This form is secure
Send a message
Search for members
This post is public
Antonio Damasio, profesoro cxe la Sud Kalifornia Universitato [USONO] estas inter la cxefaj sciencaj sercxistoj pri la funkciado de la homa cerbo. Li verkis plurajn librojn por klarigi siajn tezojn al klera publiko [en la angla, tradukitaj en pluraj lingvoj, mi povis akcesi al la franca traduko]
En sia unua verko, titolita "La eraro de Kartezio" Antonio Damasio rakontas kaj komentas la teruran historion de Pineas Gage [Gegx]?.
Tiu Pineas Gage estis skipestro dum la konstruado de la fervojoj en USONO. Tiu konstruado necesis ke oni eksplodigu rokojn kiuj gxenis la trairadon de la fervojo. Tiam oni ankoraux ne inventis la dinamitajn kartucxojn. Oni devis kavigi la rokon meti en la kavon kvanton da nigra pulvo,premdensigi la pulvon helpate de stango el fero. Metio ege dangxera.
Gage estis tre kompetenta tre lerta laboristo..gxis kiam okazis la terura akcidento . Mi precizigu tie ke la stango uzata de Gage estis kvindek centimetrojn longa kaj kvar centimetrojn largxa.
Post la eksplodo oni reprenis la stangon je kelkaj metroj de la vundito. La stango estis enirinta en la korpon de Gage cxe la dekstra vango kaj elirinta cxe la supro de la kranio maldekstre.
Tiu epoke, oni tuj ektimas pensante pri la stato de la kuracarto, Pineas Gage devintus baldaux morti..Nu, tute ne. Li pluvivis kaj ecx oni povis konstati,mirigite, ke li ,post kelkaj monatoj ,retrovis cxiujn movkapablojn, parolkapablon, ktp.. Mirakla resanigxo..
Sed baldaux oni povis konstati gravajn sxangxojn en la sinteno de la malfelicxa eks skipestro.Li kiu gxis antaux la akcidento estis elitulo profesie kaj persone, farigxis tute alia homo : sentauxgulo,li drinkis, ludis, insultis, ne plu kapablis zorgi pri siaj propraj aferoj kaj finis sian vivon en plena forgeso kaj mizero.
Evidente la kuracistoj kiuj zorgis pri Gage ne ankoraux kapablis kompreni kio vere okazis sed rakontis la "kazon Gage" kun suficxe da detaloj por ke la nunaj sciencistoj komprenu ke temis pri la unua konata ekzemplo de tia stranga evoluo. Bedauxrinde venis poste suficxe multnombraj vunditoj pro militoj por konfirmi la diagnozon.
Fakte la stango detruis cxe Gage parton de la cerbo, fronta lobo kie situas la centro de la rilatoj de cxiu homo kun liaj similuloj. Oni jam sciis ke homo estas socia estajxo. Oni do ekkomprenis kiamaniere tio funkcias.
Oni ankaux povis kompreni ke , male al tio kion pensis Kartezio, emocioj ricevitaj kaj traktitaj per tiu parto de nia cerbo estas fundamentaj por reguligi niajn plej raciajn plej kalkulitajn pensojn kaj decidojn.
Jakvo pro says:
Aliflanke ek de kiam ni akceptas la novajn sciojn sciencojn kiel 'nova vero' jen demando malfacila respondebla… aŭ ĉu mi eraras kaj troviĝas la respondo antaŭ miaj okuloj
Lluís replies:
Nur kelkaj univesitataj fakoj oni instruas iom pli nova scienco, eble ĝis la 19a jarcento. En kelkaj fakultatoj pri Matematiko, oni instruas eble ĝis duono de la 20a jarcento. Ĉio cetera, iras per volonta lernado.
Multaj fakoj (universitataj) plu restas eĉ apenaŭ sciencaj.
Nu, mi tiel katastrofeme opinias.
Roland Platteau replies:
www.savoir-sans-frontieres.com/JPP/telechargeables/free_downloads.htm#esperanto
Tilio says:
Lluís replies:
Laŭ mi vi miksas faktojn kun terminoj en via vortumo. Speciale mi konsilas *ne identigi* per la verbo 'esti' (en frazoj kiaj "tio estas tio"); mi tiajn identigajn esprimojn konsideras balbutoj.
Lluís says:
Tie, per tre malmultaj vortoj, la verkintoj klarigis ke li post la eksplodo travivis, sed lia humoro ŝanĝigis al agresemo, maldankemo kaj malico.
Gerardo pro says:
Cetere, mia franca traduko de Damasio jam datumas de 1995 !!
Gerardo edited this comment 9 months ago.