"Yalda Nokto"

Ankaŭ la kristnaska festo okazas precize en tiu plej longa nokto. Kaj la kutimoj kaj ritoj ne estas nur kristanaj sed pleje kalendaraj pro la suno, la lumo, la ĝojo pri preparo de la novkomenco de la vivo en naturo.
Cetere: Belege ornamitaj manĝaĵoj. Domaĝe, ke oni ilin detruas dum manĝado...

Belege priparitaj mangxajoj. Laux fakuloj, la Krisnasko estis fiksita la 24an de decembro por kontrauxstari persdevenan kulton, kies dio nakigxis tiudate. Tiu kulto estis tre sukcesa en la tiama romania imperio kaj konkurencis la disvastigxantan kristanismon. Tiom ni dankas al la persa-irana civilizacio !

:-)

yalda signifas "naskiĝo"n. krom naskiĝo de la suno, ankaŭ kelkaj kredas ke estas pro naskiĝo de Kristo! dankon lumina pro via priskribo.

Jes kara vi pravas mi ankaux tion iam ie legis :-)

Kia belega akvomelona skulptado estas!

Japanoj manĝas boligitan kukurbon kaj rizkaĉon kun azukio (ruĝa fazeolo), kaj banas sin kun juzuo (malgranda oranĝo) en vintra solstico por sia sano. (Laŭ popola diraĵo.)

Kiel diris aliaj, kristismo mergis la kulton al persa Mitrao en la kulton al Jesuo-Kristo. Bonŝance irananoj plu konservas tiun "paganecan" riton pri la naskiĝo de la suno meze de rigora ĉiia islamismo!

Mi kredas, do, ke mi povas deziri al vi feliĉan julon ;-)

Belegaj fruktoj! Mi envias vin!

Dankegon kara Monolo pro vi abondeziro :-) Vi ankaux havu tre tre rememorindan novjaron :-)

Belegaj simboloj de la eterna vivo, de la animo! Kaj rozoj, precipe ruĝaj, estas ĉiam simbolo de amo kaj renaskiĝo -- en multegaj kulturrondoj. Mi pensas, ke io simila devis resti ankaǔ ĉe la hungaroj, ja persoj kaj hungaroj havis historiajn, ĉiutagajn kontaktojn (kaj supozeble bulgaroj ankaǔ). La hungara lingvo enhavas ĉ. 5000 persdevenajn vortojn (inter ili -- mi skribas laǔ la proksimuma prononco -- assonj /edzino, sinjorino/, ŝator /tendo/, ĉador /virina kostumo/, Buda /la duonnomo de la ĉefurbo Budapeŝto, kun la signifo forno/...
Pri pluraj popoloj estintaj jam sur la teritorio de la nuna Hungario antaǔ la alveno de la hungaraj triboj, kaj popolo veninta kiel servista popolo de kumanoj ni supozas scii, ke ili estis persoj. La nomo de tiuj popoloj estis jazigoj kaj jasoj. Pluraj urboj portas ilian nomon (ekzemple ankaǔ en tiu ĉi listo estas Ferenc Harnyos el urbo Jászberény -- Jasberenj), eĉ tuta regiono troviĝas Jászság (Jaslando -- 'PERSIO?'). Laǔ la priskriboj jasoj estis altaj, blondaj kun bluaj okuloj (sed tiun saman diras la kronikoj ankaǔ pri la latinoj kaj pragrekoj -- kaj la hodiaǔajn italoj kaj grekoj estas malaltaj, brunaj kun brunaj okuloj plejparte).
Estus tre bone iom esplori, eble restis de antaǔ mil jaroj komunaj popolkutimoj, komunaj kantoj.
Mi bedaǔrinde ne estas persologo.
La nuntempa, hungara kutimo starigi pinarbeton por Kristnasko devenas de la germanoj. En hungario ĝi disvastiĝis nur post la dua mondmilito. Ĝis tiam Kristnaska kutimo estis donaci ruĝajn pomojn unu al la alia, respektive nuksojn orkolorigitajn. Kiel infaneto mi demandis, kion ili signifas? La respondo estis, nun renaskiĝas la lumo, la suno -- dio. Nuksoj enhavas dion, disigu nur la ŝelojn, kaj vi vidos tie kuŝi dion kvazaǔ fileton en la kripo. Sed nuksoŝelo estas lulilo ankaǔ.
La ruĝa pomo signifas sanon, amon kaj renaskiĝon -- same kiel preskaǔ ĉiuj fruktoj. Kaj por mi ĝis nun signifas kristnask-vesperan etoson la odoro de la rostitaj pomoj, kiuj estis parto de la festa vespermanĝo.
Evidente ni, hungaroj loĝas pli norde ol vi, nuntempe ĉe ni ne plu estas akvomelonoj -- do ili ne povis havi rolon en la festo.
Estas hungara unikaĵo la kristnaskaj bombonoj, per kiuj oni ornamas la pinarbetojn. Ili estas longigitaj duongloboj pakitaj en staniolo, ambaǔekstreme torditaj kaj ĉe la du finoj estas franĝoj-galenoj faritaj per tondilo. Eble iu el niaj hungaraj geamikoj -- kiu estas pli lerta en la fotografado ol mi -- enretigos bildon pri la Kristnaskaj bombonoj (hungare szalocukor -- salonsukeraĵo).
La hungara nomo de Kristnasko estas hungare Karácsony (pron.: karaĉonj), ĝi tute ne enhavas la nomon de Kristo, ĝi tute ne aludas pri Kristo -- kiel tion faras multaj hindeǔropaj lingvoj. Aldone eĉ la signifo ne estas komprenebla jam por la hungaroj. La plej akceptita opinio estas, ke ĝi devenas el la slava kraĉin (mallonga), aliaj opiniis, ke ĝi devenas el la turka haraĉ (imposto) -- sed mi pensas, ke tiuj ne estas akcepteblaj. La fadenoj reiras laǔ mi en pli praajn tavolojn. Ĉu eble ne la persan? Mi ne scias. Eble kun vi ni ekscios.
Kara Lumina (ĉu Jaldino?), mi deziras al vi, brilu viaj festoj ame kaj varme!

Karega Imre, koran dankon pro via detala komento plen-plena da multaj interesajxoj rilate al persoj kaj hungaroj kaj aliaj informoj. kara mi multon devas lerni de vi, vi havas utilan informojn kiuj devenas el diversaj kulturoj ..... Vere mi gxuis la komenton, dankon :-)

Mi verkis libreton pri mia instruado en Irano "ESPERANTO lingvo de paco - Irano" kaj mi priskribas mian travivajxon jene: Pagxo 41 ...." La 21 an de decembron mi pasigis ne la domo de s-ro Behzad Hashemian....Laux la kutimo tiu plej longa nokto devas esti festata tiel, ke kunvenas la tuta familio.....ni iris al la logxejo de bofamilio en la sama domo. Tie estis, la fratoj, bofratinoj, gepatroj, genepoj. Ili diris ke la familio havas 14 genepojn. Ili servis nin per kukoj, fruktoj, kernecaj ajxoj - jugnlandoj, migdaloj, arakido, rostitaj kikeroj, ternuksoj, sekvinberoj ktp. Minuton antaux la noktomezo grandega akvomelono (kiun du homoj enportis) estis dividita, nepre cxiuj devis preni po peceton. La familianoj estis scivolaj kaj parolemaj. La infanoj tute ne estis dormemaj kvankam pasis la noktomezo. Ni cxiuj sidis en "turka sido" en grandega cxambro sur grandega kaj dika tapisxo. Cxio estis servata sur la tapisxo(kovrita per tablotukoj) Mi devas konfesi, ke neniam dum mia vivo, mi sidis kum tiom multnombra familio kune. Mi fartis tre agrable inter ili.".....
Do ili ne havis tiun artajxon sed naturan melonon nenormale grandegan. Tereza Kapista

dankegon pro tiuj precizigojn kaj fotojn pri Jalda nokto, kiun mi tute ne konis kaj ekkonis en decembro 2001 kiam mia irana korespondanto parolis pri tio.