En la komenco estis la vorto. Chi-foje fremda vorto. Temas pri Regulo 15 (R15) de la Fundamenta Gramatiko, pli precize pri oficiala konstato de la Akademio de Esperanto (AdE) pri R15. En AdE – Oficialaj informoj de la Akademio de Esperanto, n-ro 15 tekstas:

"La Akademio ankau konstatas, ke per si mem tiu regulo ne determinas, kiu ano de internacia vortofamilio farighu baza en Esperanto, kaj kiun el la internaciaj signifoj ghi havu. Tial uzado de la vortoj KOREO kaj EGIPTO kun genta au landana signifo ne malobeas la 15-an regulon, same kiel tia uzado de ekzemple la vortoj CHINO, JAPANO kaj PORTUGALO tiun regulon ne malobeas, malgrau la fakto ke por chiu el ili la internacie plej ofta signifo estas landa."

Lau BK I (2015-04), p. 228, tiu konstato estas "malghusta". Mi nun ne emas redoni la tie donitan argumentadon, char: Oni povas studi la tekstojn de R15 kiel ajn profunde oni volu – oni ne trovos ion, kio igas aperi la konstaton de AdE malghusta. La konstato de AdE pri R15 estas ghusta. Lau BK I (2015-04) "Kore'o" nepre nomu la landon, char tiel estas internacie. Se BK I (2015-04) pravus, Zamenhof estus aplikinta R15 mise, char: Li uzis "Japan'uj'o" kaj "Portugal'uj'o", kiel landnomojn. Por li do evidente "japan'o" kaj "portugal'o" estis landanoj.

Indiko, ke la autoro de BK I (2015-04) au kiu ajn pretervidas ion gravan, estas, kiam el lia aserto estas konkludeble, ke Zamenhof mise aplikis au mise interpretis sian propran regulon.

Cetere: La fonto de "Kore'" estas lau la germana Vikipedio la china, nome en ghi la nomo Gāolì por iama korea reghlando.

Jen alia ekzemplo, nome "Ukrain'". Fonto estas lau la germana Vikipedio la malnov-orientslava. En ghi la signifo estas limregiono. Tion chi pli-malpli koheras kun la presita "Deutsches Wörterbuch" de Gerhard Wahrig, Gütersloh, Bertelsmann, 1991, p. 1317: "russ. ukraina 'Grenzland'", do: limlando:

Pri tio, kiel etnolingvoj prenis tiun vorton, estas minimume jenaj du alirmanieroj (mi prezentas nur specimenon de etnolingvoj, sed tio ne limigas la universalecon):

  1. Germane: "Ukraine"; angle: "Ukraine"; france: "Ukraine"; estone: "Ukraina"; uzbeke: "Ukraina".
  2. Germane: "Ukrainer"; angle: "Ukrainians"; france: "Ukrainiens"; estone: "Ukrainlased"; uzbeke: "Ukrainlar".

La komuna vorto – chi-okaze: vortero*) – estas "Ukrain", kaj R15 per si mem nur specifas, ke oni uzas ghin en Esperanto kun Esperantaj ortografio kaj gramatika finajho, sed ne determinas, chu la signifo estu
a) lau la etnolingva vorterserio "-e", "-e", "-e", "-a", "-a" au
b) lau la etnolingva vorterserio "-er", "-ians", "-iens", "-lased", "-lar" au
c) alia.

Analoge statas pri "Kore'", "Egipt'", "Portugal'" kaj pliaj internaciaj vortoj nek Fundamentaj nek oficialaj.

Tio, kion la autoro de BK I (2015-04) pretervidis, estas la tekstparto "per si mem" en la supre citita oficiala Akademia konstato. Sendube chiu vorto fremda uzata en Esperanto havas signifon (au almenau gramatikan funkcion), sed tiun chi ne determinas Regulo 15 per si mem. Okaze de nek Fundamenta nek oficiala vorto fremda la signifo rezultas el eventualaj rekomendoj de autoritata centra institucio, reputaci-havaj vortaroj au simple el la kunteksto.

*) Tio, ke en la senco de la Fundamento "vorto" kaj ghiaj etnolingvaj respondaj esprimoj povas ankau signifi vorteron, estas konkludebla el la teksto enkonduka al la Universala Vortaro.

Miaj pepoj | La pepoj de Reagoj al AdE-faroj