Gajo Valerio Maksimiano estos memorigita ne nur kiel lertan soldato-bravulon sed ankaŭ kiel duanfilon de la romia imperatoro Diokleciano.Kaj kompreneble ,kiel unu el multvaloraj romiaj tetrarĥoj.
Lia unua nomo estis Maksimo.Lia patro estis simpla vilaĝano,kaj la patrino Romula estis monaĥino de``montara Dio``.
Dum lia infaneco Galerio bredis brutaron pro tio oni donis al li kromnomon-Armentarius.En la epoko de siaj samlandanoj caroj Aŭrelio kaj Kraba li rapide evouliĝis.,precipe de post alveno de caro Diokleciano kiel reganton ,kiam lia soldata kariero ekis fulme progresita. Caro Diokleciano sonĝis lin ,poste decidis elekti lin por fariĝi la juna aŭgusto-cezaro ,t.e.reganto. Tiam Galerio ricevis la plenan nomon Gajo Galerio Valerio Maksimiano.
Dum sia vivo li konstruadis multajn monumentajn konstruaĵojn ,skulpturojn, triumfajn arkojn ,banejojn k.t.p..
Li restadis longe en Sirmio /Sremska Mitrovica-Serbio/,ankaŭ en kasteloj en Serdica /Sofio-Bulgario/ kaj en la urbo Soleniko/Soluno-Grekujo/
Kiel soldato li brave bataladis kontraŭ barbaroj Sarmatimanoj.Post tiuj bataloj li ordonis senarbigi Panonion kaj drenigi la Ŝliman Lagon /troviĝanta en la hodiaŭ Hungario/ .
En la honoro de sia edzino li tiujn ĉi regionojn alnomis ``la provincio de Valeria``.La Valeria provinco portis tian nomon ĝis fiasko de la okcidenta romia imperio.

En la vintro 297 li rikoltis grandajn soldatajn sukcesojn precipe en la jaro 298 kiam li malvenkigis Persojn je kies frunto staris persa ŝaho caro Narzeso.
En la enskribaĵoj pri Cezaro Gajo Valerio Maksimiano, estis enskribita ke li maskita kun kelkaj soldatoj eniris en la malamikan tendaron,okazinta ie en Jermenio. La romia soldataro ne nur malliberigis la malamikojn sed ankaŭ militkaptis haremon /edzinoj kun infanoj/de la persia ŝaho Narzeso, kaj la korteganojn. Tio donis al Galerio rajton kompari sin kun Aleksandro Makedona/kiu ankaŭ militkaptis haremon de la persia caro Dario/.
Estas supozebla fakto ke tiutempe kun Galerio estis lia patrino Romula kies influoj sur liaj decidoj estis evidentaj/ ĉar ĉiuj okazaĵoj okazis en la vintro 302-303 jaro/ kiam ekis la ``persekutado de Kristanoj `` la decido de caro Diokleciano kaj liaflanke mem.
Meze de Marto 303 jaro Caro Galerio denove bataladis ĉe Danubo kontraŭ Karpa.En printempo 305 jaro caro Diokleciano kaj alia caro Maksimiano decidis retiriĝi,fakte abdicii .
Laktancie , laŭ la kristana historiisto kaj samtempulo de Galerio ,
vigle priskribis kiel je la unua de Majo 305 jaro. sur unu altaĵo ĉe Nikomedio ĉe la kolono kun jupitera statuo antaŭ kolektiĝitaj korteganoj kaj soldataroj , Caro Diokleciano kun okuloj plenaj de larmoj redonis sian potencon al lia anstataŭanto
.Ĝis tiam laŭ reguloj de tetrarĥoj por la du novaj la ``plej supera regantoj ``estis proklamitaj ĝistiamaj cezaroj Galerio kaj Konstacio Hlora.
La serba historiiso Duŝan Lopandiĉ notis kiel ĉiuj senpacience atendis la proklamadon de novaj junaj cezaroj Je ĉiuj surprizoj ne estis proklamitaj la filoj de ĝistiamaj regantoj /Maksencio estis la filo de Maksimiano,kaj Konstantino la filo de caro Konstancio /sed du soldatoj la proksimuloj de nova cezaro Galerio-Sever kaj Maksimin Daja/kuzino de Galerio/.
306 jaro oni daŭrigis konstruadon de Romia Palaco /kiu verŝajne ekis ĉirk.298 jaro./ Dume Galerio post morto de caro Konstancio ,decidis retiriĝi samkiel tion faris caro Diokleciano dum la jubileofesto `` vicenellie ``./la 20 jarojn de regado/
Sed de post Diokleciana abdikcio ekis maltrankvileco.Tiam okazis la grandaj interbataloj por la trono ,t.e.kiu el ili fariĝos la nova cezaro. Tiam memvole proklamis sin Carojn la filo de Konstancio Hlora -Konstantino kaj la filo de Maksimiano -Maksencio . Ankaŭ la malnova caro Maksimiano deziris reveni sur tronon. /li ŝanĝis la opinion / Tiaman kaoson influis al romiaj subulaj regantoj kiuj plu ne sciis kiom da cezaroj ili havis.

En bataloj kun Maksencio en Italio pereis aliancano de Galerio cezaro Sever la II.Tiam ,en la jaro 307 ,caro Galerio eniris Italion atingite la urbon Roma kie troviĝis la fortikaĵo de Maksencio. Galerio decidis retiriĝi ĉar li ne sukcesis venki la fortikaĵon .Li retiriĝis samtempe vokinte helpon de lia amiko caro Diokleciano .Ili kune decidis/308./ ke la dua nova reganto estu Licinio la amiko de Galerio .
Dume la edzino de Galerio /kiu estis la filino de Diokleciano/estis oficiale proklamita kiel carinon.
En la 309 jaro ,estis enskribita fakto ke caro Galerio donis altrude la grandajn kontribuciojn por kolektigi la bezonatan monrimedojn por la venota festo de lia jubileo-``vicenellie.``
Sed caro Galerio neniam ĝisvivis vidi la jubileofeston 313 ĉar li mortis 311 en grandaj suferoj pro la cerba tumoro.
Antaŭ lia morto li proklamis sian heredanton- la junaĝan eksteredzecan filon Kandidio p Antaŭ lia morto li proklamis edikton pri ``tolerancio`` kaj li retiris la decidon pri persekutado de Kristanoj.La decido estis grava kvankam pli valora estis la Milana edikto proklamita de caro Konstantino ĉar per tiu ĉi edikto estis rekonata Kristana religio.
La nova reganto Maksimin Daja ekzilis Caron Galerion de sur kortego ,kaj post la morto de Maksimino aŭgusto Licinio fariĝis ankoraŭ pli kruela .Li mortigis la eksteredzecan filon de Galerio 313 jaro. Post 15 monatoj de kaŝado vaste de Balkano pro ekzilo ,la eksa edzino de Galerio Valeria kaj ŝia patrino estis trovitaj en Saloniko kaj senkapigitaj. Tio estis la fina venĝo de Licinio kontraŭ memoroj al Galerio.

Caro Galerio Gaj Maksimiano konstruis la Romian Palacon sub la nomo ``Romuliana``dediĉita al sia patrino Romula.
Ĝi troviĝas en pitoreska valo de Nigra rivero malproksime de Zajeĉar ,inter altaĵoj kaj ĉirkaŭaĵo de Gamzigrada banloko.
La Palaco Romuliana estis rekonata 1993 kvankam meze de la 80 aj jaroj de la pasinta jarcento estis eltrovitaj multaj skulpturoj kaj la parto/artefakto/ sur kiu estis enskribita ``Felix Romuliana``
Galerio imagis konstrui Palacon laŭ ekzistanta Palaco de Diokleciano en la urbo Split./Kroatujo/
Ambaŭ palacoj estis unikaj laŭ ĝiaj arkitekturoj.Ili havis duoblajn dediĉojn -por la reganto servi kiel riĉaj kasteloj por ebligi al ili pacan maljunecon.,kaj post la morto ke ili servu kiel maŭzoleojn.

Elprenita raportaĵo el ``Timoĉke novine`` Timoka gazeto -Rakonto pri la plej potenca Zajeĉarano Gaj Valerio Maksimian
esperantigita de Miriĉ Jadranka