BONA INFORMO

Gimnazio en Hungarujo, vilaĝo Bercel, departemento Nógrád ˙[no:gra:d], laŭ iniciato de

Ilona SIRKÓ [ŝirko:], diplomita mezlerneja instruisto interalie de Esperanto,

alprenis la nomon de Kálmán KALOCSAY [kaloĉai].

Ilona SIRKÓ estis organizinta en ĉi tiu mezgrada lernejo instruadon de Esperanto,

inkluzive ankaŭ edukadon kaj preparadon por organiza laboro kaj agado en la Esperanto-movado,

ŝi organizas nun apmleksigon de la komencita laboro kaj kunagadon kun esperantistoj ekster la

lernejo.

Esperanto estas instruata (ekde la unua de Septembro 2009a) en du klasoj, al 16 personoj.

La laborprojekto, kiun iniciatis kaj kies efektivigadon gvidas Ilona SIRKÓ, volonte

ricevus salutkartojn kaj rekomendojn pri kunlaboro. La bildkartoj estas ekspoziciotaj

en la gimnazio, kune kun aliaj dokumentoj de la agado je Esperanto.

Jen la poŝta adreso:

Kalocsay Kálmán Gimnázium

Eszperantó Diákköre
H-2687 BERCEL
Széchenyi út 3.

Kiel membro kaj kelkfoja estrarano de la Amika Soceto de d-ro Kolomano Kalocsay

mi varme gratulas Ilonan SIRKÓ, ŝiajn kolegojn, kolektivon, dankas la permesintan

lernej-estraron kaj deziras sukceson al la lernantaro.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

http://www.e-novosti.info/blog/04.12.2009/1

(Dankon al amiko Slavik Ivanov!)

Vilaĝo Abaújszántó [abau.jsa:nto:],

Miŝkolco, t.e. urbo Miskolc [miŝkolc],

Budapeŝto [n.s. Budapest]

estas konsiderindaj lokoj en la vivo de doktoro Kolomano Kalocsay [kaloĉai]. La esperantistoj de departemento Nógrád [no:gra:d] ĉiam flegis kaj flegas la memoron de la epokfonda esperantisto, kun imitinda fervoro.

http://eo.wikipedia.org/wiki/Kolomano_Kalocsay

Multe agis por konservi, flegi la memoron de Kalocsay la fondinto kaj ĉefa aginto de Amika Societo de d-ro Kolomano Kalocsay, kiu nun suferas káj pro la manko de Kolomano KALOCSAY, káj pro la manko de Ada CSISZÁR, kiu mem persone kunlaboris kun aro da renomaj personoj kaj organizoj.

Ada-n CSISZÁR multe helpis kaj "posthelpas" Kultura Esperanto-Asocio en Hungarujo kaj István MÉSZÁROS [iŝtva:n me:sa:roŝ]:

http://www.eszperanto.hu/kalocsay/

Substrekindaj kaj konindaj estas la fortostreĉoj de gesinjoroj Pásztor [pa:stor], parte pro la laboroj,redaktado, verkado je Nordhungaria Informo, parte pro zorgado, flegado, organizado, laborado je memorlokoj pri Kalocsay (muzeo, tombejo, aranĝaĵoj, laborado ĉe Hungaria Esperanto-Asocio kaj ĉe Amika Societo de d-ro K. Kalocsay).

La periodaĵo Nordhungaria Informo ĉiam regule liveris kaj liveras informojn pri la vivo kaj postmorta historio de d-ro Kolomano KALOCSAY. El Nordhungaria Informo oni povas ekzemlpe ekscii, ke... la 17an de Marto 1988a, surbaze de iniciato de kelkaj esperantistoj el departemento Nógrád [no:gra:d] en Hungarujo, strato de urbo MISKOLC [miŝkolc] iĝis nomita je d-ro Kolomano Kalocsay.

En la jaro 2005 oni solenis d-ron Kolomano Kalocsay en aranĝaĵo en vilaĝo Abaújszántó [abau:jsa:nto:] Ankaŭ pri tiu aranĝaĵo Nordhungaria Informo detale raportis

Kaj pri multo alia, tra la jaroj.

Dum la Esperanto-festo, laŭ deziro de Zamenhof mem, oni devus festi

Esperanton. Malgraŭ la deziro de Zamenhof, oni kutime esprimas

respekton precipe al li, je skalo inter agnosko kaj adoro. En Hungarujo

kelkaj generacioj de esperantistoj flegas ankoraŭ vivajn rememorojn

pri Julio Baghy kaj Kolomano Kalocsay, kelkaj el ni eble ankaŭ pri

William Auld. Supozeble ĉiu el ni povas rememori nur verkojn de

Antoni Grabowski, neniu... la personon mem.

Kion do oni recitu memore al Zamenhof kaj memore al Kalocsay? mi demandis min,

demandite de aliaj. - Venadis al mi ideoj, eble forĵetindaj... Mi demandis poste ankaŭ aliajn personojn.

Kaj mi komencis konsideri ankaŭ la pli vastan kampon de "poezio pri poezio" kaj

"poezio pr i Esperanto". Pri la unua (suba) poeziaĵo atentigos min Júlia Vasszegedi (elp. vaŝsegedi

aŭ voŝsegedi):

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kálmán KALOCSAY

(elp. pr. kaloĉai/koloĉoi)

Naiva poemeto (Je la naskotago de Zamenhof) Blondaj, brunaj homoj junaj Kun ŝaŭmanta vigla sang'! Kantu ĥore, ĝojsonore Festan kanton via lang'! Kaj, grizuloj! junaj bruloj Revekiĝu en la sin', Kaj prudento, juna sento En vi frate miksu sin. Man' en mano, ĉiu ano De la frata societ', Faru ĉenon, datrevenon Festsalutu kun ridet'! Tag' de nasko! mia tasko Estas: krii kun fier', Ke donacon: sanktan Pacon Vi promesis por la Ter'. Hom' de Bono! per festono De la am' ni gloras vin, Hom' de Amo! ni en flamo Danke rememoras vin. En la lukto ĝis la frukto Majstro, helpu per spirit', Ke per veno de Kompreno Pacon donu pacmilit'! (1921) http://egalite.freeweb.hu/kalocsay/streĉ/naiva%20poemeto.htm

---

William AULD

(ŭiljem old?):

La infana raso

(Dankon al Markus SUNELA, pro la enkomputiligo!)

XVIII

Ne estas fido nur. Subtenas faktoj.
Lingvo estas socia fenomeno,
kreaĵo de sociaj intertraktoj,
kaj ĝin modifas la ŝanĝiĝa sceno.

L' epoko ne maturas. Sed bezonon
jam sentas kelkaj, kaj bezono trovas
sian rimedon, la precizan konon
alprenas. Kiu volas, tiu povas.

Kaj dum ekzistos la bezon', ekzistos
la esprimilo («ne por la futuro» —
ne, tamen eble ankaŭ mi asistos).
Ĝi estis revo pela. Kaj aŭguro.

Li sciis, kompreneble: «post centjaroj» —
ars longa... ho, sed vita estas brevis;
ĝi daŭras tikon de la okulharoj,
kaj ĝi ekzistas nur se oni revis.

La revo estas ĉio. Kaj kuraĝo:
ĉar revas nur la kuraĝul' unika.
Perdiĝas mil kaj mil pro la ĉantaĝo
de l' ĉiutag—a, mora, hermetika.

Li sciis. Kompreneble. Kaj li fidis,
kaj per la fido fakte movis monton.
Miraklo? Ne; faktoroj koincidis,
kaj frua nuno naskis la estonton.

«...post ĝi ne estis plu la sama», sorto
kompensa de l' pelatoj kaj stranguloj,
la sola, lasta spito kontraŭ morto
(la malproksima grako de klanguloj).

Nur tion li ne sciis, en mallumaj
tagoj de Varsovio dummilita;
sed tro malfrue estas, en krucumaj
horoj, bedaŭri pri la kub' ĵetita.

Faktoroj koincidis; nu, ekzemple,
la Proverbaro. La hazardo trafis
detale, certe, kaj, finfine, simple,
kaj dekses permesaĵojn paragrafis.

Kaj rigor vitae ĉiam ĝin minacas? —
sed ne dum ĝin bezonas societo.
Kio kontenton al postul' donacas
ne estas ludo por la kabineto.

Kio naskiĝis en la familioj,
en milionaj tribaj komunumoj,
kaj kunfandiĝas trans periferioj
kreskantaj pro produktoj kaj konsumoj,

atingos unuecon. Malaperos
neniam nia orfa idiomo
(ĉu jes aŭ ne la mondon ĝi konkeros)
dum volas kompreniĝi hom' kun homo.

Preskaŭ timige... senutilaj konoj...
la homnaturo estas origine...
Alea iacta, pasis fanfaronoj,
nepras la vojon iri jam, obstine.

SUR UNU KORDO

de Antoni GRABOWSKI

(Defendo de l' rimo)

---

Sur lir' dukorda, diris oni, Ne eblas rima son', kaj jen Pro tio devas takt-bastoni Antikvajn ritmojn Lafonten'. Do mi demandas ridetante, Ĉu ne aperos ankaŭ sen Ornama rim' estrin' de Dante, Vestite en ĥiton' au ĥlen'. Dukorda liro? — Tial zumi Kaj tinti adasiste mem Mi devas? Kordojn havas du mi, Sed fingrojn kvin por kord-ekprem'! Dukorda lir' ne igas fini La kanton, se nur en lernej' De l' granda majstro Paganini Ni studis diligente plej. Ŝiriĝis kord'!... Apollo punu Liriston, se ne scias li Ludadi plu, sur lasta unu en tri-kvin-sep-a pozici'! Senrima kanto estas por mi Flor' sekigita sen odor', Aŭtun-arbar' iĝanta dormi — La muzikistoj flugis for. Jen fluis riveret' antaŭ mi, Sed marĉon formas nun, kaj jam Ne scias murmureti, ŝaŭmi; Ĝin kovris ia ŝima skvam'. Kun rimoj dolĉa kant', sen ili Parol' senmelodia, ĉar Kiel ĝi povas fajfi, trili Kun najtingal' en arbetar'? De l' rim' potencon konas ĉiu, Ĝi muĝu, fulmu, tondru tuj! Ekfrapu kor', okul' radiu: "Antaŭen filoj de l' patruj'!" Sur stel-standardo Majstro-bardo, Skribante himnon, rimis ĝin; Esper' sonoru al homar' do Per rim' en teropartoj kvin!

Enkomputiligis ĝin Don HARLOW :

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

William AULD

(Ŭiljem old?):

BONAN MATENON, MAJSTRO

Bonan matenon, Majstro! Sidiĝu, mi petas.

Kiel vi fartas post kvindekjara malvivo?

Bonvolu fumi. Nu, vi certe enketas

pri la Movado kaj l' nuna perspektivo?

Nu, ni laboras. Sed - vi scias - la homoj

estas inertaj, altaj estas la baroj,

malfavoras l' epoko: militoj pogromoj

minacas; nin ignoras la registaroj.

Jes, jes, en via tempo, estis simile;

vi tamen ne povas kompreni, kio nin frontas -

atingi l' orelojn estas malfacile,

kaj kiam la homoj mokas nin, ni hontas.

Nu jes, vi multe oferis. Ni mem kelkfoje

donacis kelkan monon, sed ni malriĉas.

Ne pensu, ke ni nenionfaradas survoje!

Al ata-ita ni multe da tempo dediĉas!

Mi diris, ke per ignoro stulte obstina

la registaroj aŭskulti nin rifuzas?

Eĉ pli malbone - la registaro ĉina

por siaj propraj celoj la lingvon uzas!

Ni lernis la lingvon, kaj kiam ajn ni kunvenas

ni krokodilas... Kio? Ja nacilingve

babili... Ĉar komencanto ne komprenas,

kiam ni parolas Esperanton svinge.

Nu, Majstro, estis agrable... Ĝis la revido;

ĝojos pro via vizit' la samideanoj.

Vi povas reiri la tombon kun forta fido,

ke via afero troviĝas en bonaj manoj.

----------------------------------------------------------------------------------

Laŭ mi, ĝi estas proksima al ni, nunaj esperantistoj.

Interese, Auld iam diris, ke li volonte transskribus sian nomon, sed li ne povas, ĉar aliaj ne transsrkibas nomojn (kaj evidente ankau ne lian nomon).

Onidire oni ne bezonas transliterumadon, ĉar sufiĉas parenteza prononc-idiiko. Sed kutime ankaŭ prononcindiko mankas ankaŭ ĉe la nomo Auld [old]

Zamenhofa poemeto, facile lernebla, sed malfacile "intonaciebla":

Enkomputiligis Don HARLOW

Ho, mia kor'

de L. L. ZAMENHOF

---

Ho, mia kor', ne batu maltrankvile, El mia brusto nun ne saltu for! Jam teni min ne povas mi facile, Ho, mia kor'! Ho, mia kor'! Post longa laborado Ĉu mi ne venkos en decida hor'! Sufiĉe! trankviliĝu de l' batado, Ho, mia kor'!

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Se temas pri Kalocsay, eble plej interesaj por la publiko estas liaj tradukoj,

Estas tre populara kaj tre ŝatata de mi ĉi tiu ironia poemo:

http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Poezio/Ezopa_Saĝo.html

Enkomputiligis Don HARLOW

Ezopa Saĝo

de KALOCSAY Kálmán

---

Aŭdebla versio RealAudia

---

La ĉeval' kaj bovo ie Ekdisputis energie Pri l' merito En milito. Diris la ĉeval' incite: "Eh, Malsprite Estus dubi nian gloron Kaj valoron. La ĉevaloj Al bataloj Kuri ĉiam estis pretaj Je l' trumpetaj Sonoj, (Iom helpis ankaŭ spronoj) Kaj la ŝarĝon de l' kanonoj Tra abruptaj ŝtonoj Kiuj trenis? Nur ni!" -- la ĉevalo henis. Bov' respondis dum remaĉo: "Ĉevalaĉo! Vi ja vane fanfaronas, Ĉar ni donas Tamen la plej grandan servon!

Ja al si la cerbon La marŝalo vane rompas, Vane pompas La kuraĝo, Se l' furaĝo Mankas. Kaj al kiu dankas La viandon la soldat' malsata? Al la bovo malŝatata! Via gloro sole ŝajnas, Ĉiun venkon bovo gajnas." Paŝtis sin melankolie Ankaŭ la azeno tie. Ĝi malplaĉe aŭdis, Ke sin ili laŭdis. Ĝi iais Kaj balais La aeron per oreloj, Kaj ekkriis: "Bagateloj! Jen la vero: Sur la tero Se azenoj ne amasus, La milit' eĉ ne okazus!"

SONORILLUDO

de KALOCSAY Kálmán

El Streĉita Kordo

Vespere, en kor-bora, dolora monotono, Subite, jen, eksonas la sonorila sono Kun frapo řemanta, Kun muřo tremanta. La frapoj ekbruas, fenestron ekskuas, Kaj milde ekfluas muĝado, la sorća. Ho, son' sonorila, vi, tondrosimila, Kaj tamen trankvila, ravanta kaj dolĉa! Doloro en koro sveninte dronanta Sufokas, mi vokas al bronzo sonanta:

Ho, svingu la langon, Vi, tondre batanta! Lamento giganta Traringu la landon! Priplendu la honton De mondhekatomboj, Per plendo pri tomboj Ekfendu la monton! Estingu flamlangon De l' monstro malinda, Longunga kaj blinda, Sorbinta la sangon! Atingu la fundon De l' koro profunde, Ĝi sangis abunde, Do vindu la vundon! Ho, ringo de kantoj, Do fondu la Rondon, Do fandu la mondon En rond' de amantoj!

Sorĉbata, dolĉflata sonoro min levas, Pri l' flamo de l' amo flagranta mi revas: Ke festaj fajrolangoj disflugas tra la landoj, Ekruĝas la vantoj en fratĉirkaŭpreno, Kaj frate, en rondo solena, tra l' mondo Ekmuĝas la ondo de l' Kant' pri Kompreno... Sed ve, jam lastĝeme, Kaj lace, kaj treme, Kun mortadanta muĝo forsonas bronza sono, Kaj kaptas min denove dolora monotono...

Vizitu la kolekton de Don Harlow:

http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/literaturo.html

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Poeziaĵo, pri kiu atentigis min Julia VASSZEGEDI

(elp. vaŝsegedi aŭ voŝsegedi):

Martin STRÜMPFEL:

Pri KOLOMANO KALOCSAY

Ve! ne sufiĉas miaj fortoj,

Por Kalocsay nur imiti.

Mi sen sukceso devas ŝviti,

Dum li ĵongladis per la vortoj.

Kun ĉian novaj vort-kohortoj

Li scias enuigon spiti.

Ve! ne sufiĉas miaj fortoj

Por Kalocsay nur imiti.

En siaj gramatik-retortoj

Li povis tutajn lingvojn friti,

Samtempe tamen kanti, spriti,

Gratuli lin per m i a j kordoj,

Ve! ne sufiĉas miaj fortoj! .

(el la volumo de Ada CSISZÁR:

EN SUPERLATIVO,TRIOBLA DATREVENO DE KÁLMÁN KALOCSAY)

----------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kolomano

En silabo akcentata

revas eble li... pri ord'.

Kolomano Koloĉoi

kaloĉai, kaloĉaj,

Kálmán... ĉu de Kalocsay?

onidire: Kaloksaj...

ne insistas li... pri l' nomo

nur pri normo eĉ pri rim',

li krom rim' instruas ritmon:

Ankaŭ ritme eblas krim'!

Li sin sentis en izolo

kaj poeto sen popol',

kiu verŝas versojn, rimojn,

kvankam mankas legi vol'

[ja lernintoj-alfabeton

ne tuj emos legi... "lin",

ion... iun tiom fajnan

malgraŭ eĉ... lego-rutin'].

Fakte... estis li legata,

li legata estas plu,

ne estante tut-legita

en la tomb' li... revas plu.

Li longigas la vokalojn

kiam mankas konsonant',

asonance nin konsolas

jam v o k a l a longo-ŝanc'.

Al vi kelkaj ne tro plaĉas

lia muzikama ord'.

Tamen tordas ordon lian

eĉ misakcentata vort',

pensiganta plibonaĵojn

en sliabo akcenta:ta.

Blazio VAHA (n.s. Wacha)

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zamenhofaj humornuancoj en kaj ekster Litovujo

---

Kiam li ne emas ege Lazarante Ludoviki, li kelktempe Zamenhofas. Tia estas Zamenhofo, la Semkorta geniulo! ---------------------------------------------------------- Blazio VAHA dankas pro pli frua ret-publikigo de la supra poemeto amikon Cezar:

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ofte mi vin pripensis, ofte legis,

sed ne ĝis nun korrekte kiel homon

de idoligo, celis; kaj vian Romon

Danuban – tro dikteman – protestegis.

versojn far vi, kaj kiel multe, hante,

vi en amara horo plorsingultis.

respertas, nune, tian troizolon;

do dankas ĉi lamenton, ĉi konsolon.

25. 6. 1969

"Fadeno" el generacioj: de Edwin Kock estis knabo, kiam Kalocsay estis (jam) matura poeto. Kiam

de Kock verkis ĉi tiin poemon, mi kaj la knabaro de mia generacio en Hungarujo... soldatservadis,

ni estis junaj, mi la unuan fojon trarigardis lernolibron de Julio Baghy, kiun mi ja ne konis,

sed kies kunvivintoj ankoraŭ vivas nun, ekzemple d-ro Ludoviko Molnár ofte rakontas pri li...

William Auld [(Ŭiljem old?]:

VERKETI, JES

"Jam mute kuŝas la septuba fluto"

(Gy Reviczky)

Verketi, jes, eĉ multaj tion faris,

riĉigis nin per unu volumeto

kaj poste silentadis (Kial ne, do?

la mondo surdis kaj komprenon ŝparis).

Sed vi, dum tridek jaroj vi lojalis

(pro am'? konvinko? kutimiĝo? kredo?)

al la solena voto de l' poeto,

kiel magneta nadlo al Polaris.

Kaj malgraŭ stulta stagno kaj envio

per senhezita mano de l' genio

priservis nin en volumar' impona.

Nun vi silentas. Ie en izolo

vi sidas sen ekstaz' kaj sen parolo:

Ĉi en ebura tur'? Aŭ kel' prizona?

---------------------------

G. Reviczky (REVICZKY Gyula [elp. revicki, d'ula, (djula aŭ eble ĝula): hungara poeto

VERKETI, JES

Jam mute kuŝas la septuba fluto

(G. Reviczky)

(Gy Reviczky)

Verketi, jes, eĉ multaj tion faris,

riĉigis nin per unu volumeto

kaj poste silentadis (Kial ne, do?

la mondo surdis kaj komprenon ŝparis).

Sed vi, dum tridek jaroj vi lojalis

(pro am'? konvinko? kutimiĝo? kredo?)

al la solena voto de l' poeto,

kiel magneta nadlo al Polaris.

Kaj malgraŭ stulta stagno kaj envio

per senhezita mano de l' genio

priservis nin en volumar' impona.

Nun vi silentas. Ie en izolo

vi sidas sen ekstaz' kaj sen parolo:

Ĉi en ebura tur'? Aŭ kel' prizona?

---------------------------

G. Reviczky (REVICZKY Gyula [elp. revicki, d'ula, (djula aŭ eble ĝula): hungara poeto

Mi estas ĉi--supren transtajpinta la poeziaĵon Verketi, jes el la volumo En barko senpilota, aperinta ĉe Edistudio Pizo, 1987 redaktita de Aldo de' Giorgi, paĝo 237.

La poeziaĵo aperis ankaŭ la volumo EN SUPERLATIVO Triobla datreveno de Kálmán Kalocsay, en Budapeŝto, en la jaro 2001. La volumo estas redaktita/produktita de Ada CSISZÁR [ada /odo ĉisa:r], kaj ĝi estis aperinta jam en la volumo KVAROPO, en la jaro 1951. Mi havas nur ekzempleron de la dua eldono de Kvaropo, el 1977. La respondeca eldnoninto de ĝi estas Tibor VASKÓ (vaŝko/voŝko), postparolinto estas Vilmos BENCZIK (bencik, vilmoŝ), la kovrilon kaj la tipografion aranĝis Éva FARKAS-TATÁR (farkaŝ-tata:r aŭ forkoŝ-tota:r). Tie la poemo troviĝas sur la 223a paĝo, kie komenciĝas aparta ĉapitreto kun saluta poemo el ĉiu el la Kavaropo (William AULD, John S. DONWOODIE, John FRANCIS, Reto ROSETTI ). Pri la elparolo de la nomoj, escepte tiun de Auld [old] mi restas malcerta, kvankam mi ne dubas, ke ie en aliaj libroj ili estas klarigitaj.

Ĉe prononc-indikoj la diklitera versio estas la pli kutima adapto laŭlitera, la dua formo estas pli proksima al sonvaloro en la parolata hungara, kie a estas ronda vasta mallonga vokalo kaj nur á estas neronda, longa) . En Esperanto estas tradicia la uzo de a pri hungara a, tamen hungaraj esperantistoj kutime konservas la rondan elparolmanieron, do Baghy estas prononcata pli proksie al "bogi" ol al "bagi")

Csiszár skribis "La Kvaropo", ĉu vere la unua eldono estis kun artikolo?

EDWIN DE KOCK:

Ofte mi vin pripensis, ofte legis,

sed ne ĝis nun korrekte kiel homon

alparolis, ĉar ĉirkaŭ vin renomon,

mitojn kaj kulton la jardekoj tegis.

Mi do kun la admir’ koleron flegis,

de idoligo, celis; kaj vian Romon

versojn far vi, kaj liel multe, hante,

vi en amara horo plorsingultis.

Mi tiam estis knabo, sed konstante

do dankas ĉi lamenton, ĉi konsolon.

25. 6. 1969

El: Poemaro kaj Prozeroj. Aŭtora eldono. 1970, p. 27..

Ni estas festontaj

Multaj budoj, sed ne pesto

regas nun en Budapeŝto.

Ne ĉagrenu nin do zorgoj

dum la Esperanto-festo...

Gripo, influencoj, fi!

al ni nun ne mankas vi!

Eble estos tro da budoj

dum ĉi-jaraj vintrofestoj....

Estos brue eĉ metroe!

Sed ne ĝenu tio troe.

Ni nin kaŝos varmaĉambre,

tie festos ni decembre,

ĉar ja diris jam poetoj,

tie estas veboj, retoj,

tie estos... komputiloj,

abieto, kaj ludiloj.

Tie estos eĉ kuketoj,

kaj plej ĉarmaj infanetoj.

Nur ke, influencoj, fi,

dece malaperu vi!

Al ni ja ne mankas tio,

eĉ ne nova gripo-tipo,

des malpli vi, influenc',

kun fluemo kaj sen senc'.

Esperantista poemeto

en Decembro

Mi ĉi tiu pensis ion

vi alia pensis ion.

Ni finfine faros kion?

Kiel mi divenu tion?

Ni ĉi-kelkaj havus temon,

vi aliaj havas emon,

havas ili pluraj: skemon,

kiu ja liveros premon.

Ni ĉi tiuj tuj ekiros.

Vi aliaj... ĉu kuniros?

Mi tre miros, se ni iros,

ĉu ni kunaj fine brilos?

Ŝajne mi nur misbabilas,

parolante, mem ne iras,

ne esperas kvankam spiras,

eble ankaŭ mi... konspiras.

Nu do mankas al ni fido,

trooftiĝis ĉe ni rido.

Eble ni tro pesimismas.

Eble ni.... ne vere skismas.

Jul', Kristnasko proksimiĝas

ĉiu homo trankviliĝas

unuj amas la aliajn,

ni pripentas pekojn niajn.

Ni relanĉas strategion,

malmultigos ni taktikojn.

Inter du-tri niaj festoj

plioftigos ni aplikon.

.

Zamenhofaj humornuancoj

en kaj ekster Litovujo

---

Kiam li ne emas ege Lazarante Ludoviki, li kelktempe Zamenhofas. Tia estas Zamenhofo, la Semkorta geniulo!

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Versio de la poemeto aperis unue en la poŝtolisto "cezarpoezio"en 2004 ka j poste en la kolektaĵo de Don Harlow.

Zamenhofas estas litova nominativo de la nomo Zamenhof, laǔ mia kompreno.

Marko markas taskojn, Ludoviko Liudvikas ilin... aux Ludovikas. Ili utile Zamenhofas.

http://lt.wikipedia.org/wiki/Liudvikas_Zamenhofas

Klarigon pri la nomversio Semkorto oni povas auxdi en Budapesxta ekzameno de

Sándor Szathmári [satma:ri, sxa:ndor]:

http://www.elerno.cn/bbs/TopicOther.asp?t=5&BoardID=21&id=4641

DIRIS TATO, RIDIS MAMAO

(EN PJASPO, NE EN ESPERANTO)

Espistoj!

Espistoj hungaraj,

jen pistoleto,

hungaraj espistoj,

"ez pisztoly",

ĉi tio estas pistolo.

Jen - pistolo,

la bildo prezentas pistolon,

sur la bildo,

en la bildo,

je la bildo,

trans la bildo

estas pistolo,

espistoj,

predikantaj pri tutmonda interkompreniĝo,

ĉu gejunuloj el urbeto TATA

kaj el vilaĝo MAMA

ne povas renkontiĝi?

Ĉu geonkloj konsterniĝus?

Se slovakoj kaj slovakoj

sin evitas reciproke,

ĉar ne el sama vilaĝo,

kiel estu pri slovakoj kaj hungaroj?

Oni vin jungos,

se vi vin ne jungos,

haviĝos jungaro,

troviĝos jungaro,

egzistas jungaro

ekzistas jungaro,

kara junularo!

Damne!

Ĉu tato malpermesas,

kaj ĉiuj tataoj,

aŭ ĉu mommo malpermesas

kaj ĉiuj mamaoj,

aŭ kiu diablo prohibas,

ke sin amu reciproke

gejunuloj plene fortaj?

Panjo, helpu,

Paĉjo, helpu,

hundoj, helpu, ke hundidoj

ne plu jelpu tim-amike,

amik-time.

Espistoj,

sur la tablo troviĝas bildo,

en/sur/je la bildo videblas pistolo sur tablo,

bonŝance ĝi ne funkcias,

kontraste al aliaj pistoloj.

GLOSOJ (en pjaspo)

esp-isto espisto - esperantisto, ĉe Kolomano Kalcosay, ekz. en Lingvo Stilo Formo

Ez pisztoly (elp. es pistoj) - ĉi tio estas pistolo, jen pistolo

mommo - avino, en infaneca lingvaĵo

mamao - virino plenumanta funkcion de prizorgantino, patrino, edukistino, avino kiam mankas

patrino, patrinfiguro

tato - patro (infanlingvece)

tatao -- viro plenumanta funkcion de prizorganto, patro, edukisto, avo kiam mankas patro,

patro-figuro

egzisti - ekzisti

ekzisti - haviĝi, troviĝi, esti

esti - troviĝi, situi, pendi, stari, lokiĝi, ekzisti

pjaspo - esperantido de Blazio VAHA (n.s. WACHA)

n.s. - ne adaptita skribo, netradicia skribversio, nacilingva skriboversio

E. s. - Esperanta skriboversio, adaptita skriboformo

nasaĥ - metaparola prepozico pri ne adaptita skriboversio de nomo

esuĥ, espuĥ - metaparola prepozicio pro adaptita skriboversio, ekzemple esperantigita skriboversio

aŭ nomversio

NOTO

La vorto mamao venas de Claude PIRON (elp. klo:d piron?), sed ĉe li la signifo estas patrino.

En Pjaspo mamao ne estas egalaĵo de patrino, sed vorto kun pli vasa senco: virino, al kiu

infano tre forte ligiĝas, kiu povas esti ankaŭ avino, nutrantino, adoptintino, onklino ks.

Pjaspaĵo jetitola

Kvankam pjas vi parollerta,

mi ne estas ĉiam certa,

ĉu mi havas plenan rajton,

Espe sendi ai vi kajton?

Eble Espo vin ĝenetas,

kiel Pjaspo lin ĝenetas,

kaj do vane ni... tuj venkos,

ni denove tuj senbenkos?

Baldaŭ rajtos ni paroli...

ĉu vi volos do paroli?

Aŭ insistos ni pri rajtoj

uzi lingvon... ne pri kajtoj?

Glosoj

Esp-o, Espo, - Esperanto, kelkfoje, ĉe Kalocsay (elp. kaloĉai), ekz. en Lingvo Stilo Formo.

pjas - estas (kiel kopulo)

pjaspo - esperantido, kiu konservas ĉion el la Fundamento de Esperanto, sed havas ankaŭ

novajn strukturojn kaj elemontojn

Omaĝe al Zamenhof kaj Kaloĉai

Budapeŝto, Budapeŝto,

Budapeŝte estos festo,

jes, festeto, ne festeno

pri nia kun-aparteno.

Ni solenos Esperanton,

Zamenhofon ni... mencios,

kiu estis Kolomano

preskaŭ ĉiu el ni scios.

Estis certe li legata,

sed ne estas tralegita.

jam la tomb' estas flegata,

estu la verkar ' legata!

S T E L O

S U R B R U L-Ŝ T I P A R O

verko de András SÜTŐ (elp andr:aŝ/ondra:ŝ ŝütö:, eventuale ŝjute:)

tradukita de Jozefo HORVATH.

http://www.vortaro.hu/mindenesszotar/jozohor/stel.htm

Aliloke:

http://www.ipernity.com/doc/30809/1441520

Alia verko de András SÜTŐ (ŝütö:), tradukita de Jozefo HORVATH:

Palmodimanĉo de ĉevalkomercisto

Pri Jozefo Horvath, mallonge kaj malmulte:

http://eo.wikipedia.org/wiki/Jozefo_Horv%C3%A1th

Pri András Sütő (elp. ŝütö:, eventuale ŝjute:)

http://eo.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A1s_S%C3%BCt%C5%91

En la lingvo hungara:

http://hu.wikipedia.org/wiki/S%C3%BCt%C5%91_Andr%C3%A1s

Pli fruajn komentojn mi forviŝsis, pardonu min la respektivaj aŭtoroj.

Interkompreniĝo

Komence oni volas komprenigi sin iel ajn.

Sensukcese.

Poste oni provas kompreni ĉiun ajn.

Ĉu sukcese?

Poste la historio

(ade) rekomenciĝas,

(tuje) rekomenciĝos.

STANKA PENĈEVA (1929):

(tradukis ĝin: Asen GRIGOROV)

VIRINOJ

Ni ne povas adori malfortulojn, timulojn,

ni nur estas kun ili bonkoraj, ĝentilaj,

kaj kapojn iliajn ni metas sur niajn genuojn,

ni ne amas ja ilin, sed estas fidelaj fratinoj iliaj.

La fortuloj - ho ili, nur ili potence

prenas nin kiel sian ĉiaman konkeron.

Kiel vitoj al ili ni volvas nin dense,

kaj enfluas ni ilin samkiel torento - riveron.

Ili faras nin siaj reĝinoj kaj siaj sklavinoj,

mem ili neniam komplete al ni apartenas.

Sed per ili ekkonas suferon kaj svingon ni inoj,

nur ilin ni amas, ĝis fine la morto nin prenas.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1) Ĉi tiu poeziaĵo estas prenita el Mi ĉiam tia rememoru vin

Antologio de bulgara ampoezio, kunmetita de Venelin MITEV,

redaktita de István ERTL, Sofio 1992)

2) Ĝi plaĉas al mi. La mesaĝo ŝajnas al mi profunda,la (trankvila)

ritmo ŝajnas senartifika, simpla, Eble Ertl povus pli klarigi la ritmon de

la versoj ne tute egallongaj, sed ŝajne tamen iel harmoniaj.

3) Estus pli ĝusta alia ekcio ĉi tie: Ni nur estas al ili bonkoraj, ĝentilaj.

4) Mi ĝojus, se iuj aŭ aliaj pli konsciaj ŝatantoj kaj analizantoj de beletro

aldonus komentojn.

Farinte multe, Puŝkin-an Oneginon tradukinte brile, tamen ne emas ripozi Valentin Melnikov:

http://www.esperanto-mv.pp.ru/Melnikov/Pentatoniko.html

http://eo.wikipedia.org/wiki/Valentin_Melnikov

Feliĉan duan jarkvindekon, kara Valentin!

La kokoj krias ĉe la tagiĝo (Petlite pejat na saminjalo)

Bulgara popolkanto, tradukita de Ljuba BOJAĜIEVA

- La kokoj krias ĉe la tagiĝo,

lasu min, kara, hejmen reveni.

- Tiuj ja estas kokoj mensogaj,

restu ankoraŭ, ho karulino.

- La junulinoj iras por akvo,

lasu min, kara, hejmen reveni.

- Al la diabloj la junulinoj,

restu ankoraŭ, ho karulino.

- Virinoj iras al rikoltado,

lasu min, kara, hejmen reveni.

- Al la diabloj tiuj virinoj,

restu ankoraŭ, ho karulino.

- La veturiloj sonas jam grince,

lasu min, kara, hejmen reveni,

- Tio ne estas grinc' veturila,

restu ankoraŭ, ho karulino.

La kantoteksto aperis pli frue en la volumo MI ĈIAM TIA REMEMORU VIN, Antologio de bulgara ampoezio. SDSofio, 1992, kunmetita de Venelin MITEV? redaktita de István ERTL (iŝtva:n, ertl).

Glosoj:

veturilo:

nunaj francaj kaj aliaj esperantistoj eble pensas ke veturilo estas aŭtomobilo... sed pli frue

tre oftaj, eĉ plej tipaj veturiloj estis veturilo tirata de ĉevaloj, kaj simila neĝveturilo. Do ankaŭ

esperantistoj fruaj (kaj nunajÖ povis, povas nomi klasike veturilo ankaŭ ĉevaltiratan ĉaron.

reveni hejmen - hungaroj devas bone kompreni, ke esperanta *(re)veni* ne nepre indikas

la lokon, kie la parolanto troviĝas: oni povas veni kaj ĉi tien, kaj tien... al alia loko.

"La junulo" devus ekiri, foriri de la junulino kaj reveni al sia hejmo (fora). Mi rimarkis, ke por

multaj hungaraj esperantistoj tiu nuanco de la verbo veni (jönni, térni, érkezni, jutni), reveni

(visszatérni, megjönni, negérkezni, odaértni, újra odamenni, újra eljönni) ne estas konata

Ĉe "veni" estas grava la insisto pri "atingo de loko", atingo de fina punkto de vojo.

Sitrono kaj citrono

Jen sitrono difektita,

tamen eble elektinda.

Jen citrono tutperfekta,

ŝajnas esti eĉ afekta.

Estas ja citron' porsane

tre utila, porinfane

nepre bezonata frukto,

celo de infana lukto.

Se sitron' falintas teren,

ĝin ne ĵetu, hom', eksteren.

Estas ankaŭ ĝi konvena,

kontruaŭ malvarmum' - eĉ bena.

Por vilaĝanido certe

same kiel piroj, pomoj

tre bonvenas tra la jaro

kaj sitronoj, kaj citronoj.

Sanfavora, tre salubra

estas por infano urba

kaj citrono, kaj sitrono

scias tion ĉiu homo

Mi sitronon kaj citronon

povas klare ja distingi

nur laŭsone, ne laŭesence,

eĉ se provas mi... sensence.

Estas fakto, ke citrono,

por mi estas tre acida,

sed tutsame ja sitrono

estas por mi tro asida.

La sitrono suda estas

norde iom pli citrona,

distingado pligrav-eca

estus tute sitroneca.

Gloso:

acida - asida, laŭ prononco de kelkaj esperantistoj

asida - acida, en norma Esperanto

citrono - sitrono, laŭ prononco de kelkaj esperantostj

kvankam en Esperanto S -- C estas fonemparo kapabla distingi vortojn,

sitrono - citrono, en norma Esperanto

sitroneca - citroneca, tia, kia citrono estas, citronesenca, citronnatura, citronsimila

tiu eblo, evidente, ne ĉiam estas uzata.

Post-SOSUR-a susuraĵo

Strofoj verkitaj en tempo, kiam leĝoj estis katalogantaj lingvojn (kun konsidero de ideoj de s-ro Ferdinand de Saussure* kaj de la "strato Turdo**")

------------------------------------------------------------------------

Laǔ Sosura opinio

lingvo estas ja sistem'

v i v i povas nur k r e s k a ĵ o j,

pruvas ĉiu ekzamen'.

Ekzamenoj... anatemas

lingvon***, se forestas viv'!

Vane pulsas en la koroj

lingva amo kaj lasciv'.

Klare diris Ferdinando*:

lingvo estas: ŝaktabul'****,

gravas en ĝi la rilatoj,

estu for ĉia nebul'.

Lingvo estas ne vivaĵo,

lingvo estas ne kreskaĵ'

lingvo estas ne verdaĵo,

lingvo estas - parolaĵ'.

Tablo estas io tabla,

porda estas ĉiu pord',

kablo estas tute kabla,

ĉio estas do en ord'.

Lingvo havas lingvan eston,

lingvo estas lingva um',

pensoj havas lingvoveston

por paroli pri kolum'.

Tamen iam lingvoj... vivas,

laǔ la kor-profunda sci',

metafore ja disfloras

en la lingvoj eĉ... naci'!

Sennacia lingvo vivas...

ĉu ŝlosilo, sen serur'?!.

Senkomprene ni diskuras

pro teruro sen mezur'.

'stas skribanta mi ne lingve,

eskterlingve tajpas mi,

'as tajpanta mi senlingve,

ja pri lingvoj... fajfas mi.

Se parolas mi sensence,

lingvo estas ... sensencaĵ'.

Stranga estas ĉi strangaĵo,

ĉi senviva esenca ĵ’.

Espo, Espo, Esperanto,

ĉu nenies, ĉu niaĵ'?

ni dekretu nun sekrete,

stas vi bela ebriaĵ'.

Adasisme oni rimas,

kiam jam tro mankas rum',

Esperanton konsciigu

nun amika palperbrum'.

Glosoj:

1) Esp-o, Espo, Esp-isto, espisto – Esperanto (ĉe C:E:R:Bumy, Kalocsay)

Kalocsay, en La mezepoka Esperanto, en Lingvo Stilo Formo, tria eldono,

Librejo iPIRATO, 1970, p.154, skribas pri sia elpensito, C.E.E.R. Bumy::

"Li estas espisto. Mi varbis lin jam antaŭlonge. ...

2) ’stas, stas - okaza ekvivalento de la formo *estas*, ekzemple ĉe Lagranĵ'', ĉe Santos.

3) ’as, as – okaza ekvivalento de estas ekz. ĉe Antoni Grabowski (Sinjoro Tadeo), ĉe Kolomano Kalocsay (Dante-traduko), ĉe Miguel Fernandez (Hernandez-traduko).

4) adasismo - rimo, kiu konsistas en simpla ripeto de vorto aŭ vortelemento.

Notoj

1) strato Turdo ... strato Rigó, loko de centra lingvo-ekzamenejo en Budapeŝto

2) ** Francisko, Sosuro – Temas pri (n.s.) Ferdinand de Saussure, kiu emfazadis, interalie, ke

lingvo estas sistemo de signoj, kiuj kondiĉas sin reciproke. Oni devas distingi, laŭ li, lingvon,

kiu estas sistemo de signoj, de parolo, kiu estas apliko de la sistemo kun diversaj akcesoraĵoj,

kiuj ne estas esencaj koncerne la lingvon. Ktp.

eo.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_de_Saussure

3) ***vivanta lingvo ktp: En Hungarujo en certaj superaj lernejoj oni postulas kaj konsideras
pozitive diplomon de t.n. ŝtata ekzameno pri *vivanta lingvo* (do, esence, ne pri lingvo, kiu estus la Greka lingvo aǔ Latino ). – Pro tio antaŭ kelkaj jaroj en diversaj medioj aperis kaj fortigiĝis la diskuto, ĉu Esperanto estas vivanta lingvo (kaj kia lingvo ĝi entute estas).


4) ****Ŝaktabulo: Sosuro komparis lingvosistemon al ŝaktabulo: valoro de ĉiu ŝaktabula pozicio

(kvadrato) dependas de ĉiu alia ebla pozicio (kvadratoj). Simile interdependas lingvoelementoj.

5) [N.s.} Csaba SZÉKELY {elp. ĉaba se:kej], hungara esperantisto el urbo BAJA, longe korespondis kun diversaj instancoj en Hungarujo, defendante gestudentojn sukcese trapasintajn ekzamenon pri Esperanto, kies ekzamen-atestojn en certa studejo (altlernejo en urbo Baja, se mi ne eraras), oni simple ne konsideris. Ministeria oficisto respondis al li en areto da oficialaj leteroj, ke Esperanto ne estas vivanta lingvo, jen kial la ekzamenateston de la gestudentoj oni ne konsideris. - SZÉKELY eniris kun li diskuton kaj postulis pruvojn. Li sukcese malkaŝis misasertojn en la leteroj de la ministeria (ĉef)oficisto. La afero estis la komenca punkto de posta agnosko, en la eduksfero, de Esperanto kiel vivanta lingvo, kaj sukcesa eniro de Esperanto en la sistemon de tiel nomataj (eksterlernejaj) ŝtataj ekzamenoj, en Hungarujo.

Samtempe kun la korespondado de SZÉKELY disvolviĝis diskuto pri la ĝusta maniero de similaj diskutoj, kun instancoj. Székely malĝentile esprimadis sian malĝojon, ke eĉ esperantistoj malkonsentas pri lia kritikema trakto kun superaj instancoj. Li estadis, fakte, malĝentila, sed li prave konsciis sian pravan kaj sukcesan dikskut-manieron kun instancoj.

Mi verkis la supran strofaron en tiu periodo; kaj ĝi aperis unue en retlisto de Hungaraj esperantistoj (esp-en-hung), poste ankaŭ en aliaj retforumoj (Kreado, en retforumoj de Cezar, eble ĉe la retlisto per-esperanto-literaturo).