Hipokritaj filmoj

Se vi ne konas la filmon, mi simple diru ke ĝi enhavas denuncon pri la fitraktado al la aborigenoj en Aŭstralio, kaj specife al la kampanjo eduki la mestizojn en kristanaj misioj por viŝi la rilaton al la malnova raso kaj kulturo (pri tio estis artikolo de Franciska Toubale en numero de "Sennaciulo" de pasinta marto). Tiu estas la baza temo de la filmo, kiu kondukas la historion. Do, kiel vi vidas, la alrigardo estas ŝajne progresema kaj denunca. Sed mi havas problemon: se la ĉeftemo estas la aborigenoj, kial la ĉefroluloj estas la blankuloj?

Nu, tia alrigardo povus esti akceptebla en aparta kazo, en kiu oni volas rakonti historion el alia vidpunkto, el la rolo de flanka spektanto. Sed, kiel vi povas imagi, tio ne estas la kaŭzo: simple la filma grandindustrio bezonas belulojn, stelulojn.

Laŭ mi, tiu estas klara kazo de hipokriteco, kaj mi devas konfesi ke mi ne povas elteni ĝin.

Kaj ĝi estas tre ĝenerala. Mi havas liston de filmoj en kiuj la fenomeno ree okazas: blankuloj estas la malbonaj, sed blankuloj estas la herooj.

Mi unue rimarkis tiun fenomenon kiam sufiĉe juna mi ĉeestis kinmaratonon kun tri filmoj pri la milito de Alĝerio. Unu estis la fama “La batalo de Alĝero”, de Gillo Pontecorvo, filmo sobra, kies ĉefroluloj, kolektivaj, estis la loĝantoj de la urbo. Sed la du aliaj (unu el ili “La question”, la alian mi ne memoras), kvankam teorie favoraj al la alĝeria sendependeco, uzis la vidpunkton de la bonaj blankaj eŭropanoj. La komparo de la filmoj montris la falsecon de la lasta elirpunkto.

Poste mi rimarkis kiom oftas la sama fenomeno en aliaj filmoj. Ekzemple, oni povas kondamni la mistraktadon al la nigruloj, uzante kiel ĉefroluloj blankajn advokatojn, kiel ĉe "Mortigi najtingalon" ("To kill a Mockingbird"), blankajn policistojn, kiel ĉe “Ardas Misisipio” (“Mississippi Burning”), aŭ blankajn ĵurnalistojn, kiel “Kriu liberon” (“Cry freedom”).

La samon oni trovas ofte en la vakeraj filmoj teorie favoraj al la indianoj. Al tiu kategorio apartenas la filmo kiun mi konsideras la pinto de la hipokriteco “Dancanta kun lupoj” (“Dances with Wolves”). Jes, Kevin Costner eble estas amika al la ruĝhaŭtuloj, sed ne tiom ke li povas enamiĝi al unu: li bezonas blankvizaĝulinon por ke ekzistu amafero.

Mi tamen devas koncedi ke temas pri subjektiva impreso, kaj inter miaj plej ŝatataj filmoj troviĝas unu en kio okazas io eĉ pli grava: en “La jaro kiam ni vivis danĝere” (“The Year of Living Dangerously”) ne nur la ĉefroluloj estas blankhaŭtaj, sed eĉ la indiĝena rolulo estas aktorata de usona aktoro. Sed en tiu filmo Peter Weir ne estis alveninta en Holivudon, kaj li sukcesis fari specialan majstroverkon.

Sed ĉiukaze la regulo miaopinie devas esti klara, kaj mi sentas ke ĝi validas ankaŭ kiam mi legas kelkajn alvokojn de homoj rilate al la etnaj rajtoj, kaj al etnoprotektaj movadoj: la ĉefrolulo devas esti la suferanto.