko. Krome estas donitaj tradukoj de "prefikso" kaj "sufikso" en la francan, anglan, germanan, rusan kaj polan, tamen ne en la Universala Vortaro (Zamenhof 1991¹⁰: 137-232), sed en la Fundamenta Ekzercaro (Zamenhof 1991¹⁰: 117-118).

En la Dua Oficiala Aldono al Universala Vortaro (Cart 1919) estas skribita jeno okaze de la oficialigo de "ism'": "La sufikso ISM' (teorio, sistemo, doktrino, skolo, partio, celado, kaj analogiaj sencoj) estas oficiale akceptita. Necese estas rimarkigi, ke tio tute ne signifas, kiel shajnas opinii du au tri aprobantoj, ke, forprenante la finajhon ism', oni chiam ricevas esperantan radikon au rajtas krei ghin kun speciala signifo. Tio chi ne estas pli vera por la vortoj atavismo, feminismo, optimismo, pesimismo, silogismo, solecismo, sofismo, turismo, k. t. p., ol tio estus – forprenante la finajhojn ist', in', il', ul', an', k. t. p., – por la vortoj feministo, optimisto, sofisto, turisto, balzamino, doktrino, vazelino, bacilo, asimili, okulo, formulo, banano, turbano, sultano, k. t. p. En chiuj tiuj chi vortoj la silaboj ism', ist', in', k. t. p. estas konsiderotaj ne kiel esperantaj sufiksoj, sed kiel finajhoj, chu internaciaj chu de l' devena lingvo, kiujn, lau Zamenhofa modelo, oni ne volas kripligi."

Almenau rilate Fundamentajn konstruelementojn la plej simpla rigardmaniero (nome "vortoj") evidente estas tiu, kiu trovighas en la teksto enkonduka al la Universala Vortaro (Zamenhof 1991¹⁰: 138): "Vortoj, kiuj formas kune unu ideon, estas skribataj kune, sed dividataj unu de la alia per streketo, tiel ekzemple la vorto `frat'in'o`, prezentante unu ideon, estas kunmetita el tri vortoj, el kiuj chiun oni devas serchi aparte." Tio chi akordas kun Regulo 11 (Zamenhof 1991¹⁰: 55; 60; 66; 72; 78) kaj Zamenhof (1992¹⁸: 234): "Mi aranghis plenan dismembrighon de la ideoj en memstarajn vortojn, tiel ke la tuta lingvo, anstatau vortoj en diversaj gramatikaj formoj, konsistas sole nur el senshanghaj vortoj." La chi-lasta citajho trovighas ankau en Kiselman (2011a: 1).

Lau la autoro precipe el tiu chi lasta – tute Fundamenta! – rigardmaniero sekvas jena simpla alirmetodo: Oni rezignas pri la provado enklasigi la koncernajn konstruelementojn en "afiksojn", "eksafiksojn", "pseudosufiksoidojn" (chi lastaj estas klarigitaj en Waringhien, Kalocsay 1980⁴: 476) k. t. p. kaj anstataue parolas nur pri "vortoj" (en la senco de la teksto enkonduka al la Universala Vortaro, Zamenhof 1991¹⁰: 138) kun lauokaze limigita kombineblo.

La Fundamenta Regulo 15 (Zamenhof 1991¹⁰: 56; 61; 67; 73; 78-79) instruas, ke la tiel nomataj vortoj “fremdaj”, t. e. tiuj, kiujn la plimulto de la lingvoj prenis el unu fremda fonto, estas uzataj en la lingvo internacia sen shangho, ricevante nur la ortografion kaj la gramatikajn finighojn de tiu chi lingvo. Lauvorta interpreto de la tekstparto pri la plimulto de la lingvoj kredeble igas la regulon praktike ne-aplikebla, char estas miloj da lingvoj. Tial estas diversaj interpretmanieroj, kiuj estas resumitaj en EFZ-2010-0005. Ghi resendas interalie al la testo de Kück (2009b) kaj redonas ghian kernan specifon: "Vorto estas rigardata kiel tiel internacia, ke ghi estas uzebla lau Regulo 15, se oni konstatas tion: El unu fonto la vorton prenis kaj esence samsignife uzas tri lingvoj, el kiuj apartenas almenau unu al la okcidenta lingva kulturkomunumo, almenau unu al la islama, hinda au orientazia lingva kulturkomunumo kaj chiuj al malsamaj lingvosubfamilioj de kiuj ajn lingvofamilioj; kaj krome ne estas evidente, ke alian vorton prenis kaj esence samsignife uzas pli da lingvoj, el kiuj pri tri ankau trafas la supraj trajtoj." Tio chi legighas eble malsimple, sed koncize specifas fakte tre facile aplikeblan teston: Por esti rigardebla kiel internacia, ordinare sufichas konstati, ke vorton, kiel ekzemple "autodidakto", prenis almenau tri lingvoj sufiche malsamaj lau parenceco (devas esti reprezentataj minimume tri diversaj lingvosubfamilioj) kaj aparteneco al lingvaj kulturkomunumoj (almenau unu el chi lastaj devas esti ekster la Europa). Chi-cele ofte sufichas rigardi la lingvo-kolumnon de la Vikipedi-artikolo pri la koncerna vorto. Pri la ekzemplo "autodidakto" ties preniteco fare de la germana, franca kaj indonezia indikas internaciecon. Tiu testo shajnas blufe simpla, sed ghia taugeco por tio, ne tro ne-konserveme indiki vort-internaciecon, estas pruvita en Kück (2009a) perhelpe de specimeno de tiuj 606 vortoj, al kiuj en Cart (1919) kaj Grosjean-Maupin (1922) estas oficiale atribuita internacieco. Temas kvazaue pri la tauga referenc-specimeno por normbazita lingvo, kiel Esperanto; komparu EFZ-2011-0002. (Wennergren 2009 skribas pri Kück 2009a, ke "Kück aliras la temon metode kaj surbaze de konkretaj detalaj esploroj".) – Derks (2011) prezentas tre interesan studajhon, per kiu oni povas alimaniere ekzameni vort-internaciecon. En tiu chi artikolo estas montrate, ke ankau kun tiu nova studajho akordas la testo rekomendata de Kück (2009b).

Konciza redono de la interpretmaniero de Derks (2011)

Derks (2011) konsideras 84 lingvojn kaj al chiu el ili asignas la respektivan nombron de studentoj, kiuj tutmonde estas instruataj je la tria nivelo en la koncerna lingvo (en kia ajn studfako). Vorto estas ridardebla kiel internacia, se la sumo de la studentoj instruataj en la lingvoj prenintaj la vorton, estas pli ol la duono de la tuta sumo de la studentoj konsiderataj. El Derks (2011) sekvas lau la adiciado fare de la autoro, ke tiu tuta sumo estas 159.568.796 kaj ke la sojla nombro estas 79.784.399.

Estas kurioze, ke tiu sojla nombro jam estas transpashita, se vorto estas prenita de nur la jenaj ok Europaj(!) lingvoj (parenteze la respektiva nombro, kiel indikita en Derks 2011): angla (35.488.428), franca (3.980.339), germana (2.520.962), hispana (14.130.662), itala (1.882.382), pola (2.146.926), portugala (6.417.351) kaj rusa (13.522.477); sumo: 80.089.527. Teorie – sed eble ne praktike – lia interpretmaniero ne certigas, ke vorto, por esti rigardebla kiel internacia, devas esti prenita ankau de almenau unu lingvo ekster la Europa lingva kulturkomunumo.

Unu ebla procedado utiligi lian interpretmanieron, por konstati vort-internaciecon, konsistas do el tio, elekti tiujn ses Europajn lingvojn ekzamenendajn pri preninteco, kiujn ankau Velger (1994: 34-36) elektis, aldoni la italan kaj polan kaj krome meti la minimumon de la prenintaj lingvoj al ok. Se el tio chi rezultas internacieco, oni jam estas preta. Alie oni devas pri eventuala preninteco je la vorto ekzameni pliajn lingvojn, cetere ankau ne nepre ekster-Europajn, ghis la supre menciita sojla nombro estas transpashita.

Komparo de la diversaj eldiroj pri vort-internacieco

Derks (2011) elektis specimenon de 99 vortoj. Aplikinte sian interpretmanieron al ili, li trovis por chiu vorto au internaciecon au ne-internaciecon; vidu tabelon A-1 de la aneksajho. Komparcele la autoro indikas en la dirita tabelo ankau, chu la vortoj estas internaciaj lau la testo de Kück (2009b) kaj interpretmaniero de Velger (1994: 34-36). Lau chi lasta minimume kvar el la lingvoj angla, franca, germana, hispana, portugala kaj rusa devas esti prenintaj koncernan vorton^*). Por trovi prenintajn lingvojn, jenaj rimedoj estas utiligitaj de la autoro: Adiwimarta, Darmojuwono, Soeprapto-Hastrich (2007), Ebi, Sato (2003), Langenscheidt (1966a, b), Mačienė (2001), Vikipedio (2011) kaj la retejoj http://text-to-speech.imtranslator.net/lowres.asp (tie ne chiu traduko estas traduko; iafoje temas nur pri la ripetita vorto tradukenda), http://dict.leo.org/, http://translate.google.de kaj http://www.google.de (chi lasta por ghenerale trovi tekstojn, en kiuj koncerna vorto aperas senc-have).

^*) Velger (1992) prezentas evidente pli fruan diskutproponon, kiu iomete diferencas disde tiu de Velger (1994: 34-36): Lau tiu pli frua diskutpropono oni ekzamenu ankau la italan pri preninteco kaj krome pesu chiujn sep ekzamenendajn lingvojn lau la nombro de iliaj gepatraj parolantoj. En rimarko (presita sub tiu pli frua diskutpropono) la tiama Akademi-prezidanto André Albault tamen esprimis rezervon, kiu estas konkludebla el interalie jeno: "... necesas konsideri la diversajn kategoriojn de 'internaciaj vorto' [...] la afero estas iom pli komplika, ol shajnas unuavide [...] Tion kaj multon oni devas studi pashon post pasho, neniel en rapideco!" – do ja ne ne-stagnigi la aferon ...

Elvalorigo

Tabelo 1 montras la porciojn de internaciaj vortoj en la ekzamenita specimeno de 99 vortoj elektitaj de Derks (2011) kaj listigitaj en tabelo A-1 de la aneksajho. La porcioj rezultas el la aplikado de la interpretmanieroj de Derks (2011) kaj Velger (1994: 34-36) kaj krome lau la testo de Kück (2009b). Char temas nur pri specimeno el tutajho de ne-konata nombro da vortoj, konvenas indiki ankau la malsupran kaj supran limojn de la porcio surbaze de statistika fidindeco de 95%. La kalkulado lauas la ekvaciojn donitajn en aneksajho B de Kück (2009a), kaj la rezultoj estas donitaj ankau en tabelo 1. Tio signifas: Se oni aplikas la interpretmanieron de Derks (2011) ne nur al specimeno de 99 vortoj, sed al chiuj koncernaj vortoj, tiam la rezulta porcio de internaciaj vortoj estas inter 40% kaj 61% (kun statistika fidindeco de 95%). – Oni notu, ke aplikado de la interpretmaniero de Derks (2011) fare de la autoro rezultigis sep vortojn kiel internaciajn, al kiuj en Derks (2011) ne estas atribuata internacieco. Temas pri la numeroj 45, 47, 49, 64, 71, 81 kaj 87 en tabelo A-1 de la aneksajho.

Procedo	Rezulta porcio de internaciaj vortoj en la speci- meno de 99 vort- oj elektitaj de Derks (2011)	Malsupra limo de la porcio (statistika fidind- eco: 95%)	Supra limo de la porcio (statistika fidind- eco: 95%)
Interpret- maniero de Derks (2011)	50 el 99, do 51%	40%	61%
Testo lau Kück (2009b)	60 el 99, do 61%	50%	70%
Interpret- maniero de Vel- ger (1994: 34-36)	78 el 99, do 79%	69%	86%

Tabelo 1: Porcioj de internaciaj vortoj en la specimeno elektita de Derks (2011)

Konsidere la porciojn la interpretmaniero de Derks (2011) estas pli konservema, ol tiu de Kück (2009b), kaj chi lasta estas pli konservema, ol tiu de Velger (1994: 34-36). La supra limo de la porcio lau la interpretmaniero de Derks (2011), nome 61%, ne estas malpli, ol la porcio lau la testo de Kück (2009b). Tial la interpretmaniero de Derks (2011) kaj la testo de Kück (2009b) rezultigas ne signife diferencajn eldirojn pri vort-internacieco (statistika fidindeco de tiu chi konkludo: 95%). Tio chi montras, ke ankau kun la studajho de Derks (2011) akordas la testo rekomendata de Kück (2009b).

Kelkaj komentindaj tekstpartoj en Derks (2011)

Derks (2011) skribas: "Senc-hava interpreto de la regulo de Zamenhof povas esti nur: La tiel nomataj vortoj fremdaj, t. e. tiuj, kiujn la plimulto de la lingvoj, chiu pesita lau la nombro de studentoj je la tria nivelo en tiu lingvo, prenis el unu fonto." Sed Derks (2011) ne sufiche klarigas, kial nur lia interpreto estas senc-hava. Ankau la interpretoj (kaj respektivaj klarigoj) de ekzemple Neergaard (1933) kaj Velger (1992, 1994: 34-36) nepre estas senc-havaj lauopinie de la autoro.

Derks (2011) skribas plue: "Tamen mi klopodis apliki la teorion de Kueck en lia spirito ...", kaj: "Chi tiu kvalita inspekto jam sufichas kiel malpruvo de la tezo de sinjoro Kueck ..." En tio estas la miskompreno, ke Kück (2009b) prezentas ian teorion au tezon. Okaze de la testo rekomendata de Kück (2009b) simple temas pri testo, ne pli.

Derks (2011) skribas en piednoto 5: "La termino 'neologismo', kiam uzata en Esperanto signifas, sekve al Zamenhof, vorton kiu estas samsignifa kun jam ekzistanta en Esperanto vorto [...] Kueck uzas en tiu kazo la terminon 'nova formo'." Estas notinde, ke la pri-signifa egaligo de la du esprimoj "neologismo" (lau Zamenhofa kompreno!) kaj "nova formo" ne estas elpensajho de Andreas Kück, sed trovebla en teksto de Zamenhof de 1906: "Dum la enkonduko de novaj vortoj estas afero tute bagatela kaj ne bezonas ech la permeson de la Lingva Komitato, la enkonduko de tio, kion mi nomas 'neologismoj' (t. e. de novaj formoj, kiuj devos konkuradi kun formoj ekzistantaj jam en la 'Fundamento') estas pasho tiel gravega kaj tiel skuanta, ke ni povas tion chi permesi al ni nur tre malofte (ne pli ofte ol unu fojon en 5~10 jaroj)" (Ludovikito 1980: 404-405).

Pri la vortoj, kiuj ne rezultas internaciaj lau lia testo, Derks (2011) skribas, ke "prave ili estis malrekomenditaj en la pagharo de 'la bona lingvo'". Nu, sole ne-internacieco de vorto ne malrekomendigas ghian uzindecon. Ekzemple la ne-oficiala kaj ne-internacia vorto "tino" (n-ro 97 en tabelo A-1 de la aneksajho): Lau Waringhien (2002: 1159) tio estas "portebla, senkovrila, ligna kuvo en formo de duonbarelo". La retejo http://www.bonalingvo.org/index.php/Ssv:_T proponas: "tin·o [zam] → (lign·a) kuv·o". Sed ne chiu "(ligna) kuvo" estas "tino". Plifaciligi Esperanton per shajne pli racia vorto-uzado do evidente atingas sian limon tie, kie la mondo jam ne estas sufiche facila. Zamenhof klarigis en sia lingva respondo n-ro 54 "Pri novaj vortoj" (prenita el "Lingvo Internacia", 1904, p. 336-338, kaj redonita en Waringhien 2002⁶: 38): "Sed se ia vorto nek estas sendube internacia nek havas por si apartan radikon en la Universala Vortaro kaj esprimi ghin per kunmeto de radikoj jam ekzistantaj estas au tute ne eble, au tro neoportune, au teknike ne precize, – tiam tiun chi vorton chiu autoro povas mem krei lau sia bontrovo, tiel same kiel oni ghin faras en chiu alia lingvo. Tiu chi permeso estas necesa, char alie la lingvo estus tro rigida kaj multajn ideojn oni tute ne povus esprimi en ghi."

Resumo

La Fundamenta Regulo 15 instruas, ke la tiel nomataj vortoj “fremdaj”, t. e. tiuj, kiujn la plimulto de la lingvoj prenis el unu fremda fonto, estas uzataj en la lingvo internacia sen shangho, ricevante nur la ortografion kaj la gramatikajn finighojn de tiu chi lingvo. Lauvorta interpreto de la tekstparto pri la plimulto de la lingvoj kredeble igas la regulon praktike ne-aplikebla, char estas miloj da lingvoj. Por ne tro ne-konserveme pritaksi vort-internaciecon, Andreas Kück rekomendas ekde 2009 facile aplikeblan teston. (Jen la kerna principo sen detaloj: Almenau tri lingvoj sufiche malsamaj lau parenceco kaj aparteneco al lingvaj kulturkomunumoj devas esti prenintaj koncernan vorton.) Jam tiam li pruvis la taugecon de la testo perhelpe de specimeno de vortoj internaciaj lau deklaroj de la Akademio de Esperanto. – Pri la dirita tekstparto Johan Derks antau nelonge ellaboris interesan interpretmanieron: Oni konsideras 84 lingvojn kaj al chiu el ili asignas la respektivan nombron de studentoj, kiuj tutmonde estas instruataj je la tria nivelo en la koncerna lingvo (en kia ajn studfako). Vorto estas ridardebla kiel internacia, se la sumo de la studentoj instruataj en la lingvoj prenintaj la vorton, estas pli ol la duono de la tuta sumo de la studentoj konsiderataj. Komparcela aplikado de kaj tiu interpretmaniero kaj la testo rekomendata de Andreas Kück al la sama specimeno de 99 vortoj rezultigis jenon: Koncerne la eldirojn pri vort-internacieco la interpretmaniero de Johan Derks estas ech pli konservema, ol la jam tre konservema testo de Kück (kvankam – kontraste al chi lasta – la interpretmaniero de Johan Derks teorie ne postulas, ke vorto estas prenita ankau de almenau unu lingvo ekster la Europa lingva kulturkomunumo). El statistika vidpunkto la interpretmaniero de Johan Derks kaj la testo rekomendata de Andreas Kück rezultigas ne signife diferencajn eldirojn pri vort-internacieco (statistika fidindeco de tiu chi konkludo: 95%). Tio chi montras, ke ankau kun la studajho de Johan Derks akordas la testo rekomendata de Andreas Kück en 2009.

Aneksajho

Tabelo A-1 listigas la 99 vortojn elektitajn de Derks (2011) kaj eldirojn pri ilia internacieco. Oni notu, ke la "ne"-respondoj en almenau la kolumnoj rilate al Kück (2009b) kaj Velger (1994: 34-36) esprimas nur tion, ke pozitiva indiko pri internacieco ne estis trovata de la autoro en akceptebla penado ghin trovi.

N-ro	Vorto	Chu internacia lau la interpret- maniero de Derks (2011)?	Chu internacia lau la testo de Kück (2009b)?	Chu internacia lau la interpet- maniero de Vel- ger (1994: 34-36)?
1	ameno	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
2	infarkto	jes	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, fr)
3	pseudo-	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, fr, ru)
4	anglicismo	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, ru)
5	hermet(ik)a	jes	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, fr)
6	dekalogo	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
7	villo	jes	jes (de, fr, tr)	jes (de, en, fr, ru)
8	endemio	jes	jes (de, es, ms)	jes (de, en, es, fr)
9	kronika	jes	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, fr)
10	sekularizi	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
11	stilistiko	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
12	regeneracio	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
13	tehhnologio	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
14	daltonismo	jes	jes (de, es, az)	jes (de, es, fr, ru)
15	administratoro	jes	jes (de, es, ja)	jes (de, en, es, fr)
16	emigracio	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
17	diskrediti	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
18	sanitara	jes	jes (de, ru, id)	jes (de, en, es, ru)
19	globuso	jes	jes (de, ru, id)	jes (de, en, es, ru)
20	reportero	jes	jes (de, fr, id)	jes (de, en, fr, pt)
21	bravisime	jes	ne	ne
22	deismo	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
23	frazeologio	jes	jes (de, ru, id)	jes (de, en, pt, ru)
24	kantino	jes	jes (de, fr, tr)	jes (de, en, fr, pt)
25	konfederacio	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
26	analitiko	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
27	antisemita	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
28	regatto	jes	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, fr)
29	fatamorgano	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
30	autodidakto	jes	jes (de, fr, id)	jes (de, en, fr, pt)
31	pastoralo	jes	jes (de, fr, id)	jes (de, en, fr, ru)
32	reflektoro	jes	jes (de, fr, id)	jes (de, en, fr, ru)
33	ultramaro	jes	jes (de, pt, ja)	jes (de, en, pt, ru)
34	farmakologio	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
35	subreto	jes	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, fr)
36	debuti	jes	jes (de, es, ja)	jes (de, en, es, ru)
37	gasometro	jes	jes (de, fr, tr)	jes (de, en, fr, ru)
38	dramaturgio	jes	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, fr)
39	netto	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, ru)
40	emigri	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
41	slango	jes	ne	ne
42	ekzegezo	jes	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
43	heterogena	jes	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, ru)
44	anormala	ne	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
45	diktato	ne lau Derks (2011), sed evidente jes (de, en, es, fr, it, pl, pt, ru)	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
46	konstelacio	ne	jes (en, es, id)	jes (en, es, fr, pt)
47	ekspansio	ne lau Derks (2011), sed evidente jes (de, en, es, fr, it, pl, pt, ru)	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
48	rojalisto	ne	ne	jes (de, en, pt, ru)
49	konverghi	ne lau Derks (2011), sed evidente jes (de, en, es, fr, it, pl, pt, ru)	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
50	propedeutiko	ne	ne	jes (de, en, pt, ru)
51	orangherio	ne	ne	jes (de, en, es, ru)
52	chirpi	ne	ne	ne
53	breviero	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
54	latrino	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
55	reciti	ne	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, fr)
56	strikta	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
57	auspicio	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
58	apostato	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
59	elo	ne	jes (de, es, id)	jes (de, es, fr, pt)
60	proskripcio	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
61	afekcio	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
62	dekado	ne	jes (de, es, ja)	jes (de, en, es, fr)
63	multipliki	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
64	diverghi	ne lau Derks (2011), sed evidente jes (de, en, es, fr, it, pl, pt, ru)	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, fr)
65	eposo	ne	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, fr)
66	brevo	ne	ne	ne
67	rektifi	ne	ne	ne
68	devii	ne	ne	jes (de, en, fr, ru)
69	embrazuro	ne	ne	ne
70	proskribi	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
71	akomodi	ne lau Derks (2011), sed evidente jes (de, en, es, fr, it, pl, pt, ru)	jes (de, es, id)	jes (de, en, es, ru)
72	sakrilegia	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
73	epitomo	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
74	moto	ne	jes (de, pl, id)	ne
75	regulatoro	ne	jes (de, fr, fa)	jes (de, en, fr, pt)
76	brutto	ne	jes (de, es, id)	jes (de, es, fr, ru)
77	biliono	ne	jes (de, es, ar)	jes (de, es, fr, pt)
78	reglamento	ne	ne	jes (de, es, pt, ru)
79	agendo	ne	jes (de, es, ja)	jes (de, en, es, fr)
80	dekokti	ne	ne	jes (de, en, es, fr)
81	investi	ne lau Derks (2011), sed evidente jes (de, en, es, fr, it, pl, pt, ru)	jes (de, es, az)	jes (de, en, es, fr)
82	analfabeto	ne	ne	jes (de, es, fr, pt)
83	surda	ne	ne	ne
84	regio	ne	ne	ne
85	statisto	ne	ne	ne
86	anso	ne	ne	ne
87	seanco	ne lau Derks (2011), sed evidente jes (cs, da, de, en, es, hu, lt, nl, no, pt, ro, sr, sv, tr, uk)	jes (de, es, tr)	jes (de, en, es, ru)
88	tiraljoro	ne	ne	ne
89	direkcio	ne	jes (de, es, tr)	jes (de, es, fr, ru)
90	reduto	ne	ne	ne
91	emerituro	ne	ne	ne
92	pigra	ne	ne	ne
93	referato	ne	ne	ne
94	falto	ne	ne	ne
95	pizango	ne	ne	ne
96	makrocefalo	ne	ne	jes (de, en, es, pt)
97	tino	ne	ne	ne
98	vertago	ne	ne	ne
99	vertrago	ne	ne	ne

Tabelo A-1: La 99 vortoj elektitaj de Derks (2011) kaj eldiroj pri internacieco; che kelkaj vortoj kun indiko de (tamen ne nepre chiuj) prenintaj lingvoj; lingvokodoj: lau ISO 639-1:2002

Referencoj

Adiwimarta, Sri Sukesi; Darmojuwono, Setiawati; Soeprapto-Hastrich, Elisabeth (2007): Kamus Universal Langenscheidt Jerman. Djakarta, PT Ikrar Mandiriabadi.
Cart, Théophile (1919): Dua Oficiala Aldono al Universala Vortaro. En: Esperantista Dokumentaro. Kajero trideka. Paris, Esperantista Centra Oficejo.
Derks, Johan (2011): Prunteprenado en Esperanton de vortoj el fremda lingvo. http://home.telfort.nl/derks.esp/ 2-a de Augusto 2011.
Ebi, Martina; Sato, Chiaki (2003): Langenscheidts Universal-Wörterbuch Japanisch. Berlin, Langenscheidt.
EFZ-2010-0005 Rezolucio de la Esperanto-Forumo Z: Konstato pri manieroj interpreti la tekstparton de Regulo 15 pri la plimulto de la lingvoj (stato: 9-a de Januaro 2011). http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/33866 2-a de Augusto 2011.
EFZ-2011-0002 Rezolucio de la Esperanto-Forumo Z pri variantoj de Esperanto (stato: 27-a de Februaro 2011). http://www.ipernity.com/group/170715/discuss/34540 2-a de Augusto 2011.
Grosjean-Maupin, Émile (1922): Tria Oficiala Aldono al Universala Vortaro. En: Oficiala Gazeto Esperantista, volumo 8, N-ro 5-6 (82-83). Paris, Esperantista Centra Oficejo, 153-164.
ISO 639-1:2002 Codes for the representation of names of languages – Part 1: Alpha-2 code.
Kück, Andreas (2009a): Takso de la porcio de "tre internaciaj vortoj" en la tutajho de vortoj fremdaj en la senco de Regulo 15. http://www.ipernity.com/blog/55667/120693 2-a de Augusto 2011.
Kück, Andreas (2009b): Internacieco de vorto kaj ties uzebleco lau Regulo 15: rekomendata testo.http://www.ipernity.com/blog/55667/177243 2-a de Augusto 2011.
Langenscheidt (1966a): Langenscheidts Lilliput Wörterbuch 334 Deutsch-Türkisch. Berlin, Langenscheidt.
Langenscheidt (1966b): Langenscheidt Lilliput Sözlüğü 335 Türkçe-Almança. Berlin, Langenscheidt.
Ludovikito (1980): iam kompletigota verkaro de l. l. zamenhof kajero 7 "klopodis organizi, sed vane!". Kioto, eldonejo ludovikito, presejo dai nippon. (Ludovikito = Ito Kanzi).
Mačienė, Vilija (2001): Deutsch-litauisches Litauisch-deutsches Wörterbuch. Vilnius, Žodynas.
Neergaard, Paul (1933): Fremdvortoj en Esperanto. 15a regulo de la fundamenta gramatiko en teorio kaj praktiko. Paris, Sennacieca Asocio Tutmonda.
Velger, Helmuto (1992): Diskutpropono pri internaciaj vortoj: kiel apliki la 15-an regulon?. En: Jean Thierry (redaktoro): La Letero de l' Akademio de Esperanto 1992/20, p. 6-8. Sablé, Coconnier.
Velger, Helmuto (1994): Kontribuoj al la norma esperantologio. Enkondukoj - Ekspertizetoj - Kritikoj. Marburg, info-servo r. a.
Vikipedio (2011): http://eo.wikipedia.org/wiki/ (diversaj kapvortoj estis alvokitaj en tiu chi reta enciklopedio por trovi diverslingvajn samsignifajhojn).
Waringhien, Gaston (2002): La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto. Paris, Sennacieca Asocio Tutmonda.
Waringhien, Gaston (2002⁶): Lingvaj respondoj. Konsiloj kaj opinioj pri Esperanto. Marmande, Francaj Esperantaj Eldonoj.
Wennergren, Bertilo (2009): Interesa studo pri Regulo 15. En: Lingva kritiko. Studoj kaj notoj pri la Internacia Lingvo.Esperantologio Interreta. http://lingvakritiko.com/2009/01/17/interesa-studo-pri-regulo-15 2-a de Augusto 2011.
Zamenhof, Leyzer Ludwik (1991¹⁰): Fundamento de Esperanto. Pisa, Edistudio.

Antau nelonge la autoro akiris "La jaro – poshkalendaro 2012" (FEL 2011) inkluzive la enciklopedieton menciitan en la titolo de tiu chi artikolo. La enciklopedieto sendube estas utila pro siaj geografiaj informoj. Sed chu ghi taugas ankau por tio, ke oni lingve majstras la landnomojn? En la enciklopedieto estas skribite, ke en ghia listo de landoj la respektiva landnomo estas indikita, "kiel difinita de la Akademio de Esperanto, krom se la Esperanto-parolantaj loghantoj de la koncerna shtato decidis pri alia formo". Chi-rilate estas rimarkinde, ke la Akademio "difinis" – en la senco de "precize klarigi (ideon au vorton) per la ecoj au nuancoj, kiuj apartigas ghin disde la aliaj" (Waringhien 2002: 237) – la nomojn de efektive nur kvin landoj, nome en la Naua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro (Wennergren 2007). Krome en la Oka Oficiala Aldono al la Universala Vortaro (Albault 1976) estas oficialigitaj – tamen sen difinoj – 32 landnomoj kaj 15 landano-nomoj (el kiuj rezultas respondaj landnomoj); la Fundamento de Esperanto (Zamenhof 1991¹⁰) jam entenas kvar landnomojn. Pliaj landnomoj estas – se entute – nur rekomendataj (kaj neniel difinitaj) de la Akademio de Esperanto (Wennergren 2009). En la enciklopedieto la vorto "difinis" estas do iom miselektita. Pli bone estus skribi (kaj laue agi), ke la landnomo bazighas sur la aktuala "Listo de Rekomendataj Landnomoj" de la Akademio de Esperanto (Wennergren 2009), kaj klare marki eventualajn deflankighojn kaj mencii motivojn por ili. – En la sekvo la autoro prezentas tiujn landnomojn uzitajn en la enciklopedieto, kiuj deflankighas disde la respektivaj formoj rekomendataj de la Akademio (Wennergren 2009).

Deflankighoj

Jen listo de la deflankighoj trovitaj de la autoro; unue aperas la formo en la supre menciita enciklopedieto, post la oblikva streko aperas la formo aktuale rekomendata de la Akademio de Esperanto (Wennergren 2009):

1. "Antigvo-Barbudo" / "Antigvo kaj Barbudo"
2. "Bosnio-Hercegovino" / "Bosnio kaj Hercegovino"^*)
3. "Domingo" / "Dominika Respubliko"
4. "Emirlandoj (Unuighintaj Arabaj)" / "Unuighintaj Arabaj Emirlandoj"
5. "Gvineo Ekvatora" / "Ekvatora Gvineo"
6. "Gvineo (Konakrio)" / "Gvineo"
7. "Kabo-Verdo" / "Kaboverdo"
8. "Kongo (Demokratia Respubliko Kongo, Orient-Kongo, Kongo Kinshasa)" / "Kongo (Demokratia Respubliko Kongo, Kongo Kinshasa)"
9. "Kongo (Respubliko Kongo, Okcident-Kongo, Kongo Brazavila)" / "Kongo (Respubliko Kongo, Kongo Brazavila)"
10. "Samoo (Okcidenta)" / "Samoo"
11. "San-Marino" / "Sanmarino"
12. "Sao-Tomeo (kaj Principeo)" / "Santomeo kaj Principeo"
13. "Sauda Arabio" {la u estas la 26-a litero} / "Sauda Arabio"^*) {la u estas la 25-a litero}
14. "Sent-Kristofo kaj Neviso" / "Sankta Kristoforo kaj Neviso"
15. "Sent-Lucio" / "Sankta Lucio"
16. "Sent-Vincento kaj la Grenadinoj" / "Sankta Vincento kaj Grenadinoj"
17. "Siera-Leono" / "Sieraleono"
18. "Sri-Lanko" / "Srilanko"
19. "Timoro Orienta" / "Orienta Timoro"

^*) Aldone rekomendighas lau la Akademio de Esperanto (Wennergren 2009) la formo kun la responda Fundamenta afikso.

Resumo

Estas prezentitaj tiuj landnomoj listigitaj en "La jaro – praktika enciklopedieto de Monato – internacia magazino sendependa – eldono 2012" de Flandra Esperanto-Ligo, kiuj deflankighas disde la respektivaj formoj rekomendataj de la Akademio de Esperanto. Da deflankighoj estas trovitaj 19, kaj ili estas enklasigeblaj esence jene: a) malsama formo (ekzemple "Domingo" anstatau "Dominika Respubliko"); b) uzo de ligostreko anstatau "kaj" (ekzemple "Antigvo-Barbudo" anstatau "Antigvo kaj Barbudo"); c) uzo de ligostreko anstatau kunskribo (ekzemple "Sri-Lanko" anstatau "Srilanko"); d) alia vortordo (ekzemple "Timoro Orienta" anstatau "Orienta Timoro"); e) aldona priskribo anstatau la nura landnomo (ekzemple "Gvineo (Konakrio)" anstatau "Gvineo"). En la enciklopedieto mem la deflankighoj enkonduke estas pravigataj per tio, ke la Esperanto-parolantaj loghantoj de la koncerna shtato decidis pri alia formo. Estus interese prezenti fontojn de tiaj decidoj. Tio chi ja estus samtempe ghojiga pruvo de la ekzisto de Esperanto-parolantoj en landoj, kiel ekzemple Sankta Kristoforo kaj Neviso. – Feliche ne estis trovataj pekoj kontrau la Fundamento, t. e. chi-kuntekste tiaj landnomformoj, kiuj estas malsamaj al sinonimaj Fundamentaj au oficialaj sen tio, esti pravigeblaj per Akademia toler-deklaro kaj/au internacieco. Se en sia enciklopediet-ekzemplero che la menciitaj deflankighantaj landnomoj oni notas la respondajn landnomojn rekomendatajn de la Akademio de Esperanto, la enciklopedieto estas ne nur utila por geografio, sed povas ankau kontribui al tio, ilin lingve majstri.

Referencoj

Albault, André (1976): Oka Oficiala Aldono al la Universala Vortaro. En: Oficiala Bulteno de la Akademio de Esperanto N-ro 10 – Aktoj de la Akademio II 1968-1974. Northgate, Blackburn, Lancashire, The Blackburn Press.
FEL (2011): La jaro. Poshkalendaro 2012. Antverpeno, Flandra Esperanto-Ligo.
Waringhien, Gaston (2002): La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto. Paris, Sennacieca Asocio Tutmonda.
Wennergren, Bertilo (2007): Naua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro. En: Akademio de Esperanto. Oficialaj Informoj Numero 8 - 2007 03 10. http://h.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_8_2007.html 15-a de Junio 2011.
Wennergren, Bertilo (2009): Listo de Rekomendataj Landnomoj. En: Akademio de Esperanto. Oficialaj Informoj Numero 12 - 2009 05 04. http://h.akademio-de-esperanto.org/decidoj/landnomoj/listo_de_rekomendataj_landnomoj/index.html 15-a de Junio 2011.
Zamenhof, Leyzer Ludwik (1991¹⁰): Fundamento de Esperanto. Pisa, Edistudio.

La plej multaj lastatempe akireblaj autoradioj ne ebligas la ricevadon de la kompleta frekvenc-amplekso de 153 ghis 29995 kHz. Ekzemple la autoradio Grundig WKC 4805 VD ebligas aldone al la ricevado de ultramallong-, long- kaj mezondo la ricevadon de nur 5950 ghis 6200, 7100 ghis 7300, 9400 ghis 9900, 11650 ghis 12100 kaj 15100 ghis 15600 kHz. Alia ekzemplo estas la autoradio SONY XR-C5600X (spertraporto: Kück 2004): Ghi ebligas (aldone al la ricevado de ultramallong- kaj mezondo) la ricevadon de 2490 ghis 7735 kaj 9500 ghis 18135 kHz; mankas longondo. Krome la diritaj tipoj ne plu estas ofertataj en la unua merkato. Feliche jam ekde proksimume 2007 estas rimedo, kiu ja ebligas la senbrechan ricevadon en la auto kaj pri kiu la autoro atentighis nur antau kelkaj semajnoj: la akcesora radio-ricevilo STARWAVES C 310-U, ankau konata kiel STARWAVES Truckbox au STARWAVES Carbox.

Konciza priskribo kaj principo

STARWAVES C 310-U (grando: 136 mm x 84 mm x 35,5 mm; detalaj ilustrajhoj: Suckow 2007) estas fasonita por la ricevado de

• long-, mez- kaj mallongondo de 153 ghis 29995 kHz en AM (amplitudmodulado) kaj DRM (Digital Radio Mondiale, t. e. cifereca radio monda)
• DAB (bendo III kaj L-bendo; DAB: Digital Audio Broadcasting, t. e. cifereca por-auda radio).

La de STARWAVES C 310-U ricevata signalo (ekzemple en 9780 kHz) estas transformata al antaue agordita (kaj laubezone shanghebla) ultramallongonda frekvenco (ekzemple 108 MHz) kaj per kablo kondukata al la autoradio. Tiu chi, shaltite al la dirita ultramallongonda frekvenco, audigas la signalon kaj montras ties originan frekvencon au – okaze de ekzemple DRM – ankau aliajn informojn, kiel ekzemple la stacinomon. Figurajho 1 montras ekzemplon.

STARWAVES C 310-U estas instalata en la signalvojon inter la autoanteno kaj autoradio kaj per kurento provizata de la autobaterio (12 V). Sekve STARWAVES C 310-U havas shtopilingojn por po unu kablo

• venanta de la kurentprovizo
• venanta de la autoanteno
• iranta al la por-antena shtopilingo de la autoradio.

Krome estas po unu shtopilingo por

• eventuala akcesora aparato (kiel ekzemple mp3-ludigilo; modo: AUX),
• USB
• DAB-anteno.

La funkciigado (detale priskribita germane kaj angle en la uz-instrukcio) estas farata sole per teleregilo. STARWAVES C 310-U ne havas propran ekranon, sed utiligas tiun de la autoradio. Tial tiu chi nepre devas esti RDS-kapabla (RDS: radio-datum-sistemo). Tio chi trafas pri multaj autoradioj enmuntitaj jam de la auto-fabrikantoj.

Figurajho 1: En la auto de la autoro: malsupre de la ciferhavaj klavoj: STARWAVES C 310-U; supre: ekrano montranta la nomon de la ricevata DRM-stacio, chi-okaze REE Noblejas (REE: Radio Exterior de España, t. e. Por-Ekstera Radio de Hispanujo)

Funkciigado (konciza priskribo)

Per la teleregilo oni povas shalti sinsekve unu el la modoj AM, AUX, DAB kaj DRM. El ili nur AM kaj DRM ghis nun estas elprovitaj de la autoro. En ambau modoj estas po du submodoj: pralist-submodo kaj skan-submodo. La pralist-submodo entenas 99 konservitajn frekvencojn de elektitaj stacioj. Tiu listo estas modifiebla nur per aktualiga programaro kombine kun ekstera komputilo (tial la USB-konektebleco). Ghis nun la autoro apenau uzis la pralist-submodon. En la skan-submodo la uzanto povas agordi kaj (en aparta listo) konservi frekvencojn kaj ilin revoki klavpreme. Aldone al tio en chiuj modoj oni povas asigni ghis po 36 programoj (okaze de AM tio estas frekvencoj) al respondaj memor-lokoj revokeblaj klavpreme. Chi tiel estas revokeblaj ankau la frekvencbendlimoj. Por agordi tian frekvencon, kiu tiel ne estas senpere revokebla, oni povas same per lauaj klavpremoj shanghi la frekvencon en pashoj de difinita grando (ekzemple 100 kHz, 5 kHz kaj 1 kHz okaze de mallongondo). Post iom da alkutimigho kaj ekzercado la autoro sukcesis regi la frekvenc-agordadon. Chi-rilate grava estas tamen tio, ke la montro en la autoradio-ekrano okazas sufiche rapide, kiel feliche en tiu de la autoro. – Alternative al la permana frekvenc-agordado eblas automata skanado de elekteblaj au chiuj frekvencbendoj.

Kelkaj spertoj el la praktika uzado

La autoro uzas STARWAVES C 310-U en sia auto (Toyota Yaris akirita en 2003) kombine kun ties autoradio (W58500) kaj surtegmenta bastonforma autoanteno (longo: ch. 84 cm). La autoradio per si mem jam ricevas ultramallong-, long- kaj mezondon. Tial de la autoro STARWAVES C 310-U estas bezonata precipe por la ricevado de mallongondo. Al unu el la staci-klavoj de la autoradio estas asignita tiu ultramallongonda frekvenco, en kiu STARWAVES C 310-U sendas sian signalon al la autoradio. La sekvaj alineoj raportas spertojn akiritajn en la praktika uzado de STARWAVES C 310-U en la auto de la autoro en la nord-okcidenta Germanujo en Majo 2011.

Ghenerale pri la funkciigado kaj shaltado: Mem stirante, oni devas pro sekurecaj kialoj nepre atenti la trafikon kaj tial rezigni pri chia mense au korpe tro devojiga funkciigado de autoradio au aliaj akcesoraj aparatoj (kiel STARWAVES C 310-U).

Pri AM-ricevado: Por chi tio STARWAVES C 310-U esence taugas, kvankam a) la autoro ne uzas specialan antenon kaj b) ofte estas ne-eviteblaj interfer-fontoj en-aute kaj en-trafike. Sen tio, esti sisteme esplorinta la aferon, la autoro taksas, ke la ricevsukceso de la tutajho (autoanteno / STARWAVES C 310-U / autoradio / konektkabloj ktp.) estas simila al tiu de ordinaraj por-vojaghaj mallongondriceviloj (germane: "Reise-Weltempfänger") kun teleskop-anteno. – Bruo en AM: Iomete da orelfrapa bruo estas precipe en la ricevado de AM-longondo. Tiu bruo estas tamen ankau, kiam por auskultado de AM-longondo la autoro uzas rekte la autoradion (ghi mem ja jam havas AM-longondon). La diferenco estas, ke, che auskultado de AM-longondo pere de STARWAVES C 310-U, kaj la utila signalo kaj la bruo audighas pli obtuzaj, ol che auskultado de AM-longondo rekte per la autoradio. Chi-rilate STARWAVES C 310-U do ne chiuokaze vere donas avantaghon. Ne povis esti eltrovate, kiugrade la en la signalvojo trovighanta STARWAVES C 310-U kauzas tiun bruon, char la autoro uzis la autoradion neniam sen la tie trovighanta STARWAVES C 310-U.

Pri DRM-ricevado: Tio chi estas nova tereno por la autoro: Komparcele al li mankas spertoj pri alitipaj DRM-riceviloj. Montrighis, ke nur kelkaj DRM-stacioj listigitaj en DRM Project Office (2011) estis ankau efektive ricevitaj je la indikitaj horoj (kredeble chefe pro tro ne-favoraj radio-ondaj disvastighkondichoj). Kaj dum ja okazanta ricevado ofte estis intermitoj. Sed, kiel okaze de AM-ricevado, oni devas konsideri la specialajn chirkauajhajn kondichojn (en-aute kaj en-trafike) kaj mankon de speciala anteno. Pri la graveco de tauga anteno por STARWAVES C 310-U cetere atentigas Kuhl (2007). – Inter la DRM-stacioj ghis nun ricevitaj de la autoro estas Radio Rumanujo Internacia, Vocho de Rusujo, Tut-Hinda Radio, BBC Mondoservo, Por-Ekstera Radio de Hispanujo (REE), Radio Portugalujo Internacia (RDP Internacional), Okcidentgermana Radio kaj La Disko-Palaco.

La filmeto de Kück (2011) ilustras la funkciigadon kaj funkciadon de STARWAVES C 310-U en la haltanta auto de la autoro; loko: nord-okcidenta Germanujo; tempo: 29-a de Majo 2011 09:13 UTC. Ricevita estis RDP Internacional (en la portugala) en DRM (11995 kHz) kaj AM (12020 kaj 15160 kHz).

Resumo

Kombine kun RDS-kapabla autoradio la akcesora ricevilo STARWAVES C 310-U ebligas la ricevadon de 153 ghis 29995 kHz (sen brechoj) en AM kaj DRM en auto kaj tial proponighas kiel nuntempa chi-cele kredeble unika oportuna rimedo. Krome povas esti ricevata DAB (bendo III kaj L-bendo); akcesora aparato ("AUX") estas konektebla. STARWAVES C 310-U taugas precipe por tio, etendi ordinaran RDS-kapablan autoradion je la diritaj frekvenc-ampleksoj. Oni funkciigas STARWAVES C 310-U sole per teleregilo (tio estas efektivigebla en kontentiga maniero post iom da ekzercado lausperte de la autoro). Estas utiligata la ekrano de la autoradio. La ricevsukceso de STARWAVES C 310-U tre dependas de la anteno (ne parto de la liver-amplekso) kaj kompreneble ankau de la radio-ondaj disvastighkondichoj. Mem stirante, oni devas pro sekurecaj kialoj nepre atenti la trafikon kaj tial rezigni pri chia mense au korpe tro devojiga funkciigado de akcesoraj aparatoj.

Referencoj

DRM Project Office (2011): Broadcast Schedule. http://www.drm.org/broadcast_schedule 28-a de Majo 2011.
Kück, Andreas (2004): SONY XR-C5600X - autokasedradio kun mallongondricevilo (spertraporto). http://www.akueck.de/s5600eo.htm 28-a de Majo 2011.
Kück, Andreas (2011): Per STARWAVES C 310-U: ricevado de RDP Internacional. http://www.youtube.com/watch?v=_p5aA96PSS8 29-a de Majo 2011.
Kuhl, Harald (2007): Kurzwelle fürs Auto – Starwaves CarBox C 310. En: Radio-Kurier – weltweit hören, kajero 12/2007. http://www.addx.org/textarchiv/07-12-32-33.pdf 28-a de Majo 2011.
Suckow, Rainer (2007): STARWAVES Truckbox. Ein Kurztest von Rainer Suckow. http://www.knallfunke.de/drm/empfaenger/truckbox/index.htm 28-de Majo 2011.

En Kück (2010) la autoro skribis, ke ne estas konataj al li detaloj de tiu metodo, lau kiu la germana federacia ofico por marshipveturado kaj hidrografio ("Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie", BSH) kalkulas la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj kaj minimumoj por germanaj lokoj de Germana Golfo. Efektive temas pri la harmonia prezento de la ne-egalajhoj (germane: "harmonische Darstellung der Ungleichheiten"). Tio estas varianto de la ne-harmonia metodo, kaj ghia teoria bazo estas priskribita en Horn (1948), tamen sen detaloj, kiel konkretaj kalkulvaloroj ktp. Al tiu metodo, kiel kalkulmetodo de BSH aplikata por la interna Germana Golfo, resendas Müller-Navarra (2009). Intertempe la autoro trovis en privata retejo interretprogramon, kiu por Norderney (Riffgat) eldonas rezultojn tre proksimajn al prognozoj de BSH.

La trovita interretprogramo

Köster (2011) publikigas en sia retejo la interretprogramon TidenApplet.class por la kalkulado de la menciitaj tempoj por Norderney. Efektive la kalkulataj tempoj surprize ekzakte akordas kun la respondaj tempoj donitaj de ekzemple BSH (1999, 2010). La autoro elshutis TidenApplet.class kaj la aliajn de chi tiu postulatajn interretprogramojn Norderney.class, Ort.class, HauptOrt.class, NebenOrt.class, DatumFeld.class kaj Karte.class (chi-cele sufichis alvoki en la krozilo interretadreson, kiu konsistas el tiu de la chefretejo de Köster 2011, do "ht ... .de/", plus "TidenApplet.class" rekte post la oblikva streko; analoge por la aliaj class-dosieroj). Per la programo DJ Java Decompiler la autoro malkompilis ilin kaj povis legi iliajn fontokodojn. Ili estas skribitaj en la programlingvo Java. Jam sen malkompilado oni povas legi (post simpla malfermo per la Vindoza programo Editor), ke en TidenApplet.class estas menciitaj la jaro 1997 kaj la nomo Peter Mischke, kiel havanto de la autorrajto, kaj krome dankesprimon al BSH. Tio estas iom kurioza, char, "por eviti sekurecproblemojn en la praktiko pro uzado de malperfekta programaro, la datumoj necesaj por la prognozoj ne estas publike haveblaj" (Kumm 1992: 92).

La esenca algoritmo

La esenca algoritmo estas en la interretprogramoj Ort.class kaj Norderney.class:

1. Por la koncerna dato (kaj antaua tago) estas kalkulataj la tempoj de la meridiantransiroj (supra kaj malsupra) de la luno trans la meridianon de Greenwich.
2. Estas kalkulataj jenaj kvar tempointervaloj:
   detempe de la supra luna meridiantransiro ghis la sekva alflu-reflu-cikla maksimumo
   detempe de la supra luna meridiantransiro ghis la sekva alflu-reflu-cikla minimumo
   detempe de la malsupra luna meridiantransiro ghis la sekva alflu-reflu-cikla maksimumo
   detempe de la malsupra luna meridiantransiro ghis la sekva alflu-reflu-cikla minimumo
3. Al la tempoj de la lunaj meridiantransiroj estas adiciata po unu laua tempointervalo; la rezultoj estas la tempoj de la alflu-reflu-ciklaj maksimumoj kaj minimumoj.

La strukturo de la tempointervaloj

Jen sen tro da detaloj la strukturo de la kvar tempointervaloj: Chiu el ili konsistas el unu tempo-konstanto plus unu sumo de 41 sumeroj. Chiu sumero estas la (matematika) produkto de tempo-amplitudo multiplikite per kosinus-funkcio. La (matematika) argumento de la kosinus-funkcio havas la formon ([faktoro multiplikite per tempo-valoro] minus fazo). Temas do pri harmonia prezento de la ne-egalajhoj ("harmonia" chi-kuntekste celas la kosinus-formon). La tempo-konstanto kaj krome la 41 tempo-amplitudoj kaj 41 fazoj tre kredeble estas lok-specifaj. La 41 faktoroj vershajne ne dependas de la loko. La tempo-valoro en la argumento de la kosinus-funkcio estas kalkulata surbaze de la dato, do varias lau chi lasta.

La utilo

La autoro de tiu chi artikolo jam faris el la algoritmo programon en OWBasic. Chi lasta estas Basic-varianto tauga por poshkomputiloj de tipo Pocket Viewer de Casio.

Tial la autoro povas por Norderney kalkuli per sia poshkomputilo la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj kaj minimumoj kun rezultoj, kiuj deflankighas nur je malmultaj minutoj disde la oficialaj BSH-prognozoj.

Krome la autoro determinis la (depende de la luna meridiantransiro varian) diferencon de la diritaj tempoj de Norderney al tiuj de Rechtenfleth (kaj el tio faris same OWBasic-programon). La rezultaj tempoj de Rechtenfleth deflankighas relative malmulte disde la oficialaj (cetere nur rete publikigataj) prognozoj de BSH (2011). Tiuj, kiuj interesighas pri la OWBasic-programoj, bonvole kontaktu la autoron.

Kredeble oni povas ankau por aliaj lokoj de Germana Golfo analoge determini la respondajn diferencojn al la tempoj de Norderney kaj per tio havigi al si prognozojn, kiuj tolereble diferencas disde tiuj de BSH.

Resumo

Estas informite pri en privata retejo trovita "class"-interretprogramo, kiu por Norderney (Riffgat) eldonas tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj kaj minimumoj tre proksimajn al prognozoj de la germana federacia ofico por marshipveturado kaj hidrografio ("Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie", BSH). La post malkompilado legebla fontokodo evidentigas, ke temas pri algoritmo efektiviganta harmonian prezenton de la ne-egalajhoj (germane: "harmonische Darstellung der Ungleichheiten"). Tiaspecan kalkulmetodon aplikas BSH por siaj prognozoj por la germanaj lokoj de Germana Golfo. Surbaze de la algoritmo la autoro faris programojn en Basic-varianto tauga por sia poshkomputilo, por per ghi povi kalkuli la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj kaj minimumoj por Norderney kaj Rechtenfleth.

Referencoj

BSH (1999): Gezeitentafeln für das Jahr 2000. Europäische Gewässer. Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH), Hamburg, Rostock.
BSH (2010): Gezeitenkalender 2011. Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH), Rostock.
BSH (2011): Gezeitenvorausberechnung für Rechtenfleth. http://www.bsh.de/cgi-bin/gezeiten/was_tab.pl?ort=DE__741B&zone=Gesetzliche+Zeit+%B9&niveau=KN 30-a de Marto 2011.
Horn, Walter (1948): Über die Darstellung der Gezeiten als Funktion der Zeit. En: Deutsche Hydrographische Zeitschrift, volumo I, kajero 4.
Köster, Ralf (2011): Gezeiten. http://www.rakoe.de/seiten/gezeiten.htm 30-de Marto 2011.
Kück, Andreas (2010): Alflu-reflu-ciklaj maksimumoj (tajdaj maksimumoj) de Cuxhaven: relative preciza taksado per malnovaj observdatumoj. http://www.ipernity.com/blog/55667/237692 30-a de Marto 2011.
Kumm, Werner (1992): Gezeitenkunde. Theorie und Praxis. Bielefeld, Klasing.
Müller-Navarra, Sylvin (2009): Sturmfluten in der Elbe und deren Vorhersage im Wandel der Zeiten. En: Hamburg – die Elbe und das Wasser sowie weitere wasserhistorische Beiträge. Eldoninto: Ohlig, Christoph, Books on Demand.

Krom tio, detaligi la procedon, nuntempe jenaj taskoj kaj respondindaj demandoj estas en la fokuso (provizoraj listo kaj vortigo):

1. Kia estas la statuso de la Antauparolo al la "Fundamento de Esperanto"?
2. Kiel apliki Regulon 15?
3. Kiaj pozicioj de la 26-a litero estas permesataj lau la por Esperanto valida normaro?
4. Lau kiaj kriterioj vortoj estas oficialigindaj?
5. Kiom kontrauas decidoj de la Akademio de Esperanto superajn normojn? (Ekzemple: Chu maloficialigoj de vortoj estas pravigeblaj per la por Esperanto valida normaro?)
6. Kiom deflankighas principoj de Esperanto-rilataj iniciatoj disde la por Esperanto valida normaro?
7. Kiom en lernmaterialoj prezentitaj aferoj ne konformas al la por Esperanto valida normaro?
8. Kiamaniere povas esti instruata ne nur la lingvo Esperanto, sed ankau perata la por ghi valida normaro?
9. Kiel povas esti atingata tio, ke prilingve autoritata institucio estas organizajho demokratia kaj respektata?
10. Respondi al aliaj lingvaj kaj prinormaj demandoj (metitaj de kiu ajn) en kontentiga maniero kaj ene de akceptebla tempospaco.

Unue la autoro shatus scii, kiom da esperantistoj entute estas pretaj kunlabori en tia forumo, se ghi ekzistus. Tial li petas, anonci tian pretecon, prefere per komento al tiu chi artikolo au per mesagho al jena retadreso de la autoro: mk133 (che) gmx (punkto) net (oni anstatauigu (che) per heliko kaj (punkto) per punkto kaj krome forigu la apudparentezajn spacetojn). Depende de tio la autoro pripensos, chu indas daurigi la efektivadon de la propono, kaj, se jes, li estigos prian retan forumon, kaj pli da detaloj estos ellaborataj. Lau nuna ideo de la autoro la forumo ne nur okupighu pri demandoj, sed ankau donu kontentigajn respondojn ene de akceptebla tempospaco, prefere ne per decidoj, sed per konstatoj, rekomendoj, malrekomendoj, konsiloj kaj malkonsiloj, kiuj lau ankorau difinota maniero estos aprobitaj de la forumo. Ech se ghi ne estighos, tio ne nepre estus malsukceso lau la opinio de la autoro: Iom utilas jam sole la propono de tio, kio ankorau estas farota. Krome la legantoj estas petataj komenti ne jam nun unuopajn lingvajn demandojn menciitajn en tiu chi artikolo, sed komenti la proponon de la forumo.

Referencoj

Rilate al la uzebleco de vortoj la iniciato "La Bona Lingvo" estas karakterizata de principoj, kiuj limigas aferojn nepre permesatajn de la por Esperanto valida normaro (akceptita kadre de la Bulonja Deklaracio, Zamenhof 1991¹⁰: 31-39). Ekzemplo de tia limigo estas la uzebleco de internaciaj vortoj lau Regulo 15 kaj de novaj vortoj surbaze de la sepa alineo de la Antauparolo al la "Fundamento de Esperanto" (Zamenhof 1991¹⁰: 47).

Rilate al la uzebleco de vortoj estas prezentitaj kaj komparitaj principoj de a) la lingvo, kiun konsekvencigas principoj de la iniciato "La Bona Lingvo" (t. e. "grupo de geamikoj laborantaj por simpla Esperanto"), kaj b) la Esperanto celita de la Bulonja Deklaracio (Zamenhof 1991¹⁰: 31-39). Montrighis, ke aferojn de chi lasta limigas principoj de la iniciato, ekzemple la uzeblecon de internaciaj vortoj lau Regulo 15 kaj de novaj vortoj surbaze de la sepa alineo de la Antauparolo al la "Fundamento de Esperanto" (Zamenhof 1991¹⁰: 47). Sekve tiu lingvo, kiun konsekvencigas principoj de la iniciato, estas ja simila, sed ne egala al la Esperanto celita de la Bulonja Deklaracio (rilate al la radik-amplekso la unua tre kredeble estas sub-aro de la dua), do eble "preskau-duoblajho de Esperanto" (esprimo uzita de Velger 1994: 7 por la Esperanto de la Akademio Internacia de la Sciencoj, kiu kiel prilingvan normon malkontestas nur partojn de la normaro valida por la Esperanto celita de Bulonja Deklaracio). Iugrade analoge simila kaj ne-egala eble estas "Simple English" (la simpla angla) al "English" (la angla).

Jen fina konsilo al tiuj, kiuj pro sia vort-elekto estas riproch-admonataj de adeptoj de "La Bona Lingvo" kaj sentas la bezonon sin defendi: Ne argumentu per "La Fundamento estis bezonata nur en la komenco kaj akceptita de homoj jam de longe malvivaj" kaj simila kontrau-autoritata kacho; ghuste la kadre de la Bulonja Deklaracio akceptita verketo "Fundamento de Esperanto" garantias la rajton uzi internaciajn vortojn kaj enkonduki novajn vortojn – ankorau nun, do resendu al tiu verketo; kaj nepre konsideru oportunajn rekomendojn ellaboritajn de "La Bona Lingvo".

Jen fina konsilo al la adeptoj de "La Bona Lingvo": Pri la vort-elekto koncerne la Esperanton celitan de la Bulonja Deklaracio faru plu oportunajn rekomendojn, sed ne riproch-admonu per resendo al nur de vi shatataj partoj de la normaro au al de vi elpensitaj reguloj; au deklaru ne-miskompreneble, ke vi strebas al lingvo alia, ol la Esperanto celita de la Bulonja Deklaracio.

Referencoj

Por taksi la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj de Europaj lokoj estas prezentita en tiu chi artikolo metodo, kiu utiligas aron de meznombraj haventempkorektoj publikigitan en Meyers Konversations-Lexikon (1885-1890: 272). Tie estas skribite, ke la aro estas kalkulita el granda nombro da observoj en diversaj lokoj kaj redonas la meznombran duonmonatan ne-egalajhon en la tempo. Pli da detaloj pri la kalkulado ne estis trovataj, kaj tial ne estas konate, kiom la aro taugas ankau por ne-Europaj lokoj. – La haventempo estas la tempo de la unua alflu-reflu-cikla maksimumo post meridiantransiro de novluno (au plenluno). Por la ceteraj lunfazoj (ili respondas al malsamaj tempoj de la meridiantransiro de la luno) konvenas korekti la haventempon, por atingi pli bonan takson de la tempo de alflu-reflu-cikla maksimumo. Efektive chiu loko havas sian precipan aron de tiaj korektoj (kaj ordinare indas krome ghustigi pro aliaj cirkonstancoj, ekzemple lundeklinacio kaj lundistanco). La en tiu chi artikolo prezentita metodo taugas por tiaj lokoj, che kiuj la alflu-reflu-ciklo estas grandparte duontageca (t. e. tia, ke en la plej multaj tagoj okazas po du alflu-reflu-ciklaj maksimumoj tage en tempa distanco de meznombre 12:25 horoj) kaj dependas chefe de la lunfazo. Io tia trafas ekzemple pri multaj Europaj lokoj che Atlantiko, Biskaja Golfo, Irlanda Maro, Norvega Maro kaj Norda Maro, ankau pri Cuxhaven. Sed por ghi kaj aliaj germanaj lokoj estas pli precize taksi lau la en Kück (2010) priskribita metodo, char ghi utiligas la aron de haventempoj determinitan precipe por Cuxhaven kaj krome pliajn ghustigojn (pro lundeklinacio, lundistanco kaj agho de alflu-reflu-ciklo).

Metodo

Jen la metodo, priskribita surbaze de la konsiletoj donitaj en Meyers Konversations-Lexikon (1885-1890: 272); por kelkaj ekzemplaj lokoj Pashoj 1 kaj 2 jam estas efektivigitaj per Tabelo 2:

1. Por difinita Tago 1, che kiu estas novluno, oni determinu la tempon de alflu-reflu-cikla maksimumo (HWZ1), ekzemple per tabelaro, kiel BSH (1999), au la interreto, kaj la tempon de meridiantransiro*) de la luno (MT1).
2. Oni determinu la ne-korektitan haventempon HFZ = HWZ1 - MT1
3. Por alia Tago 2, por kiu la tempon de alflu-reflu-cikla maksimumo (HWZ2) oni volas taksi, oni determinu la tempon de meridiantransiro*) de la luno (MT2).
4. Oni determinu la diferencon D = MT2 - MT1; okaze de D < 0 oni adiciu 12 horojn; okaze de D > 12 horoj oni subtrahu 12 horojn.
5. Por D oni determinu la meznombran haventempkorekton K per Tabelo 1.
6. Oni determinu HWZ2 = MT2 + HFZ + K.

*) Ne gravas, trans kiun meridianon okazas la transiro de la luno; tamen nepre devas esti la sama meridiano por Tago 1 kaj Tago 2.

D [horoj]	0 au 12	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11
K [minutoj]	0	-13	-28	-43	-55	-63	-63	-44	-15	9	16	11

Tabelo 1: Aro de meznombraj haventempkorektoj K por la diferenco D = MT2 - MT1; preparita surbaze de Meyers Konversations-Lexikon (1885-1890: 272)

Ekzempla takso

Por Bergen (HFZ = -01:36 horoj lau Tabelo 2; rilato: meridiano de Cuxhaven) oni volas taksi la tempon de alflu-reflu-cikla maksimumo por la 3-a de Aprilo de 2010 (= Tago 2). Unue por Tago 2 oni determinas**) MT2 = 16:12 CET kiel tempon de meridiantransiro de la luno (rilato: meridiano de Cuxhaven, por kiu MT1 = 12:36 CET en Tago 1 [= la 5-a de Februaro 2000]). Sekve D = 16:12 CET - 12:36 CET = 3:36 horoj, K = -50 minutoj lau Tabelo 1, kaj HWZ2 = 16:12 CET + (-01:36 horoj) + (-50 minutoj) = 13:46 CET = 14:46 CEST (Centr-Europa Somera Tempo). Tio chi egalas al la tempo de alflu-reflu-cikla maksimumo donita en Statens Kartverk (2010).

**) Chi-cele oni povas utiligi ekzemple la horloghon priskribritan en Casio (2009) kun baza agordo 4:43 CET kiel tempo de transiro de la luno trans la meridianon de Cuxhaven en la 4-a de Aprilo 2010; pli da detaloj estas en Kück (2010). Por la ekzempla Tago 2 la dirita horlogho donas 3:47 CET kiel tempon de meridiantransiro de la luno; per adicio de 12:25 horoj oni ekhavas MT2, char de unu meridiantransiro al la sekva pasas meznombre 12:25 horoj.

Loko	HWZ1 2000-02-05 [CET]	HFZ (rilate al la trans- iro de la luno trans la meridi- anon de Cuxhaven je 12:36 CET en 2000-02-05) [horoj]	Loko	HWZ1 2000-02-05 [CET]	HFZ (rilate al la trans- iro de la luno trans la meridi- anon de Cuxhaven je 12:36 CET en 2000-02-05) [horoj]
Aberdeen	14:31	01:55	Lissabon	16:28	03:52
Avonmouth	08:09	-04:27	Liverpool	12:19	-00:17
Bergen	11:00	-01:36	London (Ponto)	15:07	02:31
Brest	17:16	04:40	Narvik	12:48	00:12
Cobh	18:47	06:11	Oban	19:06	06:30
Dover	12:08	-00:28	Plymouth (Devonport)	19:03	06:27
Ekaterininskaja	17:58	05:22	Pointe de Grave	17:26	04:50
Gibraltar	15:30	02:54	Portsmouth	12:16	-00:20
Greenock	13:52	01:16	Saint-Malo	07:09	-05:27
Hoek van Holland	15:09	02:33	Southampton	11:46	-00:50
Immingham	06:58	-05:38	Ullapool	07:57	-04:39
Le Havre	10:46	-01:50	Vlissingen	14:22	01:46
Leith	15:53	03:17	West-Terschelling	09:26	-03:10

Tabelo 2: Por kelkaj Europaj lokoj kaj por la 5-a de Februaro 2000 (= Tago 1): tempo HWZ1 de alflu-reflu-cikla maksimumo kaj ne-korektita haventempo HFZ rilate al la tempo MT1 de la transiro de la luno trans la meridianon de Cuxhaven (MT1 = 12:36 CET kaj HWZ1 = 13:19 CET en la 5-a de Februaro 2000); kelkaj valoroj de HFZ estas negativaj sekve de la utiligo de la alflu-reflu-cikla maksimumo antau MT1, por akceli, ke HWZ2 en la plej multaj okazoj estu ankorau en Tago 2 (kaj ne jam en la sekva tago); en la listo mankas Cuxhaven, char por ghi estas pli precize procedi lau Kück (2010); fonto de HWZ1: BSH (1999)

Resumo

Por taksi la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj de Europaj lokoj estas prezentita en tiu chi artikolo metodo, kiu utiligas aron de meznombraj haventempkorektoj publikigitan en Meyers Konversations-Lexikon de 1885-1890. (Ili redonas la meznombran duonmonatan ne-egalajhon en la tempo.) La metodo taugas por tiaj Europaj lokoj, che kiuj la alflu-reflu-ciklo estas grandparte duontageca kaj dependas chefe de la lunfazo. La metodo postulas la konon de la ne-korektita haventempo por iu difinita Tago 1 kaj krome la tempon de meridiantransiro de la luno en Tago 2, por kiu oni volas taksi la tempon de alflu-reflu-cikla maksimumo. Oni atentu, ke tiu chi estas nur proksimume determinebla per la priskribita metodo. Ne estas konate, kiom ghi taugas ankau por ne-Europaj lokoj.

Referencoj

BSH (1999): Gezeitentafeln für das Jahr 2000. Europäische Gewässer. Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH), Hamburg, Rostock.
Casio (2009): Module No. 3134. http://www.casio-europe.com/de/files/manuals/watch/3134_G.pdf 7-a de Februaro 2009.
Kück, Andreas (2010): Alflu-reflu-ciklaj maksimumoj (tajdaj maksimumoj) de Cuxhaven: relative preciza taksado per malnovaj observdatumoj.http://www.ipernity.com/blog/55667/237692 31-a de Marto 2010.
Meyers Konversations-Lexikon (1885-1890), 4-a eldono, volumo V. Leipzig, Bibliographisches Institut. http://peter-hug.ch/lexikon/Hafenzeit 31-a de Marto 2010.
Statens Kartverk (2010): Tidevann og vannstand for Norskekysten. http://vannstand.statkart.no/skjema.php?havn=2 31-a de Marto 2010.

Por taksi la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj de Cuxhaven (Steubenhöft) en tiu chi artikolo estas prezentita metodo, kiu utiligas observdatumojn de Lentz (1879). Ghi estas efektivigita en poshkomputila programo (Kück 2010a) kaj taugas ankau por horloghoj kun montro de alflu-reflu-cikloj, ekzemple Casio PRW-1500-1VER (Casio 2009). La metodo bazighas esence sur la ne-harmonia metodo de Lubbock (1836) kombine kun la diritaj observdatumoj. Lau unuaj spertoj la precizeco estas taksata je plus/minus 20 minutoj (t. e. la duobla normdeflankigho; statistika fidindeco: 95%). Prognozoj de BSH (2009) por Cuxhaven estis uzitaj kiel referencvaloroj. La detala metodo, lau kiu ili estas kalkulitaj, ne estas konata al la autoro. Tre kredeble temas pri la harmonia prezento de ne-egalajhoj, varianto de la ne-harmonia metodo kaj (sen detaloj) skizita en Horn (1948). Al lia metodo kiel prognozmetodo uzata por la interna Germana Golfo resendas Müller-Navarra (2009). Por ghiaj germanaj havenoj la harmonia metodo fiaskas lau Warburg (1919). Estas rimarkinde, ke tiu chi mencias ne la observdatumojn de Lentz (1879) el la jaroj 1843 ghis 1861, sed ne-kompletajn observojn pri la jaroj 1841, 1842 kaj 1843.

Kalkulado de la tempo de alflu-reflu-cikla maksimumo de Cuxhaven

Unue oni determinas la tempon de meridiantransiro de la luno (meridiano de Cuxhaven). Al tiu chi tempo oni adicias la (varian) intervalon (Tabelo 1) de alflu-reflu-cikla maksimumo inkluzive de ghustigoj (Tabeloj 2 kaj 3; krome oni subtrahas 10 minutojn). La rezulta tempo estas tiu de alflu-reflu-cikla maksimumo de la postvenonta tago. La diritaj subtrahendaj dek minutoj estis trovitaj, kiel sistema deflankigho, per komparo de la kalkulrezulto kun tempoj prognozitaj de BSH (2009) por la monatoj Februaro kaj Septembro 2010. Kauzo de la dirita sistema deflankigho eble estas la malaktualeco de la observdatumoj de 1843 ghis 1861 (Lentz 1879: 203).

Meridiantransiro [horo]	Intervalo [minutoj]	Meridiantransiro [horo]	Intervalo [minutoj]
00:00	127	06:00	92
00:30	120	06:30	108
01:00	111	07:00	125
01:30	103	07:30	141
02:00	96	08:00	151
02:30	88	08:30	156
03:00	82	09:00	157
03:30	77	09:30	157
04:00	72	10:00	154
04:30	70	10:30	149
05:00	71	11:00	142
05:30	78	11:30	135

Tabelo 1: Pri Cuxhaven: La tempo de la meridiantransiro de la luno plus la intervalo rezultigas (sen ghustigoj) la tempon de alflu-reflu-cikla maksimumo por la postvenonta tago; la horoj estas rigardeblaj kiel kaj antautagmezaj kaj posttagmezaj; la tabelo estis preparita surbaze de la indikoj de Lentz (1879: 203)

Lundeklinacio [gradoj]	10:45-01:15	01:15-03:15	03:15-05:45	05:45-08:15	08:15-10:45
0-6	3	4	7	3	-1
7-12	2	2	6	0	0
13-18	0	0	0	0	1
19 k pli	-3	-3	-9	-4	0

Tabelo 2: Pri Cuxhaven: ghustigoj (en minutoj) por diversaj lundeklinacioj (absolutaj) kaj tempoj de meridiantransiro de la luno (rilate al la tempo de alflu-reflu-cikla maksimumo); la horoj estas rigardeblaj kiel kaj antautagmezaj kaj posttagmezaj; la tabelo estis preparita surbaze de la indikoj de Lentz (1879: 66)

Meridiantransiro [horo]	54'	55'	56'	57'	58'	59'	60'	61'
10:30-01:30	1	-1	0	-2	1	1	-1	1
01:30-04:30	-8	-7	-1	-2	3	5	7	-
04:30-07:30	-2	-3	-4	2	1	5	-	-
07:30-10:30	4	2	2	-2	0	-6	-4	-

Tabelo 3: Pri Cuxhaven: ghustigoj (en minutoj) por diversaj paralaksoj kaj tempoj de meridiantransiro de la luno (rilate al la tempo de alflu-reflu-cikla maksimumo); la horoj estas rigardeblaj kiel kaj antautagmezaj kaj posttagmezaj; la tabelo estis preparita surbaze de la indikoj de Lentz (1879: 61)

Ekzempla kalkulado

Por la 6-a de Aprilo 2010 oni volas determini la tempon de aflu-reflu-cikla maksimumo por Cuxhaven.

Solvo:

Unue por la 4-a de Aprilo 2010 oni determinas jenon (CET: Centr-Europa Tempo; CEST: Centr-Europa Somera Tempo):

• la tempon de la meridiantransiro de la luno: 4:45 CET
• la absolutan lundeklinacion tiam: 25°21'
• la paralakson (ghi respondas al la lundistanco) tiam: 56,1'.

Oni do trovas jenan tempon por la alflu-reflu-cikla maksimumo de la 6-a de Aprilo 2010:

4:45 CET (meridiantransiro de la luno en la 4-a de Aprilo 2010)
+ 71 minutoj (lau Tabelo 1; la laugrada inter-valoro inter 4:30 kaj 5:00 horo estas 70,5 minutoj)
- 9 minutoj (lau Tabelo 2)
- 4 minutoj (lau Tabelo 3)
- 10 minutoj (ghenerala ghustigo)
= 5:33 CET = 6:33 CEST por la 6-a de Aprilo 2010

Komparo: BSH (2009: 36) prognozas 6:36 CEST kiel tempon de alflu-reflu-cikla maksimumo por Cuxhaven por la 6-a de Aprilo 2010.

La por kelkaj poshkomputiloj taugaj programoj SoMoCux kaj HWI Cux ebligas grandparte automatan determinadon (Kück 2010a).

Uzado lige kun horloghoj

La prezentita metodo estas ghis certa grado kaj kun malpli da precizeco ankau uzebla lige kun horloghoj, kiuj montras la meridiantransiron de la luno kaj ghian aghon (fazon), ekzemple lige kun la horlogho priskribita en Casio (2009). "Ghis certa grado" signifas, ke la ghustigon pro la lundistanco (Tabelo 3) oni ne povas taksi kaj la ghustigon pro la lundeklinacio (Tabelo 2) oni povas nur proksimume taksi surbaze de la lunagho, ekzemple por kelkaj ekstremaj valoroj (plus 7 kaj minus 9 minutoj okaze de meridiantransiro inter la 3:15 kaj 5:45 horo; oni uzu Tabelon 4 anstatau Tabelon 2. Por la 4-a de Aprilo 2010 la dirita horlogho indikas lunaghon de 20,3 tagoj kaj meridiantransiron de 4:43 CET ("baza agordo"). Oni do kalkulas 4:43 CET + 70 minutojn (lau Tabelo 1) - 9 minutojn (lau Tabelo 4) - 10 minutojn = 5:34 CET = 6:34 CEST kiel tempon de alflu-reflu-cikla maksimumo por la 6-a de Aprilo 2010. La dirita "baza agordo" estis unufoje determinita jene: Por specimeno de 55 tagoj (de chefe Februaro kaj Septembro 2010) estis trovita la "vera" tempo de la meridiantransiro de la luno per la komputilprogramo SoMoCux (Kück 2010a). La horlogho estis unufoje agordita tiel, ke la meznombro de la 55 diferencoj inter ghiaj indikoj de tiu tempo kaj la respektiva "vera" tempo estas plej eble proksima al nulo. Se oni konservas tiun chi bazan agordon (2010-04-04: 4:43 CET), la horlogho montras por chiu tago la meridiantransiron de la luno por Cuxhaven. La ceteron bezonatan por la kalkulado de tempo de alflu-reflu-cikla maksimumo oni trovas en Tabeloj 1 kaj 4. Cetere: Ankau la tempo de la dua alflu-reflu-cikla maksimumo estas taksebla per tia horlogho: Kiel tempon de la meridiantransiro de la luno oni uzu la tempon de la unua meridiantransiro plus 12:25 horojn, kaj kiel lunaghon oni uzu tiun che la unua meridiantransiro plus 0,5 tagojn.

Lunagho [tagoj] =>	4 19	5 20	6 21	7 22
Dec Jan Jun Jul	-	-	7	7
Feb Aug	7	7	-	-
Mrt Sep	-	-	-9	-9
Apr Okt	-9	-9	-9	-9
Maj Nov	-9	-	-	-

Tabelo 4: Pri Cuxhaven: ghustigo (proksimuma; en minutoj) okaze de granda absoluta lundeklinacio, se Tabelo 2 ne estas uzebla (ekzemple pro uzado lige kun horlogho sen indiko de la lundeklinacio); trafas nur, se la meridiantransiro de la luno okazas inter la 03:15 kaj 05:45 horo

Lokoj aliaj ol Cuxhaven

Almenau por germanaj lokoj oni povas aldoni la tempdiferencon inter ilia alflu-reflu-cikla maksimumo kaj tiu de Cuxhaven al la respektiva tempo de Cuxhaven (= referencloko). Ekzemple por Helgoland la tempdiferenco estas lau BSH (2009: 110) meznombre minus 72 minutoj . Aliaj ekzemploj:

En Bremerhaven (Alter Leuchtturm) la alflu-reflu-cikla maksimumo okazas meznombre 14 minutojn pli malfrue, ol en Cuxhaven, rezulte de jeno: La responda diferenco inter Helgoland kaj Bremerhaven estas meznombre 86 minutoj (BSH 2009: 110), kaj la responda diferenco inter Cuxhaven kaj Helgoland estas minus 72 minutoj.

En Bremen (Oslebshausen) la alflu-reflu-cikla maksimumo okazas meznombre 113 minutojn pli malfrue, ol en Cuxhaven, rezulte de jeno: La responda diferenco inter Helgoland kaj Bremen estas meznombre 185 minutoj (BSH 2009: 110), kaj la responda diferenco inter Cuxhaven kaj Helgoland estas minus 72 minutoj.

En Hamburg (St. Pauli) la alflu-reflu-cikla maksimumo okazas meznombre 214 minutojn pli malfrue, ol en Cuxhaven, rezulte de jeno: La responda diferenco inter Helgoland kaj Hamburg estas meznombre 286 minutoj (BSH 2009: 110), kaj la responda diferenco inter Cuxhaven kaj Helgoland estas meznombre minus 72 minutoj.

Per tiu chi diferencmetodo la precizeco de la referencloko tamen ne estas transprenata al la rilatlokoj, char la tempdiferencoj estas meznombraj valoroj.

Aliaj opcioj (metodoj) por la prognozoj de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj estas menciitaj en Kück (2010b).

Resumo

Por taksi la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj de Cuxhaven (Steubenhöft) en tiu chi artikolo estas prezentita metodo, kiu utiligas observdatumojn de Lentz el la periodo de 1843 ghis 1861. La metodo estas efektivigita en poshkomputila programo kaj taugas ankau por horloghoj kun montro de alflu-reflu-cikloj. La metodo bazighas esence sur la ne-harmonia metodo kombine kun la diritaj observdatumoj. Lau unuaj spertoj la precizeco estas taksata je plus/minus 20 minutoj (t. e. la duobla normdeflankigho; statistika fidindeco: 95%). La precizeco do estas relative bona, se oni konsideras la limigitajn kapablojn de la uzataj rimedoj. Oni povas taksi la tempon de alflu-reflu-cikla maksimumo ankau por aliaj germanaj lokoj, utiligante la konatan meznombran tempdiferencon inter ilia alflu-reflu-cikla maksimumo kaj tiu de Cuxhaven.

Referencoj

BSH (2009): Gezeitenkalender 2010. Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH), Rostock.
Casio (2009): Module No. 3134. www.casio-europe.com/de/files/manuals/watch/3134_G.pdf 7-a de Februaro 2009.
Horn, Walter (1948): Über die Darstellung der Gezeiten als Funktion der Zeit. En: Deutsche Hydrographische Zeitschrift, volumo I, kajero 4.
Kück, Andreas (2010a): Elshutpagho. Programoj SoMoCux kaj HWI Cux. http://www.akueck.de/runterladeneo.htm 21-a de Marto 2010.
Kück, Andreas (2010b): Alflu-reflu-ciklaj maksimumoj (tajdaj maksimumoj) de Bremerhaven: Taksado per ne-harmonia metodo oportuna ankau por horloghoj de Casio. http://www.ipernity.com/blog/55667/220038 21-a de Marto 2010.
Lentz, Hugo (1879): Fluth und Ebbe und die Wirkungen des Windes auf den Meeresspiegel. Hamburg, Otto-Meissner.
Lubbock, John William (1836): The Bakerian Lecture: On the Tides at the Port of London. En:Philosophical Transactions of the Royal Society of London. 1-a de Januaro 1836, 126: 217-266.
Müller-Navarra, Sylvin (2009): Sturmfluten in der Elbe und deren Vorhersage im Wandel der Zeiten. En:Hamburg – die Elbe und das Wasser sowie weitere wasserhistorische Beiträge. Eldoninto: Ohlig, Christoph. Books on Demand.
Warburg, Harold Dreyer (1919): The Admiralty Tide Tables and North Sea Tidal Predictions. En:The Geographical Journal, volumo 53, kajero 5, 308-330.

Por taksi la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj de Bremerhaven (Alter Leuchtturm) en tiu chi artikolo estas prezentita tia metodo, kiu estas oportuna precipe por horloghoj kun montro de alflu-reflu-cikloj, ekzemple Casio PRW-1500-1VER (Casio 2009). La metodo esence bazighas sur la ne-harmonia metodo de Lubbock (1836) kombine kun iom da empirio kaj rilatoj al konataj konstantoj de la harmonia metodo. Kontraste al Kück (2009) en la chi tie prezentita metodo ne plu estas konsiderata la tropika intervalo de alflu-reflu-cikla maksimumo. Ke tiu chi entute ludas gravan rolon por la Germana Golfo, pri tio indikoj ne estis trovataj en la konsultitaj fontoj. Por oficialaj prognozoj oni uzas (lau Müller-Navarra 2009) por la vaste etendighantaj areoj de malprofunda akvo de la interna Germana Golfo la harmonian prezenton de ne-egalajhoj (Horn 1948; ne-egalajhoj estas tempaj au akvonivelaj deflankighoj disde respektivaj meznombraj valoroj). Ankau tio bazighas sur la ne-harmonia metodo de Lubbock (1836); krome la ne-harmonia metodo estas klarigita en Defant (1960). Por multaj regionoj oni uzas tamen la harmonian metodon (same klarigitan en Defant 1960). Algoritmo por la harmonia metodo estas – en la formo de Basic-programkodo – publikigita en Kumm (1992). Ligilo al chi tion utiliganta programo tauga por certaj poshkomputiloj estas donita en komento al Kück (2009). Tiu programo nomighas Tajdo, kaj ghia uzado estas priskribita ankau en Esperanto.

Alflu-reflu-cikla maksimumo de Bremerhaven: intervalo kaj tempo

Tabelo 1 donas la finan rezulton de la chi tie prezentata metodo, nome por Bremerhaven la intervalon de alflu-reflu-cikla maksimumo. La modelo, sur kiu la intervalvaloroj bazighas, estas priskribita en la chapitro "Modelo".

Lunagho [tagoj]	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14
Intervalo de alflu-reflu-cikla maksimumo [minutoj]	52	42	28	13	-2	-17	-28	-35	-34	-25	-2	25	47	57	57

Tabelo 1: Intervalo de alflu-reflu-cikla maksimumo de Bremerhaven surbaze de la chi tie prezentata metodo (la ceteraj lunaghoj estu rigardataj kiel malpliigitaj je 15 tagoj; ekzemple lunagho de 26 tagoj respondas al lunagho de 11 tagoj)

La tempo de la unua alflu-reflu-cikla maksimumo de l' tago por tiaj tagoj, kies lunagho estas 3 tagoj (ekzemple la 18-a de Januaro 2010), estas 2:32 h (t. e. la tempo de la meridiantransiro de la luno, komparu ekvacion (12) de Kück 2009) plus 13 minutoj (t. e. lau tabelo 1 la intervalo por la lunagho de tri tagoj), do 2:45 h. Por tiu chi baza agordo oni prefere elektu Januaran tagon, kies lunagho estas 3 tagoj.

Praktike oni en horlogho kiel Casio PRW-1500-1VER unue shaltas tian tagon (en la ekzemplo la 18-an de Januaro 2010) kaj por tiu chi tago agordas 2:45 h kiel tempon de la unua alflu-reflu-cikla maksimumo. Por aliaj tagoj de malsama lunagho oni simple ghustigas per adicio au subtraho lau la intervalo trafa por la responda lunagho. Ekzemple por la 19-a de Januaro 2010 la lunagho estas 4 tagoj, kaj la intervalo estas -2 minutoj (anstatau la 13 minutoj de la antaua tago). Deire de la agordo por la 18-a de Januaro 2010 oni do subtrahas 15 minutojn (kaj laue agordas); rezulto: La unua alflu-reflu-cikla maksimumo estas je la 3:09 h en la 19-a de Januaro 2010.

Modelo

La intervalo estas rigardata kiel konsistanta el unu konstanta porcio ("konstanto") kaj alia porcio varia lau lunagho, lun- kaj sundeklinacio. (Por simpligo variaj lun- kaj sundistancoj estas neglektataj – kontraste al la tiurilata pritraktado en Lubbock 1836.)

La varia porcio rezultas el ekvacio donita en Lubbock (1836) kaj prezentita kiel ekvacio (1) chi tie:

tan(2*psi) = A * sin(2*phi) / ( 1 + A *cos(2*phi) ) (1)

La angulo psi estas, multobligite per 4 minutoj/gradoj, la varia porcio de la intervalo.

La angulo phi estas la lunagho / (29,531 tagoj) * 360 gradoj minus 38 gradoj.

La 38 gradoj rezultas el 0,984 horoj/gradoj * (102 gradoj - 26 gradoj) / 24 (horoj/tagoj) / (29,531 tagoj) * 360 gradoj. (La fazo de la chefa suna konstanto estas s2 = 102 gradoj, kaj la fazo de la chefa luna konstanto estas m2 = 26 gradoj). La 38 gradoj do respondas al la agho de la alflu-reflu-ciklo (kalkulebla per formulo donita en Australian Hydrographic Service 2009).

A estas tan(15,5 gradoj) * [cos(sundeklinacio) / cos(lundeklinacio)]².

La 15,5 gradoj rezultas el la multobligo de la tempa variado de la duonmonata ne-egalajho (t. e. de minus 31 minutoj al plus 31 minutoj, do sume 62 minutoj) kun 15 gradoj / (60 minutoj). La unuobla dirita tempa variado (31 minutoj) rezultas (lau Shattuck 1905: 91) el la multobligo de 127 minutoj kun (S2/M2); S2 = 371 cm (amplitudo de la chefa suna konstanto); M2 = 1519 cm (amplitudo de la chefa luna konstanto).

Sekve ekvacio (2) donas la intervalon de alflu-reflu-cikla maksimumo de Bremerhaven lau la chi tie uzata modelo:

Intervalo = konstanto + faktoro * arctan(B) / 2 * 4 minutoj (2)

kun B = A * sin(2*phi) / ( 1 + A * cos(2*phi) ).

Uze de specimeno konsistanta el 25 datoj de diversaj astronomiaj cirkonstancoj la "faktoro" kaj "konstanto" estis determinitaj per adaptado de la lau-modela intervalo al la "vera" intervalo (t. e. la intervalo surbaze de la prognozoj de BSH 2008 kaj BSH 2009); detaloj: aneksajho. Rezulto: La "faktoro" estas minus 1,421, kaj la "konstanto" estas 11,365 minutoj.

Disponigo de facila skemo de la intervalo au: Kiel tabelo 1 estis kalkulita?

Por ke la metodo estu oportuna por horloghoj, konvenas disponigi facilan skemon de la intervalo (prefere depende nur de la lunagho). Chi-cele la intervalo estis antaukalkulita por kelkaj reprezentantaj astronomiaj cirkonstancoj.

Tial la intervalo por chiu lunagho estis kalkulita lau ekvacio (2) kun jenaj meznombraj valoroj de sundeklinacio (negativa au pozitiva ne gravas, char la respondaj cos-valoroj estas la samaj):

Por Decembro, Januaro, Junio kaj Julio: 22 gradoj;
por Februaro kaj Augusto: 13,5 gradoj;
por Marto kaj Septembro: 3,5 gradoj;
por Aprilo kaj Oktobro: 9,5 gradoj;
por Majo kaj Novembro: 18,5 gradoj.

Kiel lundeklinacio estis uzitaj 15 gradoj krom por jenaj lunaghoj, por kiuj estis uzitaj 25 gradoj:

Por Decembro, Januaro, Junio kaj Julio: 13; 14; 0; 1 tagoj;
por Februaro kaj Augusto: 9; 10; 11; 12 tagoj;
por Marto kaj Septembro: 6; 7; 8; 9 tagoj;
por Aprilo kaj Oktobro: 4; 5; 6; 7 tagoj;
por Majo kaj Novembro: 1; 2; 3; 4 tagoj.

Rezultis, ke por chiu lunagho la respektivaj intervaloj nur malmulte varias (ekzemple por la lunagho de nulo rezultis 53 minutoj por la unua monatgrupo, 52 minutoj por la dua, 54 minutoj por la tria, 53 minutoj por la kvara kaj 50 minutoj por la kvina). Tial konvenis uzi por chiu lunagho la meznombron el la kvin intervaloj; la rezulton donas Tabelo 1. Ili dependas nur de la lunagho.

Lokoj aliaj ol Bremerhaven

Almenau por germanaj lokoj oni povas aldoni la tempdiferencon inter ilia alflu-reflu-cikla maksimumo kaj tiu de Bremerhaven al la respektiva tempo de Bremerhaven. Ekzemple por Helgoland la tempdiferenco estas minus 86 minutoj (lau BSH 2009: 110); por Helgoland la intervalvaloroj de Tabelo 1 do malpliighas je 86 minutoj. Aliaj ekzemploj:

Por Bremen (Oslebshausen) la intervalvaloroj de Tabelo 1 pliighas je 99 minutoj rezulte de jeno: La responda diferenco inter Helgoland kaj Bremen estas 185 minutoj (BSH 2009: 110), kaj la responda diferenco inter Bremerhaven kaj Helgoland estas minus 86 minutoj.

Analoge por Hamburg (St. Pauli) la intervalvaloroj de Tabelo 1 pliighas je 200 minutoj rezulte de jeno: La responda diferenco inter Helgoland kaj Hamburg estas 286 minutoj (BSH 2009: 110), kaj la responda diferenco inter Bremerhaven kaj Helgoland estas minus 86 minutoj.

Aliaj opcioj estas procedi lau Kück (2009) au determini la "faktoron" kaj "konstanton" de ekvacio (2) per respektiva specimeno de tagoj reprezentantaj diversajn astronomiajn cirkonstancojn. Krome por la dua opcio oni devas modifi la 38 gradojn (lau la agho de alflu-reflu-ciklo, kio implikas m2 kaj s2). La dua opcio kredeble estas pli preciza, ol la unua kaj ankau ol la aldono de tempdiferenco, kio estas priskribita komence de tiu chi chapitro.

Por oportuna uzebleco lige kun la diritaj horloghoj la formo de la alflu-reflu-ciklo chiuokaze devas esti duontageca (t. e. en la plej multaj tagoj okazas po du alflu-reflu-ciklaj maksimumoj kaj po du alflu-reflu-ciklaj minimumoj; la meznombra tempintervalo inter du sinsekvaj maksimumoj estas 12:25 horoj. Detaloj: Kück (2009). Fenomenajn priskribojn de la formoj de alflu-reflu-cikloj de diversaj mondregionoj estas ekzemple en Defant (1960) kaj Lentz (1879).

Precizeco

Detala ekzamenado pri la precizeco ankorau ne estis farata. Rilate al la specimeno de tabelo 2 de la aneksajho la norma deflankigho de la diferencoj inter la "vera" kaj lau-modela intervalo estas 16 minutoj. Tio rezultigas precizecon de 32 minutoj (che 95% da fidnivelo). Tamen tio trafas nur, kiam oni povas uzi la precizajn (kaj ne meznombrigitajn au fiksitajn) deklinacivalorojn. Tial la precizeco de la metodo uzata por horloghoj certe estas pli malbona, ol 32 minutoj, lau unuaj spertoj inter 40 kaj 60 minutoj. Krome estu atentigate pri tio, ke lau sperto de la autoro iuj horlogh-specoj nur ne-precize kalkulas lunaghon kaj/au meridiantransiron de la luno, kio malfavore influas la precizecon de la montro de alflu-reflu-cikloj.

Resumo

Por taksi la tempojn de alflu-reflu-ciklaj maksimumoj de Bremerhaven (Alter Leuchtturm) en tiu chi artikolo estas prezentita tia metodo, kiu estas oportuna precipe por horloghoj kun montro de alflu-reflu-cikloj, ekzemple Casio PRW-1500-1VER. La metodo esence bazighas sur la ne-harmonia metodo de Lubbock (1836) kombine kun iom da empirio kaj rilatoj al konataj konstantoj de la harmonia metodo. La intervalo de alflu-reflu-cikla maksimumo dependas nur de la lunagho, nome okaze de Bremerhaven jene (sekvas la lunagho en tagoj: intervalo de alflu-reflu-cikla maksimumo en minutoj): 0: 52; 1: 42; 2: 28; 3: 13; 4: -2; 5: -17; 6: -28; 7: -35; 8: -34; 9: -25; 10: -2; 11: 25; 12: 47; 13: 57; 14: 57 (la ceteraj lunaghoj estu rigardataj kiel malpliigitaj je 15 tagoj; ekzemple lunagho de 26 tagoj respondas al lunagho de 11 tagoj). Por Bremen (Oslebshausen) kaj Hamburg (St. Pauli) la intervalvaloroj pliighas je 99 resp. 200 minutoj. Por Bremerhaven la precizeco de la metodo uzata por horloghoj estas taksata kiel inter 40 kaj 60 minutoj.

Aneksajho

Tabelo 2 montras trajtojn de la specimo ekzamenita por determini la "faktoron" kaj "konstanton" de ekvacio (2). La plej bona adaptigho de la lau-modela intervalo al la "vera" estas atingata, se en la lau-modela oni uzas minus 1,421 kiel "faktoron" kaj 11,365 minutojn kiel "konstanton". La adaptado okazis per tabelkalkulilo lige kun la metodo de Gauss-Newton (bone priskribita en Vikipedio 2010).

gggDatoggg	Ekliptika longitudo de l' suno [gradoj]	Ekliptika longitudo de l' luno [gradoj]	Sundeklinacio [gradoj]	Lundeklinacio [gradoj]	"Vera" intervalo [minutoj]	Lau-modela intervalo [minutoj]
2010-10-01	98,7	187,9	-3,2	22,5	-59	-42
2009-09-13	95,9	170,6	3,7	24,9	-58	-38
2010-02-23	87,4	335,1	-9,7	24,7	-54	-26
2009-09-27	291,9	184,8	-1,9	-23,1	-32	-34
2010-09-15	268,5	172,8	2,9	-25,4	-30	-44
2010-03-25	126,1	5,1	2,0	16,6	-29	-5
2010-09-16	281,4	173,8	2,5	-23,6	-28	-34
2010-01-23	36,8	303,6	-19,3	18,1	-26	-33
2010-05-21	160,8	60,6	20,3	2,7	-25	-26
2010-05-17	102,1	56,6	19,4	22,4	-8	2
2010-06-15	126,3	84,4	23,3	16,0	-3	7
2010-11-09	270,3	227,1	-16,9	-24,7	7	4
2010-07-14	150,5	112,0	21,6	6,9	8	11
2010-08-13	189,7	140,7	14,6	-9,5	15	-2
2010-12-08	290,7	256,4	-22,7	-21,1	16	16
2010-09-11	212,8	168,7	4,9	-17,8	20	3
2010-10-10	235,1	197,1	-6,7	-23,2	20	11
2010-04-17	64,3	27,5	21,6	23,8	20	13
2010-07-11	104,2	109,1	22,1	22,0	33	54
2010-01-18	333,7	298,4	-20,5	-7,6	36	14
2010-02-17	6,8	328,8	-11,9	6,6	40	11
2010-12-21	84,1	269,0	-23,4	23,6	41	54
2010-11-06	227,5	223,9	-16	-21,6	43	51
2010-03-18	28,3	357,8	-0,9	14,9	46	21
2010-03-30	187,3	9,2	3,6	-8,3	50	53

Tabelo 2: La "vera" intervalo estas la diferenco inter la de BSH (2008) (resp. BSH 2009) prognozita tempo de la alflu-reflu-cikla maksimumo kaj la antaua meridiantransiro de la luno (ambau rilate al Bremerhaven); la lau-modela intervalo estas kalkulita lau ekvacio (2); la en ghi bezonata angulo phi estis kalkulita jene: phi = ekliptika longitudo de l' luno minus ekliptika longitudo de l' suno minus 38 gradoj; la astronomiaj datumoj rilatas al la tempo de la meridiantransiro de la luno

Referencoj

Australian Hydrographic Service (2009): Tidal Glossary. www.hydro.gov.au/prodserv/tides/tidal-glossary.htm 7-a de Februaro 2009.
BSH (2008): Gezeitenkalender 2009. Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH), Rostock.
BSH (2009): Gezeitenkalender 2010. Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH), Rostock.
Casio (2009): Module No. 3134. www.casio-europe.com/de/files/manuals/watch/3134_G.pdf 7-a de Februaro 2009.
Defant, A. (1960): Physical Oceanography, volumo II. Oxford, Pergamon Press.
Horn, Walter (1948): Über die Darstellung der Gezeiten als Funktion der Zeit. En: Deutsche Hydrographische Zeitschrift, volumo I, kajero 4.
Lentz, Hugo (1879): Fluth und Ebbe und die Wirkungen des Windes auf den Meeresspiegel. Hamburg, Otto-Meissner.
Lubbock, John William (1836): The Bakerian Lecture: On the Tides at the Port of London. En: Philosophical Transactions of the Royal Society of London. 1-a de Januaro 1836, 126: 217-266.
Kück, Andreas (2009): Antaudiri alflu-deflu-ciklojn (tajdojn) per horloghoj de Casio. http://www.ipernity.com/blog/55667/127599 12-a de Januaro 2010.
Kumm, Werner (1992): Gezeitenkunde – Theorie und Praxis, Bielefeld, Klasing.
Müller-Navarra, Sylvin (2009): Sturmfluten in der Elbe und deren Vorhersage im Wandel der Zeiten. En: Hamburg – die Elbe und das Wasser sowie weitere wasserhistorische Beiträge. Eldoninto: Ohlig, Christoph. Books on Demand.
Shattuck, George Burbank (1905): The Bahama Islands. New York, The Macmillan Company.
Vikipedio (2010): Gauss-Newton algorithm. http://en.wikipedia.org/wiki/Gauss–Newton_algorithm 10-a de Januaro 2010.