Michael Lennartz's blog

En la revuo "La praktiko" (1935) mi legis: La franca vendejaro "Le Bon Marché" donas rabaton de 5% al ĉiu aĉetanto, kiu estas membro de UEA.

Frage eines Journalisten: "Warum sollte jemand Esperanto lernen?"

Ein Esperantist: "Erlauben Sie mir eine Gegenfrage. Halten Sie sich für gebildet?"

Journalist: "Ich habe ein ausgezeichnetes Abitur gemacht, Germanistik und Journalistik studiert. Das dürfte Ihre Frage beantworten."

Ein Esperantist: "Wenn Sie sich also für gebildet halten, warum sprechen Sie nicht Esperanto?"

Zugegeben, dieser Dialog ist erstens erfunden und zweitens ziemlich frech. Er soll zwei Dinge aufzeigen, die so typisch für die Esperantisten sind. Zunächst lassen sich Esperantisten durch kritische Fragen Außenstehender problemlos in die Enge treiben.

Auf die erste Frage eines Journalisten fängt der Esperantist an, etwas von "internationaler Sprache", "leicht zu erlernen" und "demokratischer Kommunikation" zu stottern, was in der Regel niemanden interessiert und noch viel weniger von jemandem verstanden wird, der sich mit dem Thema nie beschäftigt hat. Esperantisten diskutieren aus der Defensive. Offensiv zu argumentieren haben sie nie gelernt.

Zweitens zeigt es das Unverständnis dafür auf, dass Esperanto zwar ausdrücklich als internationale Sprache (von vielen auch als Weltsprache missverstanden) entwickelt wurde und diese Funktion auch ausfüllt, aber bereits kurz nach seiner Entstehung zu etwas ganz anderem geworden ist: Zu einem Bildungsfaktor.

Ich habe mich immer gefragt, warum Esperanto im Deutschland der zwanziger Jahre diese explosionsartige Verbreitung in Bürgertum und Arbeiterschaft gefunden hat.

Nach dem Zusammenbruch des deutschen Kaiserreichs 1918 bekamen breite Schichten der Bevölkerung erstmalig die Chance einer umfassenden Bildung. Nach dem Erlernen von zwei oder drei Fremdsprachen war die Kenntnis des Esperanto, daneben oft auch des Stenografierens, ein selbstverständlicher nächster Schritt. Die Beschäftigung mit dem Esperanto war eine Fortsetzung der Schulbildung auch wenn sie nicht zwangsweise dazu führte (und auch heute nicht führen muss), dass man aktiv Esperanto lernt und anwendet. Bei vorhandenen Fremdsprachenkenntnissen stellt das schließlich keinen Aufwand dar, und man lernte eine einmalige Kultur kennen, die anders war als die eigene, in die man trotzdem ohne Reisetätigkeit täglich eintauchen konnte. Damit war eine Wende vollzogen: Esperanto war nicht mehr nur die Sprache eine idealistischen Augenarztes aus dem russich besetzten Polen, sondern ein Bildungs- und Kulturfaktor.

Schade, dass wir das vergessen haben.

Naja, nicht wirklich. Ich habe die Domain "der-esperantist.de" registrieren lassen und leite diese weiter an meine bekannte Webseite esperanto.orgfree.com. Damit halte ich die Möglichkeit offen, den Hoster zu wechseln (orgfree.com ist nicht soooo zuverlässig).

Viele Domains mit "esperanto.irgendwas" liegen ja Schweizer Hand. Nach Kräuterbonbons jetzt auch Domain-Namen.

In diesem Beitrag möchte ich an einigen Beispielen zeigen, wie ich lange und verschachtelte Sätze der »Goldsucher am Klondyke« übersetzt habe.

Die Übersetzung versucht die Satzglieder in der Reihenfolge Subjekt-Prädikat-Objekt zu sortieren, im übrigen folgt die Übersetzung dem Original.

In den verschachtelten Sätzen des deutschen Originals können logisch zueinander gehörende Satzteile relativ weit auseinander stehen, weil durch die 4 Fälle meist gut erkennbar ist, welcher Nebensatz sich worauf bezieht. Im Esperanto muss man sehr viel sorgfältiger darauf achten, dass logisch zueinander gehörende Satzteile auch grammatisch beiander stehen. Manchmal muss man sich darauf verlassen, dass die Logik des Satzes das Verstehen erleichtert.

Sind die Subjekte des Haupt- und des Nebensatzes identisch, kann der Nebensatz häufig als Partizip formuliert werden.

An vielen Stellen ersetzte ich die im Original häufigen Hilfsverben durch ein einfaches Verb.

Die Satzstellung ist im Esperanto nur in dem Maß frei, wie es die Verständlichkeit erlaubt. Durch die Verwendung von Partizien in Nebensätzen werden die Sätze kürzer und leichter verständlich.

befand sich beschäftigt: Das ist altmodisches Deutsch und lässt sich kurz und knapp übersetzen: okupiĝis.

Wohnraum: »loĝĉambro« oder »ĉefĉambro« sind eine gute Übersetzung. »saloneto« wurde gewählt, um eine Häufung der Wurzel »ĉambr-« zu vermeiden.

vernahm, vernehmen: etwas altmodisch für »hören«: aŭdi.

Die Bekleidung des »Mannes« besteht aus Pelzkleidung, die sich im Esperanto wunderbar übersetzen lässt, indem man »Pelz-« als Adjektiv vorzieht und die einzelnen Kleidungsstücke nachfolgend aufzählt. Alternativ kann man z. B. formulieren:

- vestitan de peltaj jako, pantalono, ŝuoj kaj granda ĉapo

- vestitan de peltaj jako, pantalono kaj ŝuoj kun granda tia ĉapo surkape

Eine Häufung von Nebensätzen kann in der Esperanto-Übersetzung schnell zu Unübersichtlichkeit oder sogar zur Unverständlichkeit führt. Deshalb habe ich oft eine verkürzte Form gewählt: »während eine große Pelzkappe seinen Kopf bedeckte« wird zu »kun granda pelta ĉapo surkape«.

Das Prädikat »havis« gilt für beide Teilsätze (»ĉiuj havis neĝoŝuojn ...« / » ĉiu havis pistolon«).

Land: Landbesitz, Grundstück kann als »terposedaĵo« übersetzt werden, »bieno« betont ein abgegrenztes Stück Land.

Rente: Hier ist keine Altersrente (pensio) gemeint, sondern eine Pachtzahlung.

dulden: »indulgi« bedeutet eher »begnadigen«, besser wäre eventuell »toleri«. »Indulgi« ist wahrscheinlich trotzdem eher im Sinn des Colonels.

»und zwar eine anständige«: Die einfachste Übersetzung des Satzes ist: »Mi indulgos vin nur se vi pagos al mi grandan renton.« Die Alternative soll den Stil des Autors besser wiedergeben.

Zur Vermeidung von Hilfsverben habe ich »könnte« durch eine einfache Verbform ersetzt. Die Übersetzung gewinnt durch die Vereinfachung an Verständlichkeit.

Im Original handelt es sich um einen überlangen Satz, der aus zwei mit einem Semikolon verbundenen Hauptsätzen besteht. Ich beschäftige mich zunächst mit dem ersten Hauptsatz:

Tiumomente Brown kaj Harry same eliris kaj sin starigis apud Tom kun siaj fusiloj enmane.

Es folgt ein Teil des zweiten Hauptsatzes:

Ili interrompis sian laboron ĉe la forno, ŝovis la grandan kaldronon kun la manĝaĵo de sur la fajro, prenis siajn fusilojn kaj rapidis ekstreren por subteni Tom-on, se necese.

Es fehlt: »als das Gespräch zwischen ihrem Freunde und dem Fremden immer lebhafter wurde« (kiam la interparolo inter sia amiko kaj la fremdulo plivigliĝis).

Der zweite Hauptsatz steht im Plusquamperfekt und beschreibt eine Handlung, die zeitlich vor dem ersten Hauptsatz abläuft. Um auf zusammengsetzte Zeitformen zu verzichten und den Handlungsablauf trotzdem folgerichtig zu beschreiben, vertausche ich die beiden jetzt aufgetrennten Hauptsätze. Daraus entsteht die endgültige Fassung.

Im Grunde nicht schwierig zu übersetzen, aber interessant:

Der Nebensatz wird mit einem Partizip übersetzt, Haupt- und Nebensatz geschehen gleichzeitig. Das Subjekt »Kolonel Daysie ...« wandert aus dem Nebensatz in den Hauptsatz. Im Nebensatz verzichte ich auf das Hilfsverb und benutze einen einfachen Konjunktiv.

jemandem gefällig sein, einen Gefallen tun: komplezi. Im Alltag finden wir eher »bonvoli, bonvolu«, im literarischen Esperanto bevorzuge ich »komplezi«.

Interessant ist der Nebensatz »disponigante en printempo por la transporto de la maŝinoj el Dawson-City kelkajn jungitarojn de bubaloj, kiujn li posedas.« Logisch gehören das Akkusativobjekt »kelkajn jungitarojn de bubaloj« und dessen Komplement »kiujn li posedas« zusammen, deshalb stehen sie hintereinander. »Disponigante« stellt den Anschluss zum vorigen Hauptsatz her und führt den Nebensatz ein. Damit erklärt sich, das »en printempo por la transporto de la maŝinoj el Dawson-City« zwischen dem Partizip und dem Akkusativobjekt steht. Trotz seiner Länge und des hohen Informationsgehalts bleibt der gesamte Satz (hoffentlich) verständlich.

Dieser Satz wurde gründlich »gereinigt«.

»Ich würde euch raten« - Anstelle eines Konjunktivs ein klarer Ratschlag: »Mi konsilas«.

»die für spätere Transporte ganz unentbehrlich sind, teils zur Beschaffung von Lebensmitteln, teils für den Transport des gewonnenen Goldes zur Stadt.« - Der auffällige doppelte Gebrauch des Wortes »Transport« wurde vermieden und die »teils ... teils ...«-Formulierung durch ein einfaches »kaj« ersetzt. Wer »teils ... teils ...« unbedingt übersetzen möchte, benutze »kaj ... kaj ...«, »jen ... jen ...« oder auch »parte ... parte ...«.

Enkonduko

Ĵus finiĝis la tradukado de "La orserĉistoj ĉe Klondike". Jen kion mi spertis kaj lernis:

La leganto

Kutime mi ne legas pri la plej grava faktoro de tradukado, ties celo: la leganto. Kompreneble oni povas traduki nur pro ĝojo por si mem, sed mi kutime tradukas tekston aŭ ĉar iu donis al mi la taskon aŭ ĉar mi mem havas interesan libron, kiun mi volas diskonigi al aliaj homoj. Ĉiukaze la rezulto estas publikigo de la tradukaĵo, kaj sekve de tio iu alia fremda homo, pri kiu mi havas neniun imagon, legos la tekston. Almenaŭ mi esperas, ke troviĝas iu tia homo. La esperantista leganto estas tute alia ol tiu en mia nacia ĉirkaŭaĵo. Neniu scipovas Esperanto kiel gepatran lingvon. Eĉ denaskaj esperantistoj parolas la lingvon de la gepatra lando, en kiu ili naskiĝis kaj eklernis, Esperanton ili parolas nur kun la gepatroj. Dum ludado kun infanoj sur la strato, en la lernejo, interparolante kun parencoj ili parolas sian gepatran lingvon, sed ne Esperanton. Sed la ordinara esperantisto estas alia homo, li lernas Esperanton kiel duan, trian, kvaran lingvon, hejme aŭ en Esperanto-kurso, kaj se li estas iom diligenta kaj fervora, tiam li finas la progresintan kurson.

Ni rigardu la pinton. Ekzistas eble cent aŭ ducent esperantistoj, kiuj uzas la lingvon ĉiutage parole, estante funkciulo aŭ oficisto de Esperanto-ligo. Por ili la lingvo estas memkomprenebla ĉiutaga ilo, pri kiu ili ne pensadas (bedaŭrinde multaj el ili vere ne pensas pri sia lingvo-uzado). Aliaj mil aŭ du mil estas spertaj esperantistoj pro longjara esperantisteco, ili estas aktivaj uzantoj de interreto, legas revuojn, verkas artikolojn, lernolibrojn, vortarojn. Sed ili ne estas tiuj, kiuj ĉiutage buŝ-parolas, ili unu aŭ du horojn tage legas kaj skribas. Do ni havas tutmonde eble tri mil esperantistojn, kiuj scipovas pli malpli flue legi, aŭskulti, skribi, paroli Esperanton. Plej multaj el tiuj kredas, ke la privata dialekto (kaj fakte estas tio), kiun ili uzas, estas la vera, reala Esperanto. Ili forgesas: Ĉiuj aliaj havas lingvan nivelon ne pli alta ol tiu de la supre priskribita fininto de duagrada kurso.

Nacilingvuloj havas multe pli altan lingvoscion. Junuloj en aĝo de kvin aŭ ses jaroj, kiuj ekiras al la lernejo, jam de pluraj jaroj ĉiutage parolas sian gepatran lingvon, disponas pri (kompare kun Esperanto) grandega vorto-provizo. Poste ili dum ses, ok, dek jaroj ĉiutage lernas gramatikon kaj ortografion, legas gazetojn, aŭskultas radion, rigardas televizion, interparolas kun centoj da homoj. Evidente neniu esperantisto havas kompareblan vorto-provizon kaj parol-kapablon rilate al Esperanto kiel iu ajn deksesjarulo fininte la lernejon rilate al sia gepatra lingvo.

Tamen ĝuste la aktivuloj de la Esperanto-movado ŝajnigas, ke ili scipovas Esperanton je la sama nivelo. Ne, Esperanto estas fremdlingvo por ĉiuj, ĉiam restos tia. Homo, kiu kvin jarojn vivis eksterlande kaj tie parolis fremdlingvon eble posedas la tiean lingvon pli bone ol iu ajn povas ellerni Esperanton.

Tion, kion ni nomas "Esperanto-movado", efektive estas la movado de tiuj ne pli ol tri mil aktivuloj. Libroj estas verkitaj kaj tradukitaj kadre de tiu elita grupo, recenzojn ĝi skribas, super revuoj kaj kunvenoj ĝi regas. Estas bone, ke ni ĝin havas pro ĝia produktemo, tiu elito samtempe malhelpas, ke la aktuala esperantistaro denove estiĝas amasa movado. Facilaj legaĵoj eble estas unu paŝo al la plinombrigo de la esperantistoj.

Konklude verkistoj kaj tradukantoj havas treege malfacilan taskon. Ili devas konsideri, ke la meza lingvoscio estas sufiĉe malalta kompare kun gepatra, nacia lingvoscio. Esperantisto, kiu aĉetis libron, kiun li komprenas aŭ tute ne aŭ nur per ĉiupaĝa pena helpo de vortaro, ofte ne prenos duan libron, eble eĉ foriroas el la movado, ĉar li konstatos, ke la promesita mirakla lando de reciproka kompreniĝo estas mensogo. Do oni devas verki laŭ tiu "malalta" lingvonivelo (ankaŭ, ne ekskluzive). El alia vidpunkto la legado de libroj, mi konfesas: amuzaj rakontaj libroj, plialtigas la lingvoscion kaj iom post iom la leganto scipovas legi tiujn pli altnivelajn verkojn. Tradukante iun verkon el nacia lingvo en Esperanton, mi eĉ ne havas alternativon. Mi devas skribi je sufiĉe alta nivelo. Legante belliteraturan libron, la esperantisto aliflanke lernas kaj lernu jen novan radikon, jen novan kunmetaĵon, sed ĉiam li lernas iom da gramatiko kaj stilo. La E-literaturo ampleksas preskaŭ ĉiujn gravajn verkojn de la monda literaturo, sed mankas tiuj verkoj tradukitaj kaj originalaj, kiujn la homoj legas ĉiutage kaj amase kaj plezure.

Do tio estis mia antaŭparolo. Verkante pri tradukarto, mi ĉiam pensas je la leganto de la tradukaĵo. Li estas la plej grava faktoro de mia laboro.

La aŭtoro

Dua grava faktoro estas la aŭtoro, pli ĝuste la respekto al aŭtoro. La reverkado, la rekreo de libro en alia lingvo, tio ja estas la tradukado, havas striktan limon: La originalon. Hodiaŭ la leĝoj pri kopirajto, la eldonejoj kaj ankaŭ la kritikistoj, lastaj eble konas la originalan verkon, limigas la liberecon de la tradukanto. Prave ili faras tion, ĉar la leganto ja volas legi certan libron de certa aŭtoro, kaj ne interpretadon. La tradukanto estas nura peranto de la enhavo, li ne rajtas fari sin dua aŭtoro.

Antaŭ cento kaj pli da jaroj estis alia situacio. Tiam rerakontoj estis ĉiutagaj. La itala Pinocchio, la germana Zäpfel Kern, la rusa Buratino (Буратино) rakontas la saman historion pri la eta lignulo, kiun ni konas kiel Pinokjo, sed kun fortaj alĝustigoj al la reciprokaj landoj; nomoj, lokoj, agoj kaj kulturaĵoj estas pli landotipaj; oni nomas tiujn adaptaĵoj aŭ inspiritaĵoj. Hodiaŭ tio ne eblas, estas simple kontraŭ la aŭtora rajto. Verdire mi ŝatas tiujn "malprecizajn" tradukojn, rerakontojn. Ili ne nur rerakontas, ili ebligas rigardon en la kulturon de la tiama tempo, bildigas la diferencojn inter kulturoj kaj tempoj, kiam oni komparas ekzaktan tradukon al "malpreciza".

Mi nun raportos pri kelkaj problemoj, kiujn mi renkontis tradukante la "orserĉistojn".

La titolo

La unua decido: Kiel nomi la tradukaĵon? Mi preferas tradukitajn titolojn, kiuj estas tre proksimaj al la originalo, ĉefe pro unu kaŭzo: Estas pli facile retrovi la fremdlingvan libron aŭ filmon.

Traduki "Die Goldsucher am Klondyke" per "La orserĉistoj ĉe Klondike" do estas konsekvenca. La libro estas tial nekonata, ke tio fakte ne ludas rolon, ankaŭ nomoj kiel "Oro", "La orminejo", "La orserĉistoj " aŭ "Kaptilistoj kaj orministoj" estas same bonaj. Verdire ne valoras longe pripensi tion. La ŝanĝo de "Klondyke" al "Klondike" tamen estis deviga, ĉar la rivero hodiaŭ tiel nomiĝas. Estonta nomo tamen estos "La orserĉistoj" simple pro mallongeco.

La lingvaĵo

La aŭtoro kelkfoje uzis anglajn vortojn. Ĉu lasi la anglajn vortojn en la teksto aŭ traduki ilin? La unua ĉapitro, kiun mi publikigis ĉe ipernito, havis la anglajn vortojn klarigitajn per piednotoj, poste mi tradukis la anglaĵojn esperanten kaj skribis ilin oblikve, en postaj ĉapitroj mi tradukis ilin, kaj ankaŭ la fintraduko enhavos simple la tradukojn. Ĉu vi divenas la kaŭzon? Verdire neniu el la solvoj estas pli bona aŭ malbona, ili estas egalvaloraj. Mi estas maldiligenta, jen la kaŭzo por la decido. La traduko estas verkata per tekstoprilabora programo, kiu tre taŭgas fari piednotojn. Sed kiam mi transprenas la tekston en retpaĝon, la piednotoj tute fuŝiĝas. Mi devas mane remeti ĉiun piednoton. Dekomence estis mia intenco, poste publikigi la tradukon en la formato de Mobipocket (pron. mobipoket, vidu http://www.mobipocket.com). Tiucele mi denove devos alĝustigi la tekston. Do, por eviti troan laboron per plurfoja aranĝado de piednotoj por diversaj eldonaj formatoj, mi malpliigis ilian nombron. Sekve ĉiuj anglaĵoj nun estas ordinaraj esperantaj vortoj.

Mi fundamenteme esperantigis vortojn kiel "Boardinghouse" per "pensiono", "Kanu" (kanuo) per "boato", meksikan-hispana "gambusino" per "ministo", "Mr.", "Mister" kaj "Sir" per "sinjoro", "Claim" per "minparcelo", "Nugget" per "orbuleto", "Creek" per "rivereto". Celo estis flua legado kaj simpla legaxjo, ĉar mi memoris, ke antaŭ jardekoj, kiam mi unuafoje legis la libron, min ĉagrenis tiuj fremdaj vortoj. Kanuo hodiaŭ estas iom alia ol la tiama transportboato, kaj "gambusino" eĉ ne troviĝis en mia tiama leksikono, mi hodiaŭ devas konsulti la hispanan vikipedion. Esperantaj verkoj estas legataj ne nur en okcidenta eŭropo de pli malpli kleraj homoj, ĝuste amuza literaturo estu kaj facile legebla kaj instrua.

Mi decidis traduki "Beefsteak" per "virbova rostaĵo" anstataŭ "bifsteko". Bifsteko estas malnova esperanta vorto. Ĝi troviĝas ekzemple en la germana-esperanta vortaro de P. Christaller el 1910. Por 99 procentoj el ĉiuj legantoj ĝi (la bifsteko) estas konata, ne ekzistas kaŭzo ne uzi ĝin (kaj ĉiu uzu senhezite). Tamen mi tradukis fundamentece, ĉar tiu vorto estas bona ekzemplo por elmontri la du skolojn. Unuflanke sendube internacia kaj konata nefundamenta, simpla, mallonga radiko, aliflanke malpli preciza, longa, peza kunmetaĵo. "Virbova rostaĵo" taŭgas por vere facilaj legaĵoj, kiuj instruas la uzon de kunmetaĵoj kaj evitas troan eŭropecon, "bifsteko" por meze facilaj legaĵoj, kiuj ne hezitas prezenti pli (okcident-)eŭropan lingvaĵon. La menciitaj du skoloj staras por diversaj grupoj de homoj. Unu grupo, al kiu mi apartenas, ŝatas la analizan kaj sintezan (kunmetan) metodon de Esperanto baze de manpleno da reguloj. Tio estas facila por ni, ni estas tro maldiligentaj por ellerni dudekon de pliaj radikoj, sed enigmece kunmetas kaj dismetas vortojn kiel aranĝbildon (puzlon). Ni kredas, ke ĉiuj homoj en la mondo ŝatas solvi enigmojn kaj aranĝbildojn. La alia grupo (aŭ skolo) estas sufiĉe diligenta por ellerni radikon post radiko, devigas ĉiujn aliajn fari la saman, ĉar alikaze la unua skolo ne komprenas la duan. La radik-lerna skolo havas pli facilan vivon, ĉar ĝi nur devas lerni vortojn kaj ne aldone solvas enigmojn. Do ne temas simple pri du skoloj en la Esperanto-movado, sed pri du diversaj pensmanieroj de la homoj.

Apartan atenton meritas la kartludo "Monte Bank" (germane: http://de.wikipedia.org/wiki/Monte_Bank). En la unua versio mi kreis novan radikon kaj klarigi ĝin same, kiel ĝi estis klarigata en la originala verko. Partopreninte la diskutadon pri "ĵakmaro", la statuo "Jakobo kun martelo" batanta sonorilojn, mi serĉis alian solvon. Mi ellaboris la jenajn:

1 - Simple skribi pri kartludo sen klarigi ion ajn.
2 - Inventi novan radikon kaj klarigi ĝin (mia unua solvo)
3 - Skribi pri kartludo kaj mencii en la teksto, kiel ĝi originale nomiĝas kaj funkcias.
4 - Skribi pri kartludo kaj klarigi ĝin en piednoto
5 - Uzi ĝin en la originala formo, almetante o-finaĵon

La unua solvo estas malakceptenda.Tiu tre facila solvo kontraŭas la sintenon, ke ni volas esprimi en E-ton ĉion, kion ni esprimas nacilingve.

En la dua solvo mi ne vidas sencon. "Monte Bank" estas nekonata hodiaŭ, do kial krei novan radikon nur por unusola uzo? En germana lingvo mi ne renkontis tiun ludon duan fojon, mi eĉ miris, ke ekzistas artikolo pri ĝi en vikipedio. Tia "loka" aŭ "unuverka" radiko eble havus sencon, se la vorto aperus plurfoje en la teksto. Sed tio ne estas.

La proponoj tri kaj kvar estas tre similaj inter si. Diferenco estas en tio, ke ĉe solvo tri mi tradukus "la kartludo Monte Bank", ĉe solvo kvar nur "La kartludo(1) ..." kun aldona klarigo en piednoto: "(1) En la originalo temas pri la ludo Monte Bank" ...

La solvojn tri kaj kvar mi taksas egale plej bonaj. Mi fine aplikis solvon kvar.

La kvina propono estas klasika. Mi konscias, ke la hodiaŭaj esperantistoj malakceptas tiun formon, kiu vere estas stranga pro la duparta originalo. Do: Forĵetinda.

Lingva nivelo

Kvankam mi legis la libron plurfoje, mi rigardis ĝin ĉefe kiel amuzan literaturon sen alta lingva kaj literatura nivelo. Jam post la unuaj alineoj mi konstatis, ke tio estis granda eraro. Unue la libron skribis sperta aŭtoro, kiu bonege scipovis sian gepatran lingvon. Fakte tio ne estas tro miriga, ĉar fine de la 19a jarcento ĉiu klera eŭropano bone posedis sian gepatran lingvon kaj unu aŭ du fremdlingvojn, estis lerta en diskutado, gramatiko, ortografio. Ne havante radioricevilon, diskludejon, interreton, anstataŭe timante baton per liniilo aŭ posttagmezan karceron, lernanto dediĉis iom pli da tempo kaj peno al la ellernado de lingvoj. Kaj ili eble eĉ rigardis sciencojn kaj scion kiel grandan aventuron (kiel mi). Do la aŭtoro sufiĉe bone regis sian lingvon kaj montris talenton en la verkado de aventuraj romanoj. Longajn, komplike nestitajn frazojn li skribis sur preskaŭ ĉiu paĝo. Legi ilin ne estas malfacile, kompreneble, ni havas la saman gepatran lingvon, sed traduki tiujn frazojn signifas profunde eniĝi en ilian strukturon, dispartigi ilin kaj remeti ilin tiel, ke senco kaj stilo de la aŭtoro restas, la frazo tamen estiĝas Esperanta frazo facile legebla kaj komprenebla. Ofte mia solvo estis dismeto de unu longa frazo en du mallongajn. Kelkfoje la Esperantlingva kutimo, uzi participajn subfrazojn, helpis. La gramatikajn tempojn mi tradukis sufiĉe libere (laŭ instigo de Vladimir), plej ofte rezignante pri la apliko de participo favore al simpla tempo. Tio estis mia plej granda interna batalo, ĉar mi ŝatas participojn kaj komplikajn tempo-sinsekvojn.

Mi konstatis, ke helpverboj estas oftaj. Germanoj evidente treege ŝatas la aldonon de "povi, voli, devi" ktp. anstataŭ klare skribi, kion ili intencas. Lerninte tion, mi maluzis la helpverbojn kaj tradukis per ordinaraj verboj.

Alia malfacilaĵo sin montris en la evoluo de la romano. Unue temis pri pelto-ĉasistoj, kiuj ekiras al orserĉado. Sed tiam ili malkovris abundajn orvejnojn kaj fondis orminejon. Eĉ se temas nur pri kelkaj maloftaj fakvortoj, la faka defio de minado por tradukanto kompreneble estas pli granda ol la priskribo de ploranta dommastrino aŭ vetkurantaj leporo kaj erinaco, krome menciante, ke iuj fakvortoj estis en la angla. Mi jam skribis, kiel mi solvis tion. Skribante pri la indianaj amikoj de niaj ĉefrolantoj, la aŭtoro ofte skribas nur pri "Crows". Mi tiam vortumis "indianoj", evitante la fremdan vorton.

Personaj kaj geografiaj nomoj

Eterna diskutado okazas pri personaj kaj geografiaj nomoj. Inter la ekstremoj de "tute ne" traduki kaj "ĉion esperantigi" ni trovas ĉiun pozicion. Trans ĉiu teoriado mi faras la jenan: La Esperanto-nomoj de grandaj aŭ gravaj lokoj estas aŭ sufiĉe konataj aŭ facile eltroveblaj. Tio koncernas ĉiujn ŝtatojn kaj landojn, ĉiujn ĉefurbojn, ĉefajn riverojn kaj montarojn kaj ĉiujn urbojn gravajn por la E-movado. Ilin mi uzas senhezite inkluzive de "Misuro"-rivero, kiu estas granda kaj grava rivero, kvankam ne tro konata en la movado. Kiu uzas la vortojn Elbo kaj Odro, tiu laŭ mi ankaŭ devas koni riveron Misuro (!, Misurio estas usona ŝtato). Kio estas granda kaj konata aŭ ne, tion ĉiu decidu por si mem. Aliflanke mi certe ne esperantigis la nomon de ĉiu urbeto kaj vilaĝo. Oni devas retrovi la geografiaĵojn, kaj tio okazas aŭ per vortaro (maparoj en Esperanto bedaurinde apenaŭ ekzistas) aŭ per nacilingva leksikono aŭ mapo, kaj por tiuj lastaj oni bezonas fidindan geografian nomon. Tio ne signifas, ke mi por eternaj tempoj kontraŭas E-tigon de geografiaj nomoj. Kiam ĉiu dua eŭropano scipovas E-ton kaj ĉiu maparo enhavas E-lingvan liston de geografiaĵoj, tiam mi vidas neniun problemon en la uzo de pure E-taj vortoj. Sed en la hodiaŭa tempo tio ne taŭgas.

Personajn nomojn mi ne tradukis, eĉ ne lingve alĝustigis. Fakte mi neniam legis romanon, en kiu oni germanigis proprajn aŭ familiajn nomojn (aŭ mi ne povas memori), tio estas unu el la plej bazaj rimedoj por kulture, loke kaj tempe difini rakonton. Kompreneble, en Esperanto, kiu estas lingvo kiel ĉiu alia lingvo, ĉio estas iel alia. En nacilingva lieraturo oni jam de jardekoj ne tradukas personajn nomojn, franca Pierre, hispana Pedro, rusa Pjotr nomiĝas ĝuste tiel, ne "Petro" aŭ "Peter". Tute male. Laste mi legis la E-tradukon de la nederlanda romano "Dekkinga fuĝas". Mi observis min, kiel la tiea esperantigo de nomoj efikas al mi. Nu, se vi volas, ke la leganto sin sentas forportita en fremdan, miraklan, fabelan landon, tiam esperantigu personajn nomojn. Al la plej multaj esperantistoj tio certe plaĉas. Promenante tra la Preĝeja strato, neniu devas pripensi, ĉu ĝi troviĝas en Londono, Parizo, Berlino aŭ Etburĝvilaĝeto. Plonĝu en fotelon kaj revu. Se vi celas priskribi surteran, realisman, ĉiutagan situacion, tiam vi uzu la kutimajn nacilingvajn nomojn.

Mi supozas, ke iuj tuj kontraŭdiros min ("oni laŭeble multe esperantigu kaj certe nomojn de reĝoj, dukoj, pli grandaj urboj (Prago, ne Praha), internacie gravaj historiaj eventoj ktp."). Tio estas bona teoria aŭ kongresa opinio. Por belliteratura traduko ĝi ne helpis min. Kio estas pli granda urbo, pli konata urbo, grava internacia urbo? Kiu decidas pri tio? Ĉu oni devas parkere lerni 300 urbonomojn, ĉar tiuj urboj havas pli ol unu milionon da enloĝantoj? La listo en E-vikipedio bazas sur la germana listo, do mi trovas hodiaŭ (2009-09-01) urbojn kiel "Prag" (Praho, germana skribmaniero), "Tiflis" (al mi pli konata kiel Tblissi, germana skribmaniero), München alidirektata al Munkeno, Mumbai (supozeble germana skribmaniero), Karaĉio (E-tigita), Delhio (E-tigita, kvankam mi ne scias, ĉu mi parole rekonus "delh*i*o" -n). La tri lastaj troviĝas en Hindio, sed ili estas foje adaptita al E-to, foje ne. Tradukado de la rivero "Missouri" (E-tigita Misuro) preskaŭ malsanigis min, ĉar la rivero sendube apartenas al la konataj riveroj de la mondo, sed kiam vi lastfoje legis pri ĝi en E-to? Flua legado, facila, tuja komprenebleco, konformeco al la naciaj kutimoj, jen la gvidlinioj, kiujn mi sekvis. Jes, nomo kiel "Harry" por mi estas pli facile legebla kaj identigebla ol "Hari, Haro, Hario" aŭ eĉ laŭ angla prononcado "Heri, Hero, Herio".

Iam espereble venos la tempo, kiam la E-nomoj estas memkompreneblaj. Ni ne ŝajnigu jam hodiaŭ, ke E-to estas la umbiliko de la mondo. Ĝis tiam mi preferas nacilingvajn nomojn laŭ la modelo de la germanlingvaj libroj, kiujn mi legas. Tio estas *mia* tradukarto, neniu devas obei miajn gvidlibrojn.

Iom nekonsekvence: Mi emas ŝanĝi "w" al "v", se tio estas la unusola ŝanĝo. Tial Vatamba ne plu nomiĝas "Watamba", same unu aŭ du loknomoj.

Estas (kompreneble) tute alia afero, se nomo estas "parola", do prezentas nacilingvan sencon, kiun oni povas transpreni en la tradukon. Bilbo Baggins estas ekzemplo, en la germana kaj multaj aliaj tradukoj oni peras ankaŭ la "bag" de la familia nomo al saketo, germane Beutel, kiel nomo: Bilbo Beutlin. Bedaŭrinde la E-ta Bilbo nomiĝas Baginzo, ne Sakuleto.

Politika korekteco

Mi ne apartenas al la homoj, kiuj atentas pri politika korekteco. Verdire mi malŝatas tiun modernan formon de diktaturo. Tamen mi politike malakrigis la libron tie, kie mi sentis tro tiklajn antaŭjuĝojn. Tial mi "maltradukis" kromfrazon, kiu asertas, ke viskio estas la preferata trinkaĵo de ĉiuj ruĝuloj. Eĉ se tio estus vera: Viskio estas preferata trinkaĵo ne nur de ruĝuloj, sed ankaŭ de la blankuloj, en la libro la pelto-ĉasistoj trinkas preskaŭ nenion alian.

Tradukado

Tradukante el la germana lingvo al Esperanto, al mi plurfoje mankis konforma Esperanta nocio. Al mi, sidante antaŭ klavaro, luktante super iu verko, ĉiuj diskutoj pri neologismoj, tradukado de personaj nomoj, meditado pri mankantaj aŭ troaj fulmoforigiloj ne helpis. Mi devis venki baraktantajn, torditajn frazo-konstruojn, strangajn sinsekvojn de ago-fadenoj en diversaj tempo-ebenoj, perifrazojn kaj subitan aplikon de fak-vortoj. Tiam mi kopiis la germanajn vortojn, kolore markis ilin kaj nur post tagoj revenis al la peno de esperantigo.

Malfacila traduko estis ekzemple la germana vorto "Ziemer", kiu estas trovebla nur en ĉasistaj vortaroj. Mi fine kunmetis "lumba fileo", kvankam "lumbaĵo" aŭ "fileo" eble sufiĉas. Jen okazo, kie mi bezonus helpon de Bernhard, kiu posedas multajn fakajn vortarojn. Simila situacio: La germana "teufen, abteufen" estas tradukita per "fosi" (Krause 2007, paĝo 26). Tamen: Minejojn oni ne ĉiam fosas, sed boras aŭ faras per ekplodoj.

Permesu al mi doni ampleksan ekzemplon: "Da beide noch nicht Zeit gehabt hatten, etwas zu genießen, ließen sie sich auch jeder ein Couvert bringen und sprachen den ziemlich guten Speisen wacker zu." Malfacila ne estas la vorto "Couvert" (germane: Gedeck, E-te: manĝilaro), sed la frazo ligita al la antaŭa. Kutime mi tradukus: "Ĉar ili ankoraŭ ne havis tempon por manĝi ion, ili petis la pretan manĝon kaj ĝuis la sufiĉe bonajn manĝaĵojn.". Tute klare: Trifoja uzo de la radiko "manĝ-" estas nepardonebla peko, kaj jam en la antaŭa frazo temas pri tagmanĝo!

La sesa ĉapitro apartenis al la plej malfacilaj. Eble vi rimarkas, ke mia maniero de tradukado ŝanĝiĝis. Mi malatentas la stilon de la aŭtoro favore al pli facila legado kaj kompreno. Laŭ la spertoj de la antaŭaj ĉapitroj mi nun dispartigas la longajn frazojn. Tio plifortiĝis en la sepa ĉapitro. Unuafoje mi aŭdacis ne batali pri ĉiu frazo, sed modifis la enhavon, jen kaj jen ne tradukante frazeton aŭ frazparton kaj evitante tro oftan uzon de iu aŭ alia vorto.

En germana lingvo estas ĉiutaga kutimo paroli pri dekduo aŭ duona dekduo da personoj aŭ objektoj. Tamen ne temas vere pri tiom da personoj ktp., sed pri indiko de pli ol kvin aŭ proksimume dek. Mi tradukis tiun kazon per "pluraj"/"kelkaj".

Mi uzis plurajn divers-aĝajn vortarojn. La plej malnova estas la jam menciita vortaro de Christaller el 1910. Ĝi estas modelo por simpla tradukado, kelkfoje tro simpla, kelkfoje malmoderna. La dua estas la vortaro germana-Esperanta de Krause el 1983. Tiu estas mia ĉefa vortaro, ne tro dika, kun firma kovrilo, sekve portebla kaj kun elstare bona kolekto de vortoj. La ekzaktan signifon de unu aŭ alia vorto kaj maloftajn derivaĵojn mi trovis en mia ŝatata PIV el 1977.

Vortojn kiel "ungvento, erco, bifsteko" mi rekomendas nepre uzi ankaŭ en plej facilaj tekstoj. Tio vere faciligas la vivon.

Antaŭ ol venas demando jam estas respondo: Jes, mi havas kaj legis la libretojn de Cherpillod pri tradukarto kaj de Faulhaber pri stilo.

Skribado kaj presado

Kompreneble mi skribis miajn tekstojn per helpo de komputilo kaj redaktilo. Mi ŝanĝis la pligrandigon de la tipoj al 125%. Tiu grandeco helpas tuj vidi erarojn kiel liter-tordaĵojn, doublajn literojn, mankantajn akuzativojn.

Post la tajpado mi presis la tekston por kontrol-legado. Antaŭe mi ŝanĝis la literojn al grandeco de 12 punktoj kaj metis duoblan spacon inter la linioj. Krome mi rekomendas uzi tre bone legeblajn tiparojn kiel Constantia, DejaVu aŭ Charis SIL. Kvin ĝis dek erarojn mi trovis sur ĉiu paĝo, kio faciligas la postan laboron de la lingva revizianto.

Lingva revizio

Ne subtakseble grava helpo estas kontrol-leganto. Miajn tekstojn trarigardis Vladimir Türk, kiun mi elkore kaj sincere dankas pro la penoj. Kontrola legado tute ne estas facila tasko. Unue ĝi ja estas tasko, do oni devas iam sidiĝi kaj plenumi la akceptitan laboron. Vladimir trovis ĉiujn erarojn kaj mi vere hontas pro miaj multaj eraroj kaj supraĵeco. Li havas tre bonan senton por stilo kaj esprimado en Esperanto. Laste sed ne malgrave: Li scipovas uzi redaktilan programon, tial mi facile kaptis liajn komentariojn.

El la kunlaboro kun Vladimir mi lernis du aferojn: Unue mi konstatis, ke esperantisto neeviteble tradukas tre proksime al sia gepatra lingvo. Male al la originala skribado de leteroj aŭ interretaj taglibroj la esperantisto, ne nur mi, dum la tradukado daŭre estas influata de la origina lingvaĵo kaj ne povas reverki en pura Esperanto.


Lasta modifo: 6a de novembro 2009

Deka ĉapitro - La orminejo ĉe la El-Dorado-rivereto

En la unua duono de Aprilo pluraj treege fortaj neĝoŝtormoj kun mallongaj intertempoj muĝegis de nordokcidento tra la lando per tia forto, ke la enloĝantoj ofte dum tutaj tagoj ne povis eliri el la trunkodomoj ĉe la El-Dorado-rivereto. Eĉ la laboroj en la galerio interrompiĝis, ĉar estus tro aŭdace iri al la rando de la roka fendo kaj malsupreniri sur la ŝtonaj ŝtupoj ĉiam denove kovritaj per neĝo. Hopkinson kaj Brown, la pelto-ĉasistoj spertaj ekde jaroj pri la vetero en la norda Kanado kaj Brita Kolumbio, certigis la ceterajn enloĝantojn de la kolonio, ke tiuj neĝoŝtormoj estas la antaŭaĵoj de baldaŭa degela vetero. Efektive tiu vetero estiĝis post malpli ol du semajnoj, la suno denove aperis unuafoje post preskaŭ naŭ monatoj, la neĝo rapide degelis, la tagoj plilongiĝis, la aero mildiĝis.

Post kiam la roka fendo kaj ties faŭko ĉe la bordo senglaciiĝis, la laboroj komenciĝis per eksplodigoj de la flankaj muroj, farante spacon por la instalo de martela muelilo kaj por la amasigo de la minaĵo rompita dum la vintro. Tiun laboron partoprenis ĉiuj membroj de la malgranda kolonio escepte de Schultes, kiu oficis kiel kuiristo.

Komence de majo la spaco ĉe la rivereto estis sufiĉe granda, kaj Hopkinson deklaris post interparolo kun la ministo, ke nun estas tempo por denove eklabori sur la minparcelo malsupre ĉe la Klondike-rivero, antaŭ ol tie ekloĝos fremdaj orserĉistoj. Je la sekva mateno li iros malsupren kun Brown, Harry, Barnes kaj Vatamba por rekonstrui la kabanon, kiu certe kunfalis dum la vintro, fosi kavaĵojn kaj fari ĉiujn aliajn laborojn. Lia nevo Nan ankoraŭ ne povis partopreni la penigan kaj malfacilan laboron de orlavado pro la tranĉilpiko, kiun li ricevis antaŭ kelkaj monatoj, kaj tial li restu kun Braddon por plenumi facilajn laborojn en la galerio. La du germanoj, tri ĉarpentistoj kaj tri indianoj kun Schultes ankaŭ restu por labori en la minejo.

Hopkinson ĝuste antaŭvidis, ke la kabano sur la granda minparcelo preskaŭ neniiĝis escepte de la kvar angulaj fostoj kaj la boatoj ligitaj al ili. Ĉiuj tabuloj de la flankaj muroj kaj de la tegmento estis forŝiritaj de la ŝtormoj kaj disĵetitaj sur la ebeno. Ankaŭ de la tri ĉebordaj kluzoj postrestis eĉ ne lignaĵeto. Vatamba devis samtage reiri al la trunkodomoj, sciigi Braddon pri tio kaj peti lin, ke li sendu la ĉarpentistojn kun la necesa ligno je la sekva tago. Ĉar tiuj ne havis tabulojn je dispono, ili alportis trunketojn el la arbaro kovranta la deklivojn de la supra Klondike-rivero kaj konstruis malgrandan trunkodomon sufiĉe vastan por la kvin viroj. Stariginte du novajn kluzojn ĉe la rivero, ili reiris al Braddon por partopreni la konstruadon de la vojo.

La ministo tute ĉesis la laboron en la galerio kaj konstruis la vojon proponitan de kolonelo Daysie, por ke la laboro finiĝu ĝis la alveno de la maŝinoj el San Francisco. Li informis la kolonelon, kaj tiu promesis tuj komenci la saman laboron ekde la Bonanza-rivereto. Laŭ la konsilo de ambaŭ inĝenieroj oni starigis malgrandan fandejon apud la portempa pistilo ĉe la bordo de la rivereto. La minaĵo estis pistata je pulvoro kaj kirlata kun akvo je dika kaĉo, poste fandata, tiu lasta proceduro rapidiĝis per iom da hidrargo. La pistadon de la martela muelilo pelis akvorado, kiu estis movata de la akvo de la nun tute senglacia rivereto. La unuaj fandoprovaĵoj, kiujn Weimann faris en ĉeesto de Braddon, Ferdinand kaj sia kolego Karl Melchers, donis eksterordinare favoran rezulton. Tial la ministo komisiis la inĝenierojn okupiĝi dum la sekva tempo nur pri la fandado de la amasigitaj minaĵoj por iom post iom forigi la du grandajn ŝutmontojn.

»Per tiu laboro vi estas multe pli utila, sinjoro Weimann«, aldonis Braddon, »ol se vi forhakas arbarojn. Bezonante helpon, ekzemple por alportado de grandaj minaĵ-pecoj, voku Schultes, kiu laboras kiel kuiristo en la trunkodomo. La maldekstra brako de la malfeliĉulo estas lama, sed per la dekstra li povas forte kapti. Mi partoprenos la vojkonstruadon cele al plej rapida finiĝo.«

Hopkinson kaj liaj kvar kamaradoj post la instalo de la kluzoj eklaboris sur sia minparcelo, faris fosaĵojn en ties parto malproksima de la rivero, portis la grundon en patoj al la kluzoj, ellavis kaj trakribris ĝin. Phil Barnes kiel pelto-ĉasisto miris pri tiuj diversaj procedoj celantaj al akirado de oraj buletoj, grajnoj kaj pulvoro, kiuj estis tute fremdaj al li. Vespere sidante antaŭ sia kabano kaj manĝante la pladojn preparitajn de Vatamba, ili konstatis, ke ili dum la tago ellavis konsiderindan amason da oro, inter tiu unuopajn buletojn grandajn kiel kolomba ovo. Tom Hopkinson, kiu jam havis spertojn pri tio, taksis la valoron de la unuataga rezultaĵo je tricent ĝis kvarcent dolaroj.

»Cetere, amiko Barnes«, diris li, »ekde hodiaŭ vi ricevos la saman parton de oro kiel ni, tio estas justa kaj ĝusta.«

»Mi dankas vin, Hopkinson, pro via bona intenco«, respondis la pelto-ĉasisto, »sed mi ne povas akcepti via proponon. Tiu devigas min, almenaŭ subkomprenite, plue resti ĉe vi kaj partopreni vian entreprenon iel aŭ tiel. Tion mi ne volas, almenaŭ portempe.«

»Ne estu stultulo, Barnes«, reciprokis Tom. »Vi restas, kiom plaĉas al vi, kaj foriros, kiam vi volos, tio estas memkomprenebla, sed dum vi laboros kun ni kaj por ni, vi havu la saman parton kiel ni.« –

»Mi rimarkis, ke ni ne trovis fremdajn orserĉistojn sur nia minparcelo, Tom«, atentigis Harry.

»Tio estas facile klarigebla, mia knabo. Nia minparcelo troviĝas tiom kontraŭflue, ke la alvenantoj preferas okupi neelĉerpitajn minparcelojn pli proksimajn al la Yukon-rivero ol tian malproksiman, kia estas nia. Post mallonga tempo, kiam la orserĉistoj alkuros amase, ni havos pli da vizitantoj ol ni ŝatos.«

Post kelkaj tagoj Hopkinson veturis kun Harry kaj Barnes per unu el la du boatoj, kiujn ili trovis ĉe la fosto de la forblovita kabano, al Dawson-City por provizi sin per freŝaj nutraĵoj, viskio kaj tabako. En la malgranda urbo svarmis orserĉistoj el ĉiuj landoj de la mondo, venintaj per vaporŝipoj de San Francisco aŭ perpiede tra Fort Selkirk por serĉi la feliĉon en la nova Benita Lando. La tuja konsekvenco de tiu alkurado de miloj estis duobliĝo kaj triobliĝo de la prezoj de nutraĵoj kaj aliaj varoj.

Barnes, kiu eniris kun Harry en vendejon por aĉeti kelkajn funtojn da tabako, preskaŭ kolere atakus la vendiston, kiu postulis senhontan prezon, se Harry lin ne retenus kaj tirus el la vendejo.

»Tiuj estas malbenitaj friponoj, la vendejestroj!« vokis Barnes indigne. »Oni pendigu la fiulojn! Postuli unu dolaron kaj duonon por funto da tabako!«

»Jes, plej bona amiko«, diris la juna germano, »Tio estas malpli, ol la komercistoj postulas en vintro por siaj varoj. Demandu Hopkinson, kiom li devis pagi por sako da faruno aŭ konservaĵo da viando. Venu, Barnes, ni iru al la viro, ĉe kiu ni ĝis nun aĉetis, kaj havigu al ni tabakon, eble li havas pli homecajn prezojn.«

Ĉe tiu komercisto ili renkontis Hopkinson. Tiu ĵus eksciis de la bankisto Davis, ke la vaporŝipo el San Francisco aliris al Forty-Mile-City, tie elŝipigis la ŝarĝon destinitan por la urbo kaj samvespere atingos Dawson-City.

»Dum la nokto ni restu ĉe Jefferson«, destinis Tom, »kaj morgaŭ matene surŝipiĝu por ekscii, ĉu oni alvenigis la maŝinojn destinitajn por ni.«

»Ĉu mi eble demandu ĉi-vespere en la hotelo, Tom, ĉu sinjoro Steffens, ĉe kiu vi kaj Braddon mendis la maŝinojn pasintjare, denove loĝas tie?« demandis Harry.

»Jes, mia knabo«, respondis Hopkinson, »faru tion, tiam ni tuj ekscios la staton de la afero.«

Demandante kelkaj horojn poste en la malgranda hotelo pri sinjoro Steffens, li ricevis la informon, ke la nomita sinjoro alvenis per la vaporŝipo, ekloĝis en la hotelo, sed jam iris al la bankisto Salomon Davis.

Je la sekva mateno Hopkinson vizitis la komercan vojaĝiston de la maŝinfabriko de Lewis kaj Smith, renkontis lin ĉe la matenmanĝo kaj ricevis la agrablan informon, ke la menditaj maŝinoj estas alportitaj. Ili estos malŝarĝitaj en la sekvaj tagoj kaj transdonitaj al li, la maŝinfabriko sendis ankaŭ kelkajn muntistojn por ĝustloke starigi la maŝinojn.

Reveninte al la pensiono, li trovis en la bufedejo Harry kaj Barnes, kiuj atendis lin.

»Vi devas tuj ekiri al la minparcelo«, li klarigis al ambaŭ. »Ni portu la aĉetitajn varojn en la boaton kaj ekveturigu vin. Mi restos ĉi tie por akcepti la maŝinojn, kiuj alvenis per la vaporŝipo. Vi, Harry, devas ĉi-vespere iri al El-Dorado-rivereto kaj diri al Braddon, ke li ekiru kun la du germanoj morgaŭ tiel frumatene, ke li alvenos ĉi tie laŭeble vespere. Pro lia lama gambo certe estas rekomendinde, ke vi kaj Vatamba veturigos lin sur la rivero. Ĝis revido, mia knabo, kaj vi, Barnes, laboros kelkajn tagojn sole kun Brown sur la minparcelo. Sed nun rapide foriĝu, diligente uzu la remilojn, ja vi devos veturi kontraŭflue.«

Laŭ la ordono de la maljuna pelto-ĉasisto je la sekva vespero Harry alvenis al Dawson-City kun la ministo kaj la du inĝenieroj. Ĉe la komuna noktomanĝo Hopkinson informis ilin, kion li eksciis pri la alveno de la maŝinoj kaj ankaŭ pri la muntistoj senditaj de la fabriko.

»Tio estas tute memkomprenebla, sinjoro Hopkinson«, diris Weimann. »Kiu ĉi tie kapablas munti kaj funkciigi maŝinon? En la tuta urbo vi ne trovas eĉ nur iomete lertan seruriston, tial mi ŝatas doni konsilon.«

»Nu, kaj kiu estas la konsilo?« demandis la ministo streĉite.

»Ke vi provu varbi du el la muntistoj kiel maŝinistojn por nia minejo«, respondis Weimann. »Ni nepre havu tiajn virojn, kaj maŝiniston kaj hejtiston, ne nur por la ĉiutaga funkciado, sed ankaŭ por la kazo, ke io ĉe la kaldronoj aŭ iu maŝinpeco malordiĝos. Kiu el ni povus reordigi kaj plenumi la necesajn riparojn? Mi pensas, ke la homoj postulos treege altan salajron, bone sciante, ke ĉi tie taŭgaj personoj ne estas dungeblaj, sed donu al ili, kion ili postulas, sinjoroj, ĉar ni nepre devas havi du el la muntistoj por niaj maŝinoj, alikaze tiuj lastaj estus restintaj en San Francisco.«

»Vi tute pravas, sinjoro Weimann«, deklaris Braddon. »Mi povus diri tion al mi mem, ĉar ĉe ĉiuj instalaĵoj de minoj en Koloradio kaj Nevado, en kiuj mi laboris, la maŝinoj estis manipulataj de speciale trejnitaj personoj. Mi estas nur simpla ministo, kiu ne povas pensi pri ĉio!«

»Ankaŭ mi samopinias kun vi, amiko«, akceptis Hopkinson turniĝanta al la juna inĝeniero. »Laŭ mi estas necese, ke ni tuj morgaŭ matene iru sur la vaporŝipon kaj penu dungi du el la muntistoj por ni, antaŭ ol la ruza kolonelo de la Bonanza devancos nin.«

Je la sekva mateno alvenante sur la vaporŝipo, ili surprize eksciis, ke la sperta usonano vere devancis ilin, dunginte du el la muntistoj por unu jaro jam ĉe la mendo de la maŝinoj per la vojaĝisto de la fabriko. El la du aliaj unu sin deklaris preta servi unu jaron ĉe Braddon kaj lia societo, la alia sin dungigis nur ĝis la komenco de la vintro, ĉar lia korpa stato malebligis al li elteni la akrecon de arkta vintro. Ambaŭ ricevos tagan salajron de dek dolaroj.

Je la sama tago kolonelo Daysie alvenis kun kvar fortikaj ĉaroj, al ĉiu estis jungitaj du bubaloj direktataj de Hund-ripaj indianoj. Afable salutinte Braddon kaj ties kamaradon kaj fiksinte postan renkontiĝon ĉe Jefferson kun ili, li surŝipiĝis por akcepti la maŝinpartojn destinitajn por li kaj ŝarĝi ilin sur la ĉarojn.

Dum komuna tagmanĝo en la bufedejo de sinjoro Jefferson la kolonelo klarigis, ke samvespere ĉaroj reveturos al la enfluejo de la Bonanza- en la Klondike-riveron. Dum la sekva tago ili revenu laŭ la dekstra bordo de la rivereto al la kolonio sur vojo, kiun la amerikano farigis jam pasintjare por ekhavi rektan interligon al Dawson-City. Post unutaga ripozado la bubaloj reiros al la urbo kaj transportos la maŝinpartojn destinitajn por la El-Dorado samvoje tra la kolonio de la kolonelo kaj de tie sur la antaŭ nelonge konstruita vojo al la El-Dorado-rivereto.

»Pro la transport-kostoj ni poste reguligos la konton, amiko«, diris la kolonelo al la ministo, kiam tiu demandis, kiom li devos pagi por la uzado de la bubalo-ĉaroj.

La sekvajn tagojn ĝis la reveno de la bubaloj niaj amikoj dungis en la urboj kelkajn masonistojn, kiujn ili bezonis por la starigo de la nemalhaveblaj fundamentoj por la konstruota kaldronejo. Ne estis facile trovi taŭgajn homojn. Ekzistis amase ĉiaj komercistoj, gastejestroj kaj vendejestroj, sed nur treege malmultaj metiistoj.

Komence de la monato julio la kaldron- kaj maŝindomo konstruita el fortikaj tabuloj staris. Ankaŭ la bormaŝino funkciadis kaj borfosis ŝakton tra la supra senminaĵa ŝtonaĵo sur loko destinita de inĝeniero Weimann. Tiu ŝakto servos por elminigi la orhavan ŝtonaĵon.

Sur la minparceloj sur la maldekstra bordo de la Yukon-rivero multaj orserĉistoj ĵus alvenintaj akiris nur malgrandan profiton dum la unuaj semajnoj . El ili Braddon sukcesis dungi plurajn virojn, kiuj preferis certan altan salajron. Li laborigis ilin malsupre en la galerio, kie ili plenumis siajn taskojn kune kun la tri indianoj volonte kaj diligente.

Karl Melchers, la dua inĝeniero, troviĝis preskaŭ dum la tuta monato junio ĉe la Bonanza-rivereto, kie li laŭ urĝa peto de la kolonelo Daysie subtenis tiun komenci la laŭregulan funkciadon de la orminejo per teknikaj konsiloj. Ricevinte elstaran salajron de la kolonelo, la juna germano revenis fine de la monato al la El-Dorado-rivereto, kie la du muntistoj detale instruis lin pri la manipulado pri la maŝinoj por ke li povu transpreni la pozicion de la muntisto reironta al San Francisco komence de la kruda vetero.

Weimann, Ferdinand Hopkinson kaj la ministo dum tiu tempo pistis en la martela muelo ĉe la rivereto la tutan minaĵon elminigitan ĝis nun, prilaboris ĝin en la malgranda fendejo kaj ŝanĝis ĝin al plataj orkukoj kun valoro de preskaŭ kvardek mil dolaroj. La ŝlakon(1) ili denove pulvorigis kaj aplikis la procedon per ciankalio, kiu rezultigis ok ĝis dek procentojn, do el cent kilogramoj da ŝlako ili gajnis ĉirkaŭ dek kilogramojn da pura oro.

En la unuaj tagoj de julio Tom Hopkinson aperis kun Harry en la malgranda kolonio kaj deklaris al Braddon kaj ties nevo, ke la minparcelo estas preskaŭ tute elĉerpita, kaj ili volas ĉesi la laboron sur ĝi. Li same kiel Harry kaj Brown ne plu ŝatis esti turmentita de la abomenaj moskitoj kaj decidis veturi per unu el la venontaj vaporŝipoj al San Francisco kaj de tie per trajno en siajn hejmurbojn.

»Mi nepre devas pasigi kelkan tempon ĉe mia familio«, aldonis la pelto-ĉasisto, »kaj Harry same sopiras pri siaj gepatroj kaj gefratoj. Ankaŭ Brown volas travivi la vintron en Cheyenne, sia hejmurbo. Vi, amiko«, li sin turnis al Braddon, »havas nek familion nek domon kaj povas resti ĉi tie pli facile ol ni. En printempo ni revenos, kaj tiam vi feriadu tiom longe, kiom vi volas. Barnes volonte restos kun vi, tamen li ne ŝatas labori en la mino, sed preferas ĉasi en la Chippeway-montaro, krome li ne volas disiĝi de sia longjara amiko Schultes. Tiu laŭ sia eldiro sentas sin tre bone kaj poste volas labori kiel maŝinisto, post kiam la muntisto trejnis lin. Vatamba informis min, ke li nepre devos reiri kun siaj tri indianoj al sia patro kaj promesis, ke li revenos en printempo kun granda nombro da siaj samtribanoj, se vi deziras tion.«

»Mi ne povas malaprobi, Tom«, respondis Braddon, »ke vi volas vojaĝi al via familio. Por Nan, via nevo, estos avantaĝo, ke li ne restos plian vintron ĉi tie. Lia brusto estas iom difektita post la tranĉilpiko. Taskon mi havas por vi, amiko. Laŭ mia opinio kaj tiu de ambaŭ germanoj nia minejo estos tre profitodona, tial mi deziras, ke vi provu dungi dekon da trejnitaj ministoj el la minejoj en Koloradio kaj Montano. Proponu al la homoj trioblon de la salajro, kiun ili ricevas tie, kaj vi facile dungos tian nombron. Sen lertaj ministoj ni nur pene ekspluatos la minon, tion opinias ankaŭ ambaŭ inĝenieroj.«

»Ĉio okazu, kiel vi deziras, John«, diris Hopkinson.

»Mi proponas, ke vi morgaŭ matene iros kun mi, Harry kaj Ferdinand malsupren al la minparcelo. Vi igu, ke la indianoj portos la ĉarmajn orkukojn bakitajn de vi malsupren, kaj tiam veturos kun ni al Dawson-City. Ankaŭ ni intertempe kolektis konsiderindan amason de orbuletoj kaj volas deponi la tutan kvanton ĉe Salomon Davis. Krome ni devas fari kontrolkalkulon kun la bankisto, por ke ni konu nian financan staton. La kostoj por la maŝinoj, la salajroj de la lastaj du monatoj kaj tiel plu konjekteble tre malaltigis nian bonhavon. Vi devas kunveturigi la ĉarpentistojn, Braddon, por ke ili remu vin reen, ĉar vi ne povas marŝi tian longan vojon.«

»Mi devas ĉiuokaze aĉeti en Dawson freŝajn nutraĵojn«, atentigis la ministo, »kaj tial urĝe bezonas la homojn.«

Post kora adiaŭo de la germanaj inĝenieroj kaj Schultes je la sekva mateno Hopkinson kaj liaj kamaradoj forvojaĝis de la kolonio ĉe la El-Dorado-rivereto. Alveninte malsupre ĉe la malgranda kabano sur la minparcelo, ili pretigis la du boatojn, plenigis ilin per la tre valora ŝarĝo kaj remis laŭ la Klondike-rivero. Frue posttagmeze ili atingis la urbon, rapide manĝis en sia konata pensiono kaj poste iris al la bankisto Salomon Davis. En ties kontoron eniris nur Braddon kaj Hopkinson, la aliaj aĉetis la varojn necesajn por la vojaĝo.

La kontrolkalkulo kun la zorgema bankisto montris surprize favoran rezulton por la sindikato Hopkinson kaj kompanio, kiel Davis nomis ilin ŝerce. Inkluzive de la ĵus liverita oro kaj post dekalkulo de ĉiuj ĝisnunaj pagoj restis bonhavo de centdek mil dolaroj por ilia konto. Do dum unu jaro ili enspezis preskaŭ tricentkvindek mil dolarojn inkluzive de la cent mil dolaroj deponitaj ĉe la bankisto Morris en Selkirk. Certe elstara kapitalo por kvin tiel simplaj viroj, kiaj estis la kvar pelto-ĉasistoj kaj la ministo! Estis la preskaŭ certa ŝanco, akiri renton tre altan por siaj cirkonstancoj per la ekspluatado de la ormino.

Tom prenis de la bankisto trajtojn je la banko de San Francisco en sumo po kvinmil dolaroj por Brown, Harry, sia nevo kaj si mem. Braddon elpagigis al si la saman sumon kontante por egaligi salajrojn kaj similajn kostojn, krome li akceptis dumil kvincent dolarojn por Philipp Barnes kiel ties parton de la oro gajnita el la minparcelo.

La simpla pelto-ĉasisto tre ĝojis ricevi sumon, kian li posedis neniam en sia vivo. Post kiam li aĉetis kelkajn malpezajn vestaĵojn konformajn al la varmega jarsezono por si kaj sia kamarado Schultes, li retenis ĉirkaŭ cent dolaroj kaj deponis la reston ĉe la bankisto Davis.

Vatamba ricevis la duan boaton por sia reveturo kontraŭflue de la Yukon-rivero ĝis la loĝlokoj de sia tribo kaj donace de sia amiko Harry ties fusilon kaj revolveron. Krome Tom Hopkinson pagis al li mil dolarojn kiel salajron por la pasinta jaro. La ceteraj tri indianoj akceptis po kvincent dolarojn kiel reston de sia salajro. Ĉiu de la ruĝhaŭtuloj nun posedis sumon, kiu signifis por indiano riĉecon.

Farinte la necesajn aĉetojn, je la sekva tago Braddon reveturis akompanate de Barnes kaj la tri ĉarpentistoj en unu boato al la supra Klondike kaj la El-Dorado-rivereto, samtempe Vatamba adiaŭis de Harry kaj ties amikoj kaj hejmenveturis kun siaj samtribanoj sur la Yukon-rivero.

Du tagojn poste la granda vaporŝipo estis ekveturonta. Hopkinson anticipe aĉetis duaklasajn kajutojn por si kaj siaj tri akompanantoj kaj jam vespere antaŭ la forveturo enŝipiĝis. La kvar amikoj trovis nur malmultajn vojaĝantojn, la plej multaj estis komercistoj el Dawson-City vojaĝantaj al San Francisco. Tie ili havigos al si novajn provizojn de varoj por la vintro. Ĉar la tienvojaĝo daŭros tridek kvin tagojn kaj la reveturo de San Francisco al Dawson-City kompreneble same, ili ne povis reveni al la urbo antaŭ la komenco de oktobro.

Survoje de Dawson-City al Fort Yukon la vaporŝipo haltis ĉe Forty-Mile-City, Fort Cudahy, la angla misio, kaj Circle-City, kiu troviĝas nur iomete sude de la polusa cirklo. La ŝipo preterpasis multajn malgrandajn kaj grandajn insulojn kuŝantajn dise en la riverujo. De tiuj vespere milionoj da moskitoj leviĝis kaj svarmis super la ferdeko malebligante restadon tie. Nur en la salonoj kaj kajutoj oni povis sufiĉe defendi sin kontraŭ tiuj turmentantoj per daŭra fumado. De Fort Yukon la rivero sin direktas al sudokcidento kaj fluas kvincent ĝis mil kvincent metrojn larĝe tra plata lando kun malabundaj peĉo-abioj, poploj kaj salikoj, rompas post tricent kilometroj tra montoĉeno kaj fine, nomata Kvikhpak, per pluraj brakoj enfluas en la Norton-markolon.

Niaj kvar amikoj trapasis la monotonan vojon sen ĝenoj, eĉ la malbona marmalsano indulgis ilin, kvankam neniu krom Harry iam veturis sur la maro. Ili sin tenis for de la aliaj vojaĝantoj, parte ĉar la homoj ne plaĉis al ili, parte ĉar ili rimarkis, ke tiuj kartludis dum la tuta tago, kion ili tute ne volis partopreni. Ĝoje ili plenspiris, ekvidante finfine post kvin semajnoj Golden Gate, la Oran Pordegon, la enveturejon al la haveno de San Francisco.

En la bela ĉefurbo de Kalifornio la kvar amikoj restis kelkajn tagojn, kontantigis siajn tratojn je la banko, aĉetis belajn garnaĵojn kaj vestoŝtofojn kaj provizis sin mem per tolaĵoj kaj vestaĵoj, ĉar tiuj iliaj tre eluziĝis dum la lastaj du jaroj.

Per la Sudpacifika Fervojo ili tiam veturis tra Cheyenne, kie Brown adiaŭis de ili, al la urbo Plattsmouth ĉe Misuro. Tie ili suriris vaporŝipon por veturi kontraŭflue al la urbo Omaha, ĉe kiu troviĝis la bieno de la gepatroj de Harry. Post kora adiaŭo de siaj du amikoj Harry surbordiĝis, dum Tom Hopkinson kun sia nevo veturis plu per la vaporŝipo al Yankton. Harry tuj havigis al si veturilon, kio estis facila afero en la prosperanta industria kaj komerca urbo de Nebrasko, kaj veturis al la bieno de la patro fora ĉirkaŭ dudek kilometrojn. Oni povas facile imagi al si, per kia ĝojo la gepatroj kaj gefratoj akceptis la filon kaj fraton forestintan je pli ol du jaroj.

Kiam Harry raportis post la vespermanĝo pri siaj travivaĵoj en la malproksima, preskaŭ nekonata lando, la patro rimarkigis: »Nu, mia knabo, vi travivis multajn danĝerojn, feliĉe superis ilin kun la indulga helpo de Dio kaj revenas al ni kiel konsiderinde riĉa viro. Jam la letero, kiun vi skribis al ni antaŭ unu jaro, nin ĝojigis kaj trankviligis pri via estonteco. La kvinmil dolaroj per ĉeko senditaj al mi venis ĝustatempe. Tial mi havis la eblecon kompletigi mian bienon per la aĉeto de kelkaj tre bonaj kampoj apud mia posedaĵo.«

»Ĉu vi nun restos ĉe ni?« demandis la patrino.

»Nur ĝis printempo, kara patrino«, estis la respondo. »Mi devoligis min alveni al Dawson-City kun Tom Hopkinson kaj Bill Brown je fino de majo de la sekva jaro kaj nepre devas plenumi mian promeson.«

»Kompreneble, mia knabo«, vokis la maljuna sinjoro Schlüters. »Krome estus tre malprudente cedi la funkciadon de la ormino sole al la maljuna ministo. Certe li estas honestulo, sed ne pli ol simpla ministo. La gvidado de tia entrepreno kaj la respondeco por la espereble riĉa profito certe superus liajn kapablojn. Dum la akra vintro io malbona povus okazi al li, kaj via minejo restus cedita al la du germanaj inĝenieroj sen kontrolo.«

»Por la honesto de niaj samlandanoj mi garantias, patro«, respondis Harry, »sed vi tute pravas, estas konsilinde, ke ĉiam unu aŭ du el ni posedantoj de la minejo troviĝu surloke.«

»Ĉu vere estas terure malvarme tie dum la vintro, Harry?« demandis Marie, lia pli juna fratino.

»Vi tute ne havas imagon pri la malvarmo«, respondis Harry. »Dum semajnoj la termometro malaltiĝis al kvardek gradoj sub nulo laŭ Reaumur. Al mi la vetero ŝajnis esti pli malvarma ol dum la antaŭjara vintro ĉe la Granda Ursa Lago kaj ĉe Mackenzie-rivero. La plej terura sperto estis la neĝoŝtormo, kiu surprize atakis nin ĉe la Klondike-rivero dum la reveturo de Dawson-City. Se Brown kaj mi ne bonŝance trovus kelkajn lignopecojn kaj deŝiritajn tabulojn, ni certe rigidiĝus.«

Hermann, la pli aĝa frato de Harry laboranta en unu el la plej gravaj fabrikoj de Omaha, alvenis je la sekva dimanĉo el la urbo por saluti sian fraton, pri kies alveturo oni informis lin per kelkaj linioj.

»Sciu, Harry«, diris Hermann, post kiam lia frato priskribis al li detale siajn travivaĵojn kaj la cirkonstancojn ĉe la Yukon- kaj la Klondike-riveroj dum promeno tra la arbaro apartenanta al la bieno, »sciu, mi vere intencas printempe akompani vin tien. Por saĝa negocisto mi vidas en nove evoluanta lando pli prosperajn ŝancojn ol ĉi tie pro la grandega konkurantaro en ĉiuj branĉoj de komercado kaj trafikado.«

»Tion mi volonte konfesas«, respondis Harry, »sed pripensu, kara frato, ke tia fermita regiono fora de civiligita mondo ne plaĉos al vi. Jen tute mankas ĉia distrado, ĉia amuzado, je kiu vi kutimiĝis ĉi tie en la granda urbo.«

»Ho, mia knabo«, vokis Hermann, »mi volonte rezignas pri tiaj aferoj havante la ŝancon, ke mi post kelkaj jaroj okupos respektindan pozicion. Vidu, Harry, vi kaj viaj societanoj post mallonga tempo devos dungi spertulon pri la gvidado de la komerca parto de via entrepreno, la tenado de la nemalhaveblaj libroj kaj tiel plu. Nu, mi estas tia spertulo kaj havas la ardan deziron eliri el la ĉi-tieaj limigitaj cirkonstancoj.«

»Pri tio ni kvin ankoraŭ ne pensis«, diris Harry. »Ni estas simplaj homoj sen scioj pri tio. Mi komprenas, ke vi tute pravas. Ĉar mi sola ne povas dungi vin, mi veturos ĉi-semajne al Yankton kaj parolos kun Tom Hopkinson pri la afero. Se ankaŭ li konsentas, tiam vi akompanu nin kiel komerca direktoro en printempo al la El-Dorado-rivereto. Sed kion diros niaj gepatroj, ke ankaŭ ilia plejaĝulo volas forfuĝi?«

»Patro certe ne rifuzos sian konsenton«, respondis Hermann. »Nia Karl restos ĉe li por prilabori la bienon, la knabo havas deknaŭ jarojn kaj inklinas al agrikulturo. Nia patrino estos kontenta pro la penso, ke ŝia plejaĝulo eble prosperos en la orlando same kiel ŝia dua.«

Kiam vespere ĉe la familia tablo Hermann sciigis siajn familianojn, pri kio li parolis kun sia frato, la maljuna Schlüters estis la unua, kiu konsentis pri la ideo de sia plej aĝa filo. Nur la patrino longe rezistis kaj plendis, ke ŝi ricevos de siaj du filoj mesaĝon ne pli ofte ol unufoje jare.

»Ne kredu tion, kara patrino«, konsolis Hermann. »Mi estas firme konvinkita, ke ni havos jam en la sekva jaro telegrafan interligon al Dawson-City, nome tra Fort Selkirk rekte al Victoria sur la insulo de Vancouver, kiu jam estas ligita al la fervoja stacio Seattle en la Washington-teritorio. Estas nur demando de tempo, ke tiu riĉa orlando estos ligita al la trafiko kun la Unuiĝintaj Ŝtatoj per fervojo de Selkirk tra Brita Kolumbio ĝis la Nord-Pacifika Fervojo.«

En la sama semajno Harry veturis per vaporŝipo al Yankton, kie Tom Hopkinson informis lin post la unua saluto, ke tuj post lia alveno lia edzino transdonis al li skribaĵon de la direktoro de la banko en Yankton, per kiu oni informis lin pri la transpago de bonhavo de cent mil dolaroj je lia nomo per la bankisto Morris en Fort Selkirk.

»Mi igis doni al mi«, daŭrigis Hopkinson, »depon-ateston pri dudek mil dolaroj por ĉiu el ni kvin. Ferdinand jam ricevis la sian. Jen tiu via, knabo, kaj mi sendis tiun de Brown al Cheyenne. Braddon ja devas pacienci ĝis printempo. Mi aranĝis la aferon tiamaniere, por ke ĉiu povu utiligi sian parton laŭplaĉe kaj deponi la monon pli bone ol en la banko.«

Kiam la juna Schlüters informis, kio kondukis lin al Yankton, la pelto-ĉasisto tuj deklaris sian konsenton dungi ties fraton kiel komercistan direktoron.

»Vidu, mia knabo«, li aldonis, »tutcerte ni estas spertaj pelto-ĉasistoj kaj honestuloj, sed scipovas neniom pri komercado. Via frato pravas pri tio, kion li diris pri la starigo de komercista direktado en nia minejo.«

Post la manĝado Harry vizitis sian amikon Ferdinand en la domo de ties gepatroj, kiu same esprimis sian konsenton pri la dungo de Hermann Schlüters. La vintron pasigis nia juna amiko en plej agrabla maniero kaj en fortega diferenco al tiu lasta, travivita en la arktaj regionoj. Ofte Harry veturis kun siaj gefratoj al Omaha por tie viziti la teatron aŭ ĉeesti amuziĝon.

Fine de marto Tom Hopkinson alvenis al la bieno de la maljuna Schlüters por kunveturigi la du plej aĝajn filojn al San Francisco. Je la demando, ĉu lia nevo ne akompanas lin, li respondis, ke Ferdinand laŭ konsilo de kuracisto preferas resti ĉe siaj gepatroj, ĉar la stato de lia brusto nepre ordonas al li, ke li ne plu elmetu sin al la severaĵoj de la vetero en Alasko kaj ĉe Klondike-rivero. En Cheyenne la telegrafe informita Brown akceptis la tri vojaĝantojn en la stacidomo, tiam ili veturis al San Francisco kaj daŭrigis de tie sian vojaĝon per la sekva vaporŝipo al la Yukon-rivero.

Granda estis la ĝojo de Braddon kaj ambaŭ germanoj, kiam ili ricevis en la dua duono de majo per speciala kuriero la informon pri la reveno de siaj amikoj. Tuj ili veturis per boato al Dawson-City por akcepti Tom kaj liajn akompanantojn kaj ŝpari al ili la longan perpiedan marŝon al la El-Dorado-rivereto.

»Estu kore bonvena ĉe la El-Dorado-rivereto, sinjoro Schlüters!« salutis la ministo la fraton de Harry, kiam tiu estis prezentita al li kiel estonta komercista estro de ilia entrepreno. »Tio estis bona ideo de vi, Tom, alvenigi la sinjoron. Mi neniom scipovas pri librotenado kaj tiaj aferoj, kaj ambaŭ germanaj fraŭloj same apenaŭ, nek havas tempon okupiĝi pri tio. Kion pri la ministoj, amiko, ĉu vi forgesis ilin?«

»Tute ne, John«, respondis Hopkinson. »Mi dungis dek bravajn virojn en Koloradio por ni, sed tiuj ne povis eksiĝi el sia nuna dungo antaŭ la unua de majo. Ili alvenos per la sekva vaporŝipo, do post du semajnoj. Mi donis al ili la necesan vojaĝmonon kaj la ordonon ekloĝi ĉi tie en la pensiono de Jefferson. Tio estas tre favora, ĉar ni gajnas tempon por zorgi pri ilia loĝejo tie supre. Ĉu la ĉarpentistoj ankoraŭ estas tie?«

»Certe, Tom«, estis la respondo. »Antaŭ kelkaj semajnoj majstro Howart revenis kun kvin laboristoj, ankaŭ Vatamba alvenis kun dudek indianoj, kaj ĉiuj diligente laboras en la galerioj. Dum la vintraj monatoj mi kun la inĝenieroj, Barnes, la tri ĉarpentistoj kaj la ses orserĉistoj, kiujn mi trovis en oktobro, povis seninterrompe elminigi el la nove faritaj galerioj, tial mi povis transdoni al Davis oron en valoro de kvardek mil dolaroj en la lasta semajno post pago de salajroj, aĉeto de nutraĵoj kaj simile.«

»Tio estas bonega«, ĝoje elvokis Hopkinson. »Ni veturu morgaŭ matene al la rivereto, mi tre deziras vidi, kiel nia kolonio evoluis.«

Kiam la societo je la sekva vespero alvenis al la trunkodomoj, Tom, Brown kaj Harry estis surprizitaj pro la vido, kiu ilin akceptis. Meze sur la placo iom distance de la plej granda domo troviĝis la enirejo al la elminiga ŝakto jam fosita. La elminigilo estis ligita al la maŝindomo kaj regule levis la pelvon ŝarĝitan de minaĵo al la surfaco. Apud la kaldrondomo staris martela muelilo same pelita per vaporo kaj fandejo. La akvo necesa por la fluigo de la pistita minaĵo estos levata tra ligna akvokondukilo el la rivereto sur la plataĵon. Intertempe majstro Howart kaj liaj laboristoj konstruadis tiun kondukilon.

Schultes helpis kiel hejtisto kaj maŝinisto al la muntisto, dum Barnes ofte ĉasiris por provizi la societon per freŝa viando.

Vatamba preskaŭ perdis la kutiman trankvilegon, subite ekvidante sian amikon Harry, kaj ne povis ĉesi skui ties manon.

La ses ministoj loĝis en grandspaca trunkodomo konstruita jam antaŭ la komenco de la vintro, kaj por la dudek Crow-indianoj antaŭ nelonge alvenintaj oni konstruos grandan budon. Kiam Braddon informis siajn amikojn Hopkinson kaj Harry, ke ĉiuj novaj instalaĵoj estiĝis laŭ instigo de la du germanoj. Tom skuis ties manojn kun koraj kaj laŭdaj vortoj kaj la promeso, ke li kaj liaj amikoj zorgos plibonigi ilian pozicion. Ili certe atingos prosperon post malmultaj jaroj. Tutcerte ili ricevos parton el la profito de la mino.

Post kiam la junaj viroj dankis elkore kaj skuis la manon ankaŭ de Harry, tiu ridetante diris al Karl Melchers:

»Nu, kara amiko kaj samlandano, ĉu mi ne pravis, tiutempe malhelpante vin ĉe la bordo de la Yukon-rivero fari grandan stultaĵon? Jes, ankaŭ ĉi tiu entrepreno pravigas la proverbon, ke Dio helpas al la bravuloj.«

***

F I N O

(1) ŝlako - postrestaĵo de metalurgia procedo dispartiganta metalon per fandado

Lasta modifo: 08a de novembro 2009

Naŭa ĉapitro - Kolonelo Daysie de Bonanza-rivereto

Kelkajn tagojn post ilia reveno de Dawson-City Hopkinson okupiĝis kun Brown kaj Harry en la saloneto de la granda trunkodomo pri la preparado de la komuna tagmanĝo, kiam li subite aŭdis laŭtan Hallo! Hallo! antaŭ la domo. Malfermante la pordon, li ekvidis okulfrape grandan, malgrasan viron vestitan en peltaj jako, pantalono kaj ŝuoj kun granda pelta ĉapo surkape, akompanate de kvin viroj same vestitaj, kiuj ĉiuj havis neĝoŝuojn sur la piedoj, longajn bastonojn en la manoj kaj ĉiu pistolon en la zono.

»Kio estas, fremdulo, kaj kion vi volas?« demandis Tom mirigite.

»Ni venas de la Bonanza-rivereto«, respondis la malgrasulo akratone, »kaj mi volas demandi, kiu donis al vi la rajton ekloĝi ĉi tie sur mia bieno kaj eĉ ekspluati orminejon, kiel mi aŭdis. Mia nomo estas James Daysie, kaj mi estas unusola posedanto de la tuta regiono inter la Bonanza- kaj la El-Dorado-rivereto.«

»Ĉe la Bonanza eble jes, sed ne ĉi tie, sinjoro«, trankvile respondis la pelto-ĉasisto, »ĉi tiu grundo apartenas al mi kaj miaj amikoj – ĉu vi komprenis?«

»Tion mi decide kontestas!« vokis kolonelo Daysie. »Mi posedas dokumentojn pri mia rajto aŭtentikigitajn de la registaro.«

»Kaj ni samajn paperojn sigelitajn kaj subskribitajn de la ŝerifo!« reciprokis Hopkinson.

»Tio estas neebla, mi asertas, sinjoro!« ĉagrenite nun kriis la kolonelo. »Tio estas mia bieno, kaj mi indulgos vin nur se vi pagos al mi konsiderindan renton!«

»Tiu rento konsistos el kelkaj bone celitaj fusilaj kugloj – ĉu vi komprenas min?« elvokis Tom nun ekscitiĝinta. »Kaj se vi ne tuj parolos al mi en alia tono, tiam vi senprokraste ricevos malgrandan partopagon en tiu mono.« Li prenis sian fusilon starantan apud la pordo sur la muro kaj paŝis en la liberan aeron.

Tiumomente, kiam la interparolo inter ilia amiko kaj la fremdulo plivigliĝis, Brown kaj Tom interrompis sian laboron ĉe la forno, ŝovis la grandan kaldronon kun la manĝaĵo de sur la fajro, prenis siajn fusilojn kaj rapidis eksteren por subteni Tom-on, se necese. Ili sin starigis apud lin kun siaj fusiloj enmane.

Ekvidante la du imponajn kamaradojn de la pelto-ĉasisto, kolonelo Daysie, kiu estis kuraĝa sed same saĝa viro, tuj komprenis, ke post la unua pafo la ceteraj societanoj de tiu alrapidus kaj kreus malesperan situation por li kaj liaj amikoj.

»Nu, nu, amiko«, diris la usonano en trankvila tono. »Ni ne volas pafi, certe oni povas interkonsenti laŭ kompleza maniero. Ja ni ne estas varmegsangaj junuloj kaj pace ĉesos la aferon, mi esperas.«

Daysie ĵus finis la paroladon, kiam la ministo kun ambaŭ inĝenieroj, la tri ĉarpentistoj, kvar indianoj kaj Barnes aperis sur la placo antaŭ la trunkodomoj por iri al la tagmanĝo. Ili ĉiuj miris, vidante siajn tri amikojn en malamika pozicio kontraŭ fremdulo. Antaŭ ol Braddon povis demandi Tom-on pri la kaŭzo de la kverelo, la longa usonano surprizite elvokis:

»John Braddon, ĉe Dio! Kiel vi venas ĉi tien, amiko, mi supozis vin en Koloradio, kie ni lastfoje vidis nin!«

»Kolonelo James Daysie, ĉe mia vivo«, nun diris la ministo. »Kial vi venas de la Bonanza-rivero, kie vi loĝas laŭ mia scio, ĉi tien?«

»La kolonelo venis por forpeli nin, John«, atentigis Hopkinson. »Li asertas, ke la grundo apartenas al li, kaj ne volas kredi, ke ni havas dokumentitan rajton pri ĝi.«

»Nu, pri tio mi povas facile konvinki vin, kolonelo«, diris la ministo. »Envenu kun ni, ankaŭ viaj akompanantoj eniru kaj varmigu sin. Niaj pladoj ne sufiĉos por tiom da gastoj, sed plengorĝon da viskio, pecon da lardo kaj varmegan panbakaĵon ĉiu korvolonte povas ricevi.«

Ĉiuj sidiĝis sur la ŝtipoj servantaj kiel seĝoj kaj rapide manĝis la pladojn. Tiam Braddon prenis la permesilon skribitan de la ŝerifo en Dawson-City el sia ĉastornistro kaj donis ĝin al la kolonelo. Surprizite tiu legis, ke la posedo de la grundo sur la dekstra bordo de la El-Dorado-rivereto je distanco de unu kilometro estas aljuĝita al Braddon kaj liaj amikoj.

»Pri tio mi nenion sciis, amiko, je mia vorto!« elvokis Daysie, leginte la dokumenton. »Mi firme kredis, ke la tuta grundo inter la Bonanza- kaj la El-Dorado-riveretoj estas sole mia posedaĵo.« Li etendis la manon al la pelto-ĉasisto. »Ne koleru, sinjoro Hopkinson. Se mi scius pri la permesilo, mi ne parolus tiel malafable al vi. Kutime mi estas pacema homo, kion via amiko Braddon povas certigi al vi. Mi esperas, ke ni tamen vivos en bona najbareco.«

»Certe, kolonelo«, respondis Tom Hopkinson. »Bonvolu forgesi, kion mi diris pri la maniero, per kiu ni pagus vian renton.«

»Vere, Braddon!« vokis la kolonelo ridante. »Via varmegsanga amiko volis pagi mian renton fusilkugle kaj estis preta tuj elpagi parton al mi, kiam vi bonŝance aperis.«

Oni bruligis la pipojn kaj faris kafon, kaj post kiam la du germanoj el Saksujo kun Barnes, la ĉarpentistoj kaj la indianoj reiris al la minejo, la ministo rakontis al sia konato, kiel li kaj liaj kamaradoj alvenis al la Klondike-rivero kaj ekposedis la orminejon.

Poste la kolonelo sciigis al la atentemaj aŭskultantoj, ke li jam antaŭ du jaroj kun sia kompaniano, angla pelto-ĉasisto, kiel la unuaj blankuloj malkovris la orlavejojn en la malsupra valo de la Klondike-rivero kaj ekspluatis ilin kun surpriza prospero.

»Dum la unua jaro ni elfosis orbuletojn por kvarcent mil dolarojn. Nin helpis aro de Hund-ripaj indianoj, kiuj estis duonmortaj pro malsato, kiam ili venis al ni. En la sekva vintro ni faris ĉasiron de Dawson-City al la Bonanza-rivereto por ĉasi ursojn, ĉar ni malhavis ursajn peltojn. Ĉe tiu okazo Jack Patters(1), mia kompaniano, eniris kavernon kaj trovis tre riĉajn orvejnojn en ties muroj. Esplorinte la elrompitajn minaĵojn kaj juĝinte ilin tre orhavaj, mi tuj havigis al mi permesilon de la registaro, per kiu granda parto de tiu valo estis aljuĝata al mi. Ni vendis niajn orparcelojn ĉe la Klondike al nove alvenintaj orserĉistoj kontraŭ pago de bona rento, transloĝiĝis al Bonanza, konstruigis samajn trunkodomojn, kiajn vi havas, dungis kelkajn fiulajn ministojn kaj komencis fosi kelkajn galeriojn en la ŝtonaĵon, ĉar ni alvenigis ankaŭ la Hund-ripajn indianojn. En printempo ni ricevos kelkajn nemalhaveblajn maŝinojn, kiujn mi mendis ĉe Lewis kaj Smith en San Francisco per komerca vojaĝisto de tiu fabriko. Poste mi mem vojaĝos al Sacramento por dungi kapablajn ministojn por regule ekspluati nian minon. De Salomon Davis, al kiu ni donis nian oron por konservado, mi eksciis antaŭ kelka tempo, ke ĉi tie ĉe El-Dorado-rivereto iu instalis orminejon, kaj nun mi venis hodiaŭ ĉi tien por persone konvinkiĝi kaj insisti pri mia supozita rajto, kiu tamen montriĝis senkaŭza. Do, sinjoroj, nun vi scias, kiel ni najbariĝis.«

»Dankon al vi pro viaj malkaŝemaj informoj, kolonelo«, diris la ministo. »Ankaŭ ni mendis plurajn maŝinojn ĉe la sama fabriko kiel vi, kiujn ni atendas en printempo. Mi timas, ke la liverado estos tre malfacila por ni, ĉar mankas al ni uzebla vojo.«

»Mi faras al vi kaj viaj amikoj la jenan proponon«, respondis la usonano. »Mia kolonio ĉe Bonanza estas apenaŭ dudek kilometrojn for de ĉi tie, – ja ni aliris ĉi tien dum unu horon kaj duonan, – la monteta kresto, kiu pasas inter ambaŭ riveretoj, havas negrandan altecon kaj nur malmulton da arbaro, preskaŭ neniom sur nia flanko. Mi pensas, ke la farado de vojo de ĉi tie al mia minejo ne estos malfacila. Se vi konsentas, sinjoroj, tiam ni komencos la laboron kaj hakigos vojon tra la arbaro tuj post kiam la neĝo ekdegelos. Vi de ĉi tie, mi de la Bonanza. Mi laborigos pri tio miajn tridek indianojn, kaj vi povos utiligi por tio iujn el viaj homoj, tiel ke ni finos la vojfaradon post unu monato. Per tio vi havos multe pli proksiman interligon al Dawson-City ol se vi irus malsupren al Klondike kaj farus ĉirkaŭvojon tra ties valo. Mi certe havos avantaĝon pro la najbareco de via orminejo. Vi, amiko, rakontis al mi pri du junuloj studintaj ĉe la fama Minista Akademio en Freiberg en Saksujo, kiujn vi akceptis ĉe vi. Tiaj homoj povas esti tre utilaj por ni, precipe por mi, kiu komprenas nenion pri minado. Do mi povus peti konsilon de ili en malfacilaj kazoj aŭ pruntepreni unu el la inĝenieroj por kelkaj tagoj, se vi ne kontraŭas tion.«

»Memkompreneble, kolonelo«, diris Hopkinson kun rideto kaŭzita de la sekreta penso de la saĝa usonano. »Tio estas devo inter najbaroj.«

Daysie, rimarkanta la rideton de la pelto-ĉasisto, rapidis aldoni, ke li same komplezos al ili, disponigante en printempo por la transporto de la maŝinoj el Dawson-City kelkajn jungitarojn de bubaloj, kiujn li posedas.

»Mi entute konsilas al vi iom post iom havigi kelkajn bubalojn, kiuj estas nemalhaveblaj por postaj havigado de nutraĵoj kaj por la transportado de la akirita oro al la urbo.«

Ili trinkis adiaŭan glason da varmega grogo, la kolonelo invitis Braddon kaj liajn amikojn viziti lin je la sekva dimanĉo kaj ekmarŝis kun siaj akompanantoj por reiri al la Bonanza-rivereto en la klara, hela nokto.

»Vera sagaculo, via konato«, rimarkigis Brown al la ministo. »Sed li pravas pri la vojo, tion mi devas konsenti. Mi timas, ke li volas forlogi niajn inĝenierojn, ĉar li estis tre surprizita, kiam vi rakontis al li pri ili.«

»Mi volonte kredas, ke la usonano intencas tion«, diris Harry. »La du germanoj certe ne forlasos nin libervole, por tio mi garantias. Kiam nia minejo laŭorde funkcios, tiam miaj samlandanoj havos pli plaĉan laboron kaj pli altan salajron ol nun, kiam ili laboras kiel simplaj ministoj.«

»Certe, mia knabo«, respondis Hopkinson, »mi akceptas vian opinion. Ne domaĝas al ambaŭ, se ili kelktempe pene laboras. Tiel ili lernas, ke eĉ bone edukitaj viroj devas subiĝi sub plej malmildaj cirkonstancoj de la vivo kaj prosperas per tio. Post la funkciigado de la minejo ili gvidu la laboron kaj ricevu krom la salajro ankaŭ parton de la profito, laŭ mia opinio.«

»Vi forgesas, Tom«, aldonis la ministo, »ke vi kaj William estas la kapoj de nia malgranda socio, do nepre povas agi laŭ propra bontrovo. Mi nur staras konsilante kiel simpla ministo kun praktikaj spertoj ĉe via flanko.«

»Vi vere parolas malsaĝe, amiko«, reciprokis la pelto-ĉasisto. »Neniu el ni kvar havus la ideon instali ĉi tie minejon, kiam Harry trovis la minaĵon en la fendo. Nur sole vi havis la ideon kaj parte ĝin realigis, kaj se Dio volas, ni dankos al ĉi tiu via ideo post nemultaj jaroj neniam atenditan prosperon.«

»Kaj sen vi kaj viaj amikoj la vulpoj deronĝus miajn ostojn jen ĉe la Yukon-rivero, kie vi savis min de certa morto!« tute ekscitite elvokis la maljuna, honesta ministo.

»Jes, Tom, vi meritas rekompencon de Dio por viaj noblaj faroj«, diris Schultes sidanta en angulo de la salono sur larĝa ŝtipo kovrita per pelto. »Sen via interveno mi mizere estus mortinta, kaj eble ankaŭ mia bona, fidela Phil!« La eniro de Ferdinand, la du inĝenieroj, la ĉarpentistoj kaj la pelto-ĉasisto Barnes finis la interparolon.

Weimann kaj lia amiko Melchers dum la lastaj monatoj lernis tiom de la angla lingvo, ke ili tre bone povis interkompreniĝi kun la amerikanoj. Sciiĝinte detale pri la vasteco de la orvejnoj kaj la direkto de la tavoloj enhavantaj tiujn, ili desegnis sur granda papera folio, kiu troviĝis inter iliaj pakaĵoj, planon, kiu klare montris la direkton de diversaj galerioj kaj la lokon sur la surfaco, de kie oni volis fosi vertikalan ŝakton en la internaĵon. Tra tiu la unuopaj galerioj estos interligitaj por transporti la minaĵon al la ŝakto kaj de tie per levmaŝino supren.

Kiam kelkajn tagojn post la vizito de kolonelo Daysie la du fraŭloj submetis kaj klarigis al la ministo la desegnaĵon, tiu tiom ĝojis, ke li apenaŭ ĝisatendis la revenon de Tom kaj Harry de mallonga ĉasiro kaj tuj montris al ili la planon.

Hopkinson kaj Harry skuis al ili la manon kaj esprimis sian aprobon, tamen sincere konfesante, ke ili nenion komprenas pri tiaj desegnaĵoj.

»Estu paciencaj, ĝis la menditaj maŝinoj alvenos, junaj sinjoroj«, deklaris Hopkinson, »tiam vi havos eblecon realigi la farendaĵojn de sur la papero. Dum neĝo kaj glacio kovras la teron kelkmetrojn alte, vi kontentiĝu per la subtera laboro, kiel ĝis nun.«

La ŝultrovundo de Schultes tute resaniĝis, sed lia maldekstra brako estis senforta kaj rigida kaŭze de la disŝiro de tendenoj kaj la dissplitiĝo de ostoj. Li demandis samvespere Hopkinson-on, ĉu li aŭ la ministo havas facilan laboron por li. La neniofarado estas tre malagrabla al li, precipe nun, kiam li estas tute sana krom la brako.

»Vi povas mastrumi nin, Schultes,« respondis Hopkinson, afable ridetante, »purigi nian salonon, kiam Braddon kaj liaj anoj laboras en la galerio kaj mi kun la du aliaj ĉasas, vi povas helpi al la indiano preparanta niajn manĝaĵojn, ĉar pri manĝado vi certe scias pli ol la ruĝa knabo. Ne faru al vi superfluajn zorgojn, kara amiko, kiam venos la somero, vi havos okupiĝon, se vi deziras resti kun ni.«

Je la sekva dimanĉo Tom Hopkinson, liaj delongaj kunuloj, la du inĝenieroj kaj Phil Barnes skikuris al la Bonanza-rivereto, lasante la domojn sub la gardo de Schultes, la ĉarpentistoj kaj la indianoj. Nur Vatamba akompanis sian amikon Harry. Ili ekkuris post la matenmanĝo, ekzakte sekvis la direkton priskribitan de kolonelo Daysie kaj alvenis je la dekunua horo antaŭtagmeze en la kolonio sur la maldekstra bordo de la rivereto.

La valo de la Bonanza-rivereto estis multe pli larĝa ol tiu de la El-Dorado. La unua flankrivero estis ĉirkaŭ kvindek kilometrojn longa, la alia apenaŭ dudek. Sur la bordorando granda placo estis liberigita de arboj kaj arbustoj, tie staris ses trunkodomoj de diversaj grandoj.

Kiam Hopkinson kaj liaj akompanantoj aperis sur la libera placo, kelkaj hundoj laŭte bojante alkuris ilin el stalo. Tuj poste el unu el la domoj paŝis la longa, malgrasa figuro de la kolonelo salutanta ilin per laŭta Hallo! Ili ankoraŭ estis malligantajn siajn skiojn, kiam en la domopordo aperis impona, dikventra virino, kies vizaĝo estis tre ruĝa certe ne nur pro la malvarmo. La kolonelo prezentis ŝin kiel sian edzinon.

»Estu bonvenaj, sinjoroj!« salutis ilin sinjorino Daysie en forta irlanda dialekto. »Rapide eniru, ĉe tiu malbenita malvarmo oni ne restu longe antaŭ la pordo!«

Harry kaj Ferdinand amuziĝis pri tiu kruda peto de eniro kaj kaŝe ridetis, la du germanaj fraŭloj estis frapitaj, kvankam ili ne komprenis ĉion, kion la virino kun la raŭka voĉo parolis. Ili havis alian imagon pri edzino de kolonelo. Rimarkinte la miron de siaj samlandandoj, Harry klarigis per kelkaj vortoj la diferencon inter germana Oberst kaj usona Colonel, ĉe tiu lasta la titolo ofte estas malplena nomumo.

Sed sinjorino Daysie estis brava hejmmastrino, post nelonga tempo fortiga matenmanĝo kaj kelkaj boteloj da viskio staris sur la tablo meze de la agrable varmigita loĝĉambro. Post la manĝo Daysie kondukis siajn gastojn malsupren al la Bonanza-rivereto, transpaŝis la riveron kovritan de glacio kaj montris al ili en la kruta roka muro de la kontraŭa bordo la kavernon, kiun malkovris lia kompaniano kaj kiu nun formis la enirejon al la orminejo. Piede de la muro oni kreis spacon per eksplodigoj, sur kiu staris budo el dikaj tabuloj, en kiu troviĝis la martela muelilo, kiu frakasis la elminigitan minaĵon. Nun ĝi kompreneble ne funkciis, dum la rivero estis glacikovrita, ĉar ĝi estis movata nur per akvoforto.

»Kiam niaj maŝinoj staros ĉi tie, la frakasilo funkcios ankaŭ en vintro. Nuntempe ni amasigas la minaĵon rompitan de la indianoj en la kaverno kaj sur diversaj lokoj sur ambaŭ bordoj«, klarigis la kolonelo. Revoje ili eniris malgrandan trunkodomon, en kiu loĝis la dua posedanto de la orminejo kaj ties juna edzino. Daysie informis ilin, ke Jack Patters konatiĝis kun juna knabino antaŭ kelkaj monatoj en dancejo en Dawson-City kaj baldaŭ edziĝis al ŝi. Komence la juna paro loĝis en la domo de la kolonelo, sed baldaŭ devis forlasi ĝin, ĉar la du virinoj tute ne harmoniis. Jack Patters kaj lia bela juna edzino tre afable akceptis la fremdulojn, prezentis al ili glason da varmega grogo kaj bonhumore babilis kun ili.

»Ho, la situacio ne estis eltenebla kun la maljuna damo«, respondis sinjorino Patters je petola demando de Harry, al kiu plaĉis la viglulino. »Ĉiutage estis kvereloj, kiuj ofte ŝanĝiĝis al interbatiĝoj, almenaŭ la duono de miaj haroj restis en la manoj de sinjorino Daysie.«

Ĉiuj devis ridi pro la ridiga maniero, per kiu la juna virino diris tion, eĉ la kolonelo konsentis.

»Jes«, li reciprokis, »mia edzino havas tre viglan karakteron, kaj estas malfacile vivi kun ŝi, sed tial ŝi scipovas bridi kaj ordigi la tutan komunon. Precipe la indianoj, kiujn ŝi nomas nur ›skunkoj‹ kaj ›ŝtelistoj‹, timas ŝin kiel fajron kaj ofte sentis ŝian grandan kuleron, ŝian preferatan armilon. Mi sola certe ne sukcesus tiel bridi la homojn blankajn kaj ruĝajn.«

Irante al la domo de la kolonelo ili paŝis preter granda budo, antaŭ kies pordo staris kelkaj indianoj scivoleme rigardantaj la fremdulojn. »Mi ĵuras«, mallaŭte diris Hopkinson subite al Harry apud si, »ke la longa ulo jen estas la tribestro de la friponaro, kiu atakis nin dum la veturo al Selkirk supre de la akvofalo. La luno brilas tiel hele, ke mi klare rekonas la vizaĝon de la knabo. Ĉu tiu ruĝhaŭtulo eble nomiĝas Leda Lango, kolonelo?« demandis li al la Daysie.

»Tute ĝuste«, estis la respondo, »la ulo nomiĝas Leda Lango kaj estas la tribestro de la Hund-ripaj indianoj. Ĉu vi konas lin, amiko?«

Hopkinson rakontis, kiel li kaj lia juna kamarado konatiĝis kun la tribestro kaj lia ularo. »Jes, ili estas ŝtelema friponaro, sed ĉi tie ili estas akre observataj precipe de mia edzino, tiel ilia ŝtelemo forvaporiĝas. Oni devas ĝoji havante homojn, kiuj laboras.«

Post adiaŭa trinkado en la domo de la kolonelo la pelto-ĉasisto ekiris kun sia societo revoje al la El-Dorado-rivereto. Tute ne ekzistis ekkonebla vojo, tial ili orientiĝis laŭ la pozicio de la luno kaj la steloj kaj rapide kuris en la treege malvarma, sed hela nokto trans la montokreston al sia celo, kiun ili atingis post du horoj sen akcidento.

***

(1) [pron. Ĵek Peters]

Lasta modifo: 08a de novembro 2009

Oka ĉapitro - Ĉasiro

Preninte nutraĵojn por pluraj tagoj, je la sekva mateno la du pelto-ĉasistoj ekiris kun la juna germano, Vatamba kaj la tri Crow-indianoj. Ili havis kun si unu el la malgrandaj sledoj, al kiu ses hundoj estis jungitaj. La kvar indianoj estis vestitaj per peltoj kaj kovrilo volvita ĉirkaŭ la ŝultroj. La akvo de la rivereto estis glaciiĝinta malgraŭ la forta fluo, tial ili facile atingis la kontraŭan bordon kaj komencis supreniri la okcidentan deklivon de la Chippeway-montaro, la norda flankaĵo de la Roka Montaro.

Viciĝinte sen perdi unu la alian el la okuloj, la sep ĉasistoj rapide kuris sur siaj neĝoŝuoj, ĉar la neĝo estis surface glaciiĝinta kaj bone portis ilin. La mallonga tago pasis, sen ke ili trovis postsignojn de ĉasbesto aŭ urso. Kiam la vespera krepusko malebligis la malkovradon de bestoj, ili starigis noktan bivakon ŝirmitan de roka muro. La indianoj dehakis dikajn branĉojn de la proksimaj arboj per siaj hakiloj, kiun ĉiu el la ĉasistoj havis en sia zono, dume la blankuloj forigis glaciaĵon kaj neĝon piede de la roko por fari spacon por fajrejo kaj bivakejo. Baldaŭ fajro ekflamis, per kiu granda peco da lardo kun terpomoj estis preparata en kaldrono. En la varmega cindro ili bakis ĉasistan panon el faruno kaj akvo. Fininte la manĝadon, la viroj abunde satigis la hundojn.

Ĉe glaso da grogo kaj pipo da tabako la tri blankuloj iomete babiladis, dum la indianoj silente trinkis viskion kaj fumis pipon. Post la destino de la gardantoj, kiuj zorgos pri la fajro, ĉiuj volvis sin en peltojn kaj kovrilojn kaj baldaŭ profunde dormis.

Je la sekva tago en valo etendiĝanta al nordo ili trovis en la neĝo grandajn postsignojn, en kiuj ili ekkonis fortan urson, sekvis tiujn por kelka tempo kaj fine konstatis, ke la signoj kondukis en mallarĝan fendon plivastiĝantan je granda kaverno.

La pelto-ĉasistoj sciis, ke kaj en la Roka Montaro kaj en ties flankaj montaroj ekzistis centoj da kavernoj diversformaj, ili ankaŭ sciis, ke grizaj kaj brunaj ursoj ofte elektis tiujn kavernojn kiel loĝejon, kiun ili eliris nur pro malsato.

»Mi vetas, ke ni trovos tie en la malhela truo tutcerte brunan knabon, kiu vintrodormas,« diris Hopkinson. »Dehaku kelkajn rezinajn branĉetojn de la proksimaj abioj«, li ordonis al la indianoj. »Ni devas havigi al ni lumon, ja oni ne povas vidi ion ajn.«

Post kiam du branĉetoj estis bruligitaj, la pelto-ĉasistoj kaj Harry penetris tra la mallarĝa enirejo en la kavernon, kiu etendiĝis pli ol dek metrojn en la rokon. Vatamba kaj Nizo sekvis ilin, tenante la branĉetojn alte super la kapoj. La ceteraj du indianoj restis kun la sledo antaŭ la faŭko de la fendo. En la brilo de la simplaj torĉoj la ĉasistoj ekrigardis en la fono de la kaverno du grandegajn ursojn leviĝantajn de la kuŝejoj. Kredeble ili estis vekiĝintaj per la sonoj de la paŝoj kaj la ekbojado de la hundoj flarintaj la du bestojn. Tuj Brown kaj Harry pafis, pro la flakranta lumo de la torĉoj ili evidente ne celis sufiĉe bone, ĉar ili ne trafis la ursojn mortige. De unu la maldekstra femuro dissplitiĝis, de la alia la kuglo celata al la dekstra okulo forŝiris la orelon.

Terure blekante, la bestegoj leviĝis sur la malantaŭaj piedoj kaj sin ĵetis kontraŭ la atakantojn. Malgraŭ la minacanta danĝero ne perdante sian malvarmsangecon, Hopkinson trankvile celis al la pli granda urso kaj pafis al ĝi kuglon en la maldekstran okulon. La trafito ŝanceliĝis kaj falis, sed, ĉar la kuglo ne penetris en la cerbon, ĝi tuj denove ekstaris kaj atakis la ĉasiston per furioza kolero. Tiu tiris sian longan, solidan tranĉilon kaj atendis la danĝeran kontraŭulon. Kiam la urso estis ĉirkaŭprenonta lin per la antaŭaj piedoj, Hopkinson lerte evitis la prenon kaj pikis al la besto la ĉastranĉilon sub la skapolo ĝis la tenilo en la korpon. Kriegante la urso falis, rulis sin tien kaj reen kaj fine kuŝis senmove. La tranĉilo penetris profunde en la koron. La du aliaj ĉasistoj havis malfacilan pozicion kontraŭ la dua urso, kies orelon la kuglo de Harry forŝiris. Antaŭ ol Brown povis tiri sian ĉastranĉilon, la besto atakis kaj batis lin per la dekstra antaŭa piedego sur la ŝultron, tiel ke la granda, forta viro ŝanceliris reen. Jen Harry starigis sin kontraŭ ĝin kaj atakis pertranĉile, prenante la gorĝon de la urso per la maldekstra mano kaj malhelpante, ke tiu atingiu lin per sia dentaro. Malgraŭ la muskola forto de la juna germano la besto kaptis lin per la antaŭaj piedoj ĉe la ŝultroj kaj komencis disŝiri la karnon per la ungegoj. Kelkfoje Harry pikis sian ĉastranĉilon en la korpon sen mortige vundi ĝin. Li certe malvenkus en la batalo, se Vatamba ne alsaltus pro la vivdanĝero. Batante la kapon de la urso per brulanta branĉo por blindigi ĝin, la indiano pikis sian tranĉilon sub la maldekstra skapolo en la koron. La besto ĉesis ataki kontraŭ Harry kaj falis laŭte ĝemante, kiam Brown restariĝinte ekatakis ĝin per la ĉastranĉilo kontraŭ la dekstra flanko de la korpo.

En tiu momento la abiaj branĉoj estingiĝis kaj la kaverno senlumiĝis. Kiam post kelkaj minutoj unu el la indianoj restintaj ĉe la sledoj laŭ voko de la juna tribestro aliris kun aliaj brulantaj branĉoj, Hopkinson terurigite rimarkis, ke Harry kaj lia malnova amiko estis superfluitaj de sango. Post zorgoplena demando Brown respondis al li:

»Ho, tio ne estas danĝera, mia amiko. La besto batis sur mian maldekstran ŝultron, tiel ke mi ŝanceliĝis. Sen nia juna amiko mi estus en granda danĝero, perdinte la ekvilibron. Mi dankas al vi«, li diris, kaj skuis la manon de Harry. »Mi ne forgesos tion. La sangoperdo ne estas grava. La pelto malhelpis profundan enpenetron de la ungegoj, nur la karno sur la maldekstra flanko estas iomete gratita. Ni poste pririgardos tion. Harry eble estas pli grave vundita. La urso disŝiris al la kompatindulo la karnon sur ambaŭ skapoloj. La sango ja fluetas senĉese tra la ŝiroj en la pelto.«

»Ĉu vi havas fortajn dolorojn, mia amiko?« demandis Tom, »aŭ ĉu vi povas elteni ilin por mallonga tempo? Certe ni devos resti ĉi tie, ĝis viaj vundoj fermiĝos, antaŭe vi ne povos eliri en la froston. Unue ni bruligu fajron por havigi al ni lumon kaj varmecon. Donu al mi vian torĉon, ruĝa amiko, kaj diru al viaj amikoj, ke ili dehaku kaj enportu kelkajn arbojn. Mi formetos la brunajn knabojn. Faru kelkajn balailojn el malsekaj branĉetoj, per tiuj ni purigos la fundon. La ĝisnunaj enloĝantoj ne zorgis pri pureco.« Post unu horo fajro nutrata per ŝtipoj brulis meze de la seka kaj purigita fundo de la kaverno, kiu havis diametron de dek metroj kaj alton de minimume ok metroj. La mallarĝan enirejon ĉe la fendo fermis du pendigitaj lanaj kovriloj. Inter tiuj kaj la rando de la roko eliris la fumo. La hundoj kuŝis en angulo de la kaverno sur siaj kovriloj kaj avide manĝis pecojn de la internaĵoj, kiujn la pelto-ĉasistoj ĵetis al ili. Ili senhaŭtigis kaj dispartigis la du grandajn ursojn, post kiam ĉe la brilo de la fajro Tom esploris la vundojn de sia kamarado, ilin ellavis per viskio kaj firme bandaĝis.

La du valoraj peltoj estis sternitaj per kvar palisetoj fiksitaj en la vetere detruitaj flankaj muroj de la volbaĵo. La kvar antaŭaj piedoj donontaj bonajn rostaĵojn kaj la kvar grandaj malantaŭaj femuroj estis elkorpigataj kaj formanĝotaj dum la sekvaj tagoj. La ceteraj karno kaj internaĵoj servos kiel nutraĵoj por la hundoj kaj estis metataj ekster la kaverno en la mallarĝan alirejon kaj kovrataj per ŝtonoj ŝirmantaj kontraŭ vulpoj.

La juna germano, kies ŝultroj estis disŝiritaj de la malmolaj kaj akraj ungegoj de la urso, fartis senforte pro la signifa sangoperdo kaj devis kuŝigi sin sur siajn peltojn apud la fajro. Vespere vekiĝinte, li estis fortiĝinta kaj refreŝiĝinta post kelkhora dormado kaj partoprenis la manĝadon de la bongusta ursa ŝinko, kiun Tom intertempe preparis per improvizita rostilo.

Dum la sekvaj kvar tagoj Brown kaj Harry restis en la agrable varmigita kaverno. Ili facile ricevus gangrenon en la relative malgravaj vundoj, sin elmetante al la mordanta frosto. Akompanate de Vatamba kaj du pliaj indianoj, Hopkinson skolte esploris la ĉirkaŭajon kaj pafis kelkajn vulpojn eltrovitajn de Nizo. Preskaŭ ĉiuvespere la peltoĉasistoj revenis al sia rifuĝejo kun kvar aŭ kvin vulpofeloj, inter tiuj troviĝis pluraj peltoj de bluaj kaj arĝentaj vulpoj.

Iun vesperon Tom rakontis al siaj amikoj, ke sur la okcidenta parto de la montaro li atingis valon, sur kies grundo rivero fluas nordorienten al la kresto de la montoj, kiun ĝi devus trarompi ne tro malproksime, ĉar la riverujo plilarĝiĝas.

»Eble tio estas la Peel-rivero(1), pri kiu kamaradoj ĉe Mackenzie-rivero raportis al mi, ke ĉe ties bordoj troviĝas multaj kastoraj kolonioj. La Peel-rivero onidire rompas tra la Chippeway-montaro kaj fluas norden laŭ la orienta deklivo ĝis la enfluejo en la Mackenzie-riveron ĉe Fort Macpherson, la plej norda komercejo de nia Kompanio(2) proksime al la Glacia Maro(3). Mi proponas, ke ni jam morgaŭ ekiru al la Peel-rivero kaj ĉasu kastorojn, kies peltojn ni povus bone utiligi. Via ŝirita karno preskaŭ resaniĝis, tiel ke vi povos elteni iom da malvarmo.«

Je la sekvanta mateno la ĉasistoj ŝarĝis la sledon per la du grandaj ursaj kaj la vulpaj feloj, krome per la superfluaj nutraĵoj, al kiuj apartenis nemanĝita malantaŭa femuro, kaj ekmarŝis al la Peel-rivero, kiun ili atingis vespere de la sama tago, rapide antaŭeniĝinte sur la glaciiĝinta neĝo.

La nokton ili pasigis sur ŝirmita loko en la profunda valo. Je la sekva tago ili atingis la trarompejon de la rivero, kiu fluis oblikve de sudokcidento al nordoriento tra la kresto de la montaro. Krepusko regis sur la fundo de la valo borderita de altaj, krutaj rokaj muroj, kiu nenie havis spacon por bivakejo. Tial la viroj devis daŭrigi sian marŝadon ĝis la nokto, kiam ili fine venis al la elfluejo de la rivero sur la orienta deklivo de la montaro. Tie ili bruligis fajron en pina arbetaro kaj preparis manĝaĵon, kiun la laculoj urĝe bezonis post dekokhora marŝado tra akra malvarmo.

Iliaj penoj baldaŭ estis rekompencitaj, ĉar dum la sekva tago ili trovis evidente multbestan kastoraron, kies arte faritaj loĝejoj troviĝis plejparte meze de la riverujo. Por teni senglacia la alirejon al tiuj, kiuj kiel konate troviĝas sub la la akvonivelo, la saĝaj bestoj ronĝis truojn en la firman glacian kovraĵon, tra kiuj ili atingis la surfacon kaj por iri al la tero kaj por fiŝkapti. Ĉar la ĉasado de kastoroj ne estis planita, la ĉasistoj ne havis kastorkaptilojn kun si kaj devis mortigi la bestojn per kugloj. Por ne tro maltrankviligi aŭ forpeli la tre timemajn kastorojn, laŭ ordono de la sperta Hopkinson la ĉasistoj disiris granddistance sur ambaŭ riveraj bordoj kaj sin kaŝis en la pinarbetaĵoj. Vidante la kastorojn aperantajn el la truoj en la glacio, ili pacience atendis, ĝis la bestoj iom foriris de la malfermaĵoj, ekzakte celis kaj tiam pafis. La nemortige trafitaj bestoj fulmrapide malaperis en la truojn kaj nur post longa tempo denove eliĝis. Tiel Tom kaj liaj kamaradoj jam je la unua tago akiris dekon da kastoroj, kiujn ili tuj senhaŭtigis. La karno ne estis utiligebla, eĉ la hundoj ne volis manĝi ĝin.

Kredeble ĉasonte kastorojn dum kelkaj tagoj, ili starigis ion similan al trunkodomo el pinoj, kiu almenaŭ iomete ŝirmis ilin kontraŭ malvarmeco kaj preskaŭ ĉiutage falanta neĝo.

Por ne tute fortimigi la bestojn, je la sekva tago la ĉasistoj iris distancon laŭflue, kie ili post nelonga tempo trovis duan kolonion. Mirigite ili malkovris eĉ ne unu kastoron sur la surfaco de la glacio.

»Ĉu pelto-ĉasistoj jam laboris ĉi tie? Eĉ vosteto de la bestoj ne estas videbla«, rimarkis Tom.

»Jen vidu, amiko!« vokis Brown kaj fingromontris al fora punkto. »Jen la kaŭzo, kial la kastoroj fuĝis en siajn kabanojn.«

Efektive ili nun ekkonis sur la glacio grandegan blankan urson, kiu manĝis kastoron, kiun ĝi sukcesis surprizi.

»Tiun knabon ni kaptos«, diris la maljuna pelto-ĉasisto ekscitite. »Ĝia pelto estas pli valora ol la du brunursaj. Sur la glacio ni ne povas ataki la beston. Se unu el ni forglitus, tiam li estus perdita. Tia granda blanka urso estas multe pli danĝera ol eĉ griza urso, aparte se ĝi estas pafvundita. Ni kaŝu nin ĉi tie malantaŭ la pinoj kaj atendu, ĝis ĝi finos sian manĝon. Kiam ĝi revenos al ĉi tiu bordo, tiam ni ĉiuj samtempe pafos. Brown kaj mi celos al la kapo, vi, Harry, kaj Vatamba al la maldekstra skapolo, vi ceteraj tri pafos nur vidante, ke la urso ne falas teren. Tio povas facile okazi, ĉar la blankaj ursoj havas tre rezisteman vivon.«

Post kvaronhoro la besto leviĝis kaj sin turnis al la maldekstra bordo. Proksimiĝinte al tiu je kvardek metroj ĝi ŝajne flaris la virojn, subite haltis, levis la kapon alten, malfermis la sangan faŭkon kaj kolerete grumblis. En tiu momento Hopkinson ordonis la pafadon, kvar pafoj krakis kaj kvar fusilaj kugloj trafis la fortan beston, kiu ĝemante falis teren kaj kuŝis senmove post kelkaj spasmaj skuiĝoj. La kvar bonegaj pafintoj evidente trafis ekzakte.

La grandan blankan urson oni tuj senhaŭtigis. Tri indianoj portis la pelton al la kabano. La hundoj ricevos la karnon preskaŭ neĝueblan pro la olea gusto. Hopkinson kaj liaj kamaradoj jam troviĝis norde de la polusa cirklo, do la apero de blanka urso ne estis miriga, ĉar en vintro oni renkontas tiujn bestojn ĝis la 60a grado de norda latitudo, sed neniam sude de la 65a latitudo.

Pro la pafoj kaj la bruo de la mortigo de la blanka urso la kastoroj dum la sekvaj horoj ne eliros el siaj konstruaĵoj. Tial la ĉasistoj kontentaj pri la valora predo decidis reiri al sia kabano. Ili estis ekirontaj, kiam Vatamba montranta al arbetaĵo sur la maldekstra bordo ĉirkaŭ tricent metrojn laŭflue vokis:

»Jen fumo de blankaj viroj, mia patro!«

»Mi nenion rimarkas, Vatamba«, respondis Hopkinson. »Mi vidas nur nebulon super la pinoj.«

»Fumo de blankaj viroj, tute certe«, denove asertis la juna tribestro. »Ruĝaj viroj ne uzas malsekan lignon por fajrado, ĉar tio faras nigran fumon.«

»Vatamba pravas, Tom«, nun diris ankaŭ Harry, kiu havis tre akrajn okulojn. »Mi same ekkonas tie malfortan fumkolonon.«

»Nun, do ni iru kaj esploru, kiu bruligis la fajron«, decidis la pelto-ĉasisto.

Post nemultaj minutoj la kvar viroj atingis la lokon sur la bordo, kie Vatamba rimarkis la fumon. Efektive ili ekvidis kelkajn paŝojn supren de la deklivo malgrandan trunkodomon, el kies malfermita pordo eliĝis la fumo. Sur la skioj ili proksimiĝis tute senbrue kaj ne estis rimarkataj de la enloĝantoj de la kabano. Hopkinson tial vokis laŭtvoĉe Hallo!, Hallo!, post kio granda impona viro vestita tute en peltoj aperis antaŭ la malalta pordo, mirigite rigardis la alvenintojn kaj fine demandis: »Kio estas, fremduloj?«

»Mia animo«, nun elvokis Brown, »tiu estas Phil Barnes(4), se mia okulo ne trompas min. Kiel vi venas en ĉi tiun sovaĝejon meze de la vintro?«

»Same mi povus demandi vin, Bill Brown«, respondis la fremdulo, »nur nun mi ekkonas vin sub la pelta ĉapo. Mi elkore ĝojas vidi kristanan homon post multaj semajnoj.«

»Parolu libere, Phil, se ni povas helpi vin«, kuraĝigis Brown. »Ni estas malnovaj kamaradoj, miaj amikoj volonte helpos vin. Tiu estas Tom Hopkinson el Dacota, ankaŭ delonga pelto-ĉasisto de la Kompanio, la juna viro tie nomiĝas Harry Schlüters el Omaha, kamarado de Tom. Do, amiko, rakontu, kio zorgigas vin.«

»Unue eniru, sinjoroj«, diris la fremdulo nomata Philipp Barnes. »La kabano estas plena de fumo, sed interne estas pli varme ol ekstere.«

Kutimiĝinte je la duonmallumo en la ĉambro, ili ekvidis antaŭ la fona muro viron sternitan sur kuŝejo de peltoj kaj kovriloj, kiu rigardis ilin el pala kaj suferanta vizaĝo.

»Kio okazis, viro?« demandis Tom kompateme, aliranta al la evidenta malsanulo. »Mi estas duona kuracisto, kaj se mi povos helpi vin, tiam mi volonte faros tion.«

»Dankon al vi, fremdulo«, respondis la malsanulo, »mi dankas vin pro la bona volo. Phil rakontos al vi, kio okazis, la parolado kaŭzas al mi penojn.«

»Unue trinku plengorĝon da viskio«, diris Hopkinson, ofertante al li la botelon. »Tio certe ne malutilos vin.«

»Dankon al vi, amiko! Estis antaŭ longa tempo, kiam mi lastfoje havis tian korfortigilon.«

»Nun rakontu, Phil, kio kondukis vin kaj vian amikon en tiun diablan situacion?« demandis Brown, same doninte al sia malnova amiko la ladan botelon kaj sidiĝinte sur kelkaj peltoj sternitaj sur la planko, ĉar tute mankis ŝtipoj kaj similaĵoj.

»Antaŭ ĉirkaŭ du monatoj«, komencis Barnes, »mi vagis kun mia kamarado Georg Schultes(5) de Fort Macpherson(6) kontraŭ la Reel-rivero(7) por pafi ursojn kaj kapti kastorojn. Ni jam pafmortigis seson de la unuaj, kion vi povas vidi pro la peltoj ĉi tie, kaj konstruis ĉi tiun trunkodomon, kiu troviĝas proksimume en la mezo de la regiono, kie ni volis persekuti kastorojn. Intertempe malvarmiĝis kaj la rivero preskaŭ tute glaciiĝis, tial ni ne ofte sukcesis per la kaptiloj. Iun tagon antaŭ eble unu monato ni iris distancon kontraŭflue por meti kaptilojn proksime ĉe glacitruoj de la kastora kolonio, kiun vi certe rimarkis; Georg supre de la kolonio, mi malsupre. Estis krespuska tago, kaj ni baldaŭ perdis unu la alian el la okuloj. Subite mi aŭdis laŭtan vokadon de mia kamarado kaj samtempe la grumbladon de urso. Mi rapidis reen kaj vidis, ke blanka urso atakis mian malfeliĉan Georg, prenis lin per la antaŭaj piedoj kaj provis dismordi lian vizaĝon. Georg kaptis la gorĝon de la besto kaj prilaboris ĝian korpon per la tranĉilo sen mortige trafi ĝin. Antaŭ ol mi estis proksima ĉe la batalantoj, la urso liberigis sian kolon kaj mordis per la terura dentaro la ŝultron de mia malbonŝanca amiko. En tiu momento mi alproksimiĝis, puŝis la tubon de mia fusilo profunde en la faŭkon malfermitan kontraŭ mi kaj pafis. La besto tuj lasis Georgon kaj falis sur la glacion. Antaŭ ol ĝi povis leviĝi, mi puŝis al ĝi mian ĉastranĉilon sub la maldekstra skapolo en la koron, kio mortigis ĝin post nemultaj momentoj. Mia malfeliĉa kamarado same falis, mi prenis lin sur la ŝultrojn kaj portis la senkonscienculon ĉi tien en la kabanon. Mi senvestigis lin por esplori la vundojn. La maldekstra ŝultro estis tute frakasita per la longaj akraj dentoj de la blanka urso, kaj la ungegoj de la antaŭaj piedoj estis disŝirintaj la karnon sur ambaŭ skapoloj kaj la dorso.«

»Sukcesinte rekonsciigi lin per frotado per viskio, mi trinkigis al li plengorĝon da brando kaj ellavis la ŝirojn per varmeta akvo. Da tiu ni havis sufiĉe, ĉar dum la tuta tago la fajro brulas pro la malvarma vetero. Laŭ mia scipovo mi forigis la elstarantajn ostajn splitojn el la ŝultro, surmetis nian kuracan ŝmiraĵon kaj pansaĵon. Dum la kvar semajnoj la karnoŝiroj sur la ŝultroj kaj la dorso saniĝis, sed la dismordita ŝultro ankoraŭ forte pusas. Mi tre timas, ke estiĝos gangreno.«

»Brown kaj mi tuj rigardos la vundon, amiko«, diris Hopkinson. »Kiel longjaraj pelto-ĉasistoj ni iomete scipovas tiajn aferojn.«

»Via kamarado havas fortan staton, suferante ekde tiom da semajnoj en ĉi tiu kabanaĉo sen regula flegado kaj en malvarmeco, tamen ne mortante. Vi certe ne havas tro da nutraĵoj.«

»Vi tute pravas, kamarado«, diris Barnes. »Ekde pli ol tri semajnoj mankas al ni faruno, same viskio kaj kafo, ni nutris nin nur per la karno de kelkaj procionoj, kiujn mi iam kaj tiam pafis, kaj per du malgrandaj cervoj.«

»Ĉu ne estis ebleco havigi al vi el Fort Macpherson helpon por via amiko kaj nutraĵojn?« demandis Harry.

»Kion vi pensas«, vokis Barnes. »La distanco al Fort Macpherson estas pli ol tricent kilometroj, ĝi havas nur taĉmenton de serĝento kaj dek soldatoj, nek kuraciston, nek apotekon. La tiea agento de la Hudson-Golfa Kompanio donus al mi nutraĵojn, sed nenion pli, intertempe mia malfeliĉa amiko ĉi tie mortus pro frosto aŭ malsato, li ja ne povas moviĝi.«

»Unue mi esploros kun Brown la ŝultron de la viro«, diris Hopkinson, »Vi, Harry, intertempe kuru kun Vatamba al nia kabano kaj alportu farunon kaj lardon, krome du ladajn botelojn da viskio kaj iom da kafo. Vi, amiko«, li sin turnis al Barnes, »bruligu rezinan pinobranĉon kaj lumigu al ni dum la esplorado.«

Detale esplorante, la pelto-ĉasisto konstatis, ke pluraj osto-splitoj troviĝas en la supra parto de la vundo kaj kaŭzas la pusaĵon kaj la fortajn dolorojn. Helpate de Brown li forigis ilin per tranĉoj en la supra brako, lavis kaj bandaĝis la plivastigitan vundon. Dum la operacio la kliento senkonsciiĝis. Li vekiĝis, kiam Tom trinkigis al li iom da viskio kaj deklaris, ke li ne plu sentas fortajn pikojn kaj dolorojn en la ŝultro.

Post nelonge Harry kaj Vatamba revenis kaj donis al Barnes la nutraĵojn menditajn de Tom. Tiu lasta promesis, ke li revenos kun Brown je la sekva tago por pririgardi la vunditon, kaj adiaŭis kun siaj kamaradoj.

Kiam ili manĝis en la kabano sian pladon, Hopkinson demandis al sia amiko, ĉu li jam delonge konas Phil-on Barnes kaj ties amikon.

»Mi konas Phil-on jam ekde almenaŭ dekkvin jaroj«, estis la respondo. »Li estas fidela kaj honesta, kion li pruvis sinofere flegante sian kamaradon sub kondiĉoj, kiuj kelkiun instigus lasi la malfeliĉulon al la sorto. Schultes-on mi hodiaŭ vidis la unuan fojon.«

»Kion vi konsilas, Bill, ĉu ni invitu la duon veni kun ni al la El-Dorado-rivereto?« demandis la bonkora pelto-ĉasisto. »Pro la manko de ĉiuj nutraĵoj ili mizere pereos ĉi tie. Konsideru, ke estas kvin monatoj da vintro antaŭ ni! Barnes povas facile kuri sur neĝoŝuoj la tricent kilometrojn ĝis Fort Macpherson en du tagoj, sed por la malforta, elĉerpita viro kun malferma vundo en la ŝultro tio estas neeblaĵo.«

»Tio estas penso, kiu honoras vian bonan koron, mia kara Tom«, respondis Brown kun afabla rigardo al sia amiko. »Tuj morgaŭ ni parolu pri tio kun Phil.«

Freŝe bandaĝante la vunditon je la sekva tago, la du pelto-ĉasistoj konstatis, ke la vundo nur malmulte pusis kaj ke Schultes estos transportebla post nemultaj tagoj. Brown do informis sian konaton pri la propono de Tom, kiun Barnes akceptis kun danko. Oni rakontis al li, kiel ili venis al la Klondike-rivero kaj ekposedis la orminejojn, kaj kial ili ĉasiris al la Chippeway-montaro.

»Vian vunditan amikon«, Brown daŭrigis, »ni povas bone kuŝigi sur nian sledon kune kun la akiritaj peltoj. Por la transportado de viaj ĉi-tieaj peltoj kaj niaj kastoraj kaj vulpaj feloj ni konstruos duan sledon. La tempon ĝis la ekveturo ni utiligos pafante kelkajn ursojn.«

»Jen mi povas helpi al vi, Bill«, diris Barnes. »En la arbaroj direkte al la montara kresto mi malkovris kelkajn urso-signojn, kaj tie ni pafis la ursojn, de kiuj estas niaj peltoj.«

Je la sekva tago la ĉasistoj gvidataj de Barnes ekiris al la altaĵo de la montara kresto, lasante unu el la indianoj por flegado de Schultes. Dum unu semajno ili pafmortigis kvin ursojn, inter tiuj nigran, kies pelto estas plej valora en Kanado. Post la reveno de la ĉasado ili konstruis el dikaj trunkoj kaj branĉoj du sledojn destinitajn por la transportado de la akiritaj peltoj de ursoj, vulpoj kaj kastoroj.

Intertempe la stato de la vundito tiom pliboniĝis, ke lia transportado povis okazi sen danĝeroj. Volvita en grandaj peltoj, li estis metita sur la sledon trenatan de ses hundoj. Por la transportado de la ceteraj du sledoj sufiĉis po du viroj, kiuj de tempo al tempo alternis.

Tiumaniere la revojaĝo al la El-Dorado-rivereto okazis sen akcidento, malfacilaĵojn kaŭzis nur la naturo de la grundo kaj la eksterordinara malvarmeco. Meze de januaro ili atingis la rivereton.

La roka fendo estis plena de neĝo, glacio kaj la minaĵo elminigita dum la lastaj semajnoj, tiel ke efektive estis neeble atingi la supran randon de la bordo. Serĉante lokon por supreniĝi, ili trovis en distanco de kelkcent metroj duan fendon aŭ ravinon, kiu estis pli larĝa ol tiu konata. Kompreneble ĝi same estis plena de neĝo, sed la juna germano suprengrimpis helpe de unuopaj arbotrunkoj ĝis la supra rando de flanka muro, de kie li rapidis al la trunkodomoj kaj tie informis la ĉeestantajn ĉarpentistojn pri la alveno de la ĉasistoj. Braddon kaj la ceteraj homoj laboris en la galerio kaj ne povis aŭdi la laŭtajn vokojn de Tom kaj liaj kamaradoj.

Unu el la ĉarpentistoj tuj malsupreniris en la fendo por alvenigi la laborantojn el la galerio. Kondukataj de Harry, poste ĉiuj iris al la ĵus malkovrita ravino por elŝoveli vojeton, sur kiu oni povos suprenporti la sledojn. Post kelkhora peniga laboro la vojo estis finita, kaj antaŭ noktiĝo la tuta societo kunvenis en la saloneto de la granda trunkodomo. Post kiam Hopkinson detale raportis la okazintaĵojn kaj la rezultojn de la ĉasiro, la ministo informis pri la progreso de la laboro en la galerio.

»Ni penetris dek metrojn en la ŝtonaĵon«, li rakontis. »Ferdinand komencis labori jam malmultajn tagojn post via forveturo. Niaj du germanaj sinjoroj kaj li eligis amason da minaĵo per eksplodigoj kaj poste per martelo kaj ĉizilo. La minaĵon ni bedaŭrinde devis ĵeti simple en la neĝon. Unuarange ni bezonis sufiĉan lokon por labori. Ni volonte plivastigus laŭplane la malsupran parton de la fendo per eksplodigoj, sed neĝo kaj glacio malhelpis tion, do ni devas atendi por tio ĝis printempo. La minaĵo kovrita de neĝo ja ne estas perdita. Kiam la neĝo degelos, tiam la minaĵon ni facile povos kolekti kaj stakigi en la valo. Weimann kaj lia kolego plurfoje klarigis, ke la mino donos elstaran rezulton, ĉar la orvejnoj intermetas la ŝtonaĵon per eksterordinara abundeco. Ni kelkfoje faris provon per minaĵoj kaj ĉiufoje ricevis altan procentaĵon da oro. Morgaŭ vi akompanu nin malsupren kaj konvinkiĝu pri la vereco de mia raporto. Ĝis nun nur ni kvar laboris en la galerio, la ĉarpentistoj mastrumadis, preparis la manĝadon kaj havigis brullignon. Penetrinte dek pliajn metrojn, ni elfosos flankajn galeriojn kaj ĉiuj devos partopreni la laboron.«

Barnes kaj lia kamarado Schultes, al kiu la malvarmo ne malutilis malgraŭ la longa vojaĝo, ekloĝis post la manĝado en la trunkodomo de la ĉarpentistoj. La peltoj kaj feloj ne destinitaj por kovriloj estis portataj en la provizejon. La sekvaj du semajnoj pasis sen ĝenoj en trankvila laboro. Hopkinson kaj Brown partoprenis la rompadon de minaĵoj en la galerio nur dum malmultaj tagoj kaj tiam klarigis, ke la restado en la mallarĝa, mucida spaco estas neeltenebla por ili, ĉar dum la tuta vivo ili kutimiĝis je movado en libera aero. Tial ili preferus ĉasi cervojn en la arbaroj sur la maldekstra bordo aŭ ĉe malbona vetero mastrumadi en la domo helpate de unu el la indianoj. Kelkfoje ankaŭ Harry interrompis sian laboron, prenis la fusilon kaj akompanis iun el la pelto-ĉasistoj aŭ ĉasiris kun Vatamba. Ankaŭ li malŝatis la laboron en la galerio, ĉe kiu li devis persisti kelkhore dorsfleksinte.

Interrompo tre bonvena al la tri ĉasistoj estis necesa ekskurso al Dawson-City fine de januaro. La provizo da nutraĵoj estis preskaŭ elĉerpita kaj devis nepre kompletiĝi. Hopkinson, Brown, Harry, Vatamba kaj tri el liaj tribanoj do ekveturis kun la du grandaj sledoj, al kiuj estis jungitaj po ses hundoj. Estis malklara kaj krepuska vetero dum la mallongaj tagoj, malvarmeco de 35 ĝis 40 gradoj laŭ Reaumur. La noktoj estis ofte klaraj kaj grandioze heligata de arkta brilo. Neĝoŝtormoj estis maloftaj, tiel ke la membroj de la malgranda ekspedicio rapide iris per siaj skioj sur la glaciiĝinta neĝo. Ankaŭ la bone ripozintaj kaj nutritaj hundoj bonege iradis. Ili atingis Dawson-City je la samtaga vespero.

Dum la sekvaj du tagoj ili plenumis la necesajn aĉetojn kaj reveturis sen epizodoj.

***

(1) [pron. Pi:l]

(2) Hudson-Golfa Kompanio

(3) Arkta Oceano

(4) [pron. Filip (Fil) Barns]

(5) Schultes estas germandevena nomo. [pron. Georg Ŝultes (germane) aŭ Skalts (angle)]

(6) [pron. Fo:r Mekfersn]

(7) [pron. Ri:l]

Lasta modifo: 17a de oktobro 2009

Preskaŭ ĉiu libro aperanto ie en Eŭropo aŭ Usono havas identigilon - la ISBN (internacia norma libro-numero). Helpe de ĉi tiu numero oni povis mendi iun ajn libron, kaj la librovendisto certe havigos ĝin al vi. Grandaj librovendejoj, presejoj, aŭtoroj pli malpli vivas per ĝi.

Do, kial ne mendi ankaŭ nian laŭdatan romanon "La ŝtona urbo" per amazon?

Sed tio ne eblas. La ISBN de tiu libro (90-71205-77-0 laŭ FEL.BE) ne estas konata de amazon, same nek la titolo nek la aŭtorino, kiu verkis la libron same en angla lingvo.

Mi scias, ke oni povas aĉeti ISBN ĉe sia nacia distribuanto. Eldonejoj faras tion grandskale, kaj ili havas rilatojn al la pograndaj libro-komercistoj. Ĉiu aŭtoro povas aĉeti por sia verko tian numeron, sed malhavante rilatojn al la pograndaj komercistoj, ĝi havas nur "personajn" eblecojn de librovendado.

Estas malagrable, ke ne ĉiuj niaj verkoj estas aĉeteblaj per la pograndaj interretaj komercistoj.

Germanio kaj Ŝlesvig-Holstinio balotis. Jen la rezultoj, mi ne komentarias:

http://esperanto.comli.com/wb/pages/posts/el-la-lando---27a-de-septembro-2009---balotoj25.php

Sepa ĉapitro - Arkta vintro

La akvo en la El-Dorado-rivereto estis tro malprofunda, la riverujo tro plenigita de rokpecoj, eĉ senŝarĝe boatoj ne povis veturi sur la rivero. Tial la ŝarĝo de la du veturiloj estis portata sur la vojo tra la arbaro supren al la konstruejo. Tuj post la tagiĝo Tom Hopkinson sendis la junan Harry al Brown kun la komisio, ke tiu kaj la Crow-indianoj alvenu por helpi la transportadon. Nur la ĉarpentistoj restu supre kaj ne interrompu sian laboradon.

Aperante kelkajn horojn poste ĉe sia amiko, la pelto-ĉasisto raportis, ke unu el la trunkodomoj, nome la pli granda, estas preta krom la tegmento. La naŭ viroj dum la tago sukcesis porti la tutan ŝarĝon al la konstruejo kaj meti ĝin en rapide starigitan lignan budon. Intertempe la minparceloj sur la maldekstra bordo estis tute forlasitaj de orserĉistoj. Senzorge oni povis treni la boatojn sur la teron kaj loki ilin ambaŭflanke de la malplenigita kaj fermota kabano. Pro la ĉiutage kreskanta malvarmeco kaj la densaj nebuloj ili ne timis, ke iuj orserĉistoj ekloĝu tiel supre ĉe la rivero.

La preskaŭ finkonstruita trunkodomo konsistis el fortikaj trunkoj kvar ĝis kvin metrojn longaj, kiuj estis metitaj strikte unu sur la alian kaj firme kunigitaj ĉe la kvar anguloj de la domo. Ĝi enhavis tri ĉambretojn kaj salonon en la mezo, en kiun oni eniris tra pordo direktita al la arbaro. Tiu salono kaj la ĉambretoj ricevis lumon kaj aeron tra mallarĝaj malfermaĵoj hakitaj en la murojn. En la societa salono staris kuirforno masonita el ŝtonoj, kiu servis ankaŭ kiel kameno por hejtado. El tabuloj tablo estis farata, ŝtipoj anstataŭis fotelojn. La tri ĉambretoj estis destinataj kiel dormejoj por la sep amikoj. Por la ĉarpentistoj kaj por Vatamba kaj liaj tri samtribanoj estos konstruataj apartaj, pli malgrandaj trunkodomoj.

Dum la dua tago la tegmento de la plej granda domo estis finkonstruita. Ĝi same konsistis el fortikaj trunkoj, kiujn oni kovris per tero je alteco de kelkaj futoj. La tuto aspektis sufiĉe firma por rezisti eĉ kontraŭ plej fortaj neĝoŝtormoj.

Dum la sekvaj tagoj ili finkonstruis la du pli malgrandajn trunkodomojn, ĉe kio ĉiuj diligente helpis la ĉarpentistojn. Ĉar tiuj domoj servos por restado dum la nokto, ili enhavis nur po tri ĉambretojn. Sole en la kabano destinita por la indianoj troviĝis pli granda ejo, en kiu estos stokataj la nutraĵoj, kiuj ne povis resti en la malfortika budo.

Post kiam la konstruado finiĝis, majstro Howart deklaris, ke li deziras nuligi la kontrakton.

»Dum la vintro mi havos nenian aŭ nur malmultan laboron ĉi tie«, diris li al Braddon kaj la pelto-ĉasistoj, »do mi ricevus mian salajron kontraŭ nenio. Tio ne estas laŭ mia moro, sinjoroj. Ĉar ankoraŭ ne kuŝas neĝo, mi intencas revojaĝi al Selkirk, kie mi povas pasigi la vintran sezonon kun mia familio pli agrable ol ĉi tie. Se vi ne kontraŭas, mi tuj morgaŭ ekiros kun tri el miaj laboristoj, kiuj same volas reiri al Selkirk. La aliaj tri restos ĉi tie, se vi plue dungos ilin.«

Post nelonga interkonsiliĝo la pliaĝaj societanoj konsentis la proponon de la majstro. Pro la maldungo ili ŝparis dudek dolarojn tage. Ili vokis la ĉarpentistojn. Braddon, kiu estis la kasisto de la societo, donis al ili la salajron kaj kelkcent dolarojn kiel promesitan parton de la valoro de la oro, kies elfosadon ili partoprenis. Al la restantaj ĉarpentistoj ili deklaris, ke oni volonte plu dungos ilin, sed nur je taga salajro de du kaj duona dolaroj. Ili estis kontentaj pri tio, ĉar en la vintraj monatoj ili enspezus neniom en Selkirk.

En la unuaj tagoj de oktobro neĝo falis, fortaj ŝtormoj komenciĝis kaj aparte la noktoj estis tre malvarmaj. Sur la forno en la salono de la granda trunkodomo dumtage bruladis grandaj ŝtipoj elradiantaj bonfartigan varmon. La unuopaj fendetoj inter la trunkoj estis zorge plenigataj per musko, kaj en la dormoĉambroj oni pretigis la litojn. Tiuj konsistis el tavolo da musko, sur kiu etendiĝis pelta aŭ lana kovrilo, tiaj samaj kovriloj utilis kiel surlitaĵoj. La ĉarpentistoj kaj la kvar indianoj loĝis simile. Dumtage ĉiuj restadis en la bone varmigita komuna salono. Eltranĉitaj truoj kovreblaj per lignaj klapoj funkciis kiel fenestroj, kiujn oni devis fermi pro la enfluanta malvarmega aero post sufiĉa aerumado. Nun du lampoj lumigis la ĉambron, kiujn Hopkinson antaŭvide aĉetis en Dawson-City.

Antaŭ ol la neĝo amasiĝis, la ministo iris kun Weimann kaj Melchers malsupren en la fendo por montri al la saksaj minfakuloj la lokon, akompanata kompreneble de Harry, kiu tradukis. Post kiam ili detale trarigardadis la ejon, batis minaĵojn el la roko kaj ekzamenis la orvejnojn, Weimann diris:

»Mi povas sincere gratuli al vi, sinjoro Braddon, vi trovis eksterordinare riĉan minon en ĉi tiu kvarcroko. Laŭ mia opinio tiuj orvejnoj etendiĝas vaste en la rokaĵon, en la valo laŭ kaj kontraŭ la fluo de la rivero kaj profunde en la rokon. Mi proponas al vi, ke tuj morgaŭ ni komencos fosadon de galerio ĉi tie piede de la rokfendo internen. Ni tri kaj eble du el la ĉarpentistoj provizore sufiĉas por la laboro, ĝis ni penetros en la ŝtonaĵon. Kiam dum la unuaj semajnoj la malvarmeco estiĝos tro ĝena, tiam ni povos fari fajregon por revarmigi niajn rigidajn manojn.«

»Mi tute konsentas«, deklaris la ministo post la traduko de Harry, »tio estas ankaŭ mia intenco, komenci la laboron ĉi tie en la fono.«

»Ankoraŭ unu demandon, sinjoro«, daŭrigis Weimann. »Ĉu vi posedas kelkajn Fäustel kaj Schlägel, krom malgranda ŝtonborilo? Komence ni nepre devas bori truojn kaj helpe de tiuj per eksplodigoj krei grandan malfermaĵon en la rokaĵo, kio estus tro temporaba per Fäustel.«

»Kio estas Fäustel kaj Schlägel?« demandis Harry, antaŭ ol li tradukis.

»Fäustel estas forta kaj akra ĉizilo, kaj Schlägel estas martelo, kiun uzas ministoj por rompi minaĵon el la minmuroj«, estis la respondo.

»Mi alportis nur unu ĉizilon el Koloradio«, respondis la ministo. »Niaj ĉarpentistoj certe havas plurajn kun si, ni ankaŭ povas uzi niajn pikpioĉojn, forfajlinte la duonon de la feraĵo. Diru tion al la fraŭlo.«

»Sendube«, opiniis la juna ministo, »por la komenco tiuj iloj helpos al ni.«

Laŭ ordono de Braddon oni kreis kelkajn ŝtupojn en la fona muro de la fendo por faciligi la alten- kaj malaltengrimpadon de sur la roka supraĵo. La pliaĝa el la studentoj dum la lastaj tagoj preskaŭ resaniĝis kaj brave laboris kun la aliaj, elhakante la ŝtupojn. La restado en la malvarma, sed pura aero, la fortiga manĝajo kaj antaŭ ĉio la liberiĝo de la zorgego pri la proksima estonteco kontribuis al la saniĝo de la viro.

La tuta societo nun nombranta dekkvar personojn sidis ĉirkaŭ la longa tablo en la salono kaj tagmanĝis la pladojn preparitajn de Tom Hopkinson kun la helpo de Vatamba. Weimann rimarkigis al la ministo:

»Mi deziras atentigi vin pri la jena: Post ioma fosado de la galerio en la rokaĵon de la malvasta fendo mankos spaco por la stokado de la dehakita minaĵo. Tial mi proponas al vi, sinjoro Braddon, plivastigi la faŭkon de la valo direktitan al la rivereto per eksplodigoj tiel, ke ni gajnos sufiĉan ejon por stoki la minaĵon. Pli poste ni devos starigi malsupre sur la bordo martelan muelilon, por kies funkciado ni bezonos akvon.«

»Vi tute pravas, sinjoro«, respondis Braddon, al kiu Harry komprenigis la proponon de Weimann. »Sendube ni havigos al ni plian spacon ĉe la rivereto, sed mi kredis, ke ni povas prokrasti la eksplodigojn ĝis printempo. Sed nun ni devos komenci la kreadon de la galerio plej baldaŭ. Bedaŭrinde mi havas nur malgrandan provizon da eksplodaĵo.«

»Tiucele mi konas solvon, amiko John«, diris Hopkinson, atente aŭskultinte la paroladon inter la juna kaj la maljuna ministoj. »En la sekva semajno mi iros kun Brown, Nan kaj Harry al Dawson-City kaj tie aĉetos la eksplodan pulvon kaj ĉion alian, kion vi bezonos.«

»Ja kion vi volas fari en la urbo, kaj kiel vi volas iri tien, amiko?« vokis Braddon. »Ĉie alta neĝo kuŝas!«

»Sed tio ne estas malhelpaĵo por pelto-ĉasisto!« respondis Tom ridetante. »Ĉu vi kredas, ke neĝo ne kuŝas ĉe la Granda Ursolago aŭ ĉe la Mackenzie-rivero je ĉi tiu sezono? Mi jam komisiis al Vatamba kaj liaj indianoj fari por ni neĝoŝuojn, tiel nomatajn skiojn. Ili elstare scipovas tion. Sur la skioj ni povas senĝene iri ĉien. Ni devas havigi al ni kelkajn hundojn. Sen tiuj ni estos detranĉitaj de ĉia trafiko, kiam la vintro serioze regos. La ĉarpentistoj intertempe faru ses sledojn, kiajn ni pelto-ĉasistoj uzas por la transportado de peltoj kaj nutraĵoj. En la urbo certe ne estas malfacile aĉeti al ni hundojn. Se mi estus sciinta, ke ni restados ĉi tie dum la vintro, tiam mi ne estus vendinta niajn bone hundojn en Selkirk.«

Dum kelkaj tagoj la indianoj faris seson da neĝosuoj, kaj la kvar pelto-ĉasistoj ekmarŝis al la Klondike-rivero kaj laŭ tiu al la Yukon kaj al Dawson-City. Krom fusiloj, revolveroj, ĉastranĉiloj kaj ĉastornistroj ĉiu havis longan bastonon kun pinto ĉe unu ekstremaĵo, kiu servis por plirapidigi la kuradon kaj superi eventualajn malhelpaĵojn.

Estante spertaj skiantoj, ili rapidis sur la neĝŝuoj kaj atingis la urbon frue antaŭ la vespero, kaj ekloĝis en la pensiono de Jefferson.

La vivo en Dawson-City estis sufiĉe vigla, multaj orserĉistoj el proksimaj orlavejoj decidis pasigi la vintron en la urbo. Plimulto el ili havis bonŝancon en sia laboro kaj volis plue ekspluati la ankoraŭ ne elĉerpitajn minparcelojn komence de la sekva bona jarsezono aŭ akiri novan. Aliaj evitis la konsiderindajn kostojn de la vojaĝo al San Francisco, de kie ili devus revojaĝi por ne rezigni siajn multpromesajn minparcelojn. La vivo en Dawson-City estis ege multekosta, klafto(1) da brulligno kostis kvardek ĝis kvindek dolarojn, funto da butero du dolarojn kaj duonan, lada skatolo da kondensita lakto unu dolaron, sako da faruno dek ĝis dekkvin dolarojn. Oni povas facile kalkuli, kian grandan profiton la komercistoj faris per nutraĵoj. Multaj el tiuj, kiuj travintrumis, helpe fondis kvar- aŭ kvinope komunan mastrumadon. Tio estis konsiderinde pli malmultekosta ol se ĉiu estus loĝanta en pensiono kun ĉambro kaj manĝo.

Dum la unua tago en Dawson-City Hopkinson kaj liaj kamaradoj ne trovis hundojn konvenajn por iliaj celoj. La malmultaj hundoj posedataj de kelkaj urbanoj estis aŭ ne vendataj aŭ ne taŭgaj. Tom vespere petis sciigon de sinjoro Jefferson, la dommastro, ĉu li konas iun en la urbo, kiu havigos al li dekon da bonaj sledohundoj. La mastro konsilis, ke la pelto-ĉasistoj plej facile atingos sian celon veturante al Fort Cudahy ĉirkaŭ kvardek kilometrojn for sur la maldekstra bordo de la Yukon-rivero. Tie troviĝas filio de la angla misio. Laŭ tio, kion li aŭdis, la misiistoj tenas amason de tiaj hundoj, kiujn ili bezonas por siaj vintraj ekskursoj.

»Morgaŭ ni iros al Fort Cudahy«, sekve deklaris Hopkinson. »Sur niaj skioj ni iros la kvardek kilometrojn sen penoj en tri horoj, do vespere ni denove estos ĉi tie.«

Post la vespermanĝo la juna Hopkinson proponis al sia amiko Harry, akompani lin al proksima danco-salono por iomete distriĝi. La juna germano tamen rifuzis la proponon, ĉar li sentis sin laca post la irado dum la tuta tago. Ferdinand sole ekiris, post kiam lia onklo admonis lin ne tro longe foresti, ĉar ili volis ekvojaĝi al Fort Cudahy frue en la sekva mateno.

Estis jam je la dekunua horo nokte, kiam Tom Hopkinson iris en la ĉambreton de Harry, en kiu tiu loĝis kun Brown, kaj vekis la profunde dormantan.

»Bonvolu komplezi al mi, mia knabo«, diris Tom, »kaj iru al la danco-salono. Nan ankoraŭ ne venis hejmen, tial mi timas, ke okazis io malbona. Li estas flamiĝema kaj facile kverelas.«

Post nemultaj minutoj alveninte la salonon, Harry ne povis malkovri la serĉaton kaj iris en la ludejon, sed tamen ne trovis Ferdinandon. Li nun serioze zorgis pri ties foresto. Li sin turnis al la domservisto, kiu troviĝis ĉe la bufedo kaj kiun li konis de antaŭaj vizitoj, kaj demandis, ĉu li scias, kie troviĝas lia amiko, kiun la domservisto same konis, ĉu tiu jam forlasis la domon.

»Ho ne, sinjoro«, estis la respondo, »via amiko ankoraŭ estas ĉi tie. Bonvolu sekvi min, mi kondukos vin al li.«

Li iris antaŭ la perpleksa viro al ĉambreto apud la ludejo, kie Harry terurigite ekvidis la serĉaton. Pale kaj ĝermante li kuŝis en kovrilo sur la planko.

»Mia Dio, kio okazis? Ĉu li mortos?« vokis li kaj surgenuiĝis apud la evidente grave vundita. Li rimarkis, ke tiu sangis el vundo ĉe la dekstra brusto, sur kiu oni pansis malsekan tukon.

»Via amiko, sinjoro«, klarigis la domservisto, »dum ludado kvereliĝis kun aliaj ludantoj. Baldaŭ estiĝis granda interbatiĝo, kia okazas preskaŭ ĉiunokte. En tiu batado la juna viro ricevis tranĉilan pikon en la bruston. Kun helpo de kolego mi portis lin en tiun ĉambreton kaj pansis la vundon, kiu eble ne estas tro dangera, per malseka tuko. Ne sciante, kie la viro loĝas, mi ne povis forportigi lin.«

»Mi dankas al vi, amiko«, diris Harry, donante al la domservisto tri dolarojn. »Alportu glason da viskio miksita kun akvo, kiun ni donu al li, por ke li plene konsciiĝu. Tiam ni vidu, kio estas farenda.«

Eltrinkinte la glason, Nan efektive revenis post malmultaj minutoj el la senkonsciiĝo, en kiun lin metis la sangoperdo. Li evidente ĝojis vidi sian amikon Harry, etendis al li la manon kaj diris per malforta voĉo: »Dankon al vi, mia knabo. Portu min hejmen, se tio eblas.«

Li tiam provis rektiĝi, sed tuj devis rezigni, ĉar kaŭze de tiu movo la sango fluis pli forte el la vundo, kaj ĉio turniĝis ĉirkaŭ li.

»Ni portu lin sur lia kovrilo al la loĝejo, sinjoro«, opiniis la domservisto, kiu estis tre fervora post la abunda trinkmono. »Kie vi loĝas, sinjoro?«

»En la pensiono de Jefferson«, respondis la juna germano.

»Ho, tio estas tute proksima. Atendu nur momenton, mi petos kolegon transpreni mian laboron ĉe la bufedo por mallonga tempo. Metu ĉi tiun malsekan buŝtukon panse sur lian bruston. Mi tuj revenos.«

Post nelonge la domservisto revenis kun pluraj lankovriloj, kiujn ili metis sur la vunditon por ŝirmi lin kontraŭ la nokta malvarmo. Harry levis la kovrilon, sur kiu Nan kuŝis, ĉe la kapo, la kelnero prenis la alian ekstremaĵon, tiel la du fortaj viroj portis senpene sian ŝarĝon tra la doma koridoro en la liberan spacon kaj al la pensiono. Tie Hopkinson kaj Brown alrapidis post voko de Harry kaj portis la vunditon en la ĉambron de Hopkinson, senvestigis kaj enlitigis lin.

»Malbona piko«, opiniis Brown, post kiam li kaj lia amiko ekzakte esploris la vundon. »La pulmo ne estas trafita, alikaze li havus ruĝas ŝaŭmon sur la lipoj. Kredeble la tranĉilo disŝiris vejnon, mi konkludas laŭ la forta sangoperdo.«

Ili zorge lavis la vundon per akvo, surŝmiris la kuracan ŝmiraĵon taŭge pruvitan ĉe la pelto-ĉasisto kaj bandaĝis ĝin, tiel malhelpante pluan sangadon. Doninte al la vundito iom da viskio kun akvo, la maljunaj amikoj ripozigis lin kaj iris al Harry, kiu en sia ĉambro scivoleme atendis ilian juĝon pri la vundo.

»La fiknabo metis nin en tre malfacilan situacion«, diris Tom, sidiĝinte ĉe la malgranda tablo en la ĉambro. »La vundo ne minacas la vivon, sed ĝi povus estiĝi tia, kiam Nan elmetos sin je la malvarmeco, kiu pliakriĝas ĉiutage. Do li devas restadi almenaŭ du aŭ tri semajnojn en la ĉambro, ĝis la vundrandoj fermiĝos. Sed estas neeble por ni resti tro longe en ĉi tiu multekostega urbo. Krome Braddon maltrankviliĝus pro nia longa forestado kaj pensus, ke ni iel akcidentis.«

»Mi kredas, ke la afero ne estas tiel malbona, kiel vi opinias, Tom«, atentigis Brown pripenseme. »Ni ambaŭ kuros morgaŭ al Fort Cudahy kaj provos havigi al ni la bezonatajn hundojn. Harry kompreneble devas resti ĉi tie kaj zorgi pri la vundito. Via nevo estas sana, fortika knabo, kiu post nemultaj tagoj tiom resaniĝos, ke ni povos transporti lin en sledo al El-Dorado-rivereto. Ĉefe ni havigu al ni dekon da hundoj, ĉio alia sekvos.«

»Vi vere pravas«, respondis Hopkinson, »pri transporto en hunda sledo mi tute ne pensis. Dum nia forestado morgaŭ kaj eble postmorgaŭ Harry ĉirkaŭrigardu, kie ni povos aĉeti konvenan sledon.«

La pelto-ĉasistoj konstatis, ke je la sekva tago survoje ĉe la Yukon-rivero la vetero ne estis pli malvarma ol novembre dum la ĉasiroj supre en norda Kanado. Je tiu sezono la tagoj en Alasko estas tre mallongaj kaj krespuskaj, la noktoj tre belaj kaj klaraj, ofte heligataj plej grandioze de la norda brilo.

Estante lertaj skiantoj, post duhora kurado ili atingis la malgrandan fortikaĵon Fort Reliance tridek mejlojn for de Dawson-City. Tie ili sin fortigis en la manĝejo de la militistaro konsistanta el unu oficiro kaj dudek soldatoj, poste transiris la Yukon-riveron firme kovritan de glacio kaj kuris sur la dekstra bordo dek kilometrojn al Forty-Mile-City. Tiu urbeto starigita antaŭ nelonge troviĝas tuj ĉe la enfluejo de Forty-Mile-rivero sur la dekstra bordo de ĉi tiu rivero, rekte kontraŭe sur la maldekstra staras Fort Cudahy. La malgranda urbo havas bonan estontecon, ĉar ambaŭflanke de la rivero ĝis la Tanana-montaro oni malkovris tre riĉajn orlavejojn kaj orminejojn, al kiuj kunkuris miloj da orserĉistoj, tiel ke Fort Cudahy kredeble baldaŭ konkuros kun la floranta Dawson-City. En Cudahy Hopkinson kaj Brown tuj iris al estro de la angla misio. Li akceptis ilin tre afable, sed ne povis subteni ilin atingi sian celon en la filio. Dum la vintro la misianoj ofte veturis al Circle-City kaj al iuj kelkaj disaj trunkodomoj en la flankaj valoj. Temis pri krizaj malsaniĝoj, al kiuj ili povis veturi nur per hundosledoj.

Ripozinte kelkajn horojn en la gastama domo de la misiestro kaj partopreninte ties tagmanĝon, la pelto-ĉasistoj forveturis el la misio por reiri al Dawson-City. Ĉe Fort Reliance ili revoje transpaŝis la Yukon-riveron kaj daŭrigis sian vojon sur la dekstra bordo. Estis profunda nokto, la ĉielo estis kovrita de nuboj, nek steloj nek la luno heligis la senlumecon.

Estante plurajn kilometrojn supre de la malgranda fortikaĵeto, ili subite aŭdis laŭtan kriadon el la direkto de la riverujo kaj ekvidis svingatajn lanternojn. Ili singardeme malsupreniris la krutan bordon kaj malkovris malfermitan senglaciejon inter la bordo kaj insulo meza de la rivero, sur kiu ili rimarkis homojn, kiuj laŭte vokis Hallo! Hallo! kaj movis tien kaj reen bruligitajn lanternojn.

La distanco inter la dekstra bordo kaj la insulo, da kiuj ekzistas granda nombro en la riverujo de Yukon, ne estis tiel granda, ke oni ne povus interkompreniĝi per laŭta vokado. Tom Hopkinson kriis al la homoj, ke ili reiru al la maldekstra bordo. Ĉi tie pasado tra la rivero estis neebla, ĉar varma fonto malhelpis glaciiĝon de la rivero, kaj la senglacia akvo etendiĝis je longa distanco laŭ- kaj kontraŭflue. »Denove atinginte la alian bordon, vi devos iri proksimume unu kilometron laŭflue. Tie la glacio estas firma, kaj vi povas facile transpaŝi. Ĉie tie estas tute neeble. Ni returnos nin kaj vokos al vi, kiam vi atingos lokon por facila transiro.«

»Multan dankon, fremdulo, por via konsilo«, iu revokis. »Sen vi ni pasigus la tutan nokton sur ĉi tiu malbenita insulo.«

Post duonhoro Tom kaj lia kamarado ekvidis la brilon de la lanternoj sur la alia bordo ĉe loko, kie la glacio estis firma kaj la transpaŝo de la rivero realigebla. Tom tial vokis, ke ili ne pluiru, kaj ili tuj komencis la transiradon.

Ili estis kvin viroj vestitaj en peltoj, kiuj havis ses grandajn sledojn kun si, peze ŝarĝitajn kaj trenatajn de po ses fortaj hundoj.

»Kiel vi venas en ĉi tiu jarsezono el iu sovaĝejo al la Yukon-rivero?« demandis Hopkinson, salutinte la virojn.

»Ni estas komercistoj el Nuklukveto, la granda komercejo malsupre ĉe la Yukon«, raportis la gvidanto de la fremduloj, »kaj portas menditajn varojn al Dawson-City. En la valo de la Tanana-rivero, kiu ĉe Nuklukveto fluas en la Yukon-riveron, kion vi eble scias, ni marŝis kontraŭflue tiom, kiom eble, trans la montojn kaj laŭ la Forty-Mile-rivero, ĝis ni troviĝis ĉe Fort Reliance proksimume sur la loko, kie ni volis transpaŝi la Yukon-riveron. Pro la krespuska vetero ni kredeble turniĝis tro dekstren kaj dum la malheleco atingis tiun insulon, de kiu vi savis nin bonŝance, sinjoroj.«

»Ĉu vi restos en Dawson?« demandis Brown, kiu piediris pinte de la malgranda karavano. Li kaj lia amiko demetis la neĝoŝuojn. »Aŭ ĉu vi eble reiros al via komercejo?«

»Dio savu nin!« vokis la fremdulo, »ni sufiĉe suferis dum la alvojaĝo, kiu estis ege pena kaj danĝera, tion mi certigas al vi.«

»Do vi espereble ne bezonos viajn hundojn dum la vintro, aŭ ne ĉiujn?« daŭrigis la pelto-ĉasisto.

»Tute ne, kial ni manĝigu la hundojn, kio estas multekosta en la urbo«, estis la respondo. »Trovante aĉetanton, ni tuj vendos ilin.«

»Mia amiko kaj mi volonte aĉetus dekdu fortajn, sledospertajn hundojn kaj pagus bonan prezon«, rimarkigis Brown.

»El tuta koro, sinjoro«, respondis la komercisto. »Jam pro danko pri via ĝustatempa helpo vi havu la rajton aĉeti kiel la unua.«

»Konsentite. Komplezu viziti nin morgaŭ matene en la pensiono de Jefferson«, diris Brown ĝoje pro la hazardo, kiu havigis al li kaj Tom la hundojn. »Mi estas William Brown, mia amiko nomiĝas Tom Hopkinson.«

»Mia nomo estas Benjamin Steinfeld«, respondis la fremdulo. »Morgaŭ matene je la deka mi vizitos vin.«

»Tre bone«, diris la pelto-ĉasisto. »Sed nun ni denove surmetu niajn skiojn kaj rapide iru al Dawson, ni survojas jam ekde la frua mateno. Do, ĝis revido morgaŭ antaŭtagmeze, sinjoro Steinfeld.«

»Tion vi bone faris«, rimarkigis Hopkinson, post kiam ili kelkdistance foriris. »Nia hodiaŭa vojaĝo ne estis vana.«

Estis jam post la naŭa, kiam Tom kaj lia kamarado alvenis en la pensiono, kie Harry senpacience atendis ilin en la bufedejo. Ekde unu horo blovis neĝa vento, la juna viro ekzorgis pri siaj amikoj.

Dum tiuj fortigis sin per vespermanĝo kaj glaso da varmega grogo, Harry raportis pri la sanstato de la vundito. Tiu havis iom da febro, kredeble pro la sangoperdo, li dormis preskaŭ dum la tuta tago, trinkis viandobrogaĵon kaj kelkajn tasojn da teo.

»Tio estas la plej bona, kion la knabo povas fari«, diris Hopkinson. »Morgaŭ matene mi nove bandaĝos lin, kaj mi esperas, ke li estos transportebla post du aŭ tri tagoj.«

»Ĉu vi parolis pri transporto, Tom?« demandis la juna germano. »Sed kiel vi volas aranĝi tion?«

»Tute simple, per sledo trenata de hundoj, mia knabo«, respondis la pelto-ĉasisto kaj sciigis lin pri la renkontiĝo kun la komercistoj el Nuklukveto.

Je la sekva mateno Benjamin Steinfeld aperis en la pensiono de Jefferson por konduki Hopkinson kaj Brown al la domo de negoca amiko, ĉe kiu li loĝis, kaj en kies grandspaca magazeno oni loĝigis la hundojn. Ili tre rapide akordiĝis pri la prezo. La du pelto-ĉasistoj pagis modestan sumon por dekdu fortaj hundoj kaj du sledoj. Ĝis la tago de la forveturo la hundoj restos kun la aliaj en la magazeno. Nun Hopkinson aĉetis por Braddon kaj liaj laboristoj kelkajn malgrandajn lanternojn, kiujn ili povis uzi kiel minejajn lampojn, bonajn martelojn kaj ĉizilojn, sakon da kafo, kelkajn rulaĵojn da tabako kaj diversajn malgravaĵojn, kiujn ili bezonis por mastrumado kaj agrableco. Por tiuj aĉetoj Tom devis pagi mil dolarojn.

La vundito je la dua tago tiom resaniĝis, ke oni aŭdacis transporti lin sur sledo al El-Dorado-rivereto.

Sur la tiucela sledo estis metita longa kesto el tabuloj, kiun oni plenigis per kovriloj kaj peltoj, tiel ke Smith kuŝis en ĝi varme kaj komforte. Ĉar la vundo ankoraŭ ne estis fermita, li ne povis riski sidi rekte. En la duan sledon ili metis la aĉetitajn varojn.

La mateno de forveturo ekestis malklare kaj krepuske, kiam ili forvojaĝis el Dawson-City direkte al la enfluejo de la Klondike-rivero. Ili ne riskis veturi kun la peze ŝarĝitaj sledoj tra la ebenaĵo kovrita de alta neĝo. Tuj apud la bordo la neĝo kuŝis malpli alte. Nuliĝis la danĝero perdi la direkton pro la malforta krepuska lumo, kiam oni iris proksime de la rivero.

Tom Hopkinson antaŭkuris je mallonga distanco, tiam sekvis Harry kun la sledo, sur kiu kuŝis la vundito, kaj kondukis la gvidrimenon de la plej antaŭaj hundoj, ĉar oni ne sciis, ĉu la bestoj estas fidindaj. Sekvis la dua sledo, kaj Brown fermis la malgrandan karavanon.

Antaŭ tagmezo ili atingis la enfluejon de la Klondike-rivero, kie oni haltis por ebligi al la hundoj horon da ripozado kaj al si mem manĝon. Por la bestoj Tom havis grandan pecon da sekigita bubala viando kaj plurajn panojn akiritajn de la pensiona mastro.

Ĝis posttagmezo ili kuris longan distancon kontraŭflue de la Klondike-rivero. Subite tute senlumiĝis, kaj akra vento ĵetpelis la neĝon de la grundo en iliajn vizaĝojn.

»Neĝoŝtormo!« vokis Hopkinson kaj haltis. »Rapidu malsupren sur la glacion, proksimen al la bordo, dank´ al Dio ĝi estas kruta kaj alta kaj sufiĉe ŝirmos nin kontraŭ la ŝtormo. Sed rapidu, aŭ ni estos perditaj! Ekprenu, Harry! Ni portu la sledon kun Nan malsupren. Unue maljungu la du plej malantaŭajn hundojn, sed tenu la rimenon por ke la hundoj ne forkuru. Vi, Bill, glitigu la alian sledon de la bordo malsupren. La pakaĵoj estas firme fiksitaj kaj ne elfalos.«

Post nemultaj minutoj ili estis malsupre sur la glacio proksime ĉe la bordo unu metron alta. La hundoj flaris la almuĝantan ŝtormveteron kaj kuŝiĝis inter kaj sub la sledoj, la tri viroj sidiĝis sur la rando de la sledo, en kiu kuŝis la vundito.

Estis urĝa tempo! Homoj kaj bestoj estis apenaŭ preparitaj tiom, kiom la cirkonstancoj permesis, kiam terure muĝegante la ŝtormo alrapidis super la ebeno, akompanate de hajlado, kiu detruus ĉion vivan, kiun senŝirma ĝi trafus. Sekvis neĝoblovado tiel densa, ke oni vere ne povis vidi la manon antaŭ la okuloj, la neĝo falis amase ne sole de supre, sed la grandega ŝtormo relevis tiun kuŝantan sur la grundo en sovaĝa kirla danco.

Post kelkaj minutoj la viroj estis tegitaj de neĝa kovraĵo, kiun ili devis forskui denove kaj denove por ne esti ŝutkovrita. Samtempe estis akre malvarme, ili estis en danĝero, ke ili glacie rigidiĝos, ne povante moviĝi. La ŝtormego furiozis super la kapoj de la sidantoj, ili ne riskis sin levigi kaj iomete varmigi piedbatante. La rando de la bordo estis nur unu metron super la glacio kaj ne ŝirmis la supran parton de staranta korpo.

»Espereble la neĝoŝtormo ne daŭros longe«, diris Hopkinson. »Jen supre ĉe Mackenzie-River mi plurfoje travivis neĝoŝtormojn, kiuj kutime finiĝis post du ĝis tri horoj. Tia malvarmo ne estas eltenebla, kiam oni devas sidi senmove.«

»Ni prenu glason da viskio«, proponis Brown. »Ĝenerale ne estas konsilinde trinki alkoholaĵon ĉe akra malvarmo, ĉar estas danĝero, ke oni endormiĝus kaj mortus pro frosto. Ni povas atenti unu pri la alia, tiam tiu danĝero ne ekzistas.«

»Certe, amiko«, respondis Tom. »Ni nepre devas varmiĝi. Jen, Nan«, li daŭrigis, trinkinte plengorĝon el sia lada botelo, »ankaŭ vi havu vian parton.«

»Multan dankon, onklo«, diris la vundito trinkinte. »Malgraŭ peltoj kaj kovriloj mi iom post iom sentas la froston, la malbenita vento penetras tra ĉio. Juĝante laŭ muĝado kaj bruado la ventego ankoraŭ longe daŭros.«

»Povas esti, mia knabo«, respondis la onklo. »Sed Dio gardu nin. Se ni devos resti en tiu situacio dum la tuta nokto, tiam neniu el ni ĝisvivos la matenon.«

»Ĉu vi ne povas bruligi fajron sub la borda rando, kie la vento ne sukcesos estingi ĝin, onklo?« demandis Nan.

»Per kio? Ni havas eĉ ne ŝtiperon da ligno«, estis la respondo.

»Via knabo pravas«, atentigis Brown. »Ni devas fari ĉion por protekti nin kontraŭ morto pro frosto. Kiu scias, kiom longe la ŝtormvetero daŭros. Ne havante lignon, ni eble trovos ĉe la bordo postrestaĵojn de kluzoj aŭ defalintajn tabulojn de ruiniĝantaj kabanoj. Mi iros distancon laŭflue, Harry iros kontraŭflue. Irante dorsfleksinte, ni kontraŭstaros la venton, kaj piede de la bordo kuŝas nur malmulte da neĝo. Eble ni trovos iom da ligno.«

La maljuna, alte kreskinta pelto-ĉasisto devis rampi sur manoj kaj genuoj, sed efektive li malkovris eble ducent metrojn malsupre de la loko, kie ili bivake haltis, kelkajn brakdikajn lignaĵojn elstarantajn el la frostiĝinta tero. Helpe de sia stabila ĉastranĉilo li elterigis la pecojn kaj portis ilin al la sledoj laŭ tiu pena maniero. Tom ĝoje akceptis lin. Brown reiris al la loko, kie li estis trovinta la lignon, kiu evidente devenis de kluzo, kiu estis instalita por ellavado kaj kribrado de grundo. Tie elstaris pliaj fortaj pecoj el la bordo.

Duafoje revenante kun sia gajnaĵo al la sledoj, li tie renkontis ankaŭ la junan germanon, kiu estis trovinta du tabulojn nur maldike kovritajn de neĝo, kiuj konjekteble devenis de disfalanta kabano de orserĉistoj.

»Kie mi trovis ĉi tiujn tabulojn«, raportis Harry, »tie la bordo estas pli alta ol ĉi tie, la akvo iomete kavigis la teron, tial formiĝis malgranda plilarĝiĝo, kiu ŝirmas nin pli bone ol la loko ĉi tie. Tial mi proponas ŝanĝi la noktan bivakejon tien. La loko estas ĉirkaŭ tricent metrojn kontraŭflua. La ŝtormo malfortiĝis, sed pro la terura neĝoblovado ni ne povas daŭrigi nian marŝadon sur la nuda ebeno.«

»Certe, mia knabo, vi tute pravas«, respondis Hopkinson. »Unue ni metu la lignon kaj la sledon kun la varoj tien, preparu la ejon kaj fine alportu la sledon kun Nan. Intertempe Brown povas konduki la hundojn al la nova bivakejo. Estas neeble pasigi la nokton ĉi tie.«

Post duonhoro la viroj bruligis fajron en la ŝirmo de la alta borda rando kaj preparis kaldronon da forta kafo. Tiu efikis bonfartige kaj agrable varmigis la duone rigidiĝintajn pli bone ol viskio, kiu helpis nur momenton. Fortaj ventoj pelis la neĝon super la kapoj de la bivakantoj, ne ĝenante ilin. La hundoj ricevis iom da bubala viando kuirita en akvo kaj panon kaj kuŝiĝis proksime de la fajro sur kovriloj.

Post du horoj la ŝtormvetero finiĝis, la nokto estiĝis klara kaj hela. Baldaŭ ili rigardis grandiozan nordan brilon kun purpuraj, flavaj kaj ruĝaj radioj. Estiĝis malvarmege, sed Brown kaj Harry trovis ankoraŭ kelkajn tabulojn kaj trunketojn de la ruiniĝinta kabano kaj per ili nutris malgrandan fajron dum la tuta nokto.

Matene ili faris bonan kafon kaj tiam levis la sledojn sur la bordon. La vundito devis forlasi la sledon dum tio. Junginte la hundojn, ili ekmarŝis malrapide, ĉar la trablovita neĝo ankoraŭ ne firmiĝis. Ĝi kaŭzis grandajn problemojn kaj penojn kaj al la tri skiantoj kaj al la hundoj. La tago estis krepuska, la heleco daŭris apenaŭ tri horojn.

Post treege malfacila kvinhora marŝado ili atingis la arbaron, kie ili haltis unu horon por ripozo. Ŝirmate de la arboj, ili pli bone antaŭeniĝis kaj tute elĉerpite atingis la trunkodomojn je la sepa horo vespere.

Pro voko de Hopkinson Braddon kaj ĉiuj domanoj venis el la trunkodomo, salutis la alvenantojn per ĝojaj krioj kaj unuavice portis la vunditon en la varman salonon. La Crow-indianoj maljungis la hundojn, kondukis ilin en sian kabanon kaj preparis por ili varman kuŝejon el kovriloj. La ĉarpentistoj malpakis la duan sledon kaj portis la varojn en la provizejon.

Dum la komuna vespermanĝo Tom rakontis, kio estis la kaŭzo por la malfrua reveno, kaj kiel ili sin ŝirmis kontraŭ la detruaj efikoj de la neĝoŝtormo.

»Ankaŭ ĉi tie furiozis neĝoŝtormo«, raportis la ministo. »Niaj trunkodomoj bone rezistis kaj ne difektiĝis. La malvarmeco pliiĝis, la termometro falis ĝis kvardek gradoj sub nulo! Neniam mi travivis ion similan en la okcidentaj teritorioj. Ĉar ni dekkvar viroj ne povas komune dormi ĉi tie, la ĉarpentistoj ĉi-matene konstruis kamenojn el rokpecoj en ambaŭ trunkodomoj kaj almuntis fumtubojn el ladopecoj. Tiel la fumo nun foriĝas tra unu el la malgrandaj lukoj. Nur mankas peltoj, ĉar la lanaj kovriloj nesufiĉe protektas kontraŭ la akra malvarmo.«

»Peltojn ni povos havigi al ni«, opiniis Tom. »Post la hieraŭa neĝoŝtormo ni havos kelkajn trankvilajn tagojn, kiujn ni uzos por ĉasi ursojn en la montoj sur la kontraŭa bordo. Brown, Harry kaj mi ekiros morgaŭ matene kun la indianoj, ni prenos unu el la sledoj kaj ses hundojn.«

»Mi konsentas, amiko«, respondis Braddon. »Prenu sledon, kiun niaj ĉarpentistoj faris dum via foresto. Ĝi estas iom pli malgranda ol la ŝarĝosledoj alportitaj de vi kaj pli facile glitos tra inter arboj.«

»En ordo, John«, diris Tom Hopkinson. »Sed nun estas tempo, ke ni enlitiĝu. Post la peniga marŝo tra la malfirma neĝo ni estas elĉerpitaj.«

***

(1) klafto: Male al la difinoj en PIV kaj vikipedio klafto en germanlingvaj landoj ne estas nur longa, sed ankaŭ volumena unuo. Klafto da brulligno (3,133 m³) estas proksimume duona kuba klafto.

Lasta modifo: 17a de oktobro 2009

Sesa ĉapitro - Ĉe El-Dorado-rivereto

Kelkajn tagojn post la forveturo de la du boatoj la ministo John Braddon efektivigis sian intencon, esplori la minparcelojn sur la maldekstra bordo de la Klondike-rivero pri homoj, kiuj povas labori por li kaj liaj amikoj.

En la antaŭ nelonge malfermitaj orlavejoj la ĵus alvenintaj orserĉistoj esperis profitodonajn sukcesojn post la unuaj bonŝancaj trovaĵoj. Ĝis la komenco de la vintro, kiu malebligos ĉiun laboron sub libera ĉielo, ili tial malakceptis ĉiujn ofertojn, esti dungataj de la societo de Braddon, Hopkinson kaj Brown. Ili havis antaŭ si pli ol unu monaton da tempo, dum kiu ili povos perlabori grandan havaĵon da oro, kiel jam sukcesis pluraj orserĉistoj.

Jen kaj jen Braddon, kiu migris kutime akompanate de la juna Hopkinson, renkontis konaton el la okcidentaj ŝtatoj kaj teritorioj, kiun la orserĉemo pelis al Alasko kaj la Klondike-rivero. Kelkajn el tiuj homoj la diino de la feliĉo ne favoris tiel, kiel niajn kvin amikojn, Ili ellavis apenaŭ tiom da oro, ke ili povis mizere vivteni sin pro la semajnon post semajno altiĝantaj prezoj por la plej necesaj bezonoj. Aliaj plej rapide fordiboĉis la trovitajn orbulojn en la brandejoj aŭ en la dancejoj kaj ludejoj en Dawson-City. Sed ĉiuj sen escepto rifuzis la proponojn de la ministo.

»Estas tro frue, amiko«, diris la pelto-ĉasisto Brown, kiam Braddon iun vesperon sidis kun li, Nan, la juna tribestro kaj la tri Crow-indianoj ĉe fajro kaj post la vespermanĝo plendis pri la vanaj penoj dungi kelkajn spertajn laboristojn por la vintro. »Meze de la sekva monato venos la malvarmaj nebuloj, kaj la homoj ne havos la emon, dum tuta tago elfosi, lavi kaj trakribri la grundon. Nokte forta frosto ekestos, tiam ili tute ne povos labori ekstere. Amiko, vi havos pli da homoj, ol ni bezonas.«

»Tion mi kredas, Brown«, respondis la ministo. »Sed mi ne povas uzi ĉiun por la laboroj, kiujn mi planas, mi bezonas laŭeble ellernintajn ministojn.«

»Sed kial do ministojn?« demandis la pelto-ĉasisto mirigite.

»Mi klarigos al vi, amiko. Post kiam ni starigis hejmon por la malvarma jarsezono, mi intencas utiligi la vintrajn monatojn por komenci la minadon de la orhavaj kvarcaj rokoj. Eble ni fosos ŝakton(1), kio estos pena laboro, por kiu mi ne volas dungi iun ajn laboriston, sed spertajn ministojn.«

»Tio konvinkas min«, diris Brown, »nek mi nek mia malnova amiko Hopkinson scias ion pri tiuj aferoj, do ni lasos al vi ties gvidadon.«

»Ni atendu la revenon de Tom«, fine opiniis Braddon, »kaj tiam ni planu, kiel ni komencos nian entreprenon.«

En la lasta semajno de aŭgusto Hopkinson revenis kun la boatoj al la Klondike-rivero, ĝoje salutate de siaj amikoj. Por la provizora loĝigo de majstro Howart(2) kaj liaj laboristoj same kiel por la stokado de la ampleksa ŝarĝo de la du boatoj ne estis spaco en la pli granda kabano. Tial ili malkonstruis la kabanon sur la unua minparcelo, kiu intertempe estis elĉerpita, kaj transmetis ĝin al la tiu granda, krome ili alportis el la malsupra rivera valo grandan nombron da tabuloj , kiuj devenis parte de forlasitaj malgrandaj kabanoj, parte de negocisto.

Dum malmultaj tagoj la ĉarpentistoj starigis grandspacan budon, en kiu ili loĝis kun la tri Crow-indianoj kaj najbare de la provizo de nutraĵoj. Vatamba plu restadis en la kabano de siaj blankaj amikoj, al kiuj lin ligis amikaj fido kaj ŝato. Precipe la juna germano sincere reciprokis tiujn sentojn.

Majstro Howart kaj liaj dungitoj deklaris sian pretecon kunlabori sur la minparcelo, ĝis ili iros al El-Dorado-rivereto por komenci tie la promesitan konstruadon. Braddon kaj liaj kamaradoj tre volonte akceptis tion, ĉar ili devis utiligi la malmultajn semajnojn, dum kiuj la vetero ebligis al ili labori en libera aero.

Permesante al si nur la plej necesan paŭzon por manĝi, la dekses viroj de sunleviĝo ĝis la vespera krepusko fervore fosis la grundon el la minoj kaj portis ĝin al la kluzoj konstruitaj ĉe la bordo, kie ili lavis kaj kribris ĝin. La laboro donis elstaran profiton; ofte ili trovis orbuletojn en valoro de preskaŭ kvarcent dolaroj. La sep ĉarpentistoj el Selkirk tre miris, tute ne havante imagon pri la valoraj buletoj, kiujn kaŝis la blua tero. Laŭ propono de la ministo Hopkinson promesis al ili malgrandan parton de la enspezoj aldone al la taga salajro de kvin dolaroj, por ke ili restu laboremaj kaj diligentaj.

Meze de septembro unuafoje nebuloj leviĝis, kaj la noktoj komencis esti malvarmaj. Braddon diris iun vesperon al la pelto-ĉasistoj:

»Nun estas tempo, kaj mi iros kun Howart kaj Harry al la El-Dorado-rivereto por montri al la ĉarpentista majstro, kie ni volas konstruigi nian vintran loĝejon. Ni ne povas atendi, ĝis la unua neĝo falos. Do mi morgaŭ matene forveturos kaj forestos eble tri tagojn, ĉar mi povas iri nur malrapide.«

Efektive je la sekva mateno migris la ministo kun la majstro, la juna germano kaj du Crow-indianoj, kiuj portis la nutraĵojn por tri tagoj, al la valo de la El-Dorado-rivereto. Alveninte al la rokfendo, majstro Howart esprimis sian opinion, ke estas neeble konstrui la bezonatan nombron da trunkodomoj en la profunda kaj mallarĝa valo aŭ en la malvasta roka fendo.

»Nur trunkodomoj povas doni al ni sekuran, varman rifuĝejon kontraŭ la vintraj ŝtormoj kaj la terura malvarmo, sinjoro Braddon«, fine li diris. »Ĉi-malsupre inter la krutaj rokomuroj la grandaj neĝ-amasoj nepre ŝutkovrus nin. Ni devus fari temporabajn eksplodigojn por gajni spacon eĉ nur por unusola trunkodomo. Mi proponas, ke ni grimpu en la fendo al la supra rando kaj tie esploru pri konvena placo.«

La ministo volonte obeis la deziron de la majstro, kies pripensojn kontraŭ konstruaĵo en la valo li taksis tute kaŭzita. Post ioma peno ili atingis la supran randon de la roko.

»Vidu, sinjoro Braddon«, komencis majstro Howart, esplorinta la ĉirkaŭaĵon de la fendo, »ĉi tie ni havas ĉion, kion ni bezonas. La arbaro, kiu kovras la randon de la valo, donos al ni la lignon por du ĝis tri trunkodomoj, kiujn ni devos havi, kaj poste por la ĉarpentaĵoj en la ŝakto, kiun vi volas fosi ĉe la fendo, kiel vi rakontis al mi. Krome ĉi tie ne estas danĝero, male al la malsupro, ke la neĝo ŝutkovras nin por pluraj monatoj, kontraŭ tio la dense starantaj arboj ŝirmas nin. Mankas nur akvo, sed ni certe trovos vojon por havigi ĝin al ni.«

»Mi konsentas vian opinion, sinjoro Howart«, respondis Braddon, detale rigardinte la lokon. »Via plano, ke ni ĉi-supre starigos nian vintran loĝejon kaj nur post tio komencos la minadon, havas la grandan avantaĝon, ke ni ne devas fari vojon malsupre en la mallarĝa valo direkte al la Klondike-rivero. Pli facile ni konstruos la nepre necesan straton ĉi tie tra la arbaro, ĉar la faligado de arboj estas pli senpena laboro ol la eksplodigado de rokoj, kio estus farenda malsupre en la valo. Do mi pensas, ke estas interkonsento ekloĝi ĉi tie. Miaj amikoj, Hopkinson kaj Brown, sendube aprobos la proponon, ĉar ili cedis al mi la gvidadon de ĉiuj laboroj pri la estonta minejo.«

»Ĉu ni ekiru hejmen, sinjoro Braddon?« demandis la ĉarpentista majstro. »Ni atingis nian celon kaj destinis la lokon de nia vintra loĝejo.«

»Mi timas, amiko, ke mi ne plu povos iri longan vojon pro mia lama piedo kaj preferas pasigi la nokton ĉi-supre«, respondis la ministo. »Apud forta fajro ni bonfartos.«

»Tiu-okaze mi volas malsuprengrimpi en la valon kun unu el la indianoj,« diris Harry, »kaj provi pafmortigi cervon por la noktomanĝo. Vespere iuj ĉasbestoj venos al la rivereto por trinki.«

»Faru tion, mia knabo, kaj bonan ĉason!« respondis Braddon. »Ni intertempe bruligos fajron kaj preparos ĉion alian.«

Akompanate de la juna indiano, Harry malsuprengrimpis la rokan fendon kaj sidiĝis ĉe ties fundo. Kiam krepuske malheliĝis, li vidis makulitan cervon ĉe kontraŭa bordo, kiu eliris el la arbetaĵoj, atente ĉirkaŭrigardis kaj tiam paŝis en la akvon por trinki, dum ambaŭ ĉasistoj restis senmovaj.

Post nemultaj sekundoj pafo rompis la silenton de la valo, kaj la cervo trafita en la koron falis en la rivereton. Harry kaj lia akompananto saltis de unu rokpeco kuŝanta en la riverujo al alia por tiel transiri la riveron. La juna germano mortigis la baraktantan beston per tranĉil-piko en la nukon. Poste ili pene portis ĝin al la fundo de rokfendo. Ĝi estis impona, peza cervo, tial la germano voke petis la duan indianon, ke li malsuprengrimpu. Kun ties helpo ili sukcesis suprenporti la beston sur la rokon, kie ili rapide elprenis la internaĵojn kaj distranĉis la viandon. La bongustajn rostaĵojn de gropa fileo kaj unu el la postfemuroj ĝuis precipe majstro Howart, kiu ĝis nun ne manĝis tian frandaĵon. La reston de la cervaĵo ili volvis en kovrilon, kaj je la sekva tago ili kunprenis ĝin al la minparcelo.

Por ne perdi la vojon en la densa arbaro, Braddon kaj liaj akompanantoj iris proksime al la dekstra bordo de rivereto. Antaŭ tagmezo ili atingis la enfluejon de la El-Dorado-riven en la Klondike-riveron kaj post pliaj du horoj la kabanon sur la minparcelo.

Post mallonga interkonsiliĝo kun la pelto-ĉasistoj ili decidis, ke la konstruado de tri nepre bezonataj trunkodomoj tuj komenciĝu. La ĉarpentistoj estu pretaj por ekiri je la sekva mateno al la El-Dorado-rivereto; Brown kaj tri indianoj akompanu ilin. Ili prenu kun si nutraĵojn por unu semajno kaj siajn ilojn.

Hopkinson fine deklaris: »Mi restos ĉi tie kelkajn tagojn kun Braddon, la du junuloj kaj Vatamba por komplete ellabori la lastajn fosaĵojn. Poste mi veturos kun Braddon kaj la ceteraj al Dawson-City por deponi la oron ellavitan dum la lastaj semajnoj ĉe Salomon Davis. El la mono mi prenos kelkajn milojn da dolaroj kaj kompletigos niajn nutraĵojn. Tiam ni povos neĝenate labori por kelka tempo supre ĉe la rivereto.«

Destinite, plenumate. Tuj post sunleviĝo William Brown ekmarŝis kun la ĉarpentistoj kaj la indianoj al la supra malfermiĝo de la roka fendo ĉe la rivereto. Majstro Howart estis bone enmemoriginta la direkton, la sperta pelto-ĉasisto bezonis nur kelkajn proksimumajn indikojn por trovi la vojon.

Post tri tagoj la kamaradoj restintaj sur la minparcelo lastfoje fosis en la grundo, ili malkonstruis la kluzojn sur la bordo kaj metis ilin kun la kribriloj en la kabanon, kies pordo estis zorge ŝlosita. La pikpioĉojn kaj la ŝovelilojn ili bezonos por la laboroj ĉe la rivereto kaj tial prenos kun si.

En la du boatoj, per kiuj Tom Hopkinson antaŭe venis el Selkirk, ili veturis al Dawson-City, alvenante tie je posttagmezo. Braddon kaj Tom portis la saketojn kun la orbuletoj al la banko de Salomon Davis, pri kies honesteco kaj fido ili estis konvinkita laŭ la sciigo, kiun Tom ricevis en Selkirk. La bankisto taksis la oron je iom pli ol sepdek mil dolaroj, do la enspezo de la lastaj semajnoj estis eksterordinare riĉa, kaj pagis al ili kelkajn milojn da dolaroj en monbiletoj. Ili petis la bankiston, ke ili priparolu gravan aferon kun li en lia privata ĉambro.

»Sinjoro Davis«, komencis Braddon, post kiam ili sidiĝis, »ĉi tiu papero prezentas permesilon de la ŝtato, per kiu ni rajtas serĉi oron kaj instali minejon sur la dekstra bordo de la El-Dorado-rivereto.«

»Ĉu ĉe El-Dorado-rivereto?« elvokis la bankisto mirigite. »Pri tiu mi tute ne aŭdis ion. Kie ĝi troviĝas?«

»Ĝi estas fontorivero de la Klondike inter la Bonanza- kaj la Dominion-rivereto«, respondis la ministo. »Ne temas pri orlavejoj kiel ĉe Klondike aŭ en Alasko, sed pri instalado de orminejoj laŭ regula, minlaborista maniero. Membro de nia malgranda societo, por tiel diri, hazarde trovis eksterordinare riĉajn orvejnojn tie en la valo de la rivereto, kiujn mi kiel sperta ministo surloke esploris kaj taksis ilin indaj por minado.«

»Nu, do mi deziras bonŝancon al vi, sinjoroj«, gratulis sinjoro Davis, »sed mi ne vidas, kiel vi volas ekspluati tiun malkovron.«

»Mi jam klarigis al vi, sinjoro Davis, ke mi estas sperta ministo, kiu laboris dum multaj jaroj en plej diversaj minejoj en Koloradio, Montano, Nevado kaj aliaj okcidentaj ŝtatoj, do mi estas kapabla pritaksi la riĉecon de mino. Tiuj orvejnoj, kiujn malkovris nia juna amiko ĉe la El-Dorado, apartenas al la plej orhavaj, kiujn mi iam vidis.«

»Tio ĝojigas min por vi kaj viaj amikoj, sinjoro Braddon«, diris la bankisto, »tamen mi ne povas imagi al mi, kiumaniere mi helpu al via entrepreno.«

»Ho, sinjoro Davis, ni tute ne petas vian financan subtenon, tiun ni ne bezonas«, elvokis la pelto-ĉasisto, kiun la multvortemo de la negocisto faris malpacienca, »ni nur petas vin, ke vi havigu al ni interrilatojn kun kelkaj komercaj vojaĝistoj. Ni aŭdis, ke tiaj alvenis al la urbo por akiri komisiojn por pluraj gravaj maŝinfabrikoj en San Francisco kaj la okcidentaj ŝtatoj pri liverado de ĉiaj maŝinoj por minado.«

»Do pri tio temas«, respondis sinjoro Davis profunde enspirante, ĉar li vere kredis, ke la du viroj petos pli grandan krediton, ol estas ilia bonhavo ĉe lia banko. »Jen mi povas komplezi al vi, sinjoroj. Ĉi-antaŭtagmeze tia sinjoro estis ĉe mi por kontantigi ĉekon, li estis vojaĝisto por la maŝin-fabriko de la Fratoj Lewis kaj Smith (3) en San Francisco. Se mi ne eraras, la sinjoro ricevis komisiojn de kolonelo Daysie, kiu instalis minejon ĉe la Bonanza-rivereto, kiel vi eble scias. Laŭ mia scio tiu sinjoro, kies nomon mi forgesis, loĝas tre proksime en la hotelo La Aglo. Se vi interkonsentos kun li pri eblaj liveroj, tiam mi volonte donos plej bonan informon pri vi.«

»Ni tre dankas al vi, sinjoro Davis«, diris Braddon leviĝante, »kaj ni tuj iru al la hotelo, eble ni ankoraŭ renkontos la sinjoron.«

Efektive sinjoro Steffens, la komerca vojaĝisto por la fabriko de Lewis kaj Smith, ankoraŭ ne finis sian tagmanĝon en la malgranda, sed tre agrable ekipita hotelo, kiam la mastro kondukis Braddon kaj Hopkinson al lia manĝotablo. Ili salutis kaj sciigis lin pri sia deziro. Sinjoro Steffens petis ilin sidiĝi kaj permesi al li fini la manĝon. Ĉar ambaŭ estis malsataj, ili mendis pretan manĝon kaj ĝuis ĝin kun granda apetito.

Post la manĝo la vojaĝisto kondukis ilin en sian ĉambron por akcepti la komisiojn. Tiuj limiĝis je liverado de borila kaj elminiga maŝinoj, krome de martela muelilo por la pistado de la minaĵo. Por ne elspezi tro da kontanta mono, la ministo mendis tiujn neprajn maŝinojn nur en meza grandeco. Kiam la orminejo donos sufiĉan profiton, tiam oni facile povos akiri pli fortajn maŝinojn. Kiel referencon por informoj Braddon kaj Hopkinson nomis la bankiston Salomon Davis. La livero okazu en la monato Majo de la venonta jaro, tuj post kiam la Yukon estos senglacia, ĉar la maŝinpartoj estos transportata de San Francisco al Dawson-City nur per vaporŝipo.

»Vi povas esti tute certaj pri ĝustatempa liverado, sinjoroj«, diris sinjoro Steffens, kiam la dokumentoj estis subskribitaj, »ĉar ni devas liveri en printempo plurajn maŝinojn por la minejoj de kolonelo Daysie ĉe la Bonanza. Mi kontraktis kun la kolonelo antaŭ nemultaj tagoj.«

Braddon kaj Hopkinson iris en la modestan restoracion ĉe la bordo de la rivero, kie ili laŭ interkonsento volis renkontiĝi kun la junuloj kaj Vatamba.

Ili trovis siajn tri kamaradojn, kiuj sin fortigis per viandaĵo, kaj sciigis ilin pri la negoco kontraktita kun la vojaĝisto. Fine ili retiriĝis en sian ĉambron, dum Harry kaj Ferdinand kun sia ruĝa amiko iris en la urbon por amuziĝi en dancsalono.

Orserĉistoj el la orlavejoj ĉe la Klondike kaj de la maldekstra bordo de la Yukon-rivero plenigis la vastan salonon kaj la apudan bufedejon. Plejmulto el ili finis la laboron en la fosejoj kaj intencis reveturi per vaporŝipo sur la Yukon tra Nortonsund al San Francisco. Tiuj homoj faris pli malpli bonajn negocojn en la fosejoj, ŝanĝis la akiritan oron ĉe la bankisto Davis kontraŭ trato je la bankoj en San Francisco kaj utiligis la malmultajn tagojn ĝis la forveturo de la sekva vaporŝipo, serĉante kompenson por la laboro de la someraj monatoj.

Vigleco regis la ĉambrojn de la dancejo. Egaj kvantoj da forta grogo kaj brando troe ekscitis la spiritojn de la viroj, ĉiuj kriis kaj laŭte ridis, kelkaj dancis kun la malmultaj ĉeestaj knabinoj kaj virinoj laŭ la sonoj de tre simpla orkestro. Iuj el la malpli ebriaj viroj iris en ĉambron malantaŭ la bufedejo, kie oni hazardludis ĉe longa tablo per kartoj(4).

Harry kaj la juna Hopkinson tre baldaŭ ekmalŝatis la bruaĉon en la antaŭaj salonoj kaj sekvis kun Vatamba kelkajn pliaĝajn virojn en la ludejon. Per mirantaj okuloj ili observis la okazaĵojn ĉe la granda tablo tute fremdajn al ili.

Meze de laŭlonga tabloflanko sidis dikventra ĉino, evidente la banktenanto, kiu per neskuebla trankvileco tiris la kartojn, dum du pli junaj ĉinoj sidantaj ĉe liaj flankoj akceptis aŭ elpagis la monon de la ludantoj depende de tio, ĉu iliaj kartoj gajnis aŭ malgajnis. Ĉe unu el la mallarĝaj flankoj de la tablo same sidis du ĉinoj, kiuj ankaŭ deĵoris kiel krupieroj(5). Sespafaj revolveroj, kiuj kuŝis apud la banktenanto kaj la krupieroj sur la tablo, pruvis, ke la ludo ne pasis en paco kaj sen danĝeraj epizodoj.

Allogitaj de oraj kaj arĝentaj moneroj, kiujn la banktenanto amasigis antaŭ si apud monbiletoj kaj saketoj da orpolvo, ankaŭ Harry kaj lia kamarado riskis kelkajn dolarojn. La juna tribestro staris malantaŭ ili, tute ne komprenante la ludon.

»Vi ĉina hundo«, subite kriis granda barbulo. »Mia karto gajnis kaj ne malgajnis, vi fripono! Kiel vi povas enkasigi mian monon?«

»La damo gajnis, ne la reĝo, je kiu vi vetis, ulo«, trankvile respondis la dika ĉino.

»Ne, tio ne estas vera, malbenita krimulo! Mi vetis dek dolarojn je la reĝo, kaj tiu gajnis, ne la damo! Donu al mi la monon, aŭ mi mem prenos ĝin!«

»Jes, la viro pravas«, vokis pluraj el la ĉetablaj starantoj. »Ni ekzakte vidis tion.«

Mallonge post la komenco de la ludo la ĉino emis eviti ĝeneralan tumulton, en kiu oni ofte uzis revolverojn kaj tranĉilojn. Li mansignis al krupiero, kiu ŝovis du orajn monerojn al la koncerna viro. La ludo daŭris plu.

De tempo al tempo, kiam la banko tro avantaĝis, la dika ĉino alportigis por ĉiuj ludantoj grogon aŭ viskion de bufedo troviĝanta en la fono de la salono por fervorigi la malgajnintojn.

Harry faris nur modestajn ludojn kaj iujn gajnis, aliajn malgajnis. Fine li ĉesis la ludadon kaj kontentiĝis pro plezuro rigardi la diversajn ludantojn. Sur la kontraŭa flanko de la tablo li rimarkis junan viron, kies pala, konsternita vizaĝo kaj distaŭzita hararo atestis, ke la feliĉo ne favoris lin. Kelkaj germanlingvaj elvokoj, farataj pro denova malgajno, indikis al Harry samlandanon.

Kiam la krupiero denove enkasigis malgrandan saketon da orpolvo taksita je kvindek dolaroj per sia flekse formita bastono de la sidejo de la fremdulo, tiu leviĝis ĝemegante, ĵetis senesperan rigardon al la mono amasigita antaŭ la banktenanto, kaj ŝancele iris al la pordo.

Harry, kiu sentis kompaton kun la evidente senmona kaj malesperanta juna viro, rapidis post lin, sekvata de Vatamba, al kiu li mansignis. Atinginte la straton antaŭ la domo, li apenaŭ povis rekoni en la lumo de lanterno pendanta super la enira pordo la konturojn de la fremdulo en la densa nebulo ondanta de la Yukon-rivero. Tiu proksimiĝis al la bordo, subite haltis, per la dekstra mano tuŝis la zonon kaj klare vokis la vortojn: Mein Gott, mein Gott!

Per salto Vatamba sin ĵetis preter la amiko kaj kaptis la dekstran brakon de la fremdulo. Per siaj akraj okuloj li rimarkis, ke tiu tiris sian revolveron el la zono kaj pafpretigis ĝin. Tuj Harry estis ĉe lia flanko kaj diris trankvile kaj en germana lingvo:

»Haltu, amiko! Neniun malsaĝecon! Brava viro ne malesperu, perdinte la feliĉon. Kion vi intencas, tion vi ne povas ŝanĝi je bonŝanco.«

»Lasu min, sinjoro!« respondis tiu. »Miaj agoj ne koncernas vin! Ne zorgu pri aliaj homoj!«

»Kiel kristano kaj samlandano mi sentas devon deteni vin de malespera ago«, diris Harry moltone. »Paŝu kun mi, sinjoro, kaj konfidu min. Mi havas spertajn amikojn, kiuj certe trovos vojon por helpi vin el la nuna krizo. Laŭ via esprimmaniero vi estas klera homo, por tia ekzistas solvo kaj dungo. Akompanu min, amiko!«

»Mi ne povas, neeble!« kontraŭis la fremdulo, kortuŝita de tiuj afablaj vortoj. Li batis la manojn kontraŭ la vizaĝo kaj singultis konvulsie. Iomete trankviliĝinte post la bonkora persvado de Harry, li daŭrigis:

»Mi devas iri al amiko, kiu venis kun mi el Germanujo. Li kuŝas malsane en lignodomo ĉe la bordo, ankaŭ lin mi pereigis per mia facilanimeco.«

»Bone, mi akompanos vin al via amiko«, decidis Harry. »Tiam ni komune priparolos, kiel mi kaj miaj kamaradoj povos helpi al vi.«

Post nemultaj minutoj ili atingis gastejon tuj apud la bordo de la Yukon-rivero, en kiu orserĉistoj kutime trovis loĝlokon, devante tranokti en la urbo. En malgranda ĉambro sur pajlosako sub lana kovrilo kuŝis juna viro, kiu aspektis pala kaj ftiza kaj mirigite rigardis la enirantojn.

»Ho, Albert!« vokis la fremdulo, »mi kompletigis nian mizeron! Ĉio estas perdita! Malbonŝancoj ĉiam persekutis min. Sen tiu samlandano mi ne revidus vin. Ĉu vi povas pardoni min?«

»Ne parolu malsaĝe, Karl!« diris la malsanulo. »Ne rigardu mian amikon facilanima, kara sinjoro«, li daŭrigis al Harry. »Ni komune havis malgrandan minparcelon en la orlavejoj sur la maldekstra bordo, kiu estis tiel malriĉa, ke ĝi apenaŭ vivtenis nin. Kiam ekestis malvarmaj nebuloj, mi malsaniĝis pro la laborado en la akvo, ricevis febron kaj devis foriri de la minparcelo. Ni posedis nur malmulton da oro, saketon kun orgrajnoj kaj polvo, kaj decidiĝis veturi per la sekva vaporŝipo al San Francisco, ĉar ĉi tie ni certe mortus pro malsato dum la vintraj monatoj. Bedaŭrinde nia oro ne valoris tiom da dolaroj por pagi la veturprezon por ni ambaŭ. Do ni decidis, ke Karl provu sian bonŝancon kaj havigu al si la mankantan monon en unu el la ludsalonoj. Ke la malfeliĉulo perdis ĉion, tio ne estas lia kulpo, ĉu ne, sinjoro? Ja li ludis kun plej bona intenco! Tamen mi devas riproĉi vin, kara amiko, ĉar malesperante vi volis ĉesigi vian vivon. Mi dankas al vi, kara samlandano, el tuta koro, ĉar vi malhelpis la plenumon de tiu stultaĵo«, li finis, premante la manon de Harry.

»Mi jam diris al via amiko«, tiu respondis, »ke mi kaj miaj amikoj sendube sukcesos liberigi vin el via nuna krizo. Se via stato tion permesos, vi ambaŭ venos morgaŭ matene al la pensiono de Jefferson. Ĝi troviĝas laŭflue ĉe la rivero. Demandu tie pri Tom Hopkinson aŭ pri mi, Harry Schlüters, tiam ni povos priparoli, kiel vi ricevos nian subtenon.«

»Mi kore dankas al vi, sinjoro Schlüters. Mia nomo estas Albert Weimann, mia amiko nomiĝas Karl Melcher. Dum pluraj jaroj ni vizitis la Ministan Akademion en Freiberg en Saksujo kaj en la venonta printempo intencis trapasi la ekzamenojn kiel minejaj inĝenieroj. La famo pri la miraklaj ortrovaĵoj ĉe la Klondike-rivero kaj en Alasko konfuzis nin. Komence de ĉi tiu jaro ni havigis al ni la necesajn rimedojn kaj forveturis de Bremen al Novjorko, de tie per la pacifika fervojo al San Francisco kaj fine per vaporŝipo ĉi tien. Ni ne kulpis pri tiu malriĉa minparcelo, kaj mankis al ni la mono por aĉeti alian, pli grandan.«

»Ho, ĉu vi havas sciojn pri minado, sinjoroj?« vokis Harry ĝojigite. »Do mi povas certigi al vi, ke ne estas kaŭzo de malespero. Ni, do mi kaj miaj amikoj, ĝuste nun serĉas laboristojn, kiuj estas sufiĉe spertaj pri la instalado kaj funkciado de minejo. Do venu al ni bonanime morgaŭ matene je la oka horo. Permesu al mi doni intertempe malgrandan antaŭpagon de dudek dolaroj. Per tio vi pagu vian fakturon ĉe la gastejestro. Morgaŭ mi mendos por vi ĉambron en nia pensiono, kie vi loĝos pli bone ol en ĉi tiu domaĉo. Ĝis revido, sinjoroj!«

Kun larmoj en la okuloj la du fraŭloj skuis la manon de sia savinto kaj dankis lin tutkore.

Harry kun sia fidela ruĝa amiko reiris al sia pensiono. Preterpaŝante la dancejon, li iris en la ludsalonon por vidi, ĉu Ferdinand Hopkinson ankoraŭ estas tie, sed ne trovis lin.

Dum la komuna matenmanĝo je la sekva tago Harry raportis pri siaj travivaĵoj dum la antaŭa vespero. Kiam li menciis, ke la du junaj samlandanoj studis ĉe la akademio de Freiberg en Saksujo kaj edukiĝis je minejaj inĝenieroj, Braddon ĝoje vokis:

»Tion vi faris bonege, mia knabo! Tiajn homojn ni bezonas! Mi laboris ekde preskaŭ tridek jaroj kiel praktika ministo kaj detale konatiĝis kun ĉio, kio koncernas la ekspluatadon de minejo. Sed mankas al mi la scioj pri la procedoj aplikataj en la plej nova tempo, kiuj celas tute utiligi la minaĵon, do per aliaj vortoj komplete eligi la oron. Pri la fama Minista Akademio mi jam multon aŭdis. Tiuj junaj inĝenieroj aŭskultis prelegojn pri ĉiuj manieroj de la kemia traktado de elfositaj minaĵoj oraj, arĝentaj kaj kupraj. Mi proponas, Tom, ke ni dungu la du samlandanojn de Harry por nia entrepreno. Komence ni donos al ili tagan salajron de kvin dolaroj kaj senpagan nutradon. Kiam ili montriĝos taŭgaj, tiam ni povos pagi pli.«

»Mi konsentas, amiko«, respondis Hopkinson. »Laŭ la priskriboj de Harry ili estas bonmoraj viroj, kiuj certe mizere pereus sen tiu bonŝanco, kiu ĝustatempe kondukis nian bravulon en la vojon de la malfeliĉulo.«

En tiu momento kelnero gvidis la du germanojn en la bufedejon, kie la societo matenmanĝis. Harry tuj leviĝis, iris renkonte al ili kaj prezentis ilin al sinjoro Braddon, Tom Hopkinson kaj Nan, kiuj ĝentile etendis la manojn al la pale kaj timeme aspektantaj fraŭloj kaj invitis ilin al matenmanĝo. Dum ili ĝuis tason da teo kaj panon kun malvarma viando, Harry informis laŭ tasko de la pli aĝaj amikoj, kiujn paŝojn tiuj decidis rilate al ili.

»Ho, kun ĝojo ni akceptas tiun dungon, kara sinjoro Schlüters!« elvokis Albert Weimann kun ĝoja vizaĝo. »Bonvolu diri tion al la sinjoroj, ĉar Karl kaj mi parolas nur malmulte de la angla lingvo kaj ne scipovas ĝuste esprimi nin.«

Tiam ili ekstaris kaj kun dankoplena esprimo sur la palaj, elĉerpitaj vizaĝoj skuis la manojn de la ministo kaj la pelto-ĉasisto, tiel ke la malmolaj viroj estis kortuŝitaj. Ankaŭ Nan, afable kapsignante, respondis ilian manpremon per »En ordo, sinjoroj!«

»Harry rakontis al ni, ke vi estas estontaj ministaj inĝenieroj, sinjoroj«, komencis Braddon, post kiam ĉiuj trankviliĝis. »Tial vi estas duoble bonvenaj, ĉar en tiu fora regiono mankas fakuloj kaj fake edukitaj ministoj.«

La juna germano tradukis la vortojn de Braddon al la du saksoj, poste Weimann, la pli aĝa el la du, petis informon, ĉu la minejo jam funkcias, kaj kie ĝi proksimume troviĝas. Harry detale priskribis la lokon, ties hazardan malkovron kaj la eltrovon de la orvejnoj, kaj menciis, ke plia membro de la malgranda societo kun kelkaj ĉarpentistoj kaj indianoj surloke konstruas la trunkodomojn por la vintra loĝado.

»Vi certe intencas en plej proksima tempo komenci la fosadon de galerio(10) en tiu rokfendo?« demandis Weimann. »Oni povas fari tion tre bone eĉ dum plej akra malvarmeco. Ju pli oni venas en la rokon, des pli la aero varmiĝas en tia galerio. Mia amiko kaj mi dum du jaroj praktike laboris kiel ministoj en la saksa Ercmontaro, antaŭ ol ni iris al la akademio, do ni parolas el propraj spertoj.«

Aŭdinte la tradukon de Harry, Braddon surprizite elvokis: »La viro pravas, mi tute ne pensis pri galerio, sed nur volis bori sur diversaj lokoj. Demandu lin, ĉu la bormaŝino mendita de mi estos superflua?«

»Tian maŝinon oni ofte bezonas«, estis la respondo, »fosante ŝakton rekte de la surfaco, sur kiu oni iras, tra rokaĵo sen minaĵo. Bonvolu demandi sinjoron Braddon, ĉu li mendis sufiĉajn kvantojn da hidrargo kaj ciankalio ĉe la vojaĝisto?«

»La hidrargon mi vere forgesis«, konfesis la ministo, »mi tuj poste iros al sinjoro Steffens kaj donos al li taskon, kunsendi ĝin al mi. Kion ni faru per ciankalio, tion mi ne scias.«

»En lasta tempo oni uzas ciankalion«, klarigis Weimann, post kiam Harry tradukis la demandon de la maljuna ministo, »por disigi per speciala procedo dek ĝis dekkvin procentojn da oro el la pulvore pistitaj ŝlakoj(11) de la ŝutmontoj kaj de la postrestinta ŝlimo. Antaŭ malpli ol du jaroj oni unuafoje aplikis ĉi tiun procedon en la grandaj orminejoj en Transvalo(12). El la tieaj grandegaj ŝutaĵoj oni gajnis konsiderindajn amasojn da oro.«

»Mi dankas al vi, por tiu informo«, diris Braddon post la traduko, »tiu afero estis al mi tute nekonata, ĉar en niaj oro- kaj arĝentominejoj en la okcidentaj ŝtatoj tiu procedo kun ciankalio ankoraŭ ne estis enkondukata. Ties avantaĝon mi komprenas. Bonvolu skribi sur papero, kiom da ciankalio mi mendu. Dum la unua jaro de la funkciado de nia minejo ni bezonos nur malgrandan kvanton, ĉar ni komence ne havos ŝutmontojn.«

»Mi rekomendas al vi,« atentigis Hopkinson, post kiam Braddon kaj Ferdinand foriris, »ke vi iru en vian ĉambron kaj en la liton. Vi aspektas mizere kaj nepre devas refreŝiĝi, antaŭ ol vojaĝi kun ni al El-Dorado, kio okazos postmorgaŭ. Laŭ mia scio Harry aranĝis ĉion necesan por vi kaj via amiko.«

Ambaŭ fraŭloj sincere dankis al la bonkora maljuna pelto-ĉasisto pro la subteno kaj sekvis sian savinton en la ĉambron destinitan por ili. La pliaĝulo prenis dozon da kinino(13), kiun Harry aĉetis en drogvendejo, kaj tuj enlitiĝis.

Dum la sekvaj du tagoj Tom kaj liaj tri kamaradoj akiris abundan provizon da faruno, salviando, kafo, brando kaj tabako kaj kelkajn lanajn kovrilojn por la du germanoj, tiel ke iliaj veturiloj estis plene ŝarĝitaj.

Laŭ komisio de Tom kaj Braddon Harry Schlüters donis iom da mono al la saksaj ministaj studentoj kun la indiko, ke ili aĉetu al si varmajn vestaĵojn, litaĵojn kaj firmajn ŝuojn kontraŭ la venonta malvarmeco.

Je la destinita tago tuj post la sunleviĝo la boatoj forveturis de Dawson-City. La veturantoj intencis atingi laŭeble antaŭ la nokto la kabanon sur la supra minparcelo kaj tranokti tie.

***

(1) ŝakto - vertikala malplenaĵo, puto, borita truo

(2) pron. Haŭart

(3) pron. Luis, Smis

(4) En la originala teksto temas pri »Monte Bank«. Ĝi estas hazarda kartludo venanta el Meksikio kaj unu el la plej ŝatataj kartludoj en la salonoj de la »Sovaĝa Okcidento«.

(5) krupiero - kunlaboranto ĉe tablo de monludejo

(6) Mein Gott! - germane: Mia Dio!

(7) pron. Vajman

(8) pron. proksimume Melĥer, Melŝer

(9) Bremen - havena urbo en norda Germanujo

(10) galerio - subtera koridoro

(11) ŝlako - postrestaĵo de metalurgia fandado

(12) Transvalo - ĝis 1902 sendependa respubliko, hodiaŭ regiono en Suda Afriko dispartigita en kvar provincojn

(13) kinino - planta sendolorigilo kaj senfibrigilo

Lasta modifo: 23a de septembro 2009

Mian tradukon de la "orserĉistoj" mi certe ne devas aparte prezenti. Mi publikigis la unuan ĉapitron kun ligiloj al povorta germana traduko sur mia retpaĝo:

http://esperanto.orgfree.com/index.php?id=25

Interesa ĝi do estas ĉefe por niaj germanaj amikoj. Ĝi funkcias "kiel kutime", metu la musmontrilon super vorton, la fono flaviĝas, tiam klaku. Malfermiĝas la traduka paĝo ĝuste ĉe la koncerna vorto.

Novaj estas la ofteco de ĉiu radiko en la teksto, kaj la sumo de ĉiuj radikoj. La aliaj ĉapitroj ne estos prezentataj tie!

Kvina ĉapitro - Veturo al Selkirk

Dum la sekvaj semajnoj okazis konsiderindaj ŝanĝoj en la valo de la Klondike-rivero. La famo rapide etendiĝanta tra Norda Ameriko kaj Eŭropo pri multnombraj gravaj ortrovaĵoj en la orlavejoj ĉe Klondike- kaj Yukon-riveroj allogadis milojn da ĉiaj orserĉantoj kaj aventuristoj spite al la grandaj penoj, kiujn kaŭzis vojaĝo de San Francisco al Kipnack ĉe Norton-golfo apud la enfluejo en Yukon-riveron kaj de tie laŭ la rivero tra Nuklukveto, Fort Yukon, Circle City al la enfluejo de Klondike same kiel la alia de San Francisco per vaporŝipo al Sitka kaj surlande tra la montaro al Fort Selkirk kaj laŭ la Yukon al Klondike. La lasta vojaĝo daŭris 35 ĝis 40 tagojn kaj estis eksterordinare peniga kaj danĝera. Sed la espero, akiri dum malmultaj semajnoj riĉaĵojn, donis al tiuj miloj kuraĝon kaj persiston elteni kaj superi ĉiujn danĝerojn kaj penojn.

La tuta valo ambaŭflanke de la Klondike-rivero post nelonga tempo estis dispartigita je minparceloj, sur kiuj pluraj miloj da orserĉantoj de mateno ĝis vespero okupiĝis pri elfosado kaj ellavado de la teraĵo. Negocistoj starigis grandajn lignajn remizojn jen sur propraj parceloj, jen sur luprenita terspaco, en kiuj ili vendis nutraĵojn kaj viskion por altegaj prezoj al la orlavistoj.

Ankaŭ niaj amikoj permesis al tia negocisto, starigi vendejon sur la unua, nun preskaŭ elĉerpita minparcelo kontraŭ taga lupago de kvin dolaroj. Tom Hopkinson kaj Brown, kiuj nome de sia societo faris la kontrakton kun la negocisto, komence miris, ke tiu sen plendado konsentis la altecon de la lupago. Post kelkaj tagoj Braddon klarigis al ili, ke la negocisto estas skoto kaj tre bone scias, kion li faras, kaj certe havas profiton. Ili decidis iom observi la viron. Kaj prave, post nelonga tempo ili konstatis, ke la ruza skoto sur la placo malantaŭ la granda ligna vendejo, kiun li ricevis kiel korton por stoki barelojn kaj kestojn, helpe de siaj dungitoj elfosis plurajn profundajn fosaĵojn en la blua tero, kiuj donis surprize riĉan ekspluataĵon da orbuletoj, kies valoro ege superis la lupagon.

La pelto-ĉasistoj estis pretervidintaj, ke la terspaco malantaŭ la vendejo tute ne estis ekspluatita de ili. Ili ĉagreniĝis, ĉar la skoto tiel superruzis ilin, sed ne povis ŝanĝi la aferon kaj devis elteni la mokon de siaj kamaradoj.

Komence de aŭgusto ili disponis pri granda kvanto da orbuletoj, tial ili decidis veturi al Dawson-City post kelkaj tagoj, deponi la oron ĉe la banko kaj havigi al si freŝajn nutraĵojn.

Vespere antaŭ la ekveturo ili kunsidis antaŭ la granda kabano, kiam la ministo diris post la manĝo:

»Vatamba hodiaŭ matene diris al mi, ke la plejparto el liaj samtribanoj volas reiri al sia hejmlando, ĉar ili aŭ ne plu ŝatas la sufiĉe penigan laboron aŭ sopiras je edzinoj kaj infanoj. Mi jam miris, ke la ruĝhaŭtuloj tiel longe kunlaboras, ĉar mi konas ilian malŝaton de ĉiu peniga laboro.«

»Certe, Braddon«, respondis Brown, »Tom kaj mi same ĝojis, ke ili tiel diligente laboras. Konjekteble la potaga salajro de unu dolaro subtenis ilian persiston. Nun ili perlaboris konsiderindan sumon kaj sopiras revojaĝi al la hejma vilaĝo, kie ili povas ripozi tutan tagon, dum iliaj edzinoj devas labori por ili. Mi malenvias tion al ili, kaj ĉar ni ne povas persvadi ilin, ili do iru hejmen nome de Dio.«

»Jes, tio estas tre bela«, diris Hopkinson pripenseme; »sed kiel ni ekspluatos nian grandan minparcelon, de kiu ni ĝis nun prilaboris malpli ol kvaronon?«

»Tiun laboron ni daŭrigos, amiko Tom«, reĵetis la ministo. »Inter la miloj de orserĉistoj, kiuj lastatempe alvenis ĉi tien, certe estas multaj, kiuj ne estis tiel bonŝancaj kiel ni, kaj apenaŭ ellavas tiom da oro, ke ili povas pagi la ege altajn prezojn de nutraĵoj, sekve ne povas vivteni sin. Multaj minparceloj jen sur la maldekstra bordo videble donas nur malgrandajn orbuletojn, plej ofte nur orpolvon, tion mi aŭdis de kelkaj homoj, kun kiuj mi kelkfoje kunsidis en la tiel nomata »Brando-Salono« de nia ruza skoto. Dum la sekvaj tagoj mi volas iri kun Nan al la alia bordo, kaj mi estas konvinkita, ke mi trovos tie kelkajn kompatindulojn, kiuj forlasos sian malriĉan minparcelon kaj venos al ni, tamen ne laboros en niaj fosaĵoj kontraŭ potaga salajro de unu dolaro, sed postulos kvar ĝis kvin dolarojn kaj senpagan manĝaĵon. Pro la riĉa rikolto el niaj fosaĵoj ni povas pagi tion kaj gajnos laboristojn, kiuj laboros duoble ol niaj indianoj.«

»Vi komprenas tiujn aferojn pli bone ol ni, Tom kaj mi, amiko«, respondis Brown per sia trankvila maniero, »kaj ni akceptas ĉion, kion vi proponas aŭ preferas tiurilate; pri unu afero mi tamen ŝatas atentigi vin ĝustatempe. Vi scias, Braddon, ke Tom kaj mi jam de multaj jaroj laboris kiel pelto-ĉasistoj por la Hudson-Golfa Kompanio kaj pasigis la vintrajn monatojn en norda Kanado kaj Brita Kolumbio, do ni scias, kia estos la vintro en ĉi tiuj latitudoj. Dawson-City kaj la tuta regiono troviĝas proksime al la polusa cirklo, kaj havas la saman klimaton kiel nia ĉasejo ĉe la Ursa Lago; la vintro en Alasko estas eĉ pli akra kaj komenciĝas jam meze de septembro, kiel mi aŭdis de malnovaj kamaradoj. Do ni havas nur malmultajn semajnojn da laboro sur nia minparcelo, kaj ni devas konsideri, kiel kaj kie ni pasigos la longan vintran tempon, ĉar ni interkonsentis, antaŭ la ekesto de la malvarmeco starigi loĝejon sur la dekstra bordo de la Eldorado-rivereto, por konservi niajn rajtojn pri tiu profitodona regiono.«

»Vi tute pravas, Brown«, diris la ministo, »dum la lastaj tagoj ankaŭ mi multe pensis pri tio kaj faris la jenan planon. Niaj indianoj postmorgaŭ veturos per siaj du boatoj laŭ la Yukon-rivero al sia hejmlando, sed vi, Tom, kun Harry akompanos ilin ĝis Fort Selkirk.«

»Jes, sed kion mi faros en Fort Selkirk, amiko?« elvokis Hopkinson tute mirigite.

»Vi tuj aŭdos«, daŭrigis Braddon. »Vi scias, ke Salomon Davis deponas por ni jam pli ol kvindek mil dolarojn, pli ol la duoblon de tiu sumo valoras la orbuletoj kaj orgrajnoj, kiujn ni elfosis kaj ellavis dum la lastaj semajnoj. Mi ne favoras fidi al Davis ankaŭ tiun oron, kiu estas riĉaĵo por ni. La viro sin montris honesta kaj fidinda, tion mi volonte konfesas, sed en tia maltrankvila regiono ĉe la bordoj de la Yukon-rivero kun la orfosejoj, tramigrata de aventuristoj kaj friponoj, oni ne povas ĉiam kalkuli je la sekureco kaj la efiko de leĝoj. Tial mi proponas, ke Tom kun la juna germano paku nian provizon da orbuletoj kaj orgrajnoj en ledajn sakojn kaj tiujn en malplenajn farunsakojn kaj transportu ilin al Selkirk protektata de la dudek hejmen veturantaj indianoj, kiuj sin montris fidelaj kaj honestaj jam honore al sia estonta tribestro. En Selkirk vi, Tom, estas konata ekde jaroj kaj povas kun helpo de la agento de via pelto-kompanio deponi la oron ĉe sekura banko. Vi kaj Harry povas asigni ian sumon da mono pli facile de tie ol de ĉi tie. Antaŭ ĉio vi devas dungi kelkajn ĉarpentistojn, kiu konstruos por ni firman domon ĉe la Eldorado-rivereto, en kiu ni loĝos dum la vintro, post kiam la laboro ĉi tie ĉe Klondike finiĝis. Por mi mem, la juna tribestro kaj liaj tri indianoj, kiuj decidis resti ĉe ni, vi devas alporti la bezonatajn pelto-vestaĵojn, kiujn oni ne povas aĉeti en Dawson-City aŭ nur por friponaj prezoj. Nu, amikoj, kion vi diras pri miaj proponoj?« finis la ministo sian klarigon.

»Mi tute konsentas, John«, respondis Hopkinson, »kaj estas preta postmorgaŭ ekvojaĝi al Fort Selkirk. Kion vi diras, Harry?«

»Kun ĝojo mi vojaĝos«, konsentis la juna germano. »Mi eĉ tre ĝojas forlasi por kelkaj semajnoj tiun unuspecan laboron kaj forfuĝi de la teruraj moskitoj.«

Laŭ la interkonsento Tom Hopkinson ekveturis kun Harry Schlüters kaj la dudek Crows-indianoj matene de la interkonsentita tago per la du malpezaj boatoj de la indianoj laŭ la Klondike-rivero. La sakoj kun la valora enhavo estis pakitaj sammezure en la du boatojn, same la nutraĵoj por unu semajnoj.

Post tri horoj ili atingis la enfluejon de la Klondike- en la Yukon-riveron kaj pluveturis laŭ tiu, kies akvo nun en somero fluis malpli forte ol dum la printempa neĝ-degelado, tiel ke la plataj boatoj remataj de la fortaj kaj ekzercitaj indianoj rapide antaŭeniĝis. Jam je la kvina tago post la forveturo ili atingis la Upper-Ramparts-akvofalojn, kie ili devis surteriĝi, surbordigi la ŝarĝon kaj porti la veturilojn sur la mallarĝa borda vojo ĉirkaŭ unu kilometron supren de la akvofalo, kion la dudek indianoj plenumis sen penoj.

Intertempe vesperiĝis. Ili starigis sian bivakon sur malgranda plivastiĝo de la roka bordo, bruligis fajron kaj preparis vespermanĝon, kiun kompletigis Hopkinson per duobla porcio da viskio por danki al la ruĝhaŭtuloj pro la diligenta kaj prudenta agmaniero ĉe la transporto de la pezaj sakoj plenaj de oro.

Ĉar tiel proksime ĉe la akvo vidiĝis multaj moskitoj, la fajro devis ĉiam bruladi kaj sekve de tio unu el la indianoj devis maldormi.

Estis eble post noktomezo, kiam la gardanta indiano subite leviĝis kaj iris al la rando de la bordo, kie li kuŝiĝis kaj atente aŭskultis al la kontraŭa bordo. Malgraŭ la bone aŭdebla muĝado de la akvofalo troviĝanta nur unu kilometron malsupre de la bivakejo, la atento de la gardanto estis vekita de brueto, kiu ŝajnis veni de la dekstra bordo. Por certiĝi pri la kaŭzo de tiu mallaŭtaĵo, la juna indiano malsupreniris la bordan randon, kiu estis eble unu metro alta, klinis sin al la surfaco de la akvo kaj nun ekvidis je la malhela brileto de la steloj sur la dekstra bordo plurajn figurojn, kiuj ekiris trans la riveron ĉirkaŭ tridek metrojn larĝan.

La indiano regrimpis alten kaj kvarpiede iris al Tom Hopkinson, kiu dormis sur kovrilo, vekis lin kaj flustris al li:

»Mia blanka patro estu preta. Malamikoj venas de trans la Yukon-rivero!«

Fulmrapide la maljuna pelto-ĉasisto leviĝis, same kiel Harry kuŝanta apud li. Dume la indiano vekis per stranga sibla sono siajn samtribanojn bivakantajn ĉirkaŭ la fajro.

»Disŝiru la fajron, tiel ke ĝi rapide estingiĝu, kaj ĝia lumo ne diskonigu nin«, Tom ordonis mallaŭtvoĉe. »Vi, Harry, gardos kun la kuraĝulo, al kies akraj sensoj ni dankas, ke ni ne estos surprizitaj dormante, tie ĉe la eta disvastiĝo kaj atentos, ke neniu povu ataki nin de malsupre. Mi intertempe zorgos, ke la sakoj kun la oro estu stakigitaj ĉe la malantaŭo de nia bivakejo. Bone atentu, mia knabo, kiom eblas en la krespusko. Se venas ruĝhaŭtuloj de trans la riveroj, tiam ni facile sukcesos; sed se venas friponoj, kiuj iel eksciis pri nia ŝarĝo, tiam la defendado ne estos facila.«

Rapide la boatoj estis tirataj el la akvo, por ke ili ne estu forrabitaj de la atakantoj, kaj portataj en la fonon antaŭ la sakojn. Tom Hopkinson kuŝiĝis kun la plejparto de la indianoj ĉe la bordorando sur la tero, ĉar tiel li povis pli bone kaj pli klare rekoni la malamikojn vadantajn kaj naĝantajn tra la rivero.

»Estas Hund-ripaj indianoj, blanka patro«, flustris la indiano kuŝanta apud la pelto-ĉasisto, kiam la plej antaŭaj proksimiĝis je dek metroj. »Mi povas rekoni tion laŭ la kap-ornamaĵo. Ŝtelemuloj, kiujn ni venkos.«

Tom surgenuiĝis, celis al la plej proksima konturo kaj pafis. De la rivero eksonis akra militkriado, kiun respondis la militvoko de la Crow-indianoj, pluraj fusilaj pafoj fulmis tra la krepusko, sed la kugloj senefike flugis super la kapoj de la genuantoj. Oni aŭdis la brueton de homoj rapide saltantaj tra la malalta akvo, post nemultaj sekundoj trideko da ruĝhaŭtuloj atingis la subon de la kruta bordo. Sur diversaj lokoj la atakantoj provis alteniĝi, kion malhelpis Tom kaj liaj indianoj per puŝoj de pafilkolboj kaj milithakiloj.

Subite krakis pafoj de la loko de la juna germano, kaj eksonis laŭta kriado, inter kio oni povis kompreni plurajn anglalingvajn malbenojn, kio surprizis la du blankulojn.

Tiuj elvokoj venis de tri viroj, kiuj laboris en minparcelo sur la maldekstra bordo de la Klondike-rivero. Ĉi-matene ili hazarde vidis, ke la pezaj sakoj plenaj de oro estas portitaj en la du boatojn, kiuj kuŝis kontraŭe sur la dekstra bordo. Komence ili kredis, ke la amerikanoj bone konataj al ili portos la oron al la banko en Dawson-City. Rimarkante, ke granda amaso da nutraĵoj estas ŝargita en la boaton, ili konjektis, ke la veturo okazos laŭ la Yukon al Fort Selkirk, kiu estas la plej proksima urbo ekde Klondike.

»Hm!« esprimis unu el la tri al siaj mizere aspektantaj kamaradoj. »Tio estas bona okazo por kuraĝuloj havigi al si amason da mono. Mi nombris ok sakojn, kiuj certe estas plenaj de orbuletoj, ĉar la indianoj peze portis ilin en la boatojn.«

»Vi estas stultulo, Gilbert(1)!« respondis unu el la kunuloj. »Ĉu vi tute ne kalkulas la dudek indianojn?«

»Ho, mi konas rimedon, Fred, kontraŭ la ruĝhaŭtuloj«, rimarkigis Dan(2), la tria de tiu danĝera trifolio, en kiu oni unuavide rekonis etkrimulojn, kiujn oni renkontas en San Francisco kaj ĉe Sacramento-rivero centope. »Vi scias, ke mi antaŭ kelka tempo serĉis bonŝancon en la orlavejoj inter Boaco- kaj Steward-riveroj je kelka distanco laŭ la Yukon-rivero. Mi trovis nur malmultajn orbuletojn kaj laboregis kiel virbovo por ne morti pro malsato. Sed tial mi ne venis el San Francisco ĉi tien. Antaŭ kelkaj semajnoj mi do venis ĉi tien, kie mi renkontis vin, miajn malnovajn kamaradojn, kaj prenis tiun malbenitan minparcelon, kiu same ne donas konsiderindan profiton.«

»Tion ni bone scias, Dan«, interrompis lin Gilbert senpacience. »Informu nin pri via rimedo, kiel vi volas sendanĝerigi la Crow-indianojn, kiuj partoprenas la veturon en la boatoj.«

»Nu do«, Dan daŭrigis sian parolon, »laborante ĉe la Steward-rivero, mi konatiĝis en drinkejo kun tribestro de la Hund-ripaj indianoj, kiu almozpetis botelon da viskio, kiun mi volonte donis al li, ĉar mi faris bonan trovaĵon. La friponeto, kies tribo loĝas en la supra valo de la Steward-rivero, pli ofte venis al mi kaj almozpetis, tial ni estiĝis bonaj amikoj. Ni iru al tiu ulo, post kiam ni estos konvinkitaj, ke tiuj boatoj vere veturas laŭ la Yukon. Se mi promesos al la tribestro kelkajn barelojn da viskio kaj dekon da fusiloj kun municio por liaj tribanoj, tiam li disponigos al ni tiom da militistoj, kiom ni volas havi.«

»Tio estas elstara, kara Dan«, elvokis Gilbert. »Ni rapide paku nian havaĵon. Tion, kion ni ne povas preni kun ni, ni metu en la kabanon. Tiam ni ekiros al la enfluejo de la Klondike, antaŭ ol tiuj du boatoj estos pretaj por ekveturi. Kompreneble ni unue devas konstati, ĉu ili veturos laŭ aŭ kontraŭ la rivero. Eble ni trovos survoje boateton sur la ĉi-flanka bordo, kiun ni povos uzi. Sed nun ek, kamaradoj, ni ne hezitu eĉ unu minuton!«

Post kvaronhoro la tri kunkrimuloj eliris el sia kabano kaj rapide paŝis sur la rivero laŭ la maldekstra rivero . Ili trovis malgrandan boaton tiritan sur la landon, kiu kredeble apartenis al la posedantoj de pli granda minparcelo, kiuj distance de la rivero trafosis la grundon. Dan kaj liaj kunuloj sukcesis nerimarkite ŝovi la boaton en la akvon kaj rapide formoviĝi, tiel ke ili ĝustatempe atingis la enfluejon de la Klondike-rivero. Jen ili rimarkis la du boatojn, kiuj veturis, remataj de po dek indianoj, en la Yukon-riveron kaj plu laŭ tiu rivero.

Dan kaj liaj du kamaradoj sekvis post kelka distanco, sed baldaŭ perdis la rapide rematajn veturilojn pro la multaj kurbiĝoj de la Yukon. Je la tria tago ili atingis la enfluejon de la Boaco-rivero, kie ili surgrundiĝis kaj iradis laŭ la maldekstra bordo por atingi la loĝejojn de la Hund-ripaj indianoj, kiuj troviĝis sur monta landostrio inter la supra valo de la Boaco-rivero kaj la Steward-rivero.

Dum la dua tago de la marŝo ili atingis la vilaĝon de la tribestro Leda Lango, kiu avide akceptis la proponon de sia blanka amiko Dan. Samvespere li ekiris kun tridek el siaj plej bonaj militistoj, tute ĝuste konjektante, ke la ĉirkaŭiro de la Upper-Ramparts-akvofalo grave malrapidigas la veturon de Tom Hopkinson kaj liaj amikoj.

Hopkinson intertempe sukcesis plenumi tiun ĉirkaŭiron, antaŭ ol liaj persekutantoj atingis la akvofalon, kaj portis sian valoran ŝarĝon antaŭ la noktiĝo en la pli sekuran malgrandan bivakon.

Kiel ni eksciis, Leda Lango kun la plej granda parto de siaj militistoj iris sur la dekstra bordo de la Yukon-rivero, ĝis li vidis la malfortan lumon de la bivaka fajro. Tiam li enakviĝis por transiri la riveron kaj ataki de tiu flanko Tom kaj liajn amikojn.

Pro la atento de la indiano ilia intenco nuliĝis, kaj ĉe malgranda kurbiĝo ili renkontis la junan Harry kun kvar Crow-indianoj, kiuj akceptis ilin per vigla pafado.

Intertempe la mallonga somera nokto finiĝis, kaj la komenciĝanta mateno ŝutis tiom da lumo, ke la atakintoj povis klare vidi siajn kontraŭulojn kaj efike uzi siajn fusilojn.

La juna germano post la unuaj pafoj tiris sian revolveron el la zono kaj pafis kuglon en la bruston de Gilbert, kiu estis grandega viro kaj kiel unua aperis el la mallarĝa vojo. Tiu ŝanceliĝis kaj falis de la bordo en la akvon. Dan, kiu sekvis senpere malantaŭ la trafito, ĉar ili povis iri nur unu malantaŭ la alia pro la nur duonmetron larĝa vojeto, volis ĵeti sin kontraŭ Harry per longa salto, sed same ricevis revolveran kuglon en la dekstran brakon kaj tuj faligis sin en la akvon, por eviti duan pafon. De la bordo li provis ataki la defendantojn kaj pafis kontraŭ ili. Fred kaj kvin Hund-ripaj indianoj tuj sekvis lian ekzemplon, sed antaŭ ol ili atingis firman grundon kaj povis uzi siajn pafilojn, la decidema juna germano kun la indianoj saltis preskaŭ sur iliajn kapojn kaj prilaboris ilin per pafilkolboj kaj milithakiloj, tiel ke ili forgesis la atakadon kaj plej baldaŭ forfuĝis sur la dekstran bordon. El la tri krimuloj unu estis morta kaj dua grave vundita, dum Fred, la tria, savis sin kun hakil-bata vundo en la dekstra ŝultro al la alia bordo.

Tom Hopkinson same sukcesis malhelpi, ke la tribestro kaj ties indianoj suprengrimpu la bordon. Subtenate de la kuraĝaj Crow-indianoj, li seninterrompe pafadis kontraŭ la atakantaj ruĝhaŭtuloj kaj reĵetis tiujn, kiuj sukcesis perforte surrandiĝi. Leda Lango, kiu komprenis la vanan penadon kaj vidis, ke duono de liaj anoj estis nekapabla daŭrigi la batalon, fine signalis per akra voko retiriĝon al la dekstra bordo. La kugloj de Tom kaj la indianoj sekvis ilin kaj ĵetis plurajn en la akvon.

Suprengrimponte la bordon, Harry rimarkis la korpon de la vundita de li fripono sur rokpeco iomete elstaranta el la akvo. Dan suferis pro milithakila bato sur la kapon, kiu falis duon-plate kaj nur senkonsciigis lin. Laŭ peto de la juna germano du indianoj levis la vunditon kaj transdonis lin al siaj kamaradoj, kiuj kuŝigis lin sur la teron.

»Nu, mia knabo«, diris Tom Hopkinson, skuante manon de la juna amiko, »vi faris bonan laboron sen ricevi vundon, kiel mi vidas. Ho«, li daŭrigis, rimarkante la korpon de la fripono, »vi havas kaptiton; sed li kredeble estas mortinta, li tute ne moviĝas.«

»Li nur estas senkonscia, Tom, kaj baldaŭ revekiĝos«, respondis Harry. »Komence mi detruis lian dekstran brakon per revolvera kuglo, la baton sur la kapon li ricevis de indiano, kiam ni luktis malsupre.«

»Ho diablo, ĉu vi saltis sur la kapojn de la friponoj, mia knabo?« elvokis la peltoĉasisto mirigite. »Ĉe Dio, vi estas kuraĝulo! Mi estis kontenta, ke mi povas bati sur la kapojn de la ruĝuloj desupre. Ĉu tiu estas la unusola blanka fripono, kiu unuiĝis kun la ruĝhaŭtuloj al tiu entrepreno?«

»Ne, Tom, estis tri«, raportis Harry. »Al la unua, vere grandega viro, kiu rekte atakis min, mi pafis kuglon en la bruston, tiel ke li falis en la riveron kiel dehakita arbo kaj forpeliĝis, la dua fuĝis kun la ruĝhaŭtuloj al la alia bordo, kaj la tria kuŝas ĉi tie.«

»La tri friponoj certe vidis, kiel ni portis la sakojn kun la oro en la boatojn«, opiniis la peltoĉasisto. »Ili sekvis nin iel kaj interaranĝis kun la tribestro de la Hund-ripaj indianoj, kiun ili konas de pli frua tempo, ataki kaj elrabi nin. Sen nia gardema ruĝa amiko ili sukcesus. Mi jam promesis aĉeti al li en Selkirk novan fusilon kun municio, pri kio li estas sufiĉe fiera. Jen, via kaptito ŝajnas rekonsciiĝi, Harry.«

»Kion ni faru pri la ulo?«, demandis Harry. »Ĉu ni portos nin al Selkirk kaj tie transdonos lin al la ŝerifo?«

»Tion mi ne pensas«, respondis Tom. »Ni traktos la friponon laŭ la leĝo de la limregionoj kaj pendigos lin sur la plej proksima arbo.«

Refreŝiĝinte kaj sidante rekte, Fred rigardis konfuzite kaj ne tuj komprenis, kiel li venis en tiun strangan ĉirkaŭaĵon. Rimarkante la maljunan pelto-ĉasiston kaj ties severan, decideman vizaĝon, li bone sciis, kia sorto lin atendas, kontraŭ kiu savos lin nek petado nek insistado.

La bona koro de Harry kompatis la sorton de sia kaptito, sed li same komprenis la neceson de strikta severeco kontraŭ tiaj friponoj, la pesto de la okcidentaj ŝtatoj. Li preparis kun kelkaj indianoj fortan matenmanĝon ĉe la fajrejo, dum la pelto-ĉasisto igis du indianojn levi la kaptitan friponon, enkatenigi liajn manojn kaj porti lin al la supra angulo de la malgranda disvastiĝo, kie staris forta abio. Unu el la indianoj grimpis al la plej proksima dikaj branĉo kaj ĵetis trans ĝin ŝnuron. Oni starigis la friponon sub la arbon, metis maŝon ĉirkaŭ lian kolon kaj tiris la korpon alten, ĝis ĝi pendis libere ŝvebanta sub la branĉo.

La tuta proceduro pasis sen unu vorto; Hopkinson kaŭzis, ke la krimulo ricevis buŝŝtopilon por malhelpi, ke li malbenu kaj insultu.

Post la matenmanĝo oni reportis la ŝarĝon en la du boatojn kaj daŭrigis la vojaĝon. Sen plia akcidento Tom Hopkinson atingis kun siaj amikoj dum la sekva tago la lokon Fort Selkirk, kie li ekloĝis kun Harry en la sama pensiono, kie li ripozis antaŭ kvin monatoj. La valora enhavo de la sakoj estis portata de la indianoj en la ĉambron de la du amikoj, ĉar estis tro malfrue por deponi ĝin samvespere en banko. La fidelaj ruĝhaŭtuloj ripozis en granda remizo, la sekvan matenon ili ricevis siajn salajron kaj dankon por la fideleco kaj kuraĝo kaj adiaŭis hejmen.

Je la sekvanta mateno Hopkinson iris al sinjoro Johnson, la agento de la Hudson-Golfa Kompanio, kiu tre miris, vidante sian malnovan konaton en tiu jarsezono.

»Saluton, sinjoro Hopkinson«, li bonvenigis lin, »vi certe venas el la orminejoj. Ĉu vi faris bonajn negocojn?«

La pelto-ĉasisto detale raportis, kion travivis li kaj liaj kunuloj dum la lastaj monatoj, kaj kial li venas al Fort Selkirk. La agento esprimis sian ĝojon pro la elstara sukceso de ilia entrepreno kaj diris:

»Vi bone decidis, ke vi ne deponas vian tutan monon ĉe la bankisto en Dawson-City, ĉar sub tiuj malcertaj cirkonstancoj oni devas esti sufiĉe prudenta. Mi tuj iros kun vi al sinjoro Morris, la bankisto de nia kompanio, kaj konatigos vin kun tiu tre fidinda viro, kun kiu vi povas priparoli la transdonon de via oro.«

Dum la antaŭtagmezo ili donis la saketojn kun la orbuletoj kaj grajnoj al sinjoro Morris. Tiu kaŭzis, ke oni ekzamenis, pesis kaj taksis ilin, kaj kvitancis la ricevon de centdudek mil dolaroj al la surprizita Hopkinson. Li promesis sendi la oron per la sekva sekura rimedo al Vancouver, unu el la ĉefaj stacioj de la kompanio, kie ĝi estos sekure konservata.

Hopkinson petis la bankiston disponigi al li el la deponita mono dudek mil dolarojn, kaj el tiu mono sendi ĉekon pri kvin mil dolaroj al lia edzino en Yankton ĉe Misuro-rivero en la ŝtato Dakoto kaj duan pri la sama sumo al la patro de Harry Schlüters en Omaha, Nebrasko. Li ricevis de sinjoro Morris la promeson, ke li tuj plenumos la sendadon.

Tom krome petis informon pri la honoreco de sinjoro Salomon Davis en Dawson-City kaj ricevis la trankviligan sciigon, ke Salomon Davis estas fidinda negocisto.

Pere de la agento Johnson, kiu jam de jaroj loĝis en Fort Selkirk kaj konis multajn homojn, Tom utiligis la sekvajn tagojn por kontaktiĝi kun sperta ĉarpentista majstro, kiu estis preta akompani lin kun ses ĉarpentistoj al la Klondike-rivero por starigi ĉe El-Dorado-rivero la necesajn konstruaĵojn antaŭ la vintro. La majstro postulis por si kaj siaj laboristoj sumon, kiu eble estis la kvinoblo de la ordinara salajro. Ĉar Tom nepre bezonis la metiistojn, li devis koncedi la postulon de la majstro. Li estis kontenta entute ricevi metiistojn.

Aĉetinte grandan provizon da nutraĵoj, municion por fusiloj kaj revolveroj, kelkajn barelojn da viskio, tabakon, lankovrilojn kaj peltojn, li havigis al si helpe de la ĉarpentista majstro du grandajn boatojn, en kiuj li veturis fine de aŭgusto de Fort Selkirk al la Klondike-rivero kune kun la dungitaj metiistoj.

***

(1) pron. Ĝilbert

(2) pron. Den

Lasta modifo: 17a de oktobro 2009

De la 7a ĝis 9a de Aŭgusto 2009 pli ol 500 vikingoj komune festas ĉe la bordo de la baltmara fjordo Schlei en la urbo Schleswig kaj apud Haithabu, kiu estis inter 700a kaj 1000a jaroj grava komerca centro de la vikingoj kaj la unua vera mezepoka urbo en norda Eŭropo.

Unu jaron post sia lasta rabatako la vikingoj revenas je la unua aŭgusta semajnfino 2009 en sian malnovan loĝlokon ĉe la baltmara fjordo Schlei: De la 7a ĝis la 9a ili invitas al vizito de la Vikingaj Tagoj en la kultura urbo Schleswig. Pli ol 500 aktivaj vikingoj el tuta Eŭropo ŝanĝas la kultur-aranĝejon "Auf der Freiheit" en vikingan loĝlokon. Dum tri tagoj oni povas travivi la fascinan mondon de la vikingoj.

Legu pli: http://esperanto.comli.com/wb/pages/posts/7a-gis-9a-de-augusto-2009---vikingaj-tagoj-en-schleswig16.php

Kvara ĉapitro - Malkovro de El-Dorado-rivereto

La mallonga arktika somero intertempe estis fortiĝinta. Dum la tago la suno brilis per preskaŭ tropika ardo sur la senarbigitan ebenon; post sunsubiro densaj moskitaroj amase atakis la homojn kaj dum la sufoke varmaj noktoj suferigis ilin vere ĝissange. La unusola rimedo kontraŭ tiuj treege altrudemaj etaj sangosuĉantoj estis fajro, kiun oni bruligis en la kabano kaj devis nutri per malseka ligno por estigi kiom eble plej multe da fumo, kiu siaflanke malleviĝis teren sur la dormantojn kaj pelis ilin ekster la kabanon. Kiam la orlavistoj tranoktadis sub libera ĉielo, tiam ili devis ĉirkaŭigi sian bivakejon sur ĉiuj flankoj per tiaj fajroj, alikaze la moskitoj ne ebligis al ili ripozadon.

Laŭ konsilo de la ministo Braddon Tom Hopkinson kaj Brown aĉetis novan minparcelon, kiu najbaris la jam uzatan kaj etendiĝis sur la dekstra bordo de la Klondike-rivero ĝis la piedo de la montara deklivo.

Braddon trovis en la blua tero, kiun ili renkontis iom for de la rivero, tiom de grandaj orbuloj, ke li konsilis al siaj amikoj preni la tutan terspacon sur tiu ĉi parto de la bordo ĝis la deklivo antaŭ ol aliaj orlavistoj farus tion, malgraŭ la granda pagenda sumo.

Kaj Hopkinson kaj Brown plene fidis la fakajn scion kaj sperton de sia maljuna konatulo kaj pere de la polica staciestro ĉe la Klondike-rivero ricevis la necesan permesilon de la oficejo en Dawson-City por la ekspluatado de la vasta tersstrio. Kompreneble Braddon pagis sian parton de la kostoj por la permesilo.

Tuj post la ricevo de la permesilo la kvin kamaradoj komencis konstrui grandan kabanon meze de la nova terspaco por marki la posedon kaj malhelpi, ke aliaj orlavistoj tie ekloĝu. Ĉar ili estis nekapablaj propraforte ekspluati tian vastan minparcelon, laŭ propono de Braddon la juna Vatamba akceptis la taskon vojaĝi al sia patro kaj peti eble dudekon da Crow-indianoj, kiuj helpu kiel laboristoj ĉe fosado kaj ellavado kontraŭ tute senpaga nutraĵo kaj unu dolaro tage. La tribestrido kun ĝojo transsprenis tiun taskon kaj promesis, post du aŭ tri semajnoj reveni al la Klondike-rivero kun la dezirata nombro da samtribanoj. Li tre ŝatis la kvin blankulojn, al kiuj li dankis sian vivon, kaj aparte al Harry li montris sinceran simpation.

Post la finkonstruado de la nova kabano Tom Hopkinson kun Harry kaj Brown ekloĝis en tiu, dum Braddon kun la nevo de Tom restis en la malnova. Ĉar la distanco inter la kabanoj estis tro granda, ili ne povis ĉiutage kunveni por manĝado sen troa perdo de tempo kaj tial dispartigis la nutraĵojn kaj interkonsentis kunsidi nur dimanĉe kaj merkrede vespere en la malnova kabano.

La nove aĉetita minparcelo estis tre profitodona, precipe en la fosaĵoj iom for de la rivero, kie ili trovis en la blua tero tie komenciĝanta amason de grandaj orbuletoj, male la fosaĵoj ĉe la bordo liveris grandamase malgrandajn orbuletojn kaj orpolvon.

Iun dimanĉon Harry Schlüters post sunleviĝo iris al arbohava montara deklivo por ĉasadi, ĉar ili sentis grandan sopiron pri freŝa viando; pro la varmego jam ne bongustis la sala viando kaj la konservaĵoj.

Dum pli ol du horoj la juna germano jam migradis tra la arbaro sur la dekstra bordo de la Klondike-rivero sen renkonti cervon aŭ alian grandan ĉasaĵon; li do reiris en la riveran valon, kiu mallarĝiĝis pro krute rokaj muroj, por serĉi bonŝancon sur la maldekstra bordo, kiam li post nemultaj centoj da metroj ekvidis afluejon de mallarĝa valo estiĝanta per dekstraflanka fontorivero de Klondike. Ŝaŭme kaj brue la klara, verdeca akvo fluegis super sennombraj rokaĵoj en malvasta riverujo al Klondike, kaj mallarĝa roka vojo ebligis paŝadon laŭflue sur la dekstra bordo.

La freŝiga malvarmeteco en la ombra valo igis la viron pluiri esperante, ke li renkontos cervon, kiu venos por trinki la malvarmetan akvon. Lace kaj malsate li sidiĝis sur ŝtono en mallarĝa roka fendo kaj prenis el sia ĉas-tornistro pecojn da lardo, da pano kaj botelon plenan de viskio por refortiĝi per matenmanĝo.

Liaj okuloj kutimiĝis je la krepusko reganta en la fendo, kaj li rimarkis flave briletantajn striojn sur kelkaj el la ĉirkaŭaj rokpecoj, kiujn li konsideris oraĵojn, kiuj trairis la kvarcan ŝtonaĵon, ne pli larĝajn ol etfingro. Li debatis kelkajn pecojn de la ŝtonoj per la ferkovrita tenilo de sia fusilo kaj metis ilin en la tornistron por transdoni ilin al la ministo cele al pli bona esploro, ĉar li ne fidis sian propran juĝon pri la valoro de tiuj orhavaj kvarcoj. Ankaŭ en la flankaj muroj de la roka fendo li kredis rimarki similajn flavajn striojn.

Fininte la matenmanĝon kaj ekironte reen, Harry aŭdis la brueton de rompiĝantaj sekaj branĉetoj kaj tuj poste ekvidis sur la kontraŭa maldekstra bordo noblan makulhavan cervon, kiu paŝis el la arbetaĵoj kaj eniris la akvon por trinki. Fulme la fusilo estiĝis pafpreta, laŭta krako eksonis inter la altaj rokoj, la cervo saltegis kaj falis senvive en la akvon, tuj ĉe la bordo. La kuglo penetris tra la maldekstra skapolo en la koron.

La feliĉa pafinto lerte saltis en la riverujo de unu rokaĵo sur alian al la kontraŭa bordo, tiris la cervon tute sur la teron, elprenis la internaĵojn, ŝarĝis sin per la tre peza predo kaj komencis la revojon en plej bona humoro.

Estis post vespera krespusko, kiam Harry atingis la grandan kabanon sur la nova minparcelo, ĉar li devis kelkfoje ripozi por gajni freŝajn fortojn, plenkreskinta cervo estas konsiderinda ŝarĝo por unusola viro.

Li renkontis tie la ministon Braddon kaj Ferdinand Hopkinson, kiuj pasigis la dimanĉon kun siaj amikoj. Ĝojkrie la ĉasisto estis salutata de siaj kamaradoj. Brown kaj Hopkinson tuj senhaŭtigis kaj dispecigis la cervon, poste Ferdinand komencis sperte rosti la dorsan viandon kaj la hepaton per rapide bruligita fajro.

Dum ĉiuj fervore manĝis la bongustan rostaĵon, Harry rakontis siajn dumtagajn travivaĵojn kaj metis siajn alportitajn minaĵon el la tornistro.

»Tiuj estas tre riĉaj pecoj«, klarigis Braddon post pririgardo. »Morgaŭ mi volas detale esplori la minaĵon kaj tiam diri al vi mian opinion, amikoj. Ĉe la flagranta fajro ne eblas fari esploron. Vi devas sola reiri al nia kabano, Nan, kaj alporti al mi morgaŭ matene mian ĉas-tornistron, la grandan giskuleron kaj la martelon, kiujn vi trovos inter mia havaĵo. Pro mia lama piedo mi ne povas iri tiun vojon dufoje sinsekve.«

Kiam la juna Hopkinson je la sekvanta mateno kun la nomitaj objektoj revenis al siaj kamaradoj, la ministo komencis dissbati la minaĵojn per la martelo kaj diserigi la partojn en la granda giskulero per la granda martelo, ĝis postrestis grandgrajna polvo, kiun aldono de akvo ŝanĝis al dika kaĉo. El sia ĉas-tornistro Braddon prenis fortan ladan botelon plenan de hidrargo, kaj ŝutis sufiĉan kvanton da ĝi sur la kaĉon por pli facile disigi la oron, kiel li klarigis al sian amikoj; fine li metis la giskuleron sur la fajron. Post mallonga tempo la kaĉo estiĝis likva, la minaĵo tute fandiĝis, kaj kiam la ministo prudente deverŝis la likvaĵon, el la procezo rezultis peco de pura oro je grandeco de avelo.

»Tio plaĉas al mi, sinjoroj!« ĝoje elvokis Braddon. »Vi faris malkovron, Harry, kiu povas esti treege grava por ni ĉiuj; antaŭ ol mi povas findecidi, mi nepre devas videsplori surloke la rokfendon kaj ties ĉirkaŭaĵon. Ĉu vi kredas, Harry«, li daŭrigis, »ke mi povos iri malgraŭ mia lama gambo al tiu flanka rivereto de la Klondike?«

»Certe, sinjoro Braddon«, respondis la juna germano. »Ni ne devas grimpi sur la rokaj deklivoj kaj tra arbaroj, sed povas tre komforte iri sur la dekstra bordo de la Klondike-rivero ĝis ni alvenas al la alfluejo de la rivereto, sur kies dekstra bordo je unu horo kontraŭflue troviĝas la rokfendo, en kiu mi trovis la minaĵon. Dum kvar horoj ni povas atingi la lokon; kiam via piedo laciĝos, ni povos ripozi.«

»Nu bone, amiko«, diris la ministo post kelka pripensado; »ni nepre devas havi certecon, ĉu en tiu flanka valo minaĵo enhavas tiom da oro, ke la instalo de minejo valoras la elspezojn, kiuj estos sufiĉe altaj. Sed estas tute superflue jam nun paroli pri tio. Mi do proponas, ke mi morgaŭ tuj post sunleviĝo ekmarŝos kun Tom Hopkinson kaj Harry al tiu rivereto; dum vi, amiko Brown, restos ĉi tie en la granda kabano kaj Nan reiros al nia malnova, por ke niaj posedaĵoj kaj la orbuletoj ne restu sen observo, kaj neniu fremdulo okupu nian parcelon. Vi ne devas multe labori dum nia forestado, Brown, kaj ĉiam devas resti proksime al la kabano. Antaŭvideble ni forestos plurajn tagojn, amiko Tom, tial ni devas kunpreni abundajn nutraĵojn, krome mi volas alporti el la malnova kabano malgrandan pioĉon, ŝtonborilon, mian saketon de eksploda pulvo kaj kion ajn mi bezonas, ĉe kio Nan kaj Harry povas helpi min.«

Tom Hopkinson kaj Brown tute konsentis kun la propono de la sperta ministo, al kiu ili plene fidis, kaj ekpreparis la malgrandan ekspedicion.

Dum la sekva tago Braddon kaj liaj du kamaradoj atingis la antaŭon de la rokfendo sur la dekstra bordo de la rivereto. Ili fortigis sin per bona manĝo, iom ripozis kaj tiam la ministo dum la resto de la taglumo esploris la krutajn murojn de la mallarĝa intermontaĵo kaj trovis multloke plurajn orvejnojn en la firma ŝtonaĵo, larĝajn ofte du ĝis tri centrimetrojn.

»Laŭ mia opinio«, deklaris Braddon, kiam ili reiris al la antaŭo de la fendo, ĉar la malheliĝo en la fendo malhelpis pluan esploradon, »laŭ mia opinio fortaj pluvoj dum la someraj monatoj estigis tiun fendon en la roka muro, kiu poste plilarĝiĝis per la glacio. Morgaŭ ni iru al la fino de la intermontaĵo kaj provu grimpi al la supra rando de la muro. Se mi ne eraras, la orvejnoj iras tra la tuta ŝtonaĵo de la roka bordo, tiukaze ege valorus la elspezojn instali kaj ekspluati minejon. Dum la sekvaj tagoj mi prove boros sur diversaj lokoj, kaj se la boraĵoj donas favoran rezulton, kion mi konjektas, tiam ni tuj devas havigi al ni en Dawson-City permesilon pri ekspluatado de minejo sur la tuta dekstra bordo de ĉi tiu rivereto.«

»Bone, amiko«, interrompis Tom Hopkinson; »sed ni kvin tute ne povas instali grandan minejon; tiucele ni bezonas certe spertajn ministojn, krome ĉiajn maŝinojn kaj antaŭ ĉio grandan sumon da mono.«

»Certe, amiko Tom, vi tute pravas«, respondis la ministo; »sed tiuj estas aĵoj, kiujn ni havigos al ni. La somero daŭros ankoraŭ preskaŭ du monatojn, dum tiu tempo ni per helpo de la indianoj, kiujn la juna Crow-tribestro alvenigos post nemultaj tagoj, prilaboros plejparte niajn du minparcelojn, kaj tiam posedos tiom da orbuletoj, ke ni facile povos pagi la unuajn aĉetaĵojn. Ni donos al la indianoj pli altan tagan salajron, tiam ili volonte restos ĉe ni; poste dungos ministojn en Dawson-City aŭ en Forty-Mile. Se la mino estos tiom profita, kiom mi esperas, mi alvenigos spertulojn el Koloradio aŭ el Sacramento(1). Ankaŭ la necesaj maŝinoj estas havigeblaj sen problemoj. Antaŭ nelonge mi aŭdis en brando-trinkejo ĉe la Klondike-rivero, ke ekde kelkaj monatoj minejo regule funkcias ĉe Bonanza-rivereto, pli granda flank-rivero de Klondike, kaj oni povis instali la necesajn maŝinojn. Onidire jam alvenis negocistoj el la okcidentaj ŝtatoj al Dawson-City kaj la orlavejoj, kiuj vojaĝis per komisio de grandaj maŝinfabrikoj al Alasko por oferti maŝinojn kaj tiel plu al iuj entreprenoj. La famo pri la eksterordinare riĉaj ortrovaĵoj en Alasko kaj Brita Kolumbio dum nekredeble mallonga tempo disvastiĝis tra la tuta ŝtataro kaj al Eŭropo. La posedanto de la orminejoj ĉe Bonanza-rivereto laŭdire estas usonano el la orientaj ŝtatoj, kiu tute hazarde malkovris riĉajn orvejnojn en la muroj de roka kavaĵo, kiel Harry faris tion. Mi do pensas, ke ni same utiligu tiun bonŝancan hazardon. Sed nun ni dormu, ĉar mi estas lacega post la pena marŝado kaj la grimpado en la fendo.«

Dum la sekvaj du tagoj la ministo boris diversloke en la rokajn murojn, eksplode krevigis orhavajn minaĵojn el la malmola ŝtonaĵo kaj grimpis per helpo de siaj kamaradoj ĉe la fino de la fendo ĝis la supra rando, kiun li trovis kovrita de densa arbaro kaj arbustoj. Kompreneble en la supra parto de la muroj ne troviĝis orvejnoj, aŭ nur tre mallarĝaj; Braddon certiĝis, ke la tuta roka bordo de la rivereto etendiĝis sendiference laŭflue kaj kontraŭflue, tial li konjektis, ke ili povos ekspluati ĉie en la interno de la ŝtonaĵo riĉajn orvejnojn. Ankaŭ la riverujon li esploris kaj ĉe la malfermo de la roka fendo trovis plurajn grandajn orbuletojn lavitajn el la roko.

Reveninte al sia orlavejo ĉe la Klondike-rivero, la ministo kaj liaj kamaradoj renkontis la filon de la tribestro kun dudek kvin samtribanoj, kiuj alvenis antaŭ nemultaj horoj per du malpezaj boatoj.

Treege vigla laborado ekestis sur ambaŭ minparceloj. La Crow-indianoj sin montris tre laboremaj, kio mirigis la du pelto-ĉasistojn, kiuj dum la longjaraj interrilatoj kun diversaj indianaj triboj en la Dominio de Kanado konatiĝis kun ties malvigleco kaj mallaboremo, kiuj forestis nur rilate al ĉasado kaj militado.

Vatamba modele por siaj samtribanoj fervore laboris en la fosaĵoj, portis la elfositan grundon al la kluzoj kaj aliaj iloj ĉe la bordo de la rivero, kiuj estis konstruitaj por la ellavado, kaj samtempe atentis pri siaj anoj por malhelpi, ke ili ne forprenu orbuletojn, al kio la plejmulto el ili emis. Tagmeze kaj vespere ili ricevis abundan manĝaĵon konsistantan el faruna kaĉo kaj lardo aŭ salviando kun terpomoj, krome dufoje tage porcion da viskio.

Kelkajn tagojn post la alveno de la indianoj Tom Hopkinson kaj Braddon kun ses indianoj veturis per ties du boatoj sur la Klondike- kaj la Yukon-riveroj al Dawson-City por tie aĉeti sufiĉan provizon de ĉiaj manĝaĵoj por nutri siajn kolegojn, kies nombro nun atingis tridekon. Dum Hopkinson okupiĝis pri diversaj aĉetoj, Braddon iris kun du el la Crow-indianoj, kiuj portis ledajn saketojn plenajn de orbuletoj, en la bankon de Salomon Davis por deponi la oron kaj kontante ricevi kelkmilojn da dolaroj, kiujn ili bezonis por la ĉiutaga elpago de la salajro al siaj ruĝaj laboristoj. La orbuletoj aktuale donitaj al la banko estis taksitaj je tridek mil dolaroj, tiel ke la bonhavo de la kvin orserĉistoj estis pli ol kvindek mil dolaroj, do sukceso, kiu kontentigis ilin post malpli ol sessemajna laboro.

De Salomon Davis la ministo iris al la ŝerifo por ricevi permesilon pri instalado kaj ekspluatado de minejo en la valo de rivereto flanka de Klondike-rivero. Kiam Braddon detale priskribis al la oficisto la troviĝon de tiu valo, la ŝerifo elvokis: »Ho! Vi certe aludas la El-Dorado-rivereton, ĉu, amiko?«

»Tio povas esti«, reĵetis la ministo. Nek mi nek miaj amikoj sciis, ke la Klondike havas alian flankriveron ol la Bonanza-rivereto, en kies valo onidire jam funkcias orminejo; nur hazarde juna germano apartenanta al nia societo okaze de ĉasiro malkovris la rivereton, la rokfendon kaj la orhavajn kvarcaĵojn.«

»Vidu, amiko«, diris la ŝerifo etendante sur la tablo mapon, sur kiu sufiĉe simple estis designita la kuro de la Yukon-rivero ĝis Fort Selkirk kun flankriveroj, apudaj montaroj ktp. »Vidu! Jen Klondike-rivero kun siaj fontoriveroj, la El-Dorado-rivereto kaj la Dominion(2)-rivereto, kaj la dekstra flankrivero, Bonanza. Proksimume ĉi tie troviĝas la du minparceloj, sur kiuj vi nun laboras; tio estas Dawson-City, laŭ la rivero sekvas la urboj Fort Reliance, Forty-Mile kaj Fort Cudahy, kie pasas la limo inter la Dominio kaj Alasko, ekzakte de nordo al sudo. Ĉar nek mi nek iu el miaj oficistoj detale konas la valon de la El-Dorado-rivereto, mi fervoras, sinjoro Braddon, doni al vi permesilon por la ekspluatado de la tuta dekstra bordo de la rivereto, kiu ne estas tro longa laŭ la mapo. Vi ne pagos tre multon por tio, amiko«, li aldonis vidante la iom dubeman mienon de la ministo. »Ja ne temas pri minparcelo por ellavado de oro, sed pri entrepreno, kiu espereble ekzistos dum multaj jaroj kaj tiam ankaŭ pagos impostojn al la gubernio; mi pensas, ke kvincent dolaroj sufiĉas por la permesilo.«

»Mi dankas al vi, sinjoro«, respondis Braddon senŝarĝigite spiregante, ĉar li estis preparita je pluraj miloj da dolaroj. »Se vi konsentas, mi tuj pagas la sumon; mi igis Salomon Davis pagi al mi kontantan monon.«

»Bone, sinjoro Braddon«, diris la oficisto, tuj skribante kvitancon pri la sumo. »Revenu al mi post unu horo, ĝis tiam la permesilo estos skribita en la oficejo.«

Intertempe Tom Hopkinson plenumis parton de siaj aĉetoj, aĉetinte amase farunon en sakoj, salviandon, lardon kaj maristan biskviton, kaj igis porti ĉion en la du boatojn, post kiam li donis la veturilojn en la gardon de kvar Crow-indianoj kaj iris al la pensiono por renkontiĝi kun Braddon laŭ antaŭa interkonsento.

Li trovis la ministon diligente manĝante sukan virbovan rostaĵon ĉe unu el la flankaj tabloj.

»Rapide, Tom«, li diris al sia kamarado, »alportigu al vi bonan virbovan rostaĵon, ni povas regali nin per tio, ĉar mi faris tre bonan negocon. Post duonhoro mi ricevos la permesilon de la ŝerifo, per kiu ni posedos la tutan dekstran bordon de la rivereto, kiun la juna germano malkovris, kaj kiu mirige nomiĝas El-Dorado-rivereto. Tion mi rigardas kiel bonan antaŭsignon por nia tiea entrepreno. Ĉu vi scias, kiom mi pagis por tiu elstara permesilo? Kvincent dolarojn! Krome mi volas informi vin, ke mi prenis tri mil dolarojn de Salomon Davis, kaj nia bonhavo ĉe la banko sumas je pli ol kvindek mil dolaroj. Ĉu, amiko, tio estas bonaj novaĵoj? Sed nun mi devas ekiri al la oficejo. Jen mil dolaroj por vi, Tom, aĉetu aldone al tio, kion vi jam havas, provizon de bona tabako, barelon de bona brando por nia uzo kaj viskion por niaj ruĝaj amikoj. Post unu horo ni renkontiĝos sur la bordo ĉe la boatoj.«

Transdonante la permesilon, la ŝerifo konsilis al la ministo, antaŭ la vintro, do ĝis mezo de septembro, bone videble marki la posedaĵon por malhelpi aĉajn kverelojn aŭ pli malbonajn sekvojn.

»Via estonta najbaro, kolonelo Daysie(3), kiel li nomas sin, estas diable ruza knabo el la novangliaj ŝtatoj en oriento kaj povus provi antaŭi vin, eksciinte pri viaj planoj«, la afabla oficisto aldonis, post kio Braddon adiaŭis kun danko.

***

(1) Sacramento, urbo en Usono [pron. Sekrementoŭ]

(2) [pron. Dominjen]

(3) [pron. Dejzi]

Lasta modifo: 09a de aŭgusto 2009

Ekde la 1a de Julio 2009 novaĵ-afiŝejo estas aldonata al la retpaĝo de Esperanto en Ŝlesvig-Holstinio. Sub la titolo "El la lando" ni raportos laŭokaze pri interesaj mesaĝoj el nia lando inter maroj. La unua novaĵo informos pri la aliĝo de la nordgermana intertajda zono al la Tutmonda Naturheredaĵo de Unesko.

Seit heute (30.06.2009) gehört zur Webseite "Esperanto in Schleswig-Holstein" (http://www.esperanto-sh.de) auch ein Nachrichten-Bereich, der in der internationalen Sprache über Ereignisse im "Land zwischen den Meeren" berichtet. Der erste Beitrag informiert natürlich über das Wattenmeer als Teil des Weltnaturerbes.

Tria ĉapitro - Ĉe Klondike-rivero

Dum pli ol unu semajno la ses kamaradoj fervore laboris sur sia minparcelo. Gvidata de la sperta ministo, ili ŝovelis la elfositan teron en la kribrilojn, portis tiujn al la rivero kaj skue tralavadis ilin, ĝis nenio el la ŝlimo postrestis en ili. Ili trovis multajn orajn grajnojn kaj buletojn sur la fundo, sed neniu estis pli granda ol avelo.

»Tiel ni ne povas daŭrigi, amikoj«, diris Braddon iutage al siaj kamaradoj, kiam ili tagmanĝis. »La malmultaj orbuletoj, kiujn ni trovis ĉi tie en la ŝlimo, ne valoras la penan laboron de ellavado. Mi estas konvinkita, ke ni trovos en la riverfundo pli multajn kaj pli grandajn orbulojn ol ĉi tie en la ŝlima tero.«

»Vi certe pravas, amiko«, respondis Brown, »sed mi ne komprenas, kiel ni povas atingi la fundon de la rivero.«

»Tio ne estas malfacila, amiko«, klarigis la ministo. »Ni atendu mallongan tempon, ĝis la akvo iomete malaltiĝos, pro la ĉiutage kreskanta varmego tio baldaŭ okazos, tiam ni devas konstrui unu aŭ prefere plurajn digojn en la riveron, kio ne estas tro malfacila. Malantaŭ kaj inter tiuj digoj la akvo estas profunda nur unu futon, tio ne malhelpas esplori la fundon de la riverujo. Mi scias proprasperte, ke la riveroj alfluantaj el orhavaj montaroj ofte portas valorajn orbulojn kun si, kial ne ĉi tie? Vi vidis, ke la tero sur la bordoj de la Klondike-rivero enhavas oron, kaj mi kredas, ke ties tuta valo dum pli fruaj jarcentoj estis lago, kies akvo forvaporiĝis dum la tempo, krom la rivero mem, ĉar tiu ricevas sian akvon el pluraj fontoriveroj en la montaro.«

»Jen mi proponas, Braddon«, diris Tom Hopkinson, »ke ni esploru la teron for de la bordo. Nia minparcelo etendiĝas pli ol cent metrojn for de la rivero.«

»Pri tio mi jam pensis, Hopkinson«, reĵetis la ministo. »La laboro de la ellavado estos pli malfacila pro la distanco al la bordo; tamen ni provu tion; dume la akvonivelo en la rivero falos, tiel ke ni povos komenci fosadon en la riverfundo.«

Je la sekva mateno ili tuj ekfosis la teron sur tri diversaj lokoj ĉirkaŭ kvardek metrojn for de la bordo; komence ilia sufiĉe malfacila laboro estis tute senrezulta, sed post kiam ili atingis profundon de du metroj, ili trovis en ĉiu el la tri fosaĵoj plurajn orbuletojn je grandeco de kokina ovo. Tiu sukceso estis salutata de la du junaj homoj per laŭta ĝojkrio.

»Diablo, knaboj!« vokis Braddon al ili kolerege; »silentu! Via kriaĉado tute superflue atentigas niajn najbarojn sur la apudaj parceloj, ke ni trovis ion bonan! Mi jam diris al vi pli frue, ke sur la nove malkovritaj orkampoj kunvenas fiuloj, kontraŭ kiuj ni gardu nin.«

»Vi pravas, sinjoro Braddon; tio ne okazos denove«, pardonpetis la juna germano. »Nan kaj mi ankoraŭ neniam vidis tian grandan bulon de pura oro, kaj tial kriis pro ĝojo. Kiom peza tiu bela ora ovo estas?«

»Mi taksas la orbulon je dek fundoj«, rimarkis la ministo; »ĝi valoras eble tricent ĝis kvarcent dolarojn.«

»Estas tempo, ke ni finfine havas valoran trovaĵon«, opiniis Brown. »Niaj nutraĵoj rapide malpliiĝas, ili sufiĉas dum malpli ol unu semajno.«

»Do estos pli bone, se ni tuj havigos al ni freŝan provizon«, diris Tom Hopkinson, »dum estas sufiĉe da akvo en la rivero por veturi per boato. Mi proponas, ke ni veturos al Dawson-City, tie vendos parton de la orbuletoj en la banko de Salomon Davis, kiun nia agento en Fort Selkirk rekomendis kiel fidindulon, kaj havigos al ni nutraĵojn por almenaŭ du monatoj. Kiam la akvonivelo estos tiel malalta, ke ni ne plu povos uzi la boaton, tiam la alportado de nutraĵoj estos tre malfacila.«

»Sed mi vidis plurajn vendejojn malsupre ĉe la alfluejo de la Klondike-rivero, onklo, en kiuj estas vendataj faruno, pano kaj konservaĵoj de viando«, atentigis la juna Hopkinson.

»Ho jes, Nan, sed por kiuj prezoj!« respondis Tom. »Mi aĉetis en unu el tiuj vendejoj fundon da tabako kaj devis pagi unu dolaron kaj kvindek cendojn; malgranda skatolo de kondensita lakto kostas unu dolaron, fundo da butero du dolarojn kaj kvindek cendojn, kion mi eksciis post demando. Vi povas facile imagi, kiom kostas faruno, pano kaj konservaĵoj da viando. Mi estas konvinkita, ke ni ricevos ĉi ĉiujn aĵojn pli malmultekoste en Dawson-City.«

»Mi tute konsentas kun vi, amiko Tom«, diris Braddon, »kaj proponas, ke vi kun Brown kaj viaj nevoj morgaŭ tuj post sunleviĝo veturu sur la rivero, post du horoj vi povas facile atingi la alfluejon, kaj de tie vi baldaŭ alvenos la urbon. Mi konsilas al vi kunporti bone pakite en la ĉas-tornistroj ĉiujn orbulojn, kiujn ni ĝis nun trovis, vendi la oron de la bankisto, kiun vi menciis, kaj preni nur tiom da mono, kiom vi bezonos por la aĉeto de nutraĵoj kaj pliaj bezonaĵoj; la reston de la mono vi konservu ĉe la banko. Ja ni havas sufiĉe da mono kun ni por pagi eventualajn elspezojn.«

»Ĉu vi ne volas kunveni al Dawson-City, Braddon?« demandis Brown.

»Ne, amiko Bill; estas pli bone, ke mi restas ĉi tie, ĉar mi volas zorge trakti mian gambon, kaj ĉefe, ĉar mi volas kun Harry kaj la indiano malhelpi eventualajn entrudemulojn ekloĝi sur nia minparcelo, kio povas facile okazi, se neniu restas por gardado.«

Ĉirkaŭ ducent ĝis tricent metrojn malsupre de la minparcelo de la kvin amerikanoj antaŭ disfaliĝema kabanaĉo sur la dekstra bordo de la Klondike-rivero tagmanĝis kvar viroj. Ilia malpura, multloke disŝirita vestaĵo konigis ilin kiel orministojn, dum iliaj vizaĝoj ŝvelintaj de viskio, ilia sovaĝeca aspekto nomis ilin kruduloj, kio ne estas multe pli bone ol etkrimuloj.

»La eternan fosadon kaj lavadon faru la diablo!« kriis unu el la uloj, prenante longan guton el sia viskia botelo. »Se la penado estus profitodona, mi volonte farus la laboraĉon, sed mi ne venis la longan vojon de San Francisco pro la mizeraj etaj orbuloj, kiujn ni ĝis nun ellavadis, diable. Ja ni apenaŭ povas satmanĝi kaj de tempo al tempo aĉeti guton da brando. La malbenitaj vendistoj jen malsupre postulas pekajn prezojn por siaj varaĉoj.«

»Vi tute pravas, Jim(1)«, diris ruĝhara, sovaĝaspekta viro. »Nia minparcelo ne donas riĉaĵojn. La uloj jen laŭ la rivero kredeble estis pli bonŝancaj ol ni; almenaŭ mi antaŭ nelonge aŭdis ĝojkrion de la du junuloj; supozeble ili havis bonan trovaĵon.«

»Povas esti, Dick(2)«, respondis tiu, kiu estis nomata Jim. »La maljunan lamulon, kiu estas kun ili, mi konas kiel ministon de Koloradio; li nomiĝas, se mi ne eraras, John Braddon, kaj certe scipovas la metion pli bone ol liaj kunuloj, kiuj supozeble estas pelto-ĉasistoj aŭ kaptilistoj, almenaŭ unu el ili mi vidis en Sitka ĉe la pelto-agentejo.«

»Hodiaŭ matene la du pliaĝuloj kun unu el la junuloj veturis per sia boato laŭ la rivero«, rimarkigis la ruĝharulo. »Mi ekvidis ilin paŝantaj el la kabano. Mi supozas, ke ili volas provizi sin per nutraĵoj aŭ jen ĉe la alfluejo aŭ en la urbo.«

»Certe en Dawson-City«, opiniis Jim. »La pelto-ĉasistoj estas spertuloj. Ili ne aĉetas la varojn de la vendistoj ĉe la Yukon-rivero je la senhontaj prezoj.«

»Tion ni povas facile ekscii«, diris Dick. Se ili veturis al la urbo, tiam ili tute ne povas reveni ĝis la vespero, sed devas tranokti en Dawson; do ni nur atentu, ĉu ili reen preterveturas ĝis malheliĝo.«

»Diable, ĉu nin interesas, kiam ili revenas?« vokis alia el la orministoj. »Ni same fosu iom for de la bordo, kiel la homoj tie supre, aŭ ni prenu alian parcelon; laŭ la ĝisnuna maniero ni ne atingos ion ajn.«

»Prave, Jack(3)«, reĵetis la ruĝhara Dick. »Sed mi estas tre dankema labori en la peza kaj firma tero, kiel tion faras niaj najbaroj, kaj porti la kribrilojn longdistance por lavado en la akvo. Tial mi ne venis ĉi tien. Kiam mi ĉi matene vidis la preterveturantan boaton kun la tri viroj, mi ekhavis ideon, kies realigo povas havigi al ni multon da oro sen granda peno.«

Kiam liaj kvar kamaradoj surprizite rigardis la irlandanon, li daŭrigis duonvoĉe:

»Mi estas konvinkita, ke tiuj homoj sub la gvidado de la sperta ministo kunportis konsiderindan amason da orbuletoj, kiun ili certe enfosis en sia kabano. Se la boato ĉi-verspere ne revenos, mi pensas, tiam ni vizitos niajn najbarojn ĉi nokte kaj prenos la orbuletojn. La laman Braddon, la ruĝhaŭtulon kaj la alian junulon ni facile subigos.«

»Sed kio estas, kiel mi supozas, se la du ĉasistoj portas sian tutan provizon da oro al Dawson-City?« esprimis Jim. »Tiam ni atentigus la policon pri ni tute sen gajno.«

»Ne, ne, Jim, tion mi ne kredas«, vigle respondis la ruĝa Dick. »Braddon tre bone scias, ke ili ricevas de la bankistoj en Dawson-City eĉ ne duonon de la prezo kiel en San Francisco. Li same kiel la kvar ĉasistoj certe havas sufiĉe da mono por aĉeti freŝajn nutraĵojn sen vendi la orbuletojn.«

»Tion ankaŭ mi kredas«, vokis Jack, sufiĉe malvirte aspektanta, mallaborema ulo el unu el la okcidentaj ŝtatoj. »Mi estas via kunulo, Dick, eĉ se ni nur duope devus efektivigi ĝin.«

»Mi ne havas alian preferon«, rimarkigis Jim. »Mi malŝatas ĉi tiun mizeran vivon.«

Post kiam ankaŭ la aliaj du kamaradoj de tiu bando preta je ĉia krimo deklaris sian konsenton, la grupo iris al la plej proksima, tamen du kilometrojn fora brandovendejo por elspezi la lastajn orgrajnojn kaj ĝisatendi la nokton.

Je komenciĝo de la krepusko Dick kaj Jack iris al sia kabano por atenti, ĉu la boato suprenveturas la riveron, dum Jim kun la aliaj du kamaradoj samcele sidiĝis sur pluraj lokoj de la bordo.

Estiĝis nokto, tamen ili ne rimarkis la boaton. Sekve la kvin kunuloj renkontiĝis en sia kabano, kie ili prenis siajn fusilojn, revolverojn kaj municion kaj pakis siajn ceterajn malmultajn havaĵojn por povi rapide preni ilin al si. Ili decidis, ke ili post la faro samnokte forlasos la Klondike-riveron kaj iros al orlavejoj ĉe la Forty-Miles-rivero(4), kie ili esperis malaperi inter la multnombre kunvenantaj orfosistoj.

John Braddon, Harry kaj la preskaŭ tute resaniĝinta juna indiano dum la tago diligente kaj kun avantaĝa rezulto laboris en la fosaĵoj malproksimaj de bordo. Post la vespermanĝo ili komence de la malheliĝo iris en la internon de la kabano por dormi. La gardadon de la pordo malfermita pro la varmece prema aero plenumis la du hundoj, kiujn Tom Hopkinson estis kunpreninta el Selkirk.

Ĉiuj trankvile dormis kelkajn horojn, ĝis Vatamba vekiĝis per la murmurado de la hundoj, kiuj tuj poste ekbojis. Rapide vekinte siajn kamaradojn, li paŝis kun fusilo enmane sub la liberan ĉielon kaj ekrigardis en la briletado de la steloj plurajn formojn, kiuj prudente laŭ la bordo proksimiĝis al la kabano.

Vidante, ke la indiano malkovris ilin, la kvin uloj saltis antaŭen por malkapabligi lin per tranĉilo, ĉar ili ne riskis uzi siajn revolverojn, kies pafojn facile povus aŭdi proksimaj orfosistoj aŭ patrolo de policistoj.

Vatamba tuj pafis sian fusilon kontraŭ la plej antaŭa de la atakantoj, kies dekstra brako estis frakasata per la kuglo, tiel ke Jim, la trafato, malbenante ŝanceliris reen. Laŭte blekante la du hundoj sin ĵetis kontraŭ du aliajn. Tiuj sin defendis per siaj tranĉiloj, sed estis malhelpataj subteni Dick kaj Jack, kiujn atakis la juna germano per revolvero kaj tranĉilo, dum Braddon staris en la enirejo de la kabano kaj pafadis al la uloj, kiuj defendis sin kontraŭ la hundoj.

Harry Schlüters, eksterordinare forta kaj lerta juna viro, pafis kuglon en la bruston de Jack atakanta per tranĉilo, kiu terenfalis kun laŭta krio, kaj tiam ĵetis sin kun tranĉilo en la mano kontraŭ la ruĝhara irlandano. Dick, kiu estis fortegulo, kaptis per la maldekstra mano la dekstran brakon de la germano kaj provis premi lin teren kaj piki sian bataltranĉilon en la bruston de la juna viro, sed Harry sukcesis per rapida ektiro liberigi sian brakon kaj kapti sian malamikon tiel, ke li ne povis utiligi la tranĉilon. Ambaŭ viroj nun luktis kaj provis terenĵeti unu la alian. La multe pli granda kaj forta irlandano povis nek forskui nek terenĵeti la pli facilmovan Harry, kiu kroĉiĝis al li.

Braddon rimarkis la danĝeron de sia juna amiko, sed ne povis helpi lin, ĉar pro sia lama piedo li neeble riskis batalon de viro kontraŭ viro, kaj li estis atakata de unu el la uloj, kiu sukcesis liberigi sin per tranĉilpiko de la hundoj. La indiano tiumomente saltis al la dua kaj batis lin per sia milithakilo tiel forte kontraŭ la kapo, ke tiu sensone terenfalis pro frakasita kranio. Nur nun Vatamba vidis, en kiu danĝera situacio troviĝas lia amiko Harry. Per unu salto li estis apud la luktantoj kaj puŝis sian tranĉilon en la flankon de la ruĝa Dick, ĉar li ne povis utiligi sian milithakilon. Pro la malvasta ĉirkaŭpreno de la batalantoj li eble estus trafinta sian amikon. Dick grave vundita tuj malfermis la brakojn, kion Harry uzis por puŝi sian ĉastranĉilon ĝis la tenilo en lian gorĝon, post kio la irlandano terenfalis stertorante.

Jim restariĝante vidis, ke tri el liaj kunuloj jam kuŝis senvive sur la tero, kaj vokis al la unusola restanto, ke li deiĝu de la hundo kaj fuĝu kun li al la proksima bordo, sed Braddon malhelpis lin, antaŭenirante kelkajn paŝojn kaj pafante revolveran kuglon en la gambon de la viro.

Tiumomente kelkaj viroj aperis sur la batalejo kaj kaptis Jack-on, antaŭ ol li atingis la bordon de la rivero, kaj ties vunditan kunulon. Ili estis orfosistoj el la apudaj minparceloj. Atentiĝinte per forta pafado kaj laŭta bojado de la hundoj, ili rapidis por helpi la atakitojn.

Braddon informis ilin pri la atako de la kvin orlavistoj kaj dankis al ili. La ekscititaj homoj volis senpripense pafmortigi ilin laŭ la leĝo reganta en la okcidento, sed la ministo malhelpis ilin atentigante, ke estas pli bone je la sekvanta mateno transdoni la krimulojn al la polico, por ke ili estu kondamnataj de orda juĝistaro je pendumilo kiel timiga ekzemplo por similaj fiuloj.

Harry ricevinte profundan tranĉilan pikon en la maldekstra ŝultro, kiun li ne priatentis dum la ekscito de la batalo, petis Vatamba bruligi kelkajn rezinajn abiajn branĉojn kiel torĉojn kaj tiam petis Braddon esplori la vundon.

La ministo sperta en tiaj aferoj konstatis post la esplorado de la ŝultro, ke la tranĉilo de la irlandano penetris ĉirkaŭ kvin centimetrojn kaj difektis vejnon, ĉar la juna viro perdis multon da sango. La vundo estis zorge purigata unue per freŝa akvo, poste per viskio kaj fine per malseka kompresbandaĝo. Harry, kiu sentis sin tre malforta pro la grava sangoperdo, retiris sin en la kabanon kaj kuŝiĝis sur sia lana kovrilo, kie li baldaŭ ekdormis.

Ankaŭ Jack kaj lia kunkrimulo estis necesbezone bandaĝitaj de Braddon kaj unu el la orfosistoj por malhelpi sangoperdon, katenitaj per ŝnuroj je la piedoj kaj metitaj en la herbon antaŭ la kabano.

Post sunleviĝo venis al la kabano de la kvin amerikanoj tri policistoj, kiuj estis informitaj jam dum la nokto de unu el la orlavistoj pri la atako de la krimuloj. Braddon detale raportis la okazintaĵojn al ili. La du kaptitoj estis portitaj al la policejo ĉe la malsupra Klondike kaj tuj plue per boato al Dawson-City. Je la sekvanta tago la ŝerifo kunvokis juĝistaron, kiu unuanime kondamnis la du krimulojn je pendumilo.

Dum la posttagmezo la boato kun Tom Hopkinson, lia nevo kaj Brown revenis el Dawson-City. Ili tre miris, kiam Braddon raportis pri la nokta batalo kun la fiuloj, tre kore dankis la junan tribestron pro lia kuraĝa konduto kaj esprimis sian bedaŭron al Harry pro la grava vundo, kiun li suferis. Pro la sangoperdo la juna viro estis tiel senforta, ke li ne povis leviĝi de la lito; sed Hopkinson, kiu havis multajn spertojn pri la traktado de vundoj, certigis post esplorado de la ŝultro, ke ĝi resaniĝos dum du semajnoj, se Harry zorge vivos kaj ne faros pezajn laborojn.

Kiam ili sidis kun glaso da kafo antaŭ la kabano, la pelto-ĉasisto informis la ministon, ke li ricevis dume mil dolarojn de la bankisto Salomon Davis, sed la orbuletojn, kiujn la bankisto taksis je dudek mil dolaroj, li metis en la banko kontraŭ depona atestilo.

»Dum la posttagmezo ni aĉetis grandan provizon de ĉiaj nutraĵoj, konservaĵojn, du bareletoj da viskio, tabakon kaj cigaredojn. Por tio ni devis elspezi preskaŭ sescent dolarojn, ĉar vere ĉio estas treege multekosta en la urbo. La malbenitaj vendistoj ne scias kiom postuli por sia varo; eĉ se ili postulus la duoblon, ili tamen ĉion vendus, ĉar orlavistoj el la tuta mondo amasas en Dawson-City. De la Bonanza-rivereto(5), la Forty-Miles-rivero, la orlavejoj sur la maldekstra bordo de la Yukon-rivero la homoj fluadas centope al la urbo por ŝanĝi orbuletojn kontraŭ dolaroj kaj aĉeti freŝajn nutraĵojn. Vi tute ne povas imagi, kio okazas en la brando-vendejoj, la dancejoj kaj la ludejoj! Kompare al tio la ludejoj kaj dancejoj en San Francisco estas kunvenoj de metodismaj eklezianoj! Ĉiam oni vidas tiritajn tranĉilojn kaj aŭdas la krakadon de revolveroj. Ni estis enirintaj tian ejon por trinki glason de brando kaj akvo kaj iom rigardi la teatraĵon, sed ni dankis al la Kreinto, kiam ni eliris tutsane.«

***

(1) [pron. Ĵim]

(2) [pron. Dik]

(3) [pron. Ĵek]

(4) [pron. Forti-majls]

(4) [pron. Bonanca]

Lasta modifo: 24a de aŭgusto 2009