Pavel Nechvile's blog

Foje vespere la avo babilis kun sia nepino pri samtempa vivo. Subite la nepino demandis : „Kiom aĝa vi estas aveto?“
Aveto respondis: „Permesu al mi iom cerbumi. Mi naskiĝis antaŭ kiam aperis ĉe ni televidilo, kopiaparato, ankaŭ ne estis vakcinado kontraŭ infana paralizo, neniu sciis pri kontaktaj lensoj, eĉ ne kontraŭgravedaj piloloj. Ne ekzistis kreditkartoj, ne ekzistis aŭtomataj lavmaŝinoj kaj sekigujoj, la tolaĵon simple avino lavis sur lavtabulo kaj pendis sur ŝnuroj en freŝa aero por sekigi ĝin. Homo ne estis sur la Luno, ne ekzistis jetaviadiloj.
Mi edziĝis kun via avino, kaj ni vivis kune, en ĉiu familio estis patrino kaj patro.
La vorto „gay“ estis angla vorto, kiu signifis gajan, kontentan kaj afablan viron. Ne homoseksulon. Pri samseksemulinoj ni eĉ ne aŭdis kaj viroj ne ornamis siajn orelojn per oreljuveloj.
Mi naskiĝis, kiam ne estis ankoraŭ komputiloj, neniu aŭdis pri grupterapio. Homoj ne devis partopreni profilaktinajn? preventajn kontrolojn, sed la kuracisto, laŭ bezono, postulis de specialisto analizon de sango aŭ urino.
Ĝis kiam mi ne estis dudek kvin jara mi nomis ĉiun viron „sinjoro“ kaj ĉiun virinon „sinjorino“ aŭ „fraŭlino“. Tiam, kiam virino enbusiĝis, ĉiuj infanoj kaj junuloj rapidis por liberigi sidlokon por ŝi. Se la virino estis graveda, ili akompanis ŝin al la sidloko, eĉ iris aĉeti vojaĝbileton, kiun reen alportis al ŝi..
Sur la ŝtuparo virinoj ĉiam iradis ĉe balustrado, virinoj eniris en lifton kiel la unuaj kaj viroj ĉiam alŝutis seĝon, kiam la virinoj eksidis al la tablo.
Viroj neniam salutis virinojn sidante, ĉiam ili ekstaris. Viroj ekstaris ĉiam, kiam la virino ekstaris de la tablo, viroj ankaŭ malfermadis por virinoj pordon de aŭtomobilo aŭ aliajn pordojn, ĉiam helpis al virino senvestigi kaj demeti mantelon.

En mia junaĝo virgulineco ne kaŭzis karcenon kaj virgulinoj signifis por la familio honoron, same por estonta edzo. Nian vivovojon gvidis Dek Oordonoj, racia cerbumado, estimo al maljunuloj, konduto laŭ la leĝoj. Gepatroj instruis nin diferenciigi bonon kaj malbonon, esti respondeca je siaj agoj kaj akcepti konsekvencojn.

Pri „Rapida refreŝigejo“, aŭ bufedo mi pensis, ke ili servas nur por rapidantaj homoj. Ni ne konis „McDonald“ kaj „Pizzo go home“, instantan solveblan? kafon kaj aliajn tiamaniere faritajn nutraĵojn.

Ni nenion sciis při sendrata telefono, des pli pri poŝtelefono. Ni ne konis videon, CD, DVD, komputilon. Notebook signifis -simplan kajeron. Nenio estis digitala kaj horloĝan mekanismon mastris risorto, kiun ni devis regule, ĉiutage streĉi. Ne ekzistis elektronikaj skribmaŝinoj, bankaj aŭtomatoj.

La fotografaĵoj estis nur nigro-blankaj, neniu havis digitalan fotoaparaton aŭ kameraon.

Glaciaĵo kostis eĉ unu kronon, nova aŭtomobilo 55 mil kronojn.

Tiutempe ni herbon falĉis, ne fumadis..

Do, kaj nun diru vi, kiom da jaroj mi havas.

„Oh aveto, certe pli ol ducent“.

„Ne,ne, karulino mia, nur sepdek“.

Elĉeĥigis Pavel Nechvíle

Karegaj miaj polaj amikoj. Mi ne povas trovi vortojn por esprimi nian triston al grandega tragedio por tuta Pollando. Mi sincere kaj kore kondolencas.

De la 3-an ĝis la 5-an de julio okazis en Kostrŭo-mezlernejo en Rybitví renkonto de esperantistoj, por festi centan datrevenon de EK de Pardubice. Alveturis 3 poloj, 3 germanoj, 1 nederlandano, 1 danlandano, 1 francino, 1 bulgaro kaj surprize ankaŭ gefratoj el Suda Koreio. Kompreneble krom 31 ĉeĥaj samideanoj, kiuj alveturis el 16 lokoj de tuta Ĉeĥio. Organizantoj prezentis video-prezentaĵon pri historio de la Klubo, partoprenantoj povis trarigardi kaj tralegi ĉiujn 14 kronikojn. Dum konatiga vespero ni dancis kaj kantis kaj dum promenoj oni povis trarigardi banlokon Bohdaneč, urbon Pardubice kaj proksiman memor-monumenton dediĉita al eltrovintoj de la plugilo - kuzoj de Veverka. Sabate interesuloj ekskursis, en Afrikan muzeon de d-ro Emil Holub en urbo Holice kaj poste ili vidis mond-unikaĵon - lignan betlehemon en Třebechovice. Ĉu plaĉis la renkonto al ĉiuj? Almenaŭ al organizintoj ili diris - JES.

Laú la vortaro de fremdaj vortoj sklerozo estas "malmoligxo de organo aú histo..." Gxenerale oni opinias pri cxeforgano - cerbo. Teorie nia cerbo havas tiom da memorcxeloj, ke oni dum la tuta vivo ne povas ilin eluzi. Praktiko, kiel kutime, diferencas. Fakuloj asertas, ke se ni multe klopodus, ni rememorus je nia restado en utero de la panjo. Ni, sklerozuloj, havas multe plimodestajn celojn - memori almenaú lastan diuron. Esti skleroza apartenas al nia atomepoko. Eble niaj memor-cxeloj blindigxas pro brilo de televid-ekrano, eble ilin sufokas nitrogeno el mangxataj legomoj, antibiotikoj, certe aliaj influoj. Fakto estas, ke dum mia okdekjara patro klare memoras kiu estis liaj kunludantoj en futbala teamo, mi, pli ol kvardekjara, malfacile rememoras lastan libertempon.Nunaj studentoj ne memoras hieraúan prelegon kaj dekjara knabo forgesas kion ajn.

Sklerozo de scienculoj havas la plej grandan tradicion kaj gxi igxas temo de multaj babiladoj. Por ni sklerozuloj gravas la demando: cxu sklerozo estas avantgxo aú malavantagxo? Ambaú respondoj povas esti korektaj. La plimulto de ni alvenas al la granda aro da sklerozuloj iom post iome, akompanataj de banalaj aferoj, de perditaj sxlosiloj kaj ne-rekonataj konatoj. Fortaj unuopuloj transpasxas  limojn per unusola brila ago.

Kiam certa Ladislao certan printempan tagon alveturis per aútomobilo en laborejon, neniel li sentis, ke liaj cerbocxeloj formortas kvazaú priversxitaj per acido, sentis nur alvenantan printempon. Fine de labortago estis la sento de printempo tiel forta, ke li decidis telefoni alsia amikino, je dek jaroj pli juna, kun kiu li estis en delikata rilato. En la telefono aúdigxiskonata virina vocxo kaj Ladislao tenere ekparolis:"Mi sopiras post vi!" "Kio?" diris la ino, kvazaú sxi malbone aúdus. "Mi flugas al vi per flugiloj de amo" proklamis Ladislao lirike. La ina vocxo diris senhezite:"Ladislao, ci estas ebria". Nur nun Ladislao ekkonis vocxon de sia edzino kaj terurigite ekbalbutis: "Nu permesu ... Ja estas printempo§" Lerte li interrompis la konekton kaj ekis sin insulti: "Mi idioto, kiel mi povis konfuzi la du telefonnumerojn?! Multfoje mi diris al sxi, ke sxi prezentu sin per sia nomo." li furiozis kontraú sia edzino, kiam li hastis preter sia aúto al metroo... Antaú hejmo li tiom trnkviligxis, ke li rimarkis, ke lia aúto ne parkas sur kutima loko. "Kie estas nia aútomobilo?" li demandis la edzinon tuj cxe la sojlo kaj poste ili ambaú nur gapis malfelicxe al la vaka loko antaú la domo. Do Ladislao iris anonci la sxtelon de la aúto al polico, kie oni lin konsolis per certigo, ke lia amatajxo certe jam estas ie dismetita je malhaveblaj anstataúaj pecoj...

Kiam Ladislao foriris duan tagon el laboro, kun granda miro li rimarkis parkantan aúton aspektan identita kun tiu lia. Li elposxigis sxlosilojn kaj forveturis hejmen. Gardo-starantaj policanoj haltigis lin, komune ili poste solvadis malklaran problemon, cxu li sian aútomobilon sxtelis, aú trovis...

Sed ne gravas kiel finigxis ilia solvo - ni sklerozuloj vokas: "Ladislao - estu bonvena inter ni!"

Cxefdoktoro de iu psikiatria kliniko postulis de mi esploron kaj starigon de terapio de unu el liaj pacientinoj. Kiam mi venis en la sekcion, dejxoris tie juna, tute "novbakita" flegistino, dume sensperta, tuj post abiturienta ekzameno. Laux prezentita dokumentaro mi konstatis, ke temas pri maljuna instruistino, ege konfuzita, maltrankvila, malorientigxinta, ofte fugxinta el la fak-sekcio kaj malsanulejo.

"Temas pri modelaj simptomoj de grava demenco," mi vocxe meditis apud la juna flegistino, kiu akompanis min kaj atenteme observismian esploradon. Mi unue prezentis min kaj plu mi eldiris kutimajn demandojn de psikiatro.

Do, diru al mi, kie vi nun kusxas?" mi demandis.

"En lernejo." respondis post momento de hezito maljuna sinjorino instruistino.

"Cxu vere? Tie eble ne." kontrauxdiris mi, "cxirkauxrigardu, antaux vi estas litoj, en ili kusxas pacientoj. Nu, do kie vi estas?"

La maljunulino cxirkauxrigardis kaj respondis: "En lernejo."

"Jes, en lernejo vi dum tuta vivo instruis, sed hodiaux vi estas tute aliloke. Rigardu min, mi havas blankan cxemizon, blankan pantalonon blankajn sxuojn, blankam mantelon. Kio mi do estas?"

La pacientino trarigardis min de kapo gxis la sxuoj kaj diris: "Belaspektulo."

Cxeestanta juna flegistino nur kapjesis kaj lakone diris: "Vere, sxi havas gravan demencon."

Kaj sxi pravis. Se nun iu virino dirus pri mi, ke mi estas belaspektulo, do nur pro sxia progresanta Alzheimer-malsano.

Arbohakisto foje laboris apud rivero. Subite lia hako falis en akvon. Kiam li eklamentis, aperis apud li Dio. "kial vi lamentas?" "Ho Sinjoro, en akvon falis mia hakilo kaj sen gxi mi ne sukcesos vivteni familion." Dio do palpis en akvon kaj eltiris oran hakilon. "Cxu tiu estas la via?" "Ne, ne estas" respondis hakisto. Dio poste eltiris argxentan hakilon. "Cxu tiu cxi estas la via?" "Ankaux ne." Nur tiam, kiam Dio eltiris feran hakilon, la viro ekkriis: "Jes tiu cxi estas mia." Dio, kontentigita pro honesteco de la arbohakisto, donacis al li cxiujn tri hakilojn.

Post certa tempo la sama viro promenis kun sia edzino lauxlonge de la rivero. La hazardo volis, ke la virino falis en akvon kaj dronis sin. La arbohakisto ekploregis. "Kial vi ploras" demandis denove Dio. "Ho Dio, mia edzino falis en akvon kaj dronis sin". Dio eniris en riveron kaj post reveno staris apud li Jennifer Lopez. "Cxu sxi estas via edzino?" "Jes, sxi estas mia edzino" respondis la viro.

"Vi mensogas" ekkolerigxis Dio, "tio ne estas via edzino". La arbohakisto falis je genuoj kaj petis: "Pardonon mia Sinjoro, sed mi devis. Se mi dirus NE, vi proponus al mi Catherine Zeta-Jones. Se mi rifuzus ecx tiun, vi redonus al mi mian edzinon. Mi poste dirus JES kaj vi donus al mi cxiujn tri virinojn. Mi sed ne sukcesus vivtenadi kaj zorgi cxiujn tri."

Rezulto: Se viro mensogas, cxiam li havas noblan kaj honestan motivon.

En mia albumo vi povas trarigardi kelkajn fotografajxojn el la kongreso de AEH. Sed kio signifas AEH? Pri kio temas? Asocio de Esperantistoj Handikapuloj, civitana societo.

La asocion fondis Josef Vaněček en la jaro 1992, li estis ankaux la unua prezidanto de la asocio. Post lia morto gvidis la organizon Jarmila Rýznarová, nun prezidantas Pavel Nechvíle.

La asocio kunigas homojn handikapitajn kaj sanajn, kiuj iamaniere helpas aux subtenas handikapulojn gxui "normalan" vivon. La asocio nombras 210 membrojn, el tio 50 eksterlandanojn el 18 landoj. Sidejo de la asocio estas en Pardubice (Cxehxa respubliko).

Laux la statuto la celo de la asocio estas: kulturado kaj disvastigado de la internacia lingvo Esperanto, precipe inter sane handikapitaj civitanoj kaj iliaj favorantoj kiel ilo por internacia komunikado konforme al deklaroj de la artikoloj de la Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj de la UNO. Por realigi tion la asocio plenumas la sekvantajn taskojn: -asocias la interesantojn pri la internacia lingvo Esperanto, precipe sane handikapitajn civitanojn kaj protektas kaj kontentigas ties interesojn,

-propagandas la lingvon Esperanto kaj informas vastan publikon pri gxi kaj pri ebloj pliperfektigi sin en gxi

-kunlaboras kun la aliaj organizoj kaj institucioj en Cxehxa respubliko kaj kun internaciaj demokrataj organizoj -eldonas por siaj anoj kaj ceteraj interesantoj informajn kaj kulture amuzajn gazetojn, literaturon, lernolibrojn kaj propagandajn legajxojn pri Esperanto kaj en Esperanto - dek du foje gazeton INFORMILO kaj kvarfoje kulturan suplementon ANTAUxEN,

-organizas kaj arangxas kursojn, seminariojn, ekskursojn, ekspoziciojn kaj aliajn lauxtemajn arangxojn por perfektigxi kaj praktike uzi la Esperanton - dufoje dum la jaro organizas lingvajn seminariojn.

Kompreneble mi povas aldoni por interesantoj pli da informoj.

Niaj sxatataj bestoj sendube mildigas strecxon kaj solecon de nia vivo, ricxigas gxin per iom da amuzo. Tio igis scienculojn, esplori kiamaniere la hundoj povas favore efiki al homoj kun mov-problemoj, al kardiakoj kaj al la homoj vivantaj en soleco.
Kuracado de kardiako. Karesante sxatatan aux amatan beston nia kor-pulso malrapidigxas, malaltigxa nia sangopremo, nia korpo kaj animo trnkviligxas. Parolante al la hundo ni certas, ke gxi atenteme auxskultas kaj komprenas. Laux diversaj esploroj la sxanco pli longe vivi estas cxe bredisto de besto pli granda, ol cxe tiu, kiu vivas sola. Ankaux pli ofta mov-aktiveco bone influas sanstaton kajanimstaton de la bredisto, cxar la besto devas regule promeni, kuradi.

Anim-resanigxo. Doktoro Feldman proklamas:"Hundoj helpas al homoj sukcese batali kontraux komplikaj situacioj de moderna vivo kaj grave influas anim-sanon kaj sento-staton de la posedanto de la besto. La besto ebligas al la homo ami kaj samtempe gxi reciprokas lian amon." Hundoj kapablas senlime ami sian "mastron", pro tio la malsanulo ne sentas sin endangxerigita, li sentas nur la sindonecon de sia hundo. Pli agxaj homoj havas senton, ke familianoj kaj amikoj jam ilin ne bezonas tiom, kiel antauxe. Tiun-cxi senton malofte havas homo, kiu posedas hundon.

Sxajnas, ke la hundo, cxu pursanga, cxu hibrido, bone konas bezonojn de la homo. Gxi nur atendas kuragxigon kaj poste gxi dedicxas sian vivon al la unusola celo: kontentigi sian amikon.