↑Jacek's blog

Legendo pri la princo Popjel, kiun musoj manĝis.
La legendo koncernas la malnovajn tempojn, ĉirkaŭ la 8-a jarcento. En la terenoj de hodiaŭa Pollando vivis diversaj gentoj, kaj ĉiu gento havis sian princon. En tiu tempo ankoraŭ ne estis unu ŝtato nek unu reganto. Tiutempe la pejzaĝo de la lando estis tute sovaĝa. Preskaŭ ĉie estis arbaregoj, kaj nur ĉe la riveroj kaj ĉe la lagoj estis malmultaj homaj setlejoj.
Ĉirkaŭ la lago Goplo loĝis gento de Polanoj. Sur la lago estis insulo, kie la maljuna princo Popjel konstruis sian kortegon. En la centro de la kortego altiĝis granda turo. Ĉirkaŭ la kortego  estis setlejo: Kruszwica (kruŝvica).
 La princo Popjel estis malbona princo, drinkulo kaj kanajlo. Li tute ne zorgis pri sia popolo.
Lia edzino Gerda, estis bela sed malbona.
Kiam ŝi naskis 2 filojn, princo Popiel estis tre fiera kaj feliĉa. Li entute perdis la kapon por sia edzino. Li aŭskultis nur konsilojn de Gerda! La onkloj de Popjel malamis Gerda-n, ĉar ili sciis, ke ŝi havas malbonan influon je la princo.
Onkloj de Popjel planis, ke iam, post la morto de Popiel ili elektos iun bonan kaj justan princon, kiu regos la landon.
Gerda malamis la onklojn kaj ŝi deziris mortigi ilin. Ŝi deziris, ke iam ŝiaj filoj regu la landon. Gerda estis ruza, kaj ŝi eltrovis la teruran planon.
Ŝi sciigis, ke Popjel morte malsanis. Ŝi ankaŭ diris, ke Popjel deziras lastfoje ekvidi ilin kaj adiaŭi. La onkloj aŭskultis ŝian peton kaj alvenis al kastelo. Ili eniris la ĉambregon. En la ĉambrego Popjel kuŝis sur la lito kvazaŭ mortanta. Li diris,  ke li deziras drinki miel-drinkaĵon je la honoro de liaj onkloj. Tamen en la drinkaĵo estis veneno.( Popjel kompreneble nur ŝajnigis drinkadon). Onkloj tute ne suspektis la ruzaĵon, kaj ili drinkis la miel-drinkaĵon. Post momento onkloj mortis en grandaj turmentoj. Popjel diris al popolo, ke onkloj deziris sen-tron-igi lin, kaj ili ricevis la justan punon. Li malpermesis enterigi la kadavrojn de la onkloj.Nun Gerda kaj Popjel triumfis. Popjel bankedis kaj festis sian sukceson. Dume, post kelkaj tagoj la svarmo da musoj eliĝis el la kadavroj. Ili invadis la princan kastelon. Terurita Popjel rifuĝis kaj sin enŝlosis en la turo. Sed vane!
Musoj eniris la turon, kaj manĝis Popiel-on kaj lian familion. Tiel diras la legendo. Estas malfacile imagi, ke musoj dis-ŝiras homon je la pecoj:). La legendo estas fabelo. Sed en ĉiu fabelo estas peco de la vero. Do, kelkaj historiistoj diras jene: popolo ribelis kontraŭ Popjel. Polanoj sieĝis la turon. Popjel havis multe da manĝo en la turo (multe da greno), do li sentis sin mem-fida kaj sekura. Sed kiam li malfermis la ejon kie estis la greno li ekvidis, ke musoj manĝis la tutan grenon. Li timis morti pro malsato kaj trinkis venenon. En la filmo pri Popjel reĝisoro ĝuste tiamaniere prezentis la situacion.
Kaj aliaj historiistoj diras jene: la legendo pri Popjel priparolas la periodon, kiam formiĝis la centra povo. Estis bataloj inter princoj, kiuj deziris akiri povon,regadon super la tuta lando. La gento (tribo) je la nomo "Musoj"  venkis Popjel-on. Kaj jen estas la ekspliko de la legendo. La Musa Turo ĉe la lago Goplo staras gis hodiaŭ kaj estas atestanto pri pra-malnova historio.

Unue- mallonga klarigo:

Krakovo- estas malnova urbo sude de Pollando, iama cxefurbo de la lando.

klariono- estas speco de trumpeto, kiun oni uzas por ludi alarm-melodion, vok-signalon.

Antaŭ longaj jaroj, en 13-a jarcento,mongolaj taĉmentoj multfoje invadis la landojn de orienta Eŭropo. Mongoloj (tiutempe nomitaj: tataroj ) rajdis sur siaj rapidaj ĉevaloj kaj atakis plurajn urbojn de mez-epoka mondo. Ili lerte uzis paf-arkojn, kaj sabrojn, kaj ĉie vekis teruron kaj timon.
En 1240 jaro la tatara taĉmento kaŝe alproksimiĝis al muregoj de Krakovo. En matena nebulo tataroj estas preskaŭ nevideblaj. Tamen la urba gardisto (klarionisto) bone plenumis sian taskon. El la alta turo de Sankta Maria Preĝejo li rimarkis la danĝeron. Li komencis trumpeti la vok-signalon, kaj tiamaniere li alarmis la loĝantojn de la urbo. Urbanoj sukcesis rigli la urbajn pordegojn kaj organizi defendon. Tamen, kiam la gardisto (klarionisto) ludis la vok-melodion, la malamika sago trafis lian gorĝon. La brava klarionisto fariĝis heroo kaj por-eterne restis en memoro de krakov-anoj. Centoj da jaroj pasis, sed la famo pri la klarionisto daŭre vivas. Je la memoro de brava klarionisto ĉiu-hore aŭdiĝas la sono de trumpeto de la pinto de la Preĝejo. La melodio fluas en ĉiuj ĉielaj direktoj:norden, suden, orienten kaj okcidenten.Kaj... la melodio abrupte rompiĝas, ĝuste en la momento kiam la tatara sago mortigis la klarioniston.Hodiaŭ la melodio estas plenumata de la anoj de fajro-brigado.
En pola ŝtata radio (la unua programo de Pola Radio) ĉiu-tage je la horo 12.00 oni povas aŭdi la melodion de vok-signalo :). Ĝi estas kvazaŭ simbolo de daŭrado de pola tradicio kaj kulturo.

Vok-signalo de la Turo de Sta…

  Iam, antaŭ longaj, longaj jaroj, en la loko kie estas nun urbo Krakovo estis granda setlejo. La reganto de la setlejo estis princo Krak. La princo loĝis en la kastelo. La princa kastelo troviĝis en la roka monteto: Vavel. La monteto altiĝis super la setlejo, kaj estis bona defenda loko. Tamen ene de la monteto estis granda kaverno, kaj en la kaverno loĝis terura drako. La drako estis aĉa besto. Ĝi muĝis, kaj el ĝia buŝego eliĝis flamoj de fajro. La kutima manĝaĵo por la drako estis vivantaj homoj: junuloj kaj junulinoj. Oni puŝadis kompatindajn knabinojn en la drakan kavernon. Kiam la drako ne ricevis sian kutiman manĝaĵon, tiam ĝi tuj fariĝis furioza kaj ĝi mem kaptis homojn, ŝafojn kaj bovinojn. Finfine, loĝantoj diris: sufiĉe! Ni ne povas plu vivi tiamaniere! Kaj ili petis Krak, ke li liberigu ilin de malfeliĉo. La brava princo Krak decidis : mi venkos drakon! Li kuraĝe batalis kun sovaĝa besto kaj en laciga batalo li mortigis la drakon. Alia
 versio de la legendo diras, ke Krak venkis drakon danke al ruzaĵo. Estis la juna ŝuisto, kiu havis la jenan ideon:
  Li prenis la felon de ŝafo kaj plenigis ĝin per la gudro kaj sulfuro. Poste li kunkudris (kun-kudris) la felon kaj metis ĝin ĉe la enirejo al draka kaverno. Matene, la malsata drako eliris el sia kaverno. Drako englutis la felon kaj post kelka tempo la drako sentis ke en ĝia stomako brulas fajro. La drako iris al rivero (Vistula ) kaj komencis trinki senmezure akvon de la rivero. Ĝi trinkis, trinkis, trinkis ....kaj finfine ĝi dis-pec-iĝis je mil pecoj kun granda bruo. Kaj jen estis la fino de la terura drako.
  Krak vivis ankoraŭ multajn jarojn, kaj la setlejon oni komencis nomi: "Krakow" kio signifas: „la urbo de Krak” . La dankema popolo, post la morto de Krak per propraj manoj faris monteton (ŝutis  monteton), kiu estis monumento por la brava princo. Amaso da homoj portis grundon kaj ŝutis ĝin en unu loko. Tiamaniere formiĝis monteto 20 metrojn alta. La monteto konserviĝis ĝis la hodiaŭa tago. Same la draka kaverno restis ĝis hodiaŭ kaj ĝi estas alloga loko por eksterlandaj turistoj, kiuj vizitas la urbon Krakov.
  La jaroj pasis... hodiaŭ la drako ŝajnas esti tute simpatia besto, ĝi fariĝis memoraĵo kaj amuleto por turistoj, kaj krakov-anoj tre ŝatas ĝin!  Ĉe la piedo de monteto Vavel estas la monumento de la drako, kaj ĉiujare en la urbo estas „draka festo”. Kaj la princo Krak? Kron la monteto li eĉ ne havas sian monumenton!!

Multaj interesaj informoj pri urbo Krakov oni povas legi en la paĝo: www.magiczny.krakow.pl -bedaŭrinde, ne en Esperanto:(